Χρήστος Λεοντής: Ραντεβού με μιαν άγνωστη (1968) [ανέκδοτο soundtrack]

Ο σπουδαίος συνθέτης Χρήστος Λεοντής έγραψε μουσική για αρκετές ταινίες του ελληνικού κινηματογράφου, είτε στα χρόνια της μεγάλης του ακμής τη δεκαετία του '60 ("Με τη λάμψη στα μάτια", "Ο τάφος των εραστών", "Η επιστροφή της Μήδειας" κ.ά.), είτε και στα κατοπινά χρόνια ("Η δίκη των δικαστών", "Πολίτες β' κατηγορίας", "Πριν απ' την παράσταση", "Δεξιότερα της Δεξιάς", "Τα δελφινάκια του Αμβρακικού", "Ούλοι εμείς, εφέντη", "Νίκος Καζαντζάκης" κ.ά.).

Το 1968 συνεργάστηκε με τον βραβευμένο σκηνοθέτη Βασίλη Γεωργιάδη συνθέτοντας τη μουσική για την ενδιαφέρουσα δραματική ταινία "Ραντεβού με μιαν άγνωστη". Το σενάριο της ταινίας έγραψε ο Πάνος Κοντέλης και πρωταγωνίστησαν οι Έλενα Ναθαναήλ, Γιάννης Βόγλης, Δημήτρης Μυράτ, Αν Λόνμπεργκ, Λυκούργος Καλλέργης και πολλοί άλλοι γνωστοί ηθοποιοί.

Ο συνθέτης φρόντισε να παρεμβαίνει διακριτικά στη δραματική ανάπτυξη της ταινίας χρωματίζοντας κατάλληλα τις στιγμές της έντασης με πολύ όμορφες οργανικές μελωδίες παιγμένες άλλοτε από ορχήστρα κι άλλοτε από ένα απλό πιάνο ή μια κιθάρα. Στην ταινία αγούγεται κι ένα αγγλόφωνο τραγούδι με τίτλο "Goodnight, Irene"*. Το τραγουδάει πολύ χαριτωμένα η γλυκύτατη Αν Λόνμπεργκ την ίδια εκείνη χρονιά που τη λατρέψαμε όλοι στην ερωτική της περιπέτεια με τον Γιάννη Βόγλη στα "Κορίτσια στον ήλιο" με την αξέχαστη μουσική του Σταύρου Ξαρχάκου.

Σημειώνω ότι το soundtrack που σας παρουσιάζω είναι ανέκδοτο κι έτσι αναγκαστικά το απέσπασα μέσα από την ίδια την ταινία προσπαθώντας να συμμαζέψω τα σκόρπια σπαράγματα της μουσικής, τα οποία σε λίγες περιπτώσεις συνιστούν ολοκληρωμένα κομμάτια, ενώ τα περισσότερα είναι φευγαλέες και ημιτελείς μελωδίες, πολύ όμορφες πάντως.

Βασίλης Δημητρίου: Η εκτέλεση (1993)

Ο Βασίλης Δημητρίου (1945-2015) υπήρξε ο συνθέτης που, αν και είχε ήδη μαχρόχρονη παρουσία στο ελληνικό τραγούδι από τα τέλη της δεκαετίας του '60, ταυτίστηκε περισσότερο από κάθε άλλο με την τηλεόραση καταθέτοντας για μερικές από τις πιο αξιόλογες και δημοφιλείς τηλεοπτικές σειρές το εκλεκτότερο μέρος του έργου του.

Μέσα στις δουλειές αυτές εντάσσεται και η μουσική του για τη σειρά του ΑΝΤ1 "Η εκτέλεση", παραγωγής 1993, σε σενάριο Φρέντυ Γερμανού και σκηνοθεσία του Κώστα Κουτσομύτη, ο οποίος στάθηκε ο πιο σταθερός συνεργάτης του συνθέτη σ' αυτόν το χώρο. Πρωταγωνιστές της σειράς ήταν οι: Κώστας Αρζόγλου, Φιλαρέτη Κομνηνού, Πέγκυ Σταθακοπούλου, Γιώργος Μιχαλακόπουλος και Αντώνης Αντωνίου.

Ο δίσκος περιλαμβάνει εννέα οργανικά θέματα και πέντε τραγούδια ερμηνευμένα από την υπέροχη Παιδική Χορωδία του Δημήτρη Τυπάλδου, ενώ στα σόλο φωνητικά ακούγεται η Άννα Αλεξοπούλου. 

Λυρισμός σε ισχυρές δόσεις διατρέχει τα κομμάτια αυτού του soundtrack που μας χάρισε ο ευαίσθητος συνθέτης συνεπικουρούμενος από εκλεκτούς μουσικούς, όπως οι: Σωκράτης Άνθης (τρομπέτα), Βαγγέλης Χριστόπουλος (όμποε), Σπύρος Καζιάνης (φαγκότο), Παντελής Δεσποτίδης (βιολί), Γιάννης Παπαζαχαριάκης (κιθάρα), Τάκης Χαρίτος (πιάνο) κ.ά.

Σημειώνω ότι ο δίσκος κυκλοφόρησε και σε ψηφιακή μορφή, αλλά εδώ θα τον βρείτε στην αναλογική έκδοση βινυλίου.

Νίκος Μαμαγκάκης: Τα πρώτα τραγούδια στη Fidelity (1961-1962)

Ο μεγάλος και πολυσχιδής Έλληνας συνθέτης Νίκος Μαμαγκάκης (1929-2013) εμφανίστηκε στη δισκογραφία στις αρχές του '60 ηχογραφώντας αρκετά τραγούδια σε δισκάκια 45 στροφών, απλά ή extended, συνεργαζόμενος αποκλειστικά με τη Fidelity της πολυεθνικής Philips. 

Κατά τη διετία 1961-1962 ηχογράφησε συνολικά 22 τραγούδια μοιρασμένα σε 9 απλά 45άρια (με δύο δηλαδή τραγούδια το καθένα) και ένα extended (με τέσσερα τραγούδια). Πρόκειται για ένα υλικό που αιφνιδιάζει, σχεδόν κατακεραυνώνει, τον αμύητο ακροατή που γνωρίζει τον συνθέτη μέσα από τις μεγάλες κατοπινές του δουλειές, όπως ο "Ερωτόκριτος", ο "Μπολιβάρ", οι "Σκλάβοι πολιορκημένοι", το "Κέντρο διερχομένων" κλπ., ή ακόμα περισσότερο μέσα από τα αβαντγκάρντ έργα του που τον κατατάσσουν σε σημαντική θέση στο διεθνές στερέωμα της λόγιας μουσικής. Αυτά τα πρώτα τραγούδια κινούνται στους ορθόδοξους δρόμους του λαϊκού ή του ελαφρού τραγουδιού και ερμηνεύονται από γνωστά ή και άσημα ονόματα του πενταγράμμου, όπως η Γιοβάννα, ο Γιάννης Βογιατζής, ο Μανώλης Καναρίδης, ο Φώτης Δήμας, η Λένα Παμέλα, ο Κώστας Πρέντζας, ακόμη και το Τρίο Μπελκάντο!

Από τα 22 αυτά τραγούδια τα 10 κυκλοφόρησαν το 1961 και τα άλλα 12 το 1962. Το πρώτο extended περιλάμβανε τα 4 ελαφρά τραγούδια που ερμήνευσε η Γιοβάννα και κυκλοφόρησαν τότε με τον τίτλο "4 Ελληνικά τραγούδια", ενώ συγχρόνως τα δύο πρώτα 45άρια με τον Μανώλη Καναρίδη κυκλοφόρησαν παράλληλα και σε ενιαίο extended δισκάκι με τίτλο "Ο Μανώλης Καναρίδης σε 4 λαϊκά τραγούδια του Νίκου Μαμαγκάκη". 

Από τα 22 τραγούδια μπόρεσα να μαζέψω τα 20. Λείπει δυστυχώς το τελευταίο 45άρι του 1962 με ερμηνευτή τον Κώστα Πρέντζα που περιέχει το πρωτότυπο τραγούδι "Χίλιες πληγές, χίλιες αγάπες" και σε δεύτερη εκτέλεση το "Μη με ρωτάτε" (που ερμήνευσε πρώτος ο Φώτης Δήμας και υπάρχει μέσα στο αρχείο). Δυστυχώς το δισκάκι του Πρέντζα είναι απολύτως δυσεύρετο και μακάρι κάποιος φίλος που διαβάζει τώρα αυτές τις γραμμές και τυχαίνει να το έχει, να μας το χαρίσει, για να ολοκληρωθεί απόλυτα η συλλογή.

Nα σημειώσω ότι τα περισσότερα τραγούδια βασίζονται σε στίχους γνωστών ποιητών με προεξάρχοντα τον Γιώργο Θέμελη που αριθμεί εννέα τραγούδια (μαζί με τα 2 που λείπουν), ενώ υπάρχουν και μελοποιημένα ποιήματα του Κωστή Παλαμά, του Κωνσταντίνου Χατζόπουλου, του Κώστα Καρυωτάκη, της Μαρίας Πολυδούρη και άλλων. Και φυσικά εδώ έχουμε και την πρώτη χρονικά μελοποίηση των "Μοιραίων" ("Η ταβέρνα") του Κώστα Βάρναλη, δυο χρόνια πριν από την πασίγνωστη μελοποίηση του Μίκη Θεοδωράκη.

Κοντολογίς, τα πρώτα τραγούδια του Νίκου Μαμαγκάκη αναδεικνύουν το τεράστιο ταλέντο του συνθέτη και τη μοναδική ικανότητά του να μεταλλάσσεται μουσικά με απόλυτη άνεση σε κάθε μουσική έκφραση. Τα τραγούδια αυτά είναι εν πολλοίς άγνωστα στον κόσμο, αρκετά αντισυμβατικά στη φόρμα και τη μελωδική τους ανάπτυξη, αλλά στέρεα ενορχηστρωμένα και άρτια ερμηνευμένα.

Κατερίνα Πετράκου: Το κενό (1994)

Την Κατερίνα Πετράκου την πρόσεξα μέσα από ένα τραγούδι πριν από κάμποσα χρόνια. Εννοώ "Το τέλος ενός καλοκαιρινού έρωτα", σε μουσική και ερμηνεία του Νίκου Γράψα από το δίσκο "Μικροί έρωτες στη λυπημένη πόλη" (1997), που μου άρεσε πολύ, όταν το πρωτοάκουσα, αλλά δυσκολεύομαι πια πολύ να το ξανακούσω, ίσως γιατί φωτογραφίζει με ακρίβεια κάποια απωθημένη βιωματική μου εμπειρία. Πάντως ήταν το τραγούδι που με οδήγησε να ψάξω περισσότερο γι' αυτή τη στιχουργό. Κι έτσι ανακάλυψα αυτόν τον μάλλον άγνωστο προσωπικό της δίσκο.
Ήταν ήδη στα 44 της χρόνια, όταν έκανε αυτήν την πρώτη και μοναδική της δισκογραφική κατάθεση το 1994, με την οποία μας συστήθηκε όχι μόνο ως στιχουργός, αλλά ως ολοκληρωμένη τραγουδοποιός. Στο δίσκο "Το κενό" όλα έγιναν από την ίδια. Στίχοι, μουσική και ερμηνεία. Μαζί της βέβαια συμμετείχαν σε ένα τραγούδι ο Νίκος Γράψας, που έκανε και την ενορχήστρωση του δίσκου, και σε δύο άλλα η Αντιγόνη Μπούνα. 

Αν και δεν με ενθουσίασε η φωνή της, διαπίστωσα και πάλι μια πολύ ενδιαφέρουσα περίπτωση στιχουργού με θεματολογία ερωτική στο πλαίσιο των σημερινών ερωτικών συνθηκών προς μια μάλλον απαισιόδοξη κατεύθυνση. Πληγωμένοι, ανεκπλήρωτοι και ξεχασμένοι έρωτες στην ασφυκτική μέγκενη της καθημερινότητας. Η μουσική της ενδιαφέρουσα, αλλά χωρίς κάποια πρωτοτυπία, υπηρετεί επαρκώς τη στιχουργική προτεραιότητα. 

Δυστυχώς η προσπάθεια έμεινε χωρίς συνέχεια κι έτσι δεν μπορούμε να εκτιμήσουμε πιο ολοκληρωμένα την περίπτωση της δημιουργού Κατερίνας Πετράκου με έναν και μοναδικό δίσκο στο ενεργητικό της.

Κώστας Κλάββας: Ο τελευταίος πειρασμός (μουσική για ταινία)

Ο Κώστας Κλάββας (1934-2012) υπήρξε μια ξεχωριστή μορφή της ελληνικής μουσικής στο συνολικό της φάσμα, μιας και καταπιάστηκε με ποικίλες μορφές της μουσικής έκφρασης, από το απλό τραγούδι, μέχρι τη μουσική για τον κινηματογράφο και το θέατρο, την ενορχήστρωση, την παραγωγή, αλλά και τη συμφωνική μουσική τόσο ως δημιουργός, όσο και ως διευθυντής ορχήστρας.

Στη δεκαετία του '60 είχε έντονη δραστηριότητα στο πεδίο της κινηματογραφικής μουσικής επενδύοντας δεκάδες ελληνικές ταινίες με πρωτότυπες συνθέσεις, συνήθως με συμφωνικά κομμάτια και σπανιότερα με τραγούδια. 

Μια τέτοια ταινία ήταν και ο "Τελευταίος πειρασμός", παραγωγής 1964, που σκηνοθέτησε ο Σωκράτης Καψάσκης βασιζόμενος σε ένα μυθιστόρημα του Γιάννη Μαρή. Πρόκειται για ένα δυνατό ερωτικό δράμα με πρωταγωνιστές τους Τίτο Βανδή και Άννα Φόνσου.

Ο συνθέτης έγραψε για την ταινία μερικά υπέροχα ορχηστρικά θέματα με συμφωνικές αποχρώσεις σαν μικρά adagio για πιάνο και ορχήστρα. Στο αρχείο έχω τα τρία βασικά θέματα κι επιπλέον το οργανικό θέμα των τίτλων που βασίζεται στη μελωδία του μοναδικού τραγουδιού που ακούγεται στην ταινία. Πρόκειται για το ωραιότατο ελαφρό τραγουδάκι "Αν ξαναρθείς" που ερμηνεύει η ηθοποιός Ράνια Κωστίδου, η οποία κρατάει κι ένα ρόλο στην ταινία. Η εκτέλεση αυτή δεν κυκλοφόρησε ποτέ στη δισκογραφία, αλλά το τραγούδι δεν ξεχάστηκε, αφού γνώρισε στα κατοπινά χρόνια δύο ακόμη ερμηνείες, μία με τη Νινή Ζαχά (που ηχογραφήθηκε στο Studio Β' του Λάκη Παλλίδη) κι άλλη μία με τον Δάκη για κάποιον προσωπικό του δίσκο.  Θα τις βρείτε όλες στο αρχείο.

Σωκράτης Βενάρδος: Ο Ύμνος της Αγάπης (1977)

Ο δίσκος "Ο Ύμνος της Αγάπης" του Σωκράτη Βενάρδου κυκλοφόρησε από την Ωδή το 1977 παράλληλα με το δίσκο "Δοξολογία και 4 Ύμνοι". Πάντα με θρησκευτικό περιεχόμενο. Συγκεκριμένα, εδώ έχουμε τη μελοποίηση στίχων του Απόστολου Παύλου από την "προς Κορινθίους Επιστολή", η οποία καλύπτει την πρώτη όψη του δίσκου.

Η δεύτερη όψη περιλαμβάνει τέσσερις ύμνους σε στίχους των Μανώλη Κάσδαγλη, Ντίνου Βλαχογιάννη, Σωκράτη Βενάρδου και του ποιητή Ματθαίου Μουντέ.

Τραγουδά Βυζαντινή Χορωδία με τη συνοδεία ορχήστρας, ενώ στα σόλο μέρη ερμηνεύουν οι Π. Μακαρώνης,  Ν. Καρανταλής, Σπ. Ζωγόπουλος και ο Θόδωρος Δημήτριεφ.

Στον επίλογο του δίσκου, κατά την προσφιλή συνήθεια του συνθέτη, έχουμε ένα ακόμη συμφωνικό κομμάτι με τίτλο "Τον συνάναρχον λόγον".

Σωκράτης Βενάρδος: Ηλιοτρόπια (1973)

Δυο χρόνια μετά τη "Φάτνη" (1971), τον πρώτο ολοκληρωμένο του δίσκο, ο Σωκράτης Βενάρδος ηχογράφησε για την εταιρία του Ωδή τον δεύτερο μεγάλο δίσκο του με τίτλο "Ηλιοτρόπια".
Ο δίσκος περιλαμβάνει έξι τραγούδια θρησκευτικού περιεχομένου, μοιρασμένα από τρία σε κάθε πλευρά, πάνω σε στίχους του ποιητή Γ. Βερίτη, αλλά και του Μητροπολίτη Γορτυνίας και Αρκαδίας Τιμόθεου και του Σήφη Κόλλια. Τα ερμηνεύει Βυζαντινή Χορωδία με τη συνοδεία ορχήστρας. Στις μονωδίες ακούγονται οι Γ. Λαμπρόπουλος και Π. Μακαρώνης.

Αξιοσημείωτο είναι ότι η κάθε πλευρά του δίσκου έχει για επίλογο ένα συμφωνικό οργανικό θέμα ("Φαεινή λαμπάδα", "Παράκληση") συνεχίζοντας την ανάλογη προσπάθεια του συνθέτη που ξεκίνησε με το δίσκο "Ταξιάρχες" (1968).

Θωμάς Μπακαλάκος: Πορεία στη νύχτα (1977)

Ο Θωμάς Μπακαλάκος, δυο χρόνια μετά τα "Αγροτικά" (1975), τα οποία τον έκαναν αμέσως γνωστό, παρουσίασε τη δεύτερη δουλειά του, η οποία κινούνταν και πάλι στο χώρο του πολιτικού τραγουδιού και είχε τίτλο "Πορεία στη νύχτα" (1977), την ίδια χρονιά που κυκλοφόρησε και ο ομότιτλος δίσκος του Πάνου Τζαβέλλα.

Η περίπτωση αυτού του δίσκου είναι από τις ασυνήθιστες στην ελληνική δισκογραφία, μιας και το 1981 ηχογραφήθηκε εκ νέου με άλλους ερμηνευτές! Κάτι ανάλογο βέβαια, αν και σπανιότατο, έχει ξανασυμβεί. Θυμίζω πρόχειρα τις περιπτώσεις των δίσκων του Μάνου Χατζιδάκι "Για την Ελένη" και "Χειμωνιάτικος ήλιος". 

Ο δίσκος του Μπακαλάκου περιλαμβάνει δώδεκα τραγούδια, κυρίως μελοποιημένα ποιήματα του Φώτη Αγγουλέ (1911-1964) και του Κώστα Βάρναλη (1884-1974), ενώ σε 5 τραγούδια οι στίχοι γράφτηκαν από τον Γιάννη Νεγρεπόντη (1930-1991).
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα 5 ποιήματα του Φώτη Αγγουλέ, από τα οποία τα 4 υπάρχουν και στο δίσκο του Πάνου Τζαβέλλα. Απέναντι στο λυρικό χρώμα εκείνης της μελοποίησης ο Μπακαλάκος αποδίδει τα ποιήματα με ένα ύφος κάπως στομφώδες. Υπάρχουν όμως και εξαιρέσεις, όπως το τρυφερότατο "Νανούρισμα". Αυτό το τελευταίο είναι το πιο δημοφιλές ποίημα του Αγγουλέ, όπως δείχνουν οι πολλαπλές μελοποιήσεις του από διάφορους συνθέτες (Θεοδωράκης, Τζαβέλλας, Μπακαλάκος, Παπανικολάου).
Τα δύο ποιήματα του Κώστα Βάρναλη ("Αιδώς Αργείοι", "Παρωδία") δεν είναι από τα γνωστότερα του ποιητή, ενώ από τα τραγούδια του Γιάννη Νεγρεπόντη ξεχωρίζει η τρυφερή μπαλάντα "Απέραντη πόλη". Αξίζει να σημειώσουμε ότι τους στίχους αυτού του τραγουδιού είχε μελοποιήσει το 1967 και ο Μάνος Λοΐζος για τη φωνή της Μαρινέλλας, σε μια ηχογράφηση όμως που έμεινε εκτός κυκλοφορίας λόγω της δικτατορίας.
Τα τραγούδια του δίσκου ερμηνεύουν ο συνθέτης και η Νατάσσα (Παπαδοπούλου), σύζυγος του Πάνου Τζαβέλλα. Την ενορχήστρωση υπογράφει ο Τάσος Καρακατσάνης.

Θωμάς Μπακαλάκος: Απ' την Ελλάδα γεια χαρά (1993)

Ο Θωμάς Μπακαλάκος είχε μια ενδιαφέρουσα παρουσία στο ελληνικό τραγούδι που κράτησε κοντά μια εικοσαετία. Τον πρωτοβρίσκουμε στη δισκογραφία το 1974 με τη συμμετοχή του στον πολυσυλλεκτικό δίσκο "Νιάτα", ενώ την επόμενη χρονιά έδωσε το δυναμικό παρών του με τα "Αγροτικά", που αποτελούν και την πρώτη ολοκληρωμένη προσωπική του κατάθεση.

Το 1993 ηχογράφησε το δίσκο "Απ' την Ελλάδα γεια χαρά" που είναι μέχρι στιγμής και η τελευταία του εμφάνιση στην ελληνική δισκογραφία. Πρόκειται για ένα κύκλο απλών τραγουδιών που χαρακτηρίζονται από τους πολύ αιχμηρούς στίχους πολιτικού προσανατολισμού με έντονα στοιχεία σαρκασμού και ειρωνίας για το κοινωνικοπολιτικό περιβάλλον. Αξίζει να σταθεί κανείς στο τραγούδι "Βρυξέλλες" που αναφέρεται στο στρατηγείο της ευρωπαϊκής ιδέας με τρόπο τραγικά επίκαιρο ακόμη και για σήμερα. Ανάλογα μηνύματα διατρέχουν και τα υπόλοιπα τραγούδια που θα μπορούσαν άνετα να σταθούν και στη σημερινή οδυνηρή συγκυρία που διέρχεται ο τόπος μας.

Στίχοι, μουσική και ενορχήστρωση είναι του Θωμά Μπακαλάκου. Ο ίδιος ερμηνεύει τα περισσότερα τραγούδια. Συμμετέχουν ο Αντώνης Βαρδής και η Χριστίνα Μαραγκόζη.

(c) LP | Alfa Mi | 1993 | πηγή: π.Αρτ.