Χριστόδουλος Χάλαρης: Τα παιδικά (1974)

Ο δίσκος Τα παιδικά είναι ο τρίτος χρονικά δίσκος του Χριστόδουλου Χάλαρη και κυκλοφόρησε την ίδια χρονιά με τον κύκλο τραγουδιών Ακολουθία (1974). Είχε προηγηθεί ο Τροπικός της Παρθένου (1973), ενώ το 1975 κυκλοφόρησαν οι Δροσουλίτες, η κορυφαία δισκογραφική κατάθεση του συνθέτη, με την οποία ωστόσο έκλεισε τον σύντομο αυτό κύκλο με πρωτότυπα τραγούδια και στράφηκε οριστικά στην παραδοσιακή μουσική ξεκινώντας με μια σημαντική δουλειά πάνω στον Ερωτόκριτο (1976) .

Τα παιδικά αποτελούν μια συλλογή "παιδικών" τραγουδιών, αν και ο χαρακτηρισμός αυτός ανταποκρίνεται μόνο εν μέρει στο περιεχόμενο του δίσκου. Πράγματι οι στίχοι έχουν μια παιδική αφέλεια και η θεματολογία τους παραπέμπει ευθέως στα παλιά αναγνωστικά του Δημοτικού, εκείνα τα κλασικά με τα χοντρά εξώφυλλα που τα είδαμε να επανακυκλοφορούν τα τελευταία χρόνια μέσω εφημερίδων. Γράφτηκαν από τον πολυμήχανο και ευρηματικό Γιάννη Λογοθέτη, που εκείνη την εποχή είχε έντονη δραστηριότητα στα δισκογραφικά πράγματα, είτε ως στιχουργός (με Μούτση, Χατζηνάσιο, Κιουρτσόγλου, Ανδρεάδη), είτε ακόμη και ως συνθέτης και τραγουδιστής. Τα στιχάκια του έχουν εμφανή εικονογραφική διάθεση, πράγμα που προδίδει την κύρια ιδιότητά του, αυτή του σκιτσογράφου, αν και το σχέδιο του εξωφύλλου ανήκει στη δεκάχρονη Εύη Μήτση.

Από την άλλη, τα τραγούδια αυτά έχουν έντονη τη μουσική σφραγίδα του Χάλαρη. Η σύνθεση της ορχήστρας είναι ίδια μ΄αυτήν που ξέρουμε από τις άλλες δημιουργίες του, χωρίς καμιά διάθεση προσαρμογής στην ιδιαιτερότητα των συγκεκριμένων στίχων. Και οι τραγουδιστές λειτουργούν επίσης με την ίδια λογική. Eρμηνεύει η Δήμητρα Γαλάνη και μαζί της ο Θέμης Ανδρεάδης και ο Χρύσανθος. Πάντως, αναξάρτητα αν τα τραγούδια ονομάζονται παιδικά χωρίς να έχουν ακουστεί από παιδιά, δεν παύουν να είναι ωραία τραγούδια και να ακούγονται ευχάριστα.

Συμμετέχουν οι μουσικοί: Ποντιακή λύρα: Κωστίκος Τσακαλίδης, μπουζούκι: Γιάννης Βάρλας, σαντούρι: Τάσος Διακογιώργης, κρουστά: Μηνάς Χάλαρης, κλαρίνο: Δημήτρης Γκόγκιας, βιολί: Πολυχρόνης Χαλκιάς, τζουράς, 12/χορδη κιθάρα: Χριστόδουλος Χάλαρης. 

Χριστόδουλος Χάλαρης: Τροπικός της Παρθένου (1973)

Σαν σήμερα πριν από έξι χρόνια, στις 30 Ιανουαρίου 2019, έφυγε από τη ζωή ένας πολύ ξεχωριστός άνθρωπος της ελληνικής μουσικής, ο συνθέτης, ερευνητής και παιδαγωγός Χριστόδουλος Χάλαρης (1946-2019), μια σημαντική προσωπικότητα που λάμπρυνε το λεγόμενο "έντεχνο" τραγούδι με μια σειρά εκλεκτών κύκλων τραγουδιών στα μέσα της δεκαετίας του '70 (Τροπικός της Παρθένου, Ακολουθία, Τα παιδικά, Δροσουλίτες), πέρασε ευδόκιμα και και από το χώρο του κινηματογράφου και της τηλεόρασης, αλλά κυρίως αφιέρωσε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του στη μελέτη και καταγραφή της αρχαίας και βυζαντινής μουσικής με δεκάδες δισκογραφικές εργασίες υψηλής επιστημονικής εγκυρότητας μέσω της δισκογραφικής εταιρείας Orata που ο ίδιος ίδρυσε, αλλά και μέσω του Μουσείου αρχαίων και βυζαντινών Οργάνων που δημιούργησε στη Θεσσαλονίκη, ενώ μας άφησε και το τρίτομο μουσικολογικό έργο "Η ιστορία της αρχαίας ελληνικής και βυζαντινής μουσικής" (2018).

Η πρώτη δισκογραφική κατάθεση του Χριστόδουλου Χάλαρη ήρθε το 1973 με τον κύκλο τραγουδιών Τροπικός της Παρθένου που εκδόθηκε από την Columbia σε μια δύσκολη εποχή, αφού υπέστη τον έλεγχο της προληπτικής λογοκρισίας, η οποία δεν επέτρεπε την κυκλοφορία έργων που δεν εκπληρούσαν κάποιες ειδικές προδιαγραφές που όριζε αυθαίρετα εκείνη. Ο δίσκος περιλαμβάνει δέκα μέρη, από τα οποία το ένα είναι ορχηστρικό, ενώ τα υπόλοιπα βασίζονται σε ποίηση του Γιάννη Κακουλίδη (1946-2015), παλιού φίλου του συνθέτη, με τον οποίο επρόκειτο στη συνέχεια να γράψουν το σημαντικό έργο Ακολουθία (1974). Οι στίχοι του Κακουλίδη εδώ είναι απόλυτα εναρμονισμένοι με τα μουσικά χρώματα της ιδιόμορφης ορχήστρας του συνθέτη. Θεματολογία δημώδους αφετηρίας και γραφή παραδοσιακή με πρωτότυπες μελωδίες ενορχηστρωμένες πάνω στη γραμμή του διεθνούς φολκ κινήματος σε μια ισορροπημένη μίξη με στοιχεία ψυχεδέλειας. 

Ο Νίκος Ξυλούρης είναι ο βασικός ερμηνευτής του έργου παρά τις παρασκηνιακές αντιρρήσεις του συνθέτη Γιάννη Μαρκόπουλου που διεκδικούσε την αποκλειστικότητα του ερμηνευτή. Ο μεγάλος βάρδος καταθέτει άλλη μια αξεπέραστη ερμηνεία. Πάντως το γνωστότερο και πιο όμορφο τραγούδι του δίσκου με τίτλο "Πάνω στ' αργυρό σκαμνί" το ερμήνευσε ο ίδιος ο συνθέτης, αν και στη συνέχεια το ερμήνευσε και ο Νίκος Ξυλούρης στο δίσκο Συλλογή (1974) και το έκανε ευρύτερα γνωστό. Τραγουδά επίσης η Δάφνη Ζούνη.

Βασίλης Τσιτσάνης: Γεια σου ζωή μου όμορφη (2003)

Ολοκληρώνουμε σήμερα το αφιέρωμά μας στον Βασίλη Τσιτσάνη με ένα άλμπουμ που επικυρώνει την ακαταμάχητη υστεροφημία του. Τίτλος του άλμπουμ: Γεια σου ζωή μου όμορφη. Νέοι τραγουδιστές τιμούν τον συνθέτη ερμηνεύοντας παλιά τραγούδια του, μερικά μάλιστα από αυτά ανέκδοτα επί δεκαετίες.

Η έκδοση φέρει την υπογραφή του Κώστα Χατζηδουλή, του εκλεκτικού αυτού ρέκτη και παραγωγού του αυθεντικού λαϊκού τραγουδιού που έχει στο ενεργητικό του μπόλικες πρωτότυπες δουλειές στο πεδίο αυτό και πάντα με μια διάθεση να ανακαλύπτει κρυμμένους θησαυρούς και να φωτίζει τις λιγότερο γνωστές σελίδες του. Φυσικά και δε θα μπορούσε να μείνει έξω από τα ενδιαφέροντά του ο Βασίλης Τσιτσάνης και είδαμε ήδη μια ενδιαφέρουσα δική του παραγωγή για τον μεγάλο συνθέτη που κυκλοφόρησε το 1992 με τίτλο Η Ελλάδα του Τσιτσάνη. Μερικά χρόνια νωρίτερα πάντως και λίγο μετά το θάνατο του συνθέτη ο Χατζηδουλής είχε αρχίσει να σχεδιάζει σε συνεργασία με τη χήρα του Τσιτσάνη μια ιδιαίτερη έκδοση με τραγούδια που θα επέλεγε εκείνη. Πράγματι το σχέδιο μπήκε αμέσως σε εφαρμογή και οι πέντε πρώτες επιλογές της ήταν τα τραγούδια: "Τρελή που θέλεις να με στεφανώσεις", "Κάθε βράδυ πάντα λυπημένη", "Όσο με μαλώνεις", "Πειραιά και Μοσχάτο", καθώς κι ένα ανέκδοτο εμβατηριακό τραγούδι με τίτλο "Αιώνες πέρασαν" που είχε γραφτεί στα χρόνια της Κατοχής, χωρίς ποτέ να δισκογραφηθεί. 

Μ' αυτή την πραμάτεια στις αποσκευές του ο Χατζηδουλής προχώρησε το 2003 στην έκδοση του διπλού άλμπουμ Γεια σου ζωή μου όμορφη που περιλαμβάνει ένδεκα συνολικά τραγούδια, από τα οποία τα πέντε ήταν ανέκδοτα. Ο δεύτερος δίσκος της έκδοσης μάλιστα καλύπτεται με τις οργανικές αποδόσεις των τραγουδιών αυτών που ερμηνεύει η ορχήστρα του Σπύρου Ιωαννίδη. Η έκδοση περιλαμβάνει και μια μοναδική μαρτυρία του Τσιτσάνη από πρόχειρη εγγραφή του 1979 σε κασέτα, όπου ο συνθέτης παίζει ένα αυτοσχέδιο θέμα, πάνω στο οποίο ο Μανώλης Ρασούλης έγραψε πρωτότυπους στίχους, για να διαμορφωθεί το ολοκληρωμένο τραγούδι "Να μη λεν Τσιτσάνη" αποκλειστικά για τη συγκεκριμένη έκδοση!

Στην εκτέλεση των τραγουδιών συμμετέχει η Χορωδία του Δήμου Μοσχάτου, ενώ τραγουδούν ο Νίκος Κουρουπάκης, ο Μιχάλης Δημητριάδης, ο Χρήστος Κυριαζής, ο Δημήτρης Υφαντής, ο Στέλιος Βαμβακάρης, ο Χρήστος Νικολόπουλος, ο Μάριος, η Εβελίνα και μέλη της Αθηναϊκής Κομπανίας. Η έκδοση είναι πολύ προσεγμένη και περιέχει πλούσιο ένθετο με πληροφοριακό υλικό και εικονογράφηση των τραγουδιών από τον Στάθη. 

Ο Βασίλης Τσιτσάνης συναντά τον Μίκη Θεοδωράκη (1985)

Είδαμε χθες μια ιστορική δισκογραφική συνάντηση του Βασίλη Τσιτσάνη με τον Μίκη Θεοδωράκη από την αποχαιρετιστήρια (όπως αποδείχθηκε) συναυλία του μεγάλου λαϊκού δημιουργού στο Κατράκειο της Νίκαιας τον Αύγουστο του 1983. Μισό χρόνο αργότερα ήταν γραφτό να φύγει από τη ζωή ο Τσιτσάνης κι αυτό αποτέλεσε ένα ισχυρό κίνητρο για τον Μίκη Θεοδωράκη να τιμήσει εκ νέου τον λαϊκό συνθέτη με ένα άλμπουμ που εκδόθηκε τελικά το 1985 από τη Minos με τον άτυπο τίτλο Συνάντηση που δηλώνει τη μεταθανάτια αυτή συνεργασία των δύο δημιουργών σε ένα άλμπουμ με υλικό που υπογράφουν και οι δύο.

Συγκεκριμένα, το πρώτο μισό του δίσκου καλύπτεται από τον μικρό κύκλο τραγουδιών "Το παλιό τελωνείο" και περιλαμβάνει πέντε καινούργια τραγούδια του Μίκη Θεοδωράκη γραμμένα το 1983 σε στίχους του Λευτέρη Παπαδόπουλου, τα οποία ερμηνεύει ο Σταμάτης Κόκοτας. Το δεύτερο μέρος περιλαμβάνει πέντε ανέκδοτα τραγούδια του Βασίλη Τσιτσάνη που ερμηνεύει και πάλι ο Σταμάτης Κόκοτας, ο οποίος είχε ήδη μια ενδιαφέρουσα προϋπηρεσία στο παρελθόν με τραγούδια του μεγάλου συνθέτη ("Το παιδί απ' το λιμάνι", "Ψιλή βροχή στα μάτια σου", "Ζητιάνος της αγάπης", "Το γράμμα", "Ζαΐρα"), ενώ ο ίδιος ο Τσιτσάνης συμμετέχει στην ερμηνεία του τραγουδιού "Με παρέσυρε εκείνη". Στο φινάλε του δίσκου ακούγεται σε δεύτερη εκτέλεση το λυρικό τραγούδι του Μίκη "Δάκρυσαν τα σεντόνια μου" σε στίχους της Αγγελικής Ελευθερίου. Το τραγούδι προέρχεται από τον κύκλο Φαίδρα - Τραγούδια αγάπης που είχε κυκλοφορήσει λίγο νωρίτερα μέσα στην ίδια χρονιά.

Στα μπουζούκια είναι οι σπουδαίοι σολίστες Κώστας Παπαδόπουλος και Λάκης Καρνέζης, ενώ την ενορχήστρωση και τη διεύθυνση ορχήστρας υπογράφει ο Μίκης Θεοδωράκης. Δυστυχώς παρά το ιστορικό του ενδιαφέρον ο δίσκος πέρασε εντελώς απαρατήρητος κι ελάχιστοι γνωρίζουν την ύπαρξή του, ενώ η δισκογραφική εταιρεία δεν έκανε ούτε τα στοιχειώδη για την προβολή του, παρόλο που τα τραγούδια είναι καλογραμμένα και σίγουρα τους άξιζε καλύτερη τύχη.

Βασίλης Τσιτσάνης: Ανέκδοτος και ολοζώντανος (2013)

Ένα σπάνιο ντοκουμέντο που καταγράφει την τελευταία ζωντανή εμφάνιση του Βασίλη Τσιτσάνη εκδόθηκε και διανεμήθηκε μέσω του εκδοτικού ομίλου Δημοκρατικός Τύπος Α.Ε. το 2013 με τίτλο Ανέκδοτος και ολοζώντανος. Πρόκειται για το υλικό μιας ιδιαίτερης συναυλίας που οργανώθηκε προς τιμή του κορυφαίου λαϊκού δημιουργού με πρωτοβουλία του Μίκη Θεοδωράκη από τους δήμους Νίκαιας, Κερατσινίου, Δραπετσώνας και Κορυδαλλού στον Κόκκινο Βράχο (Κατράκειο) της Νίκαιας τον Αύγουστο του 1983, μισό χρόνο δηλαδή πριν φύγει από τη ζωή. Έτσι η συγκεκριμένη έκδοση αποκτά ιστορική αξία, αφού διασώζει εν πλήρει δράσει τις τελευταίες μουσικές στιγμές του κοσμαγάπητου συνθέτη και συγχρόνως αποτυπώνει τη συνάντηση δύο ιερών τεράτων της μουσικής μας, καθώς ο Μίκης Θεοδωράκης δε δίσταζε να αποθεώνει τον Τσιτσάνη σε κάθε ευκαιρία που του δινόταν. Στην έκδοση μάλιστα ακούγεται ο Μίκης να χαιρετίζει επί σκηνής τον Τσιτσάνη με ένα θερμό κείμενο που αποτελεί έναν πραγματικό ύμνο για τον λαϊκό δημιουργό, ενώ τραγουδά κιόλας μαζί του το εμβληματικό "Κάποια μάνα αναστενάζει".

Ο δίσκος περιλαμβάνει δεκαεννέα συνολικά τραγούδια του Τσιτσάνη, ανάμεσά τους και δύο οργανικά θέματα, παρμένα από το σύνολο του έργου του. Τα περισσότερα τραγούδια προέρχονται από τη χρυσή δεκαπενταετία 1941-1955 με παλιότερο το χασαποσέρβικο "Μπαξέ Τσιφλίκι", γραμμένο το 1941 στη Θεσσαλονίκη, και νεότερο το δυνατό ζεϊμπέκικο "Το βαπόρι απ' την Περσία" που ηχογραφήθηκε το 1977 με ερμηνευτή τον ίδιο συνοδευόμενο από τη Λιζέτα Νικολάου. Ο δίσκος κλείνει με μια ακόμη επανεκτέλεση της αγέραστης "Συννεφιασμένης Κυριακής" που γράφτηκε κι αυτή στη Θεσσαλονίκη στα μαύρα χρόνια της Κατοχής (1943).

Μπουζούκι παίζει ο ίδιος ο Βασίλης Τσιτσάνης, ο οποίος επίσης τραγουδά με τη συνοδεία της Ελένης Γεράνη, την οποία ο ίδιος έφερε στο τραγούδι με το δίσκο 12 Νέες Λαϊκές Δημιουργίες (1978) κι έκτοτε συντρόφευε σταθερά τον συνθέτη στις εμφανίσεις του στο ιστορικό νυχτερινό κέντρο Το Χάραμα στην Καισαριανή. Το ένθετο της έκδοσης είναι ιδιαίτερα φροντισμένο με πλούσιο πληροφοριακό υλικό για τα τραγούδια μαζί με το προλογικό κείμενο του Μίκη Θεοδωράκη, καθώς και μια πρωτότυπη εικονογραφία της "Συννεφιασμένης Κυριακής" από τον Στάθη.

Βασίλης Τσιτσάνης: 12 Νέες λαϊκές δημιουργίες (1978)

Με τίτλο 12 Νέες Λαϊκές Δημιουργίες εκδόθηκε το 1978 ο τελευταίος προσωπικός δίσκος του Βασίλη Τσιτσάνη με καινούργια τραγούδια, αυτή τη φορά για λογαριασμό της δισκογραφικής εταιρείας CBS (μετέπειτα Sony) με την επιμέλεια της παραγωγής από τον Στέλιο Ελληνιάδη. Ο δίσκος περιλαμβάνει δώδεκα ορθόδοξα λαϊκά τραγούδια στο γνώριμο ύφος του συνθέτη, όλα σε δική του μουσική και στίχους, από τα οποία γνώρισε επιτυχία το εναρκτήριο "Δηλητήριο στη φλέβα".

Αξίζει πάντως να σταθούμε στο τραγούδι "Ο μπλόκος" ("Βγήκανε νωρίς τ' αστέρια"), το μοναδικό τραγούδι του άλμπουμ που δεν ήταν καινούργιο, αφού είχε γραφτεί στα χρόνια της Κατοχής στη Θεσσαλονίκη, εμπνευσμένο από το γερμανικό μπλόκο στην περιοχή της Καλαμαριάς το 1944 που κατέληξε στην εκτέλεση 11 αγωνιστών του ΕΑΜ. Το τραγούδι ωστόσο παρέμεινε ανέκδοτο, ώσπου βρήκε εδώ το χώρο, για να ακουστεί για πρώτη φορά από το ευρύτερο κοινό.

Τα τραγούδια του δίσκου ερμηνεύει ο ίδιος ο Βασίλης Τσιτσάνης με την ιδιόμορφη φωνή του, ενώ πλαισιώνεται από τρεις καινούργιες λαϊκές φωνές που έκαναν εδώ το δικσογραφικό τους ντεμπούτο, δηλαδή την Ανθή Αγγελίδου, τον Ηλία Μακρή και την Ελένη Γεράνη. Η τελευταία συνδέθηκε στενά με τον συνθέτη τα επόμενα χρόνια και ήταν μαζί του ως το τέλος της ενεργού του παρουσίας στις εμφανίσεις του στο νυχτερινό μαγαζί Το Χάραμα. Ο Βασίλης Τσιτσάνης παίζει μπαγλαμά και μπουζούκι, ενώ τον συνοδεύουν με τα μπουζούκια τους οι Γιάννης Παλαιολόγου, Χρήστος Ψαρρός και Σάκης Τσιβγούλης.

Βασίλης Τσιτσάνης: Σκοπευτήριο (1975)

Πέρα από τους αμέτρητους δίσκους 78 και 45 στροφών που κατέγραψαν επί δεκαετίες τις πρωτότυπες συνθέσεις του Βασίλη Τσιτσάνη, αλλά και τους δεκάδες δίσκους 33 στροφών με συλλογές, ανθολογίες και επανεκτελέσεις από το κολοσσιαίο έργο του, η προσωπική του δισκογραφία κοσμείται και από κάμποσους δίσκους μεγάλης διάρκειας (33 στροφών) με πρωτότυπες συνθέσεις που κυκλοφόρησαν κατά τις δεκαετίας του '60 και '70. 

Από τους δίσκους αυτούς ιδιαίτερα ενδιαφέρον είναι το άλμπουμ Σκοπευτήριο που εκδόθηκε το 1975 από την Columbia και (εικάζω ότι) πήρε το όνομά του από το ιστορικό Σκοπευτήριο της Καισαριανής, δίπλα στο οποίο βρισκόταν το περίφημο νυχτερινό κέντρο διασκέδασης Χάραμα, όπου είχε την έδρα του ο Βασίλης Τσιτσάνης επί μία σχεδόν εικοσαετία (1964-1983). 

Το άλμπουμ περιλαμβάνει δώδεκα καινούργια λαϊκά τραγούδια, από τα οποία τα μισά έχουν στίχους του Κώστα Βίρβου και τα υπόλοιπα του ίδιου του Τσιτσάνη. Στο ξεκίνημα του δίσκου δεσπόζει το εμβληματικό ζεϊμπέκικο "Της γερακίνας γιος", μια μεγάλη στιγμή του λαϊκού μας τραγουδιού με βιωματικά στοιχεία από τη δύσκολη εμπειρία του Βίρβου στα μπουντρούμια της φυλακής στα χρόνια της γερμανικής Κατοχής. Ο ίδιος ο Τσιτσάνης αποφάσισε να ερμηνεύσει το μεγάλο αυτό τραγούδι έχοντας δίπλα του την καινούργια τότε ερμηνεύτρια Λιζέττα Νικολάου, την οποία ο ίδιος είχε πρωτοβγάλει στη δισκογραφία με το δίσκο Τα ωραία του Τσιτσάνη (1973), πριν απογειώσει την καριέρα της ο Γιάννης Μαρκόπουλος. 

Τα υπόλοιπα τραγούδια του δίσκου αποδίδουν οι κορυφαίες ερμηνεύτριες Βίκυ Μοσχολιού και Δήμητρα Γαλάνη, αμφότερες με ευδόκιμη προϋπηρεσία δίπλα στον Τσιτσάνη κατά το παρελθόν. Από τις πιο ευαίσθητες και λυρικές στιγμές του δίσκου είναι οι όμορφες λαϊκές μπαλάντες "Η σκιά μου κι εγώ" και "Νοσταλγία" που ερμηνεύει πολύ εκφραστικά η Δήμητρα Γαλάνη, πειστικά δείγματα της προσαρμοστικότητας του συνθέτη στις μεταλλάξεις του ελληνικού τραγουδιού.

Βασίλης Τσιτσάνης: Τα κινηματογραφικά (2006)

Κοινός τόπος των παλιών ελληνικών ταινιών, ιδιαίτερα κατά τη δεκαετία του '60, ήταν το ξεφάντωμα των πρωταγωνιστών σε κάποιο κέντρο διασκέδασης, συνήθως με λαϊκά τραγούδια, τα λεγόμενα "μπουζούκια". Γιαυτό και μας είναι ιδιαίτερα οικείες εκείνες οι εικόνες στα λαϊκά πάλκα, όπου εμφανίζονταν συνήθως τα μεγάλα ονόματα της εποχής παίζοντας και τραγουδώντας τα μεγάλα τους σουξέ. Δύο ήταν οι "κινηματογραφικοί" διασκεδαστές της εποχής που έχουν καταγραφεί στη μεγάλη οθόνη, μέχρι τα μέσα του '60 ο Μανώλης Χιώτης με τη Μαίρη Λίντα, ενώ στο δεύτερο μισό της ίδιας δεκαετίας η εμβληματική φιγούρα του Γιώργου Ζαμπέτα.

Ο Βασίλης Τσιτσάνης δεν ανήκει ασφαλώς στους "κινηματογραφικούς" καλλιτέχνες, αλλά πάντως είχε μια αξιοσημείωτη κινηματογραφική παρουσία μέσα σε ταινίες της περιόδου 1950-1972, αρχής γενομένης με το μελόδραμα "Αμάρτησα για το παιδί μου" (1950) και καταλήγοντας στο ερωτικό δράμα "Στη θύελλα μιας μεγάλης αγάπης" (1972). Συνήθως εμφανιζόταν ο ίδιος με το μπουζούκι του πλαισιωμένος από γνωστούς τραγουδιστές, όπως η Μαρίκα Νίνου, ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης, ο Πάνος Γαβαλάς, η Καίτη Γκρέυ, η Λάουρα, η Πόλυ Πάνου, η Χαρούλα Λαμπράκη, ο Χρηστάκης, η Ρίτα Σακελλαρίου και άλλοι. Μια πολύ χαρακτηριστική τέτοια στιγμή έχει αποθανατιστεί στην ταινία "Φεύγω με πίκρα στα ξένα" (1964) του Ερρίκου Θαλασσινού, όπου ο συνθέτης απευθυνόμενος προς την ορχήστρα του εμφανίζεται να προλογίζει ένα πολύ συγκινητικό τραγούδι για την Κύπρο που το ερμηνεύει ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης.

Η συλλογή με Τα Κινηματογραφικά τραγούδια του Βασίλη Τσιτσάνη που επιμελήθηκε ο Μάκης Δελαπόρτας και κυκλοφόρησε από την Columbia το 2006 περιλαμβάνει δέκα τραγούδια που ακούστηκαν στις εξής ταινίες: "Για το ψωμί και τον έρωτα" (1959) και "Ο αλήτης του λιμανιού" ή "Το σπίτι της ηδονής" (1961) του Γιώργου Ζερβουλάκου,  "Μάνα κάνε κουράγιο" (1962) του Παναγιώτη Κωνσταντίνου, "Σε ποιον να πω τον πόνο μου" (1964) του Φίλιππα Φυλακτού, "Κατάρα είν' ο χωρισμός" (1967) του Ερρίκου Θαλασσινού και "Ζητούνται γαμπροί με προίκα" (1970) του Απόστολου Τεγόπουλου. Τα τραγούδια αυτά δε γράφτηκαν για τις παραπάνω ταινίες, αλλά απλώς ακούγονταν σ' αυτές, ενώ παράλληλα κυκλοφορούσαν σε δίσκους 45 στροφών της εποχής. Τραγουδούν: Βασίλης Τσιτσάνης, Πόλυ Πάνου, Λάουρα, Γρηγόρης Μπιθικώτσης και Χαρούλα Λαμπράκη.

Βασίλης Τσιτσάνης: Η Ελλάδα του Τσιτσάνη (1992)

Άλλη μια πολύ ενδιαφέρουσα συλλογή με τραγούδια του Βασίλη Τσιτσάνη εκδόθηκε το 1992 από Minos-EMI σε συμπαραγωγή με την Ελληνική Τηλεόραση. Τίτλος του: Η Ελλάδα του Τσιτσάνη. Ένα χορταστικό άλμπουμ που στην αναλογική του έκδοση απλώνονταν σε δύο δίσκους βινυλίου με 29 συνολικά τραγούδια, τα οποία στην ψηφιακή επανέκδοση περιορίστηκαν στα 23.

Το υλικό της έκδοσης μοιράζεται σε δύο άτυπες ενότητες, μία με τραγούδια της εποχής των 78 στροφών, γραμμένα δηλαδή κατά το διάστημα 1938-1960, κι άλλη μία με ηχογραφήσεις της μετέπειτα εποχής (1960-1980), μονοφωνικές ή στερεοφωνικές από δίσκους 45 ή 33 στροφών, σχεδόν όλα σε πρώτη εκτέλεση. Τα τραγούδια της πρώτης περιόδου ερμηνεύουν οι: Στράτος Παγιουμτζής, Πρόδρομος Τσαουσάκης, Στελλάκης Περπινιάδης, Ιωάννα Γεωργακοπούλου, Μαρίκα Νίνου, Σωτηρία Μπέλλου, Τάκης Μπίνης, Μάρκος Βαμβακάρης, Γιάννης Παπαϊωάννου, Απόστολος Χατζηχρήστος, Στελλα Χασκίλ, Σταύρος Τζουανάκος, Φώτης Πολυμέρης και ο ίδιος ο Τσιτσάνης. Τις νεότερες ηχογραφήσεις ερμηνεύουν οι: Στέλιος Καζαντζίδης, Γρηγόρης Μπιθικώτσης, Πόλυ Πάνου, Καίτη Γκρέυ, Στράτος Διονυσίου, Βίκυ Μοσχολιού, Σταμάτης Κόκοτας, Γιώργος Νταλάρας, Δήμητρα Γαλάνη και Λιζέτα Νικολάου.

Από τα τραγούδια του δίσκου παλιότερο είναι το "Τάγμα τηλεγραφητών", γραμμένο το 1938, όταν ο Τσιτσάνης υπηρετούσε στρατιώτης στη Θεσσαλονίκη. Αξίζει επίσης να αναφέρουμε την επανεκτέλεση από τον Καζαντζίδη του εμβληματικού ζεϊμπέκικου "Συννεφιασμένη Κυριακή" που γράφτηκε το 1943 στη Θεσσαλονίκη και ηχογραφήθηκε σε πρώτη εκτέλεση το 1948 από τον Πρόδρομο Τσαουσάκη και τη Σωτηρία Μπέλλου, ενώ το 1954 το ερμήνευσε σε δεύτερη εκτέλεση και η Μαρίκα Νίνου. Η εκτέλεση του Καζαντζίδη (μαζί με τη Γιώτα Λύδια) πραγματοποιήθηκε το 1960 με τον ίδιο τον Τσιτσάνη να παίζει την κλασική οργανική εισαγωγή που επί χρόνια υπήρξε το σήμα των ραδιοφωνικών εκπομπών της Columbia. Τέλος, επισημαίνω το τραγούδι "Της κοινωνίας η διαφορά" που γράφτηκε το 1951, αλλά παρέμεινε ανέκδοτο μέχρι τη συγκεκριμένη εκτέλεση από τον Γιώργο Νταλάρα που περιλήφθηκε στο δίσκο Ρεμπέτικα της Κατοχής (1980).

Στον πρόλογο της έκδοσης υπάρχει ένα ηχογραφημένο σχόλιο του συνθέτη που αναφέρεται στο έργο του και τις πηγές έμπνευσής του. Η παραγωγή του δίσκου έγινε από τον εκλεκτικό παραγωγό Κώστα Χατζηδουλή στο πλαίσιο μιας μεγάλης σειράς εκδόσεων αφιερωμένων στο αυθεντικό λαϊκό τραγούδι που κυκλοφόρησαν κατά τις δεκαετίες του '90 και '00.