Δούκισσα: Το ελληνικό τραγούδι, αρ.21 (2006)

Κλείνοντας το αφιέρωμά μας στη λαϊκή ερμηνεύτρια Δούκισσα (1941-2010) θα σταθούμε σε ένα αφιερωματικό άλμπουμ που εκδόθηκε το 2006 από τη Universal (Polydor) στο πλαίσιο της μεγάλης σειράς «Το ελληνικό τραγούδι», μιας εκτεταμένης δισκογραφικής σειράς, η οποία κυκλοφόρησε σε τρεις ενότητες των δώδεκα δίσκων η καθεμία, η πρώτη αφιερωμένη στο «ελαφρό» τραγούδι, η δεύτερη στο λαϊκό και η τρίτη στο δημοτικό. Ο υπ' αριθμόν 21 λοιπόν δίσκος (9ος της λαϊκής ενότητας) είναι αφιερωμένος στη Δούκισσα.

Πρόκειται για ένα άλμπουμ με είκοσι συνολικά ερμηνευτικές στιγμές της Δούκισσας σε πρώτη ή δεύτερη εκτέλεση, παρμένες από διάφορες ηχογραφήσεις της μέσα από τη μακρόχρονη θητεία της στο λαϊκό πεντάγραμμο. Στην πραγματικότητα βέβαια το υλικό μοιράζεται σε δύο άτυπες ενότητες, οι οποίες ανήκουν σε τελείως διαφορετικές χρονικές περιόδους. Η πρώτη ενότητα περιλαμβάνει επτά τραγούδια από τη χρυσή περίοδο της καριέρας της, δηλαδή το διάστημα 1964-1970, όλα προερχόμενα από τις 45 στροφές. Εδώ θα βρούμε σημαντικά τραγούδια στην αυθεντική πρώτη τους εκτέλεση («Πού πας χωρίς αγάπη», «Οι αναμνήσεις», «Άνθρωποι είμαστε» κ.ά.), ανάμεσά τους και δύο επανεκτελέσεις τραγουδιών του Γιάννη Σπανού («Στον ουρανό είν' ένα αστέρι», «Πες πως μ' αντάμωσες»).

Η δεύτερη ενότητα είναι πολύ ευρύτερη, καθώς περιλαμβάνει 13 τραγούδια, όλα σε δεύτερη εκτέλεση ηχογραφημένα κατά τη δεκαετία του '80. Συγκεκριμένα, το υλικό αντλήθηκε από τα άλμπουμ «Παλιά ρεμπέτικα και λαϊκά» και «Τα χασικλίδικα», αμφότερα εκδόσεις του 1983, μαζί με δύο ανεξάρτητες ηχογραφήσεις του 1981 και 1986, οι οποίες ενσωματώθηκαν στο πρώτο άλμπουμ στην ψηφιακή του επανέκδοση το 1996. Πρόκειται για ένα απάνθισμα τραγουδιών από την εποχή του ρεμπέτικου και κλασικού λαϊκού με τις υπογραφές του Βασίλη Τσιτσάνη, του Γιώργου Μητσάκη, του Γιάννη Παπαϊωάννου, του Γιάννη Τατασόπουλου, του Γεράσιμου Κλουβάτου, του Στράτου Παγιουμτζή, του Στελλάκη Περπινιάδη, του Στέλιου Χρυσίνη, του Άκη Πάνου και φυσικά του Γιώργου Ζαμπέτα.

Δούκισσα: 2ος προσωπικός της δίσκος (1970)

Το 1970 η Δούκισσα μας δίνει τον δεύτερο προσωπικό της δίσκο με τίτλο απλώς το όνομά της, μιας και είχε πλέον εδραιωθεί ως μεγάλο όνομα στο ελληνικό πεντάγραμμο. Πρόκειται για ένα τυπικό άλμπουμ δώδεκα λαϊκών τραγουδιών, τα περισσότερα από τα οποία είναι συγκεντρωμένα από διάσπαρτες κυκλοφορίες σε δίσκους 45 στροφών της τελευταίας διετίας. Το κύριο όχημα για τη σημαντική εμπορική απήχηση του δίσκου στάθηκε το τραγούδι «Άνθρωποι είμαστε» σε μουσική και στίχους του άσημου ακόμη τότε Γιώργου Κοινούση, γνωστού πάντως στο λαϊκό συνάφι ως ακορντεονίστα, ο οποίος λίγο αργότερα θα ξεκινήσει τη δική του προσωπική δισκογραφία με όχημα το συγκεκριμένο τραγούδι που έγινε τεράστιο σουξέ. 

Υπάρχει κι ένα δεύτερο τραγούδι του Κοινούση στο δίσκο με τίτλο «Να 'χα τη χάρη σου ουρανέ», ενώ από τα υπόλοιπα ξεχωρίζουν ασφαλώς τα καλογραμμένα τραγούδια του Γιώργου Ζαμπέτα, δύο σε στίχους του Πυθαγόρα («Ο δρόμος ο αμαρτωλός», «Τον χώρισα, τον χώρισα») και κυρίως το πολυτραγουδισμένο «Στη μοντέρνα την Αθήνα» σε στίχους του Ναπολέοντα Ελευθερίου. Έχουμε επίσης τρία τραγούδια του συνθέτη και μαέστρου Νάκη Πετρίδη, δύο του πρωτοεμφανιζόμενου Σπύρου Παπαβασιλείου, ένα του Θύμιου Στουραΐτη κι ένα του Γιώργου Κατσαρού, ο οποίος στα αμέσως επόμενα χρόνια θα γίνει ο κύριος αιμοδότης του ρεπερτορίου της Δούκισσας.

Αξίζει να σημειώσουμε ότι η νέα δεκαετία που βρήκε τη Δούκισσα σε πλήρη ακμή πλέον, θα την οδηγήσει σύντομα στις πρώτες θέσεις της εμπορικότητας με τα μεγάλα σουξέ που θα της γράψει ο Τάκης Μουσαφίρης («Ατάκα κι επί τόπου», «Σου μιλάω για μεγάλη τρέλα» κ.ά.) μέσα από μια σειρά προσωπικών δίσκων, έξι συνολικά, που είχαν όλοι ...τον ίδιο τίτλο, δηλαδή απλώς το όνομά της, χωρίς καν διακριτή αρίθμηση!

Δούκισσα: Πού πας χωρίς αγάπη (1969)

Θα συνεχίσουμε το μικρό μας αφιέρωμα στη λαϊκή ερμηνεύτρια Δούκισσα με τους δύο πρώτους προσωπικούς της δίσκους που κυκλοφόρησαν από την PolyGram κατά τη διετία 1969-1970, με τους οποίους κλείνει ουσιαστικά ο πρώτος μεγάλος κύκλος της καριέρας της που ήταν και ο σημαντικότερος, τουλάχιστον από άποψη ποιότητας ρεπερτορίου.

Το 1969 λοιπόν η Δούκισσα μας έδωσε το πρώτο εξολοκλήρου προσωπικό της άλμπουμ με τίτλο «Πού πας χωρίς αγάπη», ενώ την ίδια χρονιά συμμετείχε και στο δίσκο «Αναμνήσεις» δίπλα στον Τόλη Βοσκόπουλο. Πρόκειται για έναν κύκλο δώδεκα λαϊκών τραγουδιών, τα περισσότερα από τα οποία - κατά τα συνήθη της εποχής - αποτελούσαν υλικό διάσπαρτο σε δίσκους 45 στροφών που είχν ήδη κυκλοφορήσει. Ο τίτλος του άλμπουμ προέρχεται φυσικά από το ομότιτλο τραγούδι του Γιώργου Ζαμπέτα σε στίχους του Κώστα Πρετεντέρη, ένα πανέμορφο χασάπικο που έμελλε να γίνει και η μεγαλύτερη προσωπική της επιτυχία στην πρώιμη αυτή φάση της καριέρας της. Στο δίσκο ο Ζαμπέτας έχει συνεισφέρει άλλα δυο τραγούδια, ένα σε στίχους του Πυθαγόρα («Παιδικά μου όνειρα») κι ένα σε στίχους του Διονύση Τζεφρώνη («Ο Σταύρος»).

Το άλμπουμ συμπληρώνεται με δύο τραγούδια του Γιάννη Καραμπεσίνη, άλλα δυο του Θόδωρου Δερβενιώτη, ένα του Θύμιου Στουραΐτη μαζί με δυο από τα πρώτα τραγούδια του Χρήστου Νικολόπουλου, καθώς και δυο τραγούδια του Γιώργου Κατσαρού σε στίχους φυσικά του Πυθαγόρα, από τα οποία το ένα («Ο Πειραιώτης») ακούστηκε πολύ στην εποχή του.

Στη νεότερη ψηφιακή επανέκδοση του δίσκου το 1994 το άλμπουμ εμπλουτίστηκε με έξι επιπλέον τραγούδια από ηχογραφήσεις της περιόδου 1966-1967 για τις 45 στροφές. Μεταξύ αυτών το εμβληματικό «Οι αναμνήσεις» σε μουσική του Τόλη Βοσκόπουλου και στίχους του Μίμη Θειόπουλου, το οποίο παράλληλα ενσωματώθηκε και στο ομώνυμο άλμπουμ του 1969. Έχουμε επίσης το τσιφτετέλι «Θέλω τα ώπα μου» του Γιάννη Σπανού σε στίχους Αλέκου Σακελλάριου γραμμένο αρχικά για την ταινία «Όλοι οι άντρες είναι ίδιοι» (1966). Τα υπόλοιπα τέσσερα τραγούδια («Στον ουρανό είν' ένα αστέρι», «Μάγκας βγήκε για σεργιάνι», «Έχω μια καρδιά μεγάλη», «Θέλω να σε τιμωρήσω») έχουν μουσική των Γιάννη Σπανού, Γιώργου Μουζάκη και Τόλη Βοσκόπουλου και εκδόθηκαν για πρώτη φορά σε μεγάλο δίσκο.

Δούκισσα: Τα πρώτα μου τραγούδια (Ηχογραφήσεις 1964-1968)

Χθες είδαμε την πρώτη δισκογραφική περίοδο της Δούκισσας με ηχογραφήσεις αποκλειστικά για τις 78 και 45 στροφές που πραγματοποιήθηκαν κατά το διάστημα 1957-1963 και έβαλαν τα πρώτα θεμέλια της μεγάλης της καριέρας. Σήμερα θα σταθούμε στη δεύτερη φάση αυτής της πορείας, την κρίσιμη πενταετία 1964-1968, κατά την οποία μπόρεσε να εδραιώσει πλέον την παρουσία της ως σημαντική λαϊκή ερμηνεύτρια χτίζοντας ταυτόχρονα κι ένα πιο ποιοτικό ρεπερτόριο με τραγούδια διαχρονικά μέσα από ποικίλες συνεργασίες της με εκλεκτούς δημιουργούς, όπως ο Γιάννης Μαρκόπουλος, ο Γιώργος Ζαμπέτας, ο Γιώργος Κατσαρός, ο Γιάννης Σπανός και άλλοι.

Το 1996 η Polygram - όπου είχε μεταστεγαστεί δισκογραφικά η ερμηνεύτρια το 1964 μετά την πρώτη της θητεία στην Columbia - έδωσε στην κυκλοφορία ένα ευρύ άλμπουμ με τίτλο «Τα πρώτα μου τραγούδια | 1964-1968» (ο τίτλος προφανώς αναφέρεται στο ξεκίνημα της ερμηνεύτριας στη συγκεκριμένη εταιρεία) που περιλαμβάνει 18 συνολικά τραγούδια ηχογραφημένα κατά την εν λόγω περίοδο. Παλιότερα είναι δυο τραγούδια του Γιώργου Μητσάκη («Γιώργο μου, Γιώργο μου», «Όλο φεύγεις, όλο φεύγεις») ηχογραφημένα για τις 45 στροφές το 1964, ενώ νεότερα κάποιες συνθέσεις του Γιώργου Κατσαρού και του Πυθαγόρα («Ανηφόρες, κατηφόρες», «Πού να ξενύχταγες εχθές») και κυρίως το εμβληματικό τραγούδι του Γιώργου Ζαμπέτα σε στίχους του Κώστα Πρετεντέρη «Πού πας χωρίς αγάπη», όλα ηχογραφημένα το 1968. Από το ενδιάμεσο διάστημα έχουμε τραγούδια του Ζακ Ιακωβίδη, του Γιάννη Σπανού («Θέλω τα ώπα μου») και του Τόλη Βοσκόπουλου («Οι αναμνήσεις», «Μ' έμαθες ν' αγαπώ» κ.ά), αλλά κυρίως τρία από τα τέσσερα συνολικά τραγούδια του Γιάννη Μαρκόπουλου που ερμήνευσε («Τα παλικάρια», «Στα μάτια σου γεννήθηκαν», «Κόκκινα χείλη φίλησα») γραμμένα κατά τη διετία 1965-1966 για ταινίες της εποχής. Λείπει μόνο το τραγούδι «Τι να πω και τι κάνω».

Όπως είναι φανερό, στη συλλογή αυτή βρίσκουμε συγκεντρωμένα μερικά από τα σημαντικότερα τραγούδια που σημάδεψαν την καριέρα της Δούκισσας, όπως τα τραγούδια του Γιάννη Μαρκόπουλου, το οριακό για την καριέρα της «Πού πας χωρίς αγάπη» του Γιώργου Ζαμπέτα και φυσικά τις «Αναμνήσεις» του Τόλη Βοσκόπουλου. Όλα προέρχονται από δίσκους 45 στροφών, αν και τα δυο τελευταία πέρασαν αμέσως και στις 33 στροφές, όταν η ερμηνεύτρια άρχισε πλέον να παρουσιάζει και προσωπικούς δίσκους μεγάλης διάρκειας.