Θάνος Μικρούτσικος: Ο Καβάφης του Μικρούτσικου (2009)

Θα κλείσουμε τη χρονιά με ένα ειδικό αφιέρωμα στο μεγάλο συνθέτη Θάνο Μικρούτσικο (1947-2019), ο οποίος έφυγε από τη ζωή σαν σήμερα, στις 28 Δεκεμβρίου 2019. Το αφιέρωμά μας θα επικεντρωθεί σε τέσσερις σημαντικές δισκογραφικές εργασίες του που εκδόθηκαν σε μορφή βιβλίου και καλύπτουν την τελευταία δημιουργική του φάση (2009-2015).

Το ενδιαφέρον του Θάνου Μικρούτσικου για τη μελοποιημένη ποίηση ξεκινάει από την πρώτη κιόλας εμφάνισή του στην ελληνική δισκογραφία το 1969 και το 1972 με κάποια δισκάκια 45 στροφών που περιείχαν μελοποιημένο Καρυωτάκη, αλλά πήρε πιο συγκροτημένη μορφή με τον εμβληματικό ποιητικό κύκλο «Πολιτικά Τραγούδια» (1975), με τον οποίο συστήθηκε στο ευρύτερο κοινό. Το ενδιαφέρον αυτό έλαβε χαρακτηριστικά εμμονής στην περίπτωση της μελοποίησης του Νίκου Καββαδία, αλλά δε θα ήταν ανακριβές αν λέγαμε ότι υπάρχουν άλλες δύο περιπτώσεις Ελλήνων ποιητών, με τους οποίους ο συνθέτης δείχνει ανάλογη σχεδόν εμμονή: Ο Γιάννης Ρίτσος και ο Κωνσταντίνος Καβάφης.

Η πρώτη δισκογραφική εργασία του Μικρούτσικου πάνω στην ποίηση του Κωνσταντίνου Καβάφη (1863-1933) υπήρξε το «Ο Γέρος της Αλεξάνδρειας» (1983), αν και φαίνεται πως η σχέση του με τον ποιητή ανάγεται στα χρόνια του '70. Το κύριο σώμα του πρώτου αυτού κύκλου σε νεότερη εκτέλεση περιλήφθηκε στο δίσκο «Ποίηση με μουσική» (1997). Τέλος, το 2009 ο συνθέτης επανήλθε για τρίτη φορά στον ποιητή με το βιβλίο-άλμπουμ «Ο Καβάφης του Θάνου Μικρούτσικου».

Η νέα αυτή έκδοση έχει τη μορφή πολυτελούς βιβλίου με τον πλήρη τίτλο «Ο Καβάφης του Θάνου Μικρούτσικου: Μουσική, Ποίηση, Ζωγραφική» και ένθετο ένα ψηφιακό δίσκο με τον ειδικότερο τίτλο «Επέστρεφε». Το βιβλίο αποτελεί ένα είδος ανθολογίου της Καβαφικής ποίησης κατά την αξιολογική κρίση του συνθέτη με την προσθήκη πλούσιου εικαστικού υλικού που περιλαμβάνει και επτά προσωπογραφίες του Καβάφη διά χειρός του ζωγράφου Γιάννη Ψυχοπαίδη. Το μουσικό έργο αναπτύσσεται σε 10 μέρη, από τα οποία τα 8 είναι τα ήδη γνωστά μελοποιημένα ποιήματα, που εδώ δίνονται σε διαφορετικές, ζωντανές, εκτελέσεις, στα οποία έχουν προστεθεί άλλα δύο μέρη ηχογραφημένα στο studio, ένα καινούργιο («Για νάρθουν»), γραμμένο το 2005, κι άλλο ένα παλιό («Η πόλις») που ήταν ως τότε ανέκδοτο, αν και ήδη ηχογραφημένο από τα τέλη της δεκαετίας του '70 ως μέρος του διπλού έργου «Αποχαιρετισμός και Αντιθέσεις».

Βασικός ερμηνευτής του έργου είναι ο εξαιρετικός Κώστας Θωμαΐδης, ενώ μικρή συμμετοχή έχει και ο Σάκης Μπουλάς ως αφηγητής. Αμφότεροι συμμετείχαν και στην πρώτη έκδοση των τραγουδιών στα 1983, μαζί τότε με τον Γιώργο Μεράντζα. Τα δύο πρόσθετα κομμάτια ερμηνεύουν η Γεωργία Συλλαίου («Για νάρθουν») και ο βαρύτονος Θόδωρος Δημήτριεφ («Η πόλις»), ο γνωστός ηθοποιός και ερμηνευτής του «Άξιον Εστί» του Μίκη Θεοδωράκη.

Αξίζει να σταθώ ιδιαίτερα σ' ένα εξαιρετικό κείμενο με άριστη τεκμηρίωση, γνώση κι ευαισθησία, που συνοδεύει την παρούσα έκδοση. Έχει τίτλο «Αναζητώντας το μέλος του Καβάφη» και είναι γραμμένο από τον έγκυρο μουσικό ερευνητή Γιώργο Β. Μονεμβασίτη, ο οποίος μεταξύ άλλων επισημαίνει: «...Έτσι δομήθηκε το πρόγραμμα ακρόασης της παρούσας δισκογραφικής έκδοσης, στην οποία αποτυπώνονται όλες οι μελοποιήσεις του Θάνου Μικρούτσικου οι εμπνευσμένες από τον ποιητικό λόγο του Καβάφη. Η ιεράρχηση των περιεχομένων δεν ακολουθεί ούτε χρονολογική σειρά, ούτε τυπική. Αισθητικοί είναι κυρίως οι παράγοντες, οι οποίο την καθορίζουν. Ήδη από τις εισαγωγικές φράσεις του πρώτου τραγουδιού, του "Επέστρεφε", τις οποίες χρωματίζει ο ήχος του μπανσούρι, δημιουργείται γνήσια ατμόσφαιρα καβαφικής ανατολής...». 

(c) CD-Book | Ianos | 2009 | Πηγή: d58