Γιώργος Γεωργιάδης: Εσπερινός Καισαριανής (1980)

Παρουσιάζοντας προ ημερών το δίσκο "Καισαριανή" (1975) του Γιώργου Γεωργιάδη σε ποίηση του Γιώργη Σιδέρη (1919-1998) μνημόνευσα και το δίσκο "Εσπερινός Καισαριανής" που κυκλοφόρησε πέντε χρόνια αργότερα. Πρόκειται για το ίδιο ποιητικό και μουσικό υλικό σε πιο διευρυμένη μορφή με πολλά αφηγηματικά μέρη και τραγούδια, το οποίο μάλιστα ευτύχησε και ψηφιακής επανέκδοσης σε άγνωστη χρονική στιγμή*.

Βεβαίως η εκτέλεση είναι διαφορετική από αυτή του πρώτου δίσκου. Εδώ τραγουδά, εκτός από τον συνθέτη, ο σπουδαίος λαϊκός τραγουδιστής Μπάμπης Τσετίνης και η άγνωστη Σάμη Τεχτέρη με τη συνοδεία μεγάλης χορωδίας υπό τη διεύθυνση του συνθέτη. Συμμετέχει μάλιστα και το κορυφαίο δίδυμο του μπουζουκιού που έχει συνδέσει την πορεία του με τη χρυσή εποχή του ελληνικού τραγουδιού. Μιλώ βεβαίως για τους ασύγκριτους δεξιοτέχνες Κώστα Παπαδόπουλο και Λάκη Καρνέζη.

Να σημειώσω ότι η συγκεκριμένη ψηφιακή έκδοση - προσφορά του φίλτατου μουσικόφιλου Δημήτρη - είναι εξαιρετικά φτωχή στο αισθητικό της μέρος με στοιχειώδη και πρόχειρα εξώφυλλα που αδικούν το ενδιαφέρον περιεχόμενο του έργου. Η έκδοση βέβαια είναι σπάνια και γιαυτό σας την παρουσιάζω κατ' εξαίρεση του κανόνα στην προσπάθειά μου να ολοκληρώσω τη δισκογραφία του συνθέτη.

Ρένα Κουμιώτη: Τα δικά μου τραγούδια (1980)

Η περίοδος 1969-1974 υπήρξε πολύ σημαντική για την καριέρα της σπουδαίας τραγουδίστριας Ρένας Κουμιώτη, όταν ευτύχησε να συνεργαστεί με σημαντικούς συνθέτες, όπως ο Μίμης Πλέσσας, ο Αργύρης Κουνάδης, ο Λίνος Κόκοτος και άλλοι. Το 1976 επανεμφανίστηκε με τον αξιόλογο δίσκο "Στο δρόμο για το Τσιμενλί" του Γρηγόρη Σουρμαΐδη κι αυτή ήταν η τελευταία ενδιαφέρουσα δισκογραφική της κατάθεση. Στη συνέχει σταδιακά αποσύρθηκε από το προσκήνιο, έφυγε για κάποια χρόνια στην Αμερική και αναγκαστικά περιορίστηκε σε σποραδικές επανεμφανίσεις.

Το 1980 λοιπόν ηχογράφησε έναν καινούργιο προσωπικό δίσκο με δέκα λαϊκά τραγούδια. Τίτλος του: "Τα δικά μου τραγούδια". Η εποχή της Lyra ήταν πια μακρινή ανάμνηση. Χάθηκε εκείνη η φρεσκάδα της φωνής της, αλλά και η πηγαία έμπνευση των παλιών της τραγουδιών. Λαϊκά τραγούδια πάνω στην τετριμμένη και πολυφορεμένη πια μανιέρα ενός είδους που βρισκόταν σε σταδιακή παρακμή και μεταλλασσόταν σε ένα είδος τραγουδιού της πίστας και της εφήμερης κατανάλωσης. Κάποια τραγούδια βέβαια είναι αξιοπρεπή κι ακούγονται ευχάριστα, χωρίς πάντως να αφήνουν κανένα αποτύπωμα πίσω τους κι εύκολα ξεχνιούνται. Τα υπογράφουν γνωστοί κι άγνωστοι συνθέτες. Ο χαλκέντερος Μίμης Πλέσσας και πάλι παρών με τέσσερα τραγούδια, μάλλον τα καλύτερα του δίσκου. Ο Θανάσης Πολυκανδριώτης έγραψε άλλα δύο, ένα ο Λυκούργος Μαρκέας και τρία ο Μ. Καρράς. Έπαιξαν και κάποιοι καλοί μουσικοί, όπως φυσικά ο Θανάσης Πολυκανδριώτης στο μπουζούκι, ο Φίλιππος Τσεμπερούλης στο φλάουτο, ο Π. Δεσποτίδης στο βιολί και ο Γ. Τσουπάκης στα κρουστά.

Ρένα Κουμιώτη: Τα ωραιότερα τραγούδια της (1977)

Χωρίς αμφιβολία η Ρένα Κουμιώτη υπήρξε από τις ωραιότερες γυναικείες φωνές που ανέδειξε το ελληνικό τραγούδι. Φωνή δωρική με υπέροχο ηχόχρωμα και κρυστάλλινη άρθρωση των λέξεων, παρόλο που δεν είχε καμία μουσική παιδεία και όλη η μουσική της προσωπικότητα στηρίχθηκε αποκλειστικά στο ένστικτο. Για να είμαστε ακριβείς, όχι μονάχα στο ένστικτο, αφού είχε τη μεγάλη τύχη να βρεθεί δίπλα σε σπουδαίους συνθέτες που την καθοδήγησαν με τον καλύτερο τρόπο εκμεταλλευόμενοι βέβαια το σπάνιο φωνητικό της μέταλλο. Πρώτος και καλύτερος ο μέγας Μίμης Πλέσσας που την ανακάλυψε και την εμπιστεύθηκε στον αριστουργηματικό του "Δρόμο" το 1969 με δυο έξοχα τραγούδια ("Πρώτη φορά", "Δώσε μου το στόμα σου"), αλλά και σε πολλές άλλες σημαντικές δουλειές του στη συνέχεια ("Μέρες του καλοκαιριού", 1970, "Θάλασσα πικροθάλασσα", 1973, "Μίλα μου για τη λευτεριά", 1974), καθώς και σε κάμποσα 45άρια ("Σταμάτησε του ρολογιού τους δείχτες", "Το καινούργιο μου φεγγάρι" κ.ά.).

Εκτός όμως από τον Πλέσσα η Ρένα Κουμιώτη είχε την τύχη να συναντηθεί και με τον Λίνο Κόκοτο στις πρώτες σπουδαίες δισκογραφικές του καταθέσεις ("Οι ώρες", 1969, "Το θαλασσινό τριφύλλι", 1972), τον Γιώργο Κοντογιώργο ("Γύφτισσα μέρα", 1970, "Παράθυρο στη θάλασσα", 1974), τον Θόδωρο Τζίφα ("Γειτονιές", 1970), τον Βαγγέλη Πιτσιλαδή ("Τα κίτρινα ρολόγια", 1972), τον Βασίλη Κουμπή ("12 μήνες", 1972) και τον Αργύρη Κουνάδη ("Ρόδα είναι και γυρίζει", 1974). Αυτή η πενταετία (1969-1974) υπήρξε η καλύτερη της καριέρας της με πολλά και σπουδαία τραγούδια στο ενεργητικό της, ενώ στη συνέχεια ήρθε η παρακμή και σιγά σιγά πέρασε στο περιθώριο της δισκογραφίας.

Από την υπέροχη λοιπόν αυτή περίοδο ανθολογήθηκαν τα δώδεκα τραγούδια

αυτού του άλμπουμ που εξέδωσε η Lyra το 1977 εις ανάμνηση της μεγάλης αυτής συνεργασίας τους κι ενώ ήδη η τραγουδίστρια είχε βρεθεί σε άλλη δισκογραφική εταιρία χωρίς σπουδαία αποτελέσματα. Το μικρό λοιπόν αυτό αφιέρωμα περιλαμβάνει δώδεκα χαρακτηριστικές στιγμές της Ρένας Κουμιώτη από τους δίσκους που προανέφερα. Θα μπορούσαν εύκολα να επιλεγούν πολλά άλλα εξίσου σπουδαία τραγούδια, αλλά σίγουρα κι εδώ έχουμε μερικές από τις πιο εμβληματικές της ηχογραφήσεις. Αναμφίβολα ξεχωρίζουν τα αριστουργηματικά τραγούδια: "Σταμάτησε του ρολογιού τους δείχτες", "Δώσε μου το στόμα σου", "Πρώτη φορά", "Κόρη του γιαλού". Φυσικά και όλα τα υπόλοιπα είναι όμορφα κι αγαπημένα τραγούδια που ο χρόνος ήδη τα έχει κάνει κλασικά.

Γιώργος Χατζηνάσιος: Ένας Έλληνας σήμερα (1975)

Η δεκαετία του '70 στάθηκε παραγωγικότατη για τον συνθέτη Γιώργο Χατζηνάσιο, ο οποίος μας χάρισε μια μεγάλη σειρά με δίσκους τραγουδιών που ακούστηκαν πολύ, αλλά και μουσική για τον κινηματογράφο και το θέατρο, ενώ πρόλαβε να πάρει μέρος και στο Διαγωνισμό της Eurovision με το τραγούδι "Μάθημα Σολφέζ", από τα ωραιότερα - νομίζω - που ακούστηκαν εκεί σύμφωνα με τις συγκεκριμένες προδιαγραφές του θεσμού, έστω κι αν δε βραβεύτηκε.

Το 1975, τη χρονιά που ηχογράφησε τον ωραίο κύκλο τραγουδιών "Αντιθέσεις" με τον Περικλή Περάκη, έγραψε τη μουσική για τη θεατρική παράσταση "Ένας Έλληνας σήμερα" που ανέβασε ο εκκεντρικός σκηνοθέτης Δημήτρης Κολλάτος στο θέατρο Λουζιτάνια προκαλώντας στην εποχή της ένα μικρό σκάνδαλο για το τολμηρό της περιεχόμενο. Ο Χατζηνάσιος έγραψε δέκα ενδιαφέροντα τραγούδια και μερικά οργανικά θέματα για τις σκηνικές ανάγκες του έργου. Οι στίχοι γράφτηκαν από τον Δημήτρη Κολλάτο και τον Γιώργο Κανελλόπουλο.

Παρόλο που δεν ακούστηκαν αυτά τα τραγούδια ευρύτερα και πλέον έχουν ξεχαστεί ολοκληρωτικά, αξίζουν μια δεύτερη ευκαιρία, γιατί είναι καλογραμμένα και διαθέτουν όλα τα χαρακτηριστικά της τραγουδοποιητικής ευκολίας του συνθέτη. Πότε λαϊκότροποι ρυθμοί και πότε αισθαντικές μελωδίες, ασφαλώς συνιστούν μια άκρως ενδιαφέρουσα δουλειά του καλού συνθέτη. Τραγουδούν: Βάσια Ζήλου, Σπύρος Δεναξάς, Μάρα Κανταρέλη και Χρήστος Λεττονός. Το προκλητικό εξώφυλλο είχε κάνει εντύπωση στην εποχή του, αλλά μάλλον λειτουργεί παραπλανητικά και αδικεί το περιεχόμενο του δίσκου.

Γιάννης Σπανός: Croisiere aux iles grecques (1967)

Σπάνιος ορχηστρικός δίσκος του Γιάννη Σπανού που κυκλοφόρησε στη Γαλλία χωρίς ελληνική επανέκδοση, την εποχή που ο συνθέτης μοίραζε το χρόνο και τη δραστηριότητά του μεταξύ Παρισιού και Αθήνας και ήδη είχε δώσει το έναυσμα για τη γέννηση του ελληνικού Νέου Κύματος κατά το πρότυπο της γαλλικής Nouvelle Vague.

Ο δίσκος επιγράφεται "Croisiere aux iles grecques" (Κρουαζιέρα στα ελληνικά νησιά"). Πρόκειται για μια σειρά ορχηστρικών θεμάτων που αναφέρονται στα ελληνικά νησιά με υπέροχες μελωδίες, γνωστές και άγνωστες, απ' αυτές που έρρεαν πηγαία και σε αφθονία εκείνη την εποχή από την οιστρηλατημένη έμπνευση του Γιάννη Σπανού. Μερικά θέματα είναι παρμένα από γνωστά τραγούδια του, ενώ κάποια άλλα βρίσκονται εδώ σε πρωτόλεια μορφή, πριν μετατραπούν αργότερα σε τραγούδια. Αξιοσημείωτο ότι ο δίσκος φέρει την υπογραφή του διάσημου μουσικού Michel Legrand ως παραγωγού, με τον οποίο ο συνθέτης συνδεόταν τότε με φιλία, ενώ είχαν και επαγγελματική συνεργασία.

Θεωρώ υποχρέωσή μου, τέλος, να επισημάνω ότι ο φίλος μου ο Μανόλης βρήκε αυτό το σπάνιο κομμάτι, το ψηφιοποίησε σε άριστη ποιότητα και σάρωσε τα εξώφυλλα. Τον ευχαριστώ από καρδιάς για πολλοστή φορά! Η δική μου δουλειά περιορίστηκε μονάχα στην τελική φροντίδα των εξωφύλλων. Χαρείτε το!

Γιώργος Γεωργιάδης: Καισαριανή (1975)

Το 1975, ένα χρόνο μετά τη Μεταπολίτευση κι ενώ κυριαρχούσε το πολιτικό τραγούδι, ο συνθέτης Γιώργος Γεωργιάδης ηχογράφησε το δίσκο "Καισαριανή" που αναφέρεται φυσικά στη θυσία των 200 Ελλήνων, οι οποίοι εκτελέστηκαν στο Σκοπευτήριο την Πρωτομαγιά του 1944.

Πρόκειται για έναν κύκλο δέκα λαϊκών τραγουδιών ελεγειακού ύφους που βασίζονται σε ποιήματα του αγωνιστή και ποιητή Γιώργη Σιδέρη (1919-1998). 
Ο Γιώργης Σιδέρης υπήρξε μια σημαντική μορφή της ελληνικής αντίστασης στα χρόνια της γερμανικής κατοχής, ο οποίος λίγα χρόνια αργότερα, την περίοδο του Εμφυλίου, συνελήφθη και φυλακίστηκε. Στη φυλακή έμεινε μέχρι το 1960 και σ' αυτή τη μακρά περίοδο βρήκε παρηγοριά στο γράψιμο συνθέτοντας πολλά αξιόλογα έργα πεζού και έμμετρου λόγου με αφορμές πάντοτε παρμένες από τα προσωπικά του βιώματα στα κατοχικά χρόνια, αλλά και στα χρόνια του εμφύλιου σπαραγμού. 

Ο Σιδέρης συνέχισε το συγγραφικό του έργο και μετά την αποφυλάκισή του και κυρίως στα χρόνια της χούντας, ενώ το 1975 εξέδωσε από τον Κέδρο την ποιητική συλλογή "Ασφόδελοι". Από το έργο αυτό λοιπόν ο Γιώργος Γεωργιάδης επέλεξε τα ποιήματα που μελοποίησε για τη δίσκο "Καισαριανή". Μάλιστα από το ίδιο έργο άντλησε το υλικό και για το δίσκο "Εσπερινός Καισαριανής" που κυκλοφόρησε το 1980. Αυτός είναι και ο τίτλος του εναρκτήριου τραγουδιού που έχει χαρακτηριστικά τραγουδιού-ποταμού, σύμφωνα με το πρότυπο που είχε δημιουργήσει νωρίτερα ο Μίκης Θεοδωράκης.

Τα τραγούδια ερμηνεύει ο συνθέτης και μια άγνωστη γυναικεία φωνή, η Μαρούσα. Συμμετέχει η Χορωδία Γιώργου Κακίτση. 

Γιώργος Γεωργιάδης: Κάτι άλλο έρχεται (1979)

Ο συνθέτης Γιώργος Γεωργιάδης ολοκληρώνει την παραγωγική δεκαετία του '70 με έναν σπανιότατο πια σήμερα και άγνωστο δίσκο που επιγράφεται "Κάτι άλλο έρχεται".

Παρόλο που τα χρόνια που προηγήθηκαν ο συνθέτης δοκίμασε τις δυνάμεις του σε πολλά και ετερόκλητα μουσικά πεδία με αμφίβολης αξίας αποτελέσματα, οφείλω να αναγνωρίσω ότι αυτός ο δίσκος είναι από τους ωραιότερούς του. Όμορφες μελωδίες που θυμίζουν τα τραγούδια του πρώτου του δίσκου ("Δώδεκα βράδια") με ετεροχρονισμένες νεοκυματικές αποχρώσεις και κανταδόρικους χρωματισμούς που αποδίδονται από μία κιθάρα και μία φυσαρμόνικα. Οι στίχοι ανήκουν στον ποιητή Κώστα Κιλιμάντζο. Μερικοί μάλιστα προέρχονται από την ποιητική του συλλογή Στην Άντυ για πάντα.

Αν κάτι μ' ενοχλεί στα συμπαθητικά αυτά τραγούδια είναι η ερμηνεία τους. Δυστυχώς τα ερμηνεύει ο ίδιος ο συνθέτης με τη βαριά φωνή του που δε συμβάλλει καθόλου στην αξιοποίηση των καλών μελωδιών. Μαζί του ευτυχώς υπάρχει και μια γυναικεία φωνή, η Αγνή (Χατζηκωτάκη), η οποία τα κατοπινά χρόνια είχε μια ενδιαφέρουσα παρουσία στην ελληνική δισκογραφία. 
Δυστυχώς ο δίσκος σήμερα είναι εντελώς ξεχασμένος, πράγμα που το βρίσκω άδικο, γιατί είναι μια δουλειά ευαίσθητη και μελωδική. Αν είχε αξιωθεί μιας ερμηνείας από μια Λίτσα Σακελλαρίου, ας πούμε, θα είχε προσεχθεί πολύ περισσότερο. Κρίμα!

Γιώργος Γεωργιάδης: Ομήρου Οδύσσεια (1980)

Ο Γιώργος Γεωργιάδης ξεκίνησε στα τέλη του '60 με ποπ τραγουδάκια, αλλά στη συνέχεια ακολούθησε μια μάλλον ανορθόδοξη πορεία με διάφορες δουλειές εντελώς ετερόκλητες μεταξύ τους, συχνά μεγαλεπήβολες και στομφώδεις, οι οποίες ωστόσο σε κάποιες περιπτώσεις έδειχναν έναν καλά καταρτισμένο μουσικό, που πάντως προτιμούσε να αναλώνεται σε ευκολίες και κοινοτοπίες. Θυμίζω άλλωστε μια συνεργασία του με τον διάσημο αοιδό των αρχών του '80 Γιάννη Φλωρινιώτη και μάλιστα με μελοποιημένη ποίηση!

Εδώ λοιπόν έχουμε ένα εντυπωσιακό δείγμα αυτής της μεγαλομανίας του συνθέτη. Μια επική δισκογραφική εργασία βασισμένη στην ομηρική "Οδύσσεια" απλωμένη σε 4 δίσκους συνολικής διάρκειας 160 λεπτών! 

Χρησιμοποίησε μια καλή διασκευή του κειμένου από την Πέρσα Βοριά, η οποία μετέφερε τους αρχαίους δακτυλικούς εξάμετρους στον κλασικό ανομοιοκατάληκτο δεκαπεντασύλλαβο, όπως αυτός διαμορφώθηκε από το δημοτικό μας τραγούδι. Η ανάπτυξη του έργου ακολουθεί τη δομή του πρωτότυπου, δηλαδή την αφηγηματική τεχνική που στη φιλολογική γλώσσα ονομάζεται in medias res, ένα είδος αναδρομικής αφήγησης δηλαδή μέσα από το στόμα του κεντρικού ήρωα ή του παρεμβαλλόμενου ραψωδού. 

Η μουσική του Γεωργιάδη είναι ένα μίγμα από το ύφος του ...Γιώργου Κατσαρού και των μουσικών επενδύσεων που ακούγονταν στα περίφημα κινηματογραφικά έπη του Τζέιμς Πάρις εμπλουτισμένο με ηχητικά εφέ για τη δημιουργία της κατάλληλης δραματικής ψευδαίσθησης, η οποία ενισχύεται με σχοινοτενείς πεζές απαγγελίες θεατρικού χαρακτήρα, αν και δεν λείπουν και μικρές νησίδες ωραίων λυρικών περασμάτων, ιδιαίτερα στη σκηνή της αναγνώρισης του πλάνητα ήρωα από την υπομονετική και πιστή του σύζυγο. 

Βασικός ερμηνευτής είναι ο ίδιος ο συνθέτης με τη μπάσα φωνή του, ενώ πλαισιώνεται από πληθώρα άσημων ηθοποιών και τραγουδιστών, μεταξύ των οποίων και η γνωστή ποπ τραγουδίστρια των αρχών της δεκαετίας του '70 Μαρίνα.  Η έκδοση είναι πλουσιότατη, με πολυσέλιδο ένθετο που περιλαμβάνει το πλήρες νεοελληνικό κείμενο, καθώς και μπόλικες ζωγραφικές απεικονίσεις των κυριότερων σκηνών του έργου.

Γιάννης Αργύρης: Επιλογές από τις Εσπερίδες (1982)

Έλεγα στην προηγούμενη αναφορά μου στον Γιάννη Αργύρη για τη μακρόχρονη διαδρομή του στα νεοκυματικά στέκια της Πλάκας και ειδικότερα στην ιστορική μπουάτ Εσπερίδες, αυτό το εμβληματικό πολιτιστικό κεντράκι στην καρδιά της Αθήνας που άνθισε ιδιαίτερα στο δεύτερο μισό της δεκαετίας του '60, αλλά συνέχισε το βίο του για αρκετά ακόμη χρόνια μετά, πάντα με τον ίδιο ως πρωθιερέα της εκεί στις ανηφοριές της Πλάκας στην οδό Θόλου, αριθμός 6. Ξεπετάχτηκαν πάμπολλοι καλλιτέχνες από τη μπουάτ αυτή (Βασίλης Δημητρίου, Θανάσης Γκαϊφύλλιας, Γιώργος Κριμιζάκης και τόσοι άλλοι), αλλά όλοι αυτοί ήταν περαστικοί, ενώ ο Γιάννης Αργύρης πάντα εκεί, σταθερός κι αμετακίνητος, σχεδόν για τέσσερις δεκαετίες!

Ο δίσκος "Επιλογές από τις Εσπερίδες" κυκλοφόρησε το 1982 σε ανεξάρτητη παραγωγή. Είναι ένας δίσκος της υστερονεοκυματικής περιόδου, όταν πια όλο εκείνο το μαγικό κλίμα είχε οριστικά χαθεί. Μοιάζει έτσι σαν ένα μνημόσυνο για κείνη την εποχή και τα τραγούδια σαν μακρινός απόηχός της. Κάποια από τα τραγούδια φέρουν ολοκληρωμένα την υπογραφή του Γιάννη Αργύρη, ενώ τα υπόλοιπα έχουν μουσική του Γιώργου Κριμιζάκη, του Π. Λεούση, του Χρ. Μεντή, του Τάκη Μπινιάρη και του Γ. Κωνσταντινίδη. Τραγουδά φυσικά ο Γιάννης Αργύρης, ενώ η ενορχήστρωση ανήκει στον Γιώργο Κριμιζάκη.