Γιάννης Σπανός: Albert Santoni (1963)

Ας ανοίξουμε τώρα ένα μικρό αφιέρωμα στα τραγούδια του Γιάννη Σπανού από τη "γαλλική" του περίοδο με έμφαση στην παραγωγικότατη δεκαετία του '60, τότε που ο συνθέτης εργαζόταν ως πιανίστας στην αριστερή όχθη του Σηκουάνα και είχε την ευκαιρία να συναντηθεί με μυθικά ονόματα του γαλλικού τραγουδιού με αποκορύφωμα την ιστορική συνεργασία του με την αποκαλούμενη "ιέρεια του υπαρξισμού" Juliette Greco, στην οποία έχω ήδη αναφερθεί εδώ και πολύ καιρό με αφορμή την παρουσίαση του δίσκου "Complaine amoureuse". 

Ένα από τα μεγάλα ονόματα λοιπόν της γαλλικής σκηνής των αρχών του '60 ήταν ο Albert Santoni, με τον οποίο συνεργάστηκε ο Γιάννης Σπανός το 1963 και ηχογράφησαν το 45άρι extended που σας παρουσιάζω σήμερα. Το δισκάκι περιλαμβάνει τέσσερα μελωδικότατα τραγούδια του συνθέτη με γαλλικούς στίχους που έγραψε ο πολύ εκφραστικός ερμηνευτής τους. 

Αξιοσημείωτο είναι ότι στην εκτέλεση των τραγουδιών συμμετέχει η διάσημη ορχήστρα Paul Mauriat et Son Orchestre, η οποία για πάνω από δυο δεκαετίες κυριάρχησε στο χώρο της λεγόμενης easy listening μουσικής στα ευρωπαϊκά σαλόνια.

Γιάννης Σπανός: Couleurs de la Grèce (1976)

Ολοκληρώνω σήμερα τη σειρά των ορχηστρικών δίσκων που ηχογράφησε ο Γιάννης Σπανός για διεθνή διανομή, πολλοί από τους οποίους πάντως εκδόθηκαν και στην Ελλάδα από διάφορες εταιρίες. Όπως ο σημερινός που έχει τίτλο "Couleurs de la Grèce" κι εκδόθηκε το 1976 στη Γαλλία, ενώ στην Ελλάδα κυκλοφόρησε από τη Minerva (Lyra) με τίτλο "Βαθιά γαλάζια θάλασσα" (χωρίς να είμαι βέβαιος ποια από τις δυο εκδοχές κυκλοφόρησε πρώτη). Στον υπότιτλο υπάρχει η φράση "Ame Grecque No 2", υποδηλώνοντας ότι αποτελεί συνέχεια της έκδοσης του 1973 "L' ame Grecque". Ο δίσκος περιλαμβάνει δώδεκα ορχηστρικές μελωδίες και χορευτικά κομμάτια που αποτυπώνουν το ελληνικό τοπίο με αδρές ηχοχρωματικές πινελιές.

Παραθέτω το κατατοπιστικό σημείωμα που συνοδεύει την ελληνική έκδοση του δίσκου:

Η «Βαθιά γαλάζια θάλασσα» περιέχει 12 ορχηστρικά θέματα του Γιάννη Σπανού. Ο συνθέτης είναι πασίγνωστος για τις τρυφερές μελωδίες του και το ευαίσθητο κλίμα που δημιουργεί. Σ’ αυτόν όμως το δίσκο ο Σπανός εκδηλώνει τη συνθετική και ενορχηστρωτική του δεινότητα εγκαταλείποντας το στίχο. Με ευκολία πλάθει καθαρές μουσικές εικόνες και δημιουργεί στον ακροατή το αίσθημα ότι πατάει στη γόνιμη γη είτε ότι αφήνεται στο μητρικό νανούρισμα της θάλασσας. Σ’ αυτό το μελωδικό ταξίδι ο Σπανός δε μιμείται, δε φωτογραφίζει το ελληνικό χρώμα, τις παραδοσιακές κινήσεις, αλλά ερευνά, παντρεύει ηχοχρώματα, συμφιλιώνει όργανα, απελευθερώνει το πατροπαράδοτο ρυθμικό υλικό και πάνω του κεντάει τις μελωδικές του εικόνες. Έτσι το σαντούρι με τη νησιώτικη νοσταλγία συνηχεί με τη στεργιανή πίκρα του μπουζουκιού. Η φυσαρμόνικα εξομολογείται το λυρισμό που κρύβει. Και τελικά το σαντούρι μαζί με το μπουζούκι φαντάζουν τη χάρη και το σκέρτσο του μεγαλόπρεπου τσάμικου. Κι όλα αυτά τα καθοδηγεί το ταλέντο του Γιάννη Σπανού, που μέσα από τις πιο αυστηρές φόρμες της παράδοσης έχει τη δύναμη να αποκαλύπτει τη λυρική πλευρά των πραγμάτων, τη βαθιά γαλάζια θάλασσα που κρύβεται μέσα μας…

Γιάννης Σπανός: L' ame Grecque (1973/1976)

Έχουμε σήμερα έναν ακόμη ορχηστρικό δίσκο του Γιάννη Σπανού που πρωτοκυκλοφόρησε στην Ελλάδα το 1973 με τίτλο "Ελληνική ψυχή" (Minos/Margo) κι επανεκδόθηκε στη Γαλλία το 1976 με τίτλο "L' ame Grecque" με το πραγματικό αυτή τη φορά όνομα του συνθέτη και όχι με το ψευδώνυμο Kyriakos, όπως στους τεσσεριςς που προηγήθηκαν στο Βέλγιο κατά το διάστημα 1965-1969 ("Theme fron Zorba the Greek & More", "Exciting Dance Music of Greece", "Melina! Melina!", "Mediterranean Holiday").

Ο δίσκος περιλαμβάνει δώδεκα χορευτικά και μελωδικά οργανικά κομμάτια, μερικά παρμένα από γνωστά τραγούδια, όλα συνθέσεις του Γιάννη Σπανού ενορχηστρωμένα με τη γνωστή μαεστρία του. Μεταξύ των μελωδιών αναγνωρίζουμε τα θέματα των τραγουδιών "Βάρκα χωρίς πανιά", "Όμορφες μέρες", "Γύριζαν τα τρένα" και άλλα.

Αξιοσημείωτο είναι ότι την παραγωγή υπογράφουν ο Louis Alberti και ο διάσημος Γάλλος συνθέτης Michel Legrand, φίλος και κατά διαστήματα συνεργάτης του Σπανού, ενώ το σχόλιο στο οπισθόφυλλο και την καλλιτεχνική διεύθυνση της γαλλικής έκδοσης υπογράφει ο Marcel Rothel, ο οποίος στα μέσα της δεκαετίας του '60 είχε ερμηνεύσει πολλά τραγούδια του Έλληνα συνθέτη. 

Γιάννης Σπανός, Kyriakos & His Orchestra: Theme from Zorba the Greek (1965)

Συνεχίζοντας με τους ορχηστρικούς δίσκους του Γιάννη Σπανού στη "γαλλική" του περίοδο σας δίνω σήμερα ένα ορχηστρικό του άλμπουμ 33 στροφών που εκδόθηκε στο Βέλγιο και την Αμερική το 1965.

Πρόκειται για τον πρώτο ορχηστρικό δίσκο του συνθέτη με την υπογραφή Kyriakos. Ο πλήρης τίτλος του ήταν: "Theme from Zorba the Greek and More Greek Dance Music" με υπότιτλο: Kyriakos and His Orchestra. Με την υπογραφή αυτή ο Γιάννης Σπανός εμφανίστηκε κυρίως στο Βέλγιο λόγω δεσμεύσεων που είχε με το συμβόλαιό του στη Γαλλία. Και φαίνεται πως εκδόθηκαν συνολικά τέσσερις τέτοιοι δίσκοι με την ίδια υπογραφή κατά το διάστημα 1965-1969.

Ο πρώτος λοιπόν δίσκος της σειράς περιλαμβάνει δώδεκα οργανικές μελωδίες, από τις οποίες οι ένδεκα είναι του ίδιου του Σπανού, αλλά η μία και μοναδική που ανήκει στον Μίκη Θεοδωράκη είναι αυτή που σέρνει εμπορικά το δίσκο, γιατί πρόκειται για την κοσμαγάπητη εκείνη την εποχή μελωδία του "Ζορμπά". Ωραιότατες ενορχηστρώσεις που διαμορφώνουν ένα καθαρά ελληνοπρεπές ακρόαμα για το διεθνές κοινό.

Γιάννης Σπανός: Sirtaki (RCA/1965)

Λέγαμε χθες για τους ορχηστρικούς δίσκους του Γιάννη Σπανού που ηχογράφησε στα χρόνια του '60 για το διεθνές κοινό εκμεταλλευόμενος και το "Συρτάκι" που ήταν τότε μια παγκόσμια μόδα κι έτρεφε δυναμικά τις τουριστικές προοπτικές της Ελλάδας! Μιλήσαμε μάλιστα και για μια μικρή σειρά με τίτλο "Sirtaki" που περιλάμβανε ορχηστρικές μελωδίες του συνθέτη, πρωτότυπες ή διασκευασμένες από γνωστά του τραγούδια.

Με τον τίτλο λοιπόν "Sirtaki" έχω σήμερα άλλο ένα 45άρι extended του συνθέτη που ηχογραφήθηκε το 1965 και κυκλοφόρησε από την αμερικανική RCA. Περιλαμβάνει τέσσερις υπέροχες ορχηστρικές μελωδίες του Γιάννη Σπανού. Οι τίτλοι τους: "Νύχτα", "Μια αγάπη για το καλοκαίρι", "Αυλή" και "Πέραμα". 
Οι δυο από αυτές τις μελωδίες είναι γνωστές περισσότερο ως κανονικά τραγούδια. Το "Μια αγάπη για το καλοκαίρι" δε χρειάζεται βέβαια συστάσεις, αφού η ερμηνεία της Καίτης Χωματά το αποθανάτισε μια και καλή! Το άλλο είναι το "Πέραμα" που δεν είναι άλλο από το θαυμάσιο χασάπικο "Ξέχασες", το οποίο θα ερμηνεύσει μερικά χρόνια αργότερα η Βίκυ Μοσχολιού στο δίσκο "Μια Κυριακή" (1969). 
Οι άλλες δυο μελωδίες ("Νύχτα", "Αυλή") δεν γνωρίζω αν έχουν γίνει τραγούδια, αλλά όλη η ορχηστρική τους δομή δείχνει πως άνετα θα μπορούσαν να προστεθούν λόγια και να γίνουν υπέροχα τραγούδια!

Γιάννης Σπανός: Sirtaki (Fontana/1965;)

Ολόκληρη σχεδόν τη δεκαετία του '60 ο συνθέτης και πιανίστας Γιάννης Σπανός μοιράζει το χρόνο και την καλλιτεχνική του δραστηριότητα μεταξύ Παρισιού και Αθήνας γράφοντας ακατάπαυστα τις υπέροχες μελωδίες του, τις οποίες ερμηνεύουν μεγάλα ονόματα του γαλλικού τραγουδιού, ενώ από το 1964 ξεκινάει παράλληλα και την ελληνική καριέρα του συνεργαζόμενος με τη Lyra, όπου γίνεται ουσιαστικά ο εισηγητής του "Νέου Κύματος".

Στο δεύτερο μισό εκείνης της δεκαετίας έμοιαζε μάλλον αναπόφευκτο ακόμη κι ένας τόσο ευαίσθητος και μελωδικός συνθέτης να υποκύψει στο συρμό των καταιγιστικών τουριστικών ηχογραφήσεων με αφορμή την παγκόσμια μόδα γύρω από το ελληνικό "Συρτάκι" που προέκυψε από τις δημοφιλέστατες μελωδίες των "Παιδιών του Πειραιά" και του "Ζορμπά". Έτσι ο Γιάννης Σπανός με το συγκρότημά του, υπογράφοντας άλλοτε με το πραγματικό του όνομα κι άλλοτε ως "Κυριάκος", ηχογράφησε κάμποσους ορχηστρικούς δίσκους αυτής της αισθητικής απευθυνόμενους στο διεθνές κοινό. Μάλιστα φαίνεται πως ηχογράφησε μια σειρά δίσκων με τον χαρακτηριστικό τίτλο "Sirtaki" περιλαμβάνοντας δικές του διασκευασμένες μελωδίες. 

Ένα τέτοιο παράδειγμα είναι ο σημερινός δίσκος που κυκλοφόρησε κάπου στα μέσα της δεκαετίας του '60 σε 45άρι extended με τέσσερα ορχηστρικά θέματα παρμένα από γνωστά δικά του τραγούδια ("Εφτά εβδομάδες", "Μικρό ταξίδι στο γιαλό", "Μια φορά μονάχα φτάνει", "Ένα σπίτι στο γιαλό"). Ο δίσκος εκδόθηκε στη Γαλλία από τη Fontana κι έχει ως υπότιτλο "Par l' ensemble des Bouzouka". Η ενορχήστρωση πάντως είναι πολύ προσεγμένη και το αποτέλεσμα ακούγεται πολύ ευχάριστα.

Δημήτρης Μητροπάνος: Λαϊκές στιγμές (1983)

Η μεγάλη καριέρα του Δημήτρη Μητροπάνου (1948-2012) χωρίζεται διακριτικά σε τρεις μακρές περιόδους που διατρέχουν ένα διάστημα 45 χρόνων με πάμπολλες επιτυχίες που πεισματικά αντέχουν στο χρόνο. Η πρώτη περίοδος καλύπτει το διάστημα 1967-1975 και είναι η "έντεχνη λαϊκή", ας πούμε, περίοδος που σφραγίζεται κυρίως με τους σπουδαίους δίσκους "Ο Άγιος Φεβρουάριος" του Δήμου Μούτση και "Ο δρόμος για τα Κύθηρα" του Γιώργου Κατσαρού φτάνοντας μέχρι τα "Σκόρπια φύλλα" του Απόστολου Καλδάρα. Ακολουθεί μια δεύτερη περίοδος με τραγούδια του πάλκου και της νυχτερινής πίστας μέσα από συνεργασίες, όπως αυτή με τον Τάκη Μουσαφίρη, τον Σπύρο Παπαβασιλείου, τον Γιώργο Χατζηνάσιο και άλλους. Η τρίτη περίοδος (δεκαετία του '90) είναι αυτή που απογειώνει τη δημοτικότητά του και στηρίζεται σε δυο μεγάλες συνεργασίες, πρώτα με τον Μάριο Τόκα κι ύστερα με τον Θάνο Μικρούτσικο. 

Όλη αυτή η διαδρομή πάντως απέδειξε την ερμηνευτική ευελιξία και προσαρμοστικότητα του μεγάλου τραγουδιστή, ώστε να μπορεί με την ίδια ευκολία να ερμηνεύει από Γιώργο Ζαμπέτα, μέχρι Μίκη Θεοδωράκη, Γιάννη Σπανό και Σταύρο Κουγιουμτζή ή Δημήτρη Παπαδημητρίου, Σταμάτη Κραουνάκη και Λάκη Παπαδόπουλο!

Το 1983 λοιπόν ο Δημήτρης Μητροπάνος μας δίνει την πρώτη ολοκληρωμένη συνεργασία του με τον συνθέτη Σπύρο Παπαβασιλείου (1940-2009), με τον οποίο κατέγραψε κάποιες αξιοσημείωτες επιτυχίες στο παρελθόν. Η πρώτη τους επιτυχία ήταν το 1970 με το "Ο Αλή Πασάς", ενώ το 1976 ακούστηκε πολύ το "Καλοκαίρια και χειμώνες". 

Ο δίσκος είχε τίτλο "Λαϊκές στιγμές" κι εκδόθηκε από τη Philips. Περιλαμβάνει δώδεκα καλογραμμένα λαϊκά τραγούδια, μερικά από τα οποία ακούστηκαν πολύ, όπως το μεγάλο σουξέ "Σ' αγαπώ σαν αμαρτία" και το "Θα 'ρθω μεσάνυχτα". Οι στίχοι γράφτηκαν από τους Λάκη Τεάζη και Νίκο Βρεττό. Την ενορχήστρωση και  διεύθυνση ορχήστρας φυσικά έχει ο Σπύρος Παπαβασιλείου.

Ανδρέας Χατζηαποστόλου: Ζήτημα χρόνου (1975)

Το 1974 ο Ανδρέας Χατζηαποστόλου επέστρεψε στη Minos με το δίσκο "Καυτό παράπονο" υιοθετώντας σταδιακά το ελαφρολαϊκό ύφος που ήταν το κυρίαρχο εκείνη την εποχή, λίγο πριν ξεσπάσει η καταιγίδα του πολιτικού τραγουδιού.

Ένα χρόνο μετά ο συνθέτης παρουσίασε πάλι από τη Minos το δίσκο "Ζήτημα χρόνου", ο οποίος είχε πολυσυμμετοχική μορφή τόσο σε επίπεδο στιχουργικής, όσο και σε επίπεδο ερμηνείας, αλλά και μουσικού ύφους. 
Δώδεκα τραγούδια που κινούνται σε διαφορετικές μουσικές φόρμες παίζοντας πότε με το μοντέρνο στυλ, πότε με το ελαφρολαϊκό, πότε με το ορθόδοξα λαϊκό, ακόμη και το φολκλόρ! Οι στίχοι φέρουν ποικίλες υπογραφές, όπως του Κώστα Βίρβου, του Πυθαγόρα, του Τάσου Σωτήρχου και άλλων. 

Τα ερμηνεύουν μια σειρά πολύ διαφορετικού ύφους ερμηνευτές, όπως ο Πάνος Γαβαλάς, ο Γιάννης Πάριος, η Άννα Βίσση, η Λίτσα Σακελλαρίου, ο Θωμάς Μπακαλάκος και οι σχετικά άγνωστες Ρένα Αδαμοπούλου και Βάσω Κυριαζή. Μάλιστα η Ρένα Αδαμοπούλου ερμηνεύει το γνωστότερο τραγούδι του δίσκου, το σουξέ "Μοναδικός" που κατά καιρούς έχει γνωρίσει πολλές επανεκτελέσεις.

Ανδρέας Χατζηαποστόλου: Ερωτικοί παλμοί (1972)

Επανέρχομαι στον συνθέτη Ανδρέα Χατζηαποστόλου, εκπρόσωπο της όψιμης περιόδου του ελαφρού τραγουδιού, ο οποίος εκεί στο τέλος της δεκαετίας του '60 στράφηκε σταδιακά στη είδος του ποπ και ελαφρολαϊκού τραγουδιού σημειώνοντας μάλιστα κατά καιρούς σημαντικές επιτυχίες. 

Ο πρώτος του δίσκος στις 33 στροφές με τίτλο "Ερωτόλογα" είχε κυκλοφορήσει το 1968 από την Odeon, όπου συνέχισε για μερικά ακόμη χρόνια ηχογραφώντας ένα προσωπικό άλμπουμ κάθε χρόνο, μέχρι να φτάσουμε στα 1972, όταν εκδόθηκε ο δίσκος του "Ερωτικοί παλμοί" στη μοναδική συνεργασία του με την εταιρία Panivar.

Πρόκειται για έναν συμπαθητικό κύκλο δώδεκα ποπ ερωτικών τραγουδιών σε στίχους του Τάκη Σωτήρχου. Το εναρκτήριο τραγούδι ("Χάθηκαν οι όμορφες μέρες") που ξεχωρίζει, προέρχεται από τον ομώνυμο δίσκο που είχε κυκλοφορήσει τον προηγούμενο χρόνο από την Polydor. Όλα τα τραγούδια ερμηνεύει η άγνωστη Ρένα Αρβανίτη που εδώ κάνει την πρώτη δισκογραφική της εμφάνιση, ενώ στη συνέχεια χάθηκε από το προσκήνιο, για να την ξαναβρούμε πολύ αργότερα, το 1998, σε έναν ακόμη δίσκο του Χατζηαποστόλου ("Οι καλύτερές μας μέρες"). Όλα τα τραγούδια του δίσκου έχουν ολοκληρωτικά ξεχαστεί πια, αν και είναι ευχάριστα με συμπαθητικές ρυθμικές μελωδίες.