Ο Σάκης Μπουλάς ερμηνεύει Καβάφη

Ο πρόωρα χαμένος και ιδιαίτερα προικισμένος καλλιτέχνης Σάκης Μπουλάς (1954-2014) λόγω της μεγάλης δημοφιλίας του ως ηθοποιός της μικρής οθόνης θεωρώ ότι αδικείται από το μονοδιάστατη υπερπροβολή αυτής της ιδιότητάς του, καθώς υπήρξε ένας πολύ αξιόλογος τραγουδιστής με σοβαρή δισκογραφική παρουσία και μάλιστα μακράς διαρκείας. 

Ήδη από τα μέσα της δεκαετίας του '70 είχε αρχίσει να κάνει αισθητή την παρουσία του στο τραγούδι με δύο σημαντικές συνεργασίες: Το 1976 συμμετείχε στο δίσκο "Καντάτα για τη Μακρόνησο" του Θάνου Μικρούτσικου σε ποίηση Γιάννη Ρίτσου και το 1977 στους "Αχαρνής" του Διονύση Σαββόπουλου. 

Η συνεργασία του μάλιστα με τον Θάνο Μικρούτσικο συνεχίστηκε και τα κατοπινά χρόνια, καθώς το 1983 συμμετείχε στο τραγούδι-ποταμό "Ιχνογραφία" μαζί με τον Γιώργο Μεράντζα και ταυτόχρονα στον κύκλο τραγουδιών "Ο Γέρος της Αλεξάνδρειας" πάνω σε ποίηση του Κωνσταντίνου Καβάφη. Στον κύκλο αυτόν, που είχε για βασικούς ερμηνευτές τον Γιώργο Μεράντζα και τον Κώστα Θωμαΐδη, ο Σάκης Μπουλάς ερμήνευσε με συγκινητική εκφραστική εσωτερικότητα σε μορφή θεατρικής απαγγελίας καβαφικούς στίχους ("80 χρόνια αργότερα") με αυτοσχεδιαστική μουσική υπόκρουση πνευστών.

Ακούστε το:

Ελένη Καραΐνδρου: Μουσική για τη Μήδεια του Ευριπίδη (2014)

Η διάσημη Ελληνίδα συνθέτρια Ελένη Καραΐνδρου συνεχίζει την πολυσήμαντη μουσική της προσφορά, έστω και χωρίς τον μεγάλο της συνοδοιπόρο Θόδωρο Αγγελόπουλο, πλάι στον οποίο οικοδόμησε αυτή την υπέροχη παρακαταθήκη των κινηματογραφικών της συνθέσεων. 

Έτσι κι αλλιώς με το θέατρο ξεκίνησε και μοιάζει απολύτως φυσιολογική η επιστροφή της σ' αυτό. Εδώ και δεκαετίες άλλωστε συνεργάζεται στενά με τον σκηνοθέτη και σύζυγό της Αντώνη Αντύπα επενδύοντας μουσικά κάθε νέα παράσταση του θεάτρου του.
Η "Μήδεια" του Ευριπίδη*, σκηνοθετημένη πάντα από τον Αντώνη Αντύπα, παρουσιάστηκε το καλοκαίρι του 2011 στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου, καθώς και στο Ηρώδειο στις αρχές του Σεπτέμβρη της ίδιας χρονιάς στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών. Η παράσταση στηρίχθηκε στη μετάφραση του Γιώργου Χειμωνά. Στους κεντρικούς ρόλους οι: Αμαλία Μουτούση ως Μήδεια, Χρήστος Λούλης ως Ιάσων και Άρης Λεμπεσόπουλος ως Κρέων. Τον γυναικείο χορό αποτελούν τα μέλη του θιάσου υπό την καθοδήγηση του Αντώνη Κοντογεωργίου. Η ίδια η Ελένη Καραΐνδρου δανείζει τη φωνή της σε κάποια σόλο φωνητικά μέρη. Τη λιτή, απολύτως τελετουργική μουσική υπόκρουση αποδίδουν σπουδαίοι οργανικοί σολίστες, μεταξύ των οποίων ο Σωκράτης Σινόπουλος στην πολίτικη λύρα και το λαούτο, ο Νίκος Γκίνος στο κλαρινέτο, ο Ανδρέας Κατσιγιάννης στο σαντούρι και άλλοι. 

Μια καθαρή μουσική γλώσσα ποτισμένη από τα αυθεντικά νάματα της ελληνικής παράδοσης. Άλλη μια υψηλής αισθητικής στάθμης έκδοση της γερμανικής εταιρίας ECM.

Ο Δημήτρης Λάγιος ερμηνεύει Ρήγα Φεραίο (1975)

Υπάρχει η εντύπωση μεταξύ τους φιλόμουσων ότι η πρώτη δισκογραφική εμφάνιση του πρόωρα χαμένου συνθέτη Δημήτρη Λάγιου (1952-1991) καταγράφεται το 1982 με τον "Ήλιο τον Ηλιάτορα" πάνω σε ποίηση του Οδυσσέα Ελύτη. 

Η αλήθεια όμως είναι ότι αρκετά χρόνια νωρίτερα, το 1975, ο νεαρός τότε συνθέτης βρέθηκε στο studio για μια παντελώς άγνωστη ηχογράφηση ανεξάρτητης παραγωγής με τίτλο "Τέσσερα Επαναστατικά Τραγούδια του Ρήγα Φεραίου"! Ο δίσκος κυκλοφόρησε εκτός εμπορίου σε 1000 μόλις αντίτυπα κι όπως ήταν φυσικό, γρήγορα εξαφανίστηκε από το προσκήνιο και ξεχάστηκε εντελώς. 

Η μουσική ανασύνθεση ανήκει στον ιστοριοδίφη και μουσικό ερευνητή Γεώργιο Γ. Λαδά, ο οποίος μάλιστα προλογίζει καθένα από τα μελοποιημένα ποιήματα. 

Τα τέσσερα μέρη του έργου είναι: "Θούριος", "Ύμνος πατριωτικός", "Επαναστατικό Τραγούδι, "Ω παιδιά μου ορφανά μου". 

Ο Δημήτρης Λάγιος έκανε την ενορχήστρωση, διηύθυνε την ορχήστρα και τραγούδησε. Η μουσική έχει εμβατηριακό χαρακτήρα, όπως επιβάλλει άλλωστε και το ειδικό περιεχόμενο των επαναστατικών ποιημάτων του Ρήγα.

Μάνου Λοΐζου: Μας γέλασες παλιοζωή

Ιδού ένα ακόμη άγνωστο τραγούδι και μια άγνωστη συνεργασία-έκπληξη του Μάνου Λοΐζου! Τίτλος του: "Μας γέλασες παλιοζωή". Οι στίχοι ανήκουν στη μεγάλη Ευτυχία Παπαγιαννοπούλου. Το τραγούδι ακούγεται στην ταινία "Μπετόβεν και μπουζούκι" του Ορέστη Λάσκου, παραγωγής 1965. Το ερμηνεύει η Κλειώ Δενάρδου! Ένα υπέροχο τραγούδι που δυστυχώς παραμένει ανέκδοτο.
Στην ίδια ταινία πάντως ακούγονται πολλά όμορφα τραγούδια του σπουδαίου τραγουδοποιού, όπως: "Καράβια αλήτες", "Το φεγγάρι έρημο", "Μικρός ο κόσμος γύρω μου" και άλλα. Από τη χρυσή εποχή του ελληνικού κινηματογράφου και του ελληνικού τραγουδιού. Μια ανεξάντλητη δεξαμενή που όσο τη σκαλίζεις, τόσο ανακαλύπτεις κρυμμένους θησαυρούς! 

Αν οι εταιρίες ή το υπουργείο πολιτισμού έτρεφαν έστω κι ένα στοιχειώδη σεβασμό απέναντι στους αυθεντικούς στυλοβάτες του νεότερου πολιτισμού μας, τέτοιοι θησαυροί θα είχαν αξιοποιηθεί δεόντως, θα είχαν καταγραφεί και εκδοθεί με τον κατάλληλο τρόπο, ώστε να είναι προσιτοί στους ακροατές και φιλότεχνους κάθε εποχής, μιας και αποτελούν εθνική κληρονομιά. Χίμαιρες!

Βαγγέλης Σακκάς: Colours From Home

 Έλαβα πριν από λίγες ημέρες στα χέρια μου έναν ψηφιακό δίσκο με τίτλο "Colours From Home" που μου έστειλε ο φίλος Βαγγέλης Σακκάς, γιατρός στο επάγγελμα, που ζει κι εργάζεται στις Βρυξέλες. Ο Βαγγέλης είναι παράλληλα και ερασιτέχνης μουσικός. Το 2012 έγραψε μερικά μουσικά θέματα για τους κατά Χαλκιά "Όρνιθες", τα οποία εμπλουτισμένα και με άλλα παλιότερα κομμάτια αποτέλεσαν το υλικό του συγκεκριμένου ψηφιακού δίσκου. Ομολογώ πως η ακρόαση αυτής της πρωτόλειας εργασίας του Βαγγέλη με κέρδισε από την πρώτη στιγμή! Γιατί είναι πολύ όμορφη δουλειά πλημμυρισμένη από γοητευτικότατα ηχοχρώματα, συναρπαστικούς ρυθμούς και λυρικές μελωδίες που ανατρέχουν σε πρωτογενείς ρίζες από την ελληνική παράδοση, πράγμα που εξηγεί και την ονομασία του δίσκου. Λιτή ενορχήστρωση δωματίου με ευφυείς οργανικούς συνδυασμούς ανάμεσα στο βιολοντσέλο, το βιολί, το κλαρινέτο, το φλάουτο, το ακορντεόν και το πιάνο. 

Συνοδοιπόροι του σ' αυτό το μελωδικό ταξίδι οι μουσικοί: Ορέστης Ζαφειρόπουλος (βιολοντσέλο), Οδυσσέας Ζαφειρόπουλος (βιολί), Παναγιώτης Γιαννακάκης (πιάνο), Μαρίνος Γαλατσινός (κλαρινέτο & φλάουτο), Γιασμίνα Ντιμιτρίγιεβα (ακορντεόν). Στα φωνητικά μέρη ακούγονται οι: Λουκάς Πανουργιάς, Μαρία Βλαχοπούλου και Δήμητρα Τσίγκα.

___________________

Επικοινωνήστε με τον Βαγγέλη μέσα από την ιστοσελίδα του: https://sakvag.wix.com/sakkasvaggelis

Πέθανε ο αρχιμουσικός Claudio Abbado

Έφυγε από τη ζωή στις 20 Γενάρη ο κορυφαίος Ιταλός αρχιμουσικός Claudio Abbado (1933-2014). Διετέλεσε αρχιμουσικός σε μερικές από τις μεγαλύτερες ορχήστρες του κόσμου, όπως η Σκάλα του Μιλάνου, η Συμφωνική Ορχήστρα του Λονδίνου, η Συμφωνική Ορχήστρα του Σικάγου, η Κρατική Όπερα της Βιέννης και η Φιλαρμονική Ορχήστρα του Βερολίνου, όπου μάλιστα διαδέχθηκε τον Herbert von Karajan. Μακροχρόνια και γονιμότατη ήταν η σχέση του με την Ορχήστρα Νέων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (EUYO).

Η δισκογραφία του είναι τεράστια και καλύπτει ευρύτατο φάσμα της λόγιας μουσικής, από το όψιμο Μπαρόκ μέχρι τα πιο προχωρημένα μουσικά ρεύματα του 20ου αιώνα. Έχει ηχογραφήσει όλους τους μεγάλους συμφωνικούς κύκλους (Haydn, Mozart, Beethoven, Schubert, Mendelssohn, Schumann, Brahms, Bruckner, Tchaikovsky, Mahler). Διακρίθηκε επίσης ιδιαίτερα στο χώρο της όπερας. Συνεργάστηκε κυρίως με τη γερμανική Deutsche Grammophon, αλλά και με άλλες εταιρίες, όπως SONY, Philips, DECCA.

Μια εξαιρετική έκδοση αφιερωμένη στις μεγάλες ηχογραφήσεις του Αμπάντο με 41 συνολικά ψηφιακούς δίσκους κυκλοφόρησε πρόσφατα από τη Deutche Grammophon.

Από τις πιο αγαπημένες μου ηχογραφήσεις του είναι η "Ιεροτελεστία της Άνοιξης" του Igor Stravinsky με τη Συμφωνική Ορχήστρα του Λονδίνου. 

         

Ο μελοποιημένος Καβάφης

Έτος Καβάφη, μεταξύ άλλων, χαρακτηρίζεται το 2013 που τελειώνει σε λίγες ημέρες, καθώς συμπληρώνονται 150 χρόνια από τη γέννηση και 80 από το θάνατο του μεγάλου Αλεξανδρινού ποιητή Κ. Π. Καβάφη (1863-1933). 

Σκέφτομαι καμιά φορά με χαμόγελο συγκατάβασης ένα παλιότερο δημοσίευμα του μουσικού περιοδικού "ΔΙΦΩΝΟ", όπου ο συντάκτης με περισπούδαστο ύφος διαδήλωνε πως ο Καβάφης ανήκει στους λίγους ποιητές που δεν μελοποιούνται! Είχε μάλιστα για ισχυρό του σύμμαχο μια δήλωση του Μίκη Θεοδωράκη ότι ο Καβάφης δεν τον εμπνέει μουσικά και γιαυτό δεν τον μελοποίησε ποτέ, εκτός από μερικούς στίχους της "Πόλης" που περιέλαβε στην 3η Συμφωνία του!

Η σχετική όμως έρευνα διαψεύδει πανηγυρικά αυτή την εντύπωση. Από το προσωπικό μου αρχείο και μόνο προκύπτει αβίαστα ότι ο ποιητής είναι από τους περισσότερο μελοποιημένους Έλληνες ποιητές! Κι αυτό επιδιώκω να καταδείξω με την παρούσα ανάρτηση.

Πρώτα πρώτα ο Καβάφης έχει τη μερίδα του λέοντος στις προτιμήσεις των λόγιων συνθετών μας. Καταλληλότερος να μας το εξηγήσει αυτό είναι ο σημαντικός μουσικός ερευνητής Γιώργος Μονεμβασίτης, σε σχετικό πόνημα* του οποίου καταγράφονται πάνω από 150 λόγιες μελοποιήσεις! Μεταξύ αυτών ξεχωρίζουν οι εργασίες του Δημήτρη Μητρόπουλου ("10 Invantions", 1925-26), του Αργύρη Κουνάδη ("Τρία Ποιήματα" & "Πέντε Ποιήματα", 1955-1981), του Μιχάλη Αδάμη, του Θόδωρου Αντωνίου, του Γιώργου Κουρουπού, του Νικηφόρου Ρώτα, του Άλκη Μπαλτά και πολλών άλλων λιγότερο γνωστών.

Στο χώρο της δισκογραφίας η πρώτη εμφάνιση του Καβάφη σημειώνεται το 1964, όταν με την ετικέτα ΔΙΟΝΥΣΟΣ της εταιρίας LYRA κυκλοφόρησε ο δίσκος "Ποιήματα" με απαγγελία του καθηγητή Γ. Π. Σαββίδη. Ένας δεύτερος δίσκος με τον ίδιο τίτλο και ανάλογο περιεχόμενο κυκλοφόρησε αμέσως την επόμενη χρονιά. Το πρώτο δισκογραφημένο τραγούδι ("Μέρες του 1903") μας το έδωσε ο Μάνος Χατζιδάκις το 1972 στο δίσκο "Ο Μεγάλος Ερωτικός", ενώ τρία χρόνια αργότερα στην "Τετραλογία" του ο Δήμος Μούτσης παρουσίασε τα ποιήματα "Η πόλις", "Απολείπειν ο Θεός Αντώνιον" και "Θάλασσα του πρωιού". Το 1979 ο Γιάννης Γλέζος μας έδωσε τον πρώτο ολοκληρωμένο δίσκο ("Περιμένοντας τους βαρβάρους") αποκλειστικά με μελοποιημένα ποιήματα του Καβάφη, για να ακολουθήσει ένας δεύτερος ολοκληρωμένο κύκλος το 1983 από τον Θάνο Μικρούτσικο ("Ο Γέρος της Αλεξάνδρειας"), που νομίζω πως αποτελεί και την καλύτερη ως τώρα μελοποίηση του ποιητή. Την ίδια χρονιά εκδόθηκε άλλος ένας δίσκος με απαγγελίες ποιημάτων του από την Έλλη Λαμπέτη, ενώ το 1990 ο Αλέξανδρος Καρόζας ηχογράφησε το δίσκο "Τιμή στον Καβάφη" αποκλειστικά με συνθέσεις πάνω σε καβαφικά ποιήματά. Το 1996 ο Χρήστος Νικολόπουλος μας έδωσε ένα εξαιρετικό λαϊκό τραγούδι βασισμένο στο ποίημα "Γκρίζα", ενώ κάτι ανάλογο επιχείρησε το 1998 ο Σωκράτης Μάλαμας με το ποίημα "Δεκέμβρης 1903". Τέλος, θα σταθώ σε κάποιες πολύ πρόσφατες εργασίες: Το 2005 ο Γιάννης Πετρίτσης μας έδωσε το "Αγαπητέ κύριε Καβάφη...", το 2006 η Κριστέλα Δημητρίου το "Σαπφώ-Καβάφης", το 2007 ο Δημήτρης Παπαδημητρίου το "...που γι' Αλεξανδρινό γράφει Αλεξανδρινός", το 2008 ο Νίκος Μαμαγκάκης το "Αόρατος θίασος", το 2009 ο Νίκος Ξυδάκης το "Rue Lepsius" και ο Θάνος Μικρούτσικος το "Επέστρεφε", το 2011 ο γιατρός Αθανάσιος Σίμογλου 12 μελοποιημένα ποιήματα με τη Σόνια Θεοδωρίδου, το 2013 ο Γιάννης Σπανός το "Πλησιάζοντας τον Καβάφη" και ο Αλέξανδρος Καρόζας τον κύκλο "Καβάφης" με τον Γιώργο Νταλάρα. Και φυσικά καταγράφονται δεκάδες άλλες δισκογραφικές εκδόσεις που περιέχουν μεταξύ άλλων τραγουδιών και κάποια μελοποιημένα ποιήματα του Καβάφη. Πλουσιότατη σοδειά λοιπόν!

Δυο άγνωστα τραγούδια του Μάνου Λοΐζου!

Ιδού δυο άγνωστα τραγούδια* του Μάνου Λοΐζου σε στίχους του Γιάννη Νεγρεπόντη κι ερμηνεία της Μαρινέλλας!  Οι τίτλοι τους: "Πού να σε βρω" και "Έλα λεβέντη μου". Ηχογραφήθηκαν το 1967 κανονικά στο studio για δισκάκι 45 στροφών, αλλά ατύχησαν, γιατί λίγες μέρες μετά εκδηλώθηκε το απριλιανό πραξικόπημα, οπότε αμέσως απαγορεύτηκαν από τη λογοκρισία, κυρίως για τους στίχους του δεύτερου τραγουδιού που κάνουν λόγο για ένα παιδί της εργατιάς! Δυστυχώς στα κατοπινά χρόνια τα δυο αυτά πανέμορφα λαϊκά τραγούδια ξεχάστηκαν εντελώς ανεξήγητα και από τον συνθέτη και από την τραγουδίστρια και από την εταιρία! 

Η μελωδία του τραγουδιού "Πού να σε βρω" χρησιμοποιήθηκε ένα χρόνο αργότερα (1968) στο οργανικό κομμάτι "Ο σταθμός" από τον ομώνυμο δίσκο του συνθέτη και παρθενικό της Minos. Το τραγούδι ακούστηκε επίσης στην ταινία "Τρούμπα 67" από την Καίτη Θεοχάρη. 

Σημειώνω ακόμη ότι τους ίδιους στίχους, αν και ελαφρά παραλλαγμένους, μελοποίησε αργότερα και ο Θωμάς Μπακαλάκος για το τραγούδι "Απέραντη πόλη" από το δίσκο "Πορεία στη νύχτα" (1981), όπου το τραγούδησε η Σοφία Μιχαηλίδη.
___________________

* Σχετική αναφορά διαβάστε επίσης εδώ

Ακούστε τα!

Μνήμη John Tavener

Έφυγε από τη ζωή πριν από μερικές ημέρες ο σημαντικός Άγγλος συνθέτης John Tavener (1944-2013). 

Πρόκειται για μια ιδιαίτερη μουσική φυσιογνωμία που δραστηριοποιήθηκε στο χώρο της λόγιας μουσικής, αλλά είχε καταφέρει ήδη από τα χρόνια του '70 να έχει ισχυρή διείσδυση στο ευρύ ακροατήριο, ενώ το κορυφαίο του έργο "The Protecting Veil" (Προστατευτικό Πέπλο) είχε αναρριχηθεί το 1992 στην κορυφή των charts της κλασικής μουσικής παγκοσμίως. Ο Tavener στα νεανικά του χρόνια είχε σχέσεις με τους Beatles διατηρώντας μάλιστα και στην κατοπινή εποχή φιλική σχέση με τον Paul McCartney. 

Κάπου στα τέλη της δεκαετίας του '70 ασπάστηκε το ορθόδοξο χριστιανικό δόγμα κι έκτοτε ανέπτυξε στενές σχέσεις με την Ελλάδα, από τον βυζαντινό πολιτισμό της οποίας αντλούσε σταθερά την έμπνευσή του. Μεταξύ άλλων μελοποίησε τα "Χάικου" του Γιώργου Σεφέρη, ενώ χαρακτηριστικό είναι το φωνητικό του έργο "Melina" για σόλο σοπράνο γραμμένο το 1994 και αφιερωμένο στη Μελίνα Μερκούρη λίγο καιρό μετά το θάνατό της!