Άλλο ένα αγαπημένο μου βινύλιο από την ιδιαίτερα επιμελημένη σειρά της Philips "Musica da camera". Τρία πανέμορφα Κουρτέτα Εγχόρδων του πολυγραφότατου αυστριακού συνθέτη της κλασικής περιόδου Joseph Haydn (1732-1809). Πρόκειται για τρία "επώνυμα" κουαρτέτα, ένα πρώιμο με τίτλο "Σερενάτα" (op.3, No 5), ένα της μεσαίας περιόδου με τίτλο "Ο κορυδαλλός" (op.64, No 5) κι ένα της όψιμης, και συγκεκριμένα το 2ο από τον μεγάλο κύκλο κουαρτέτων op.76 με τίτλο "Οι πέμπτες". Και τα τρία κουαρτέτα ακολουθούν την τυποποιημένη τετραμερή ανάπτυξη. Ερμηνεύει το κορυφαίο μεταπολεμικό σύνολο Quartetto Italiano σε μια κρυστάλλινη ηχογράφηση του 1965.
Η σύγχρονη προσφυγιά, ράπισμα στα μούτρα της υποκριτικής δημοκρατίας μιας παραπαίουσας Ευρώπης που αδυνατεί να συγκαλύψει το αποκρουστικό της πρόσωπο και μιας αδύναμης Ελλάδας που πασχίζει μάταια να περισώσει τα προσχήματα...
Η Ειρήνη Παπά τραγουδά στα ιταλικά το τραγούδι του Μίκη Θεοδωράκη "Το ψωμί είναι στο τραπέζι" με τίτλο "La soglia" σε στίχους Audrey Nohra Stainton από δισκάκι 45 στροφών του 1970. Μοιάζει ωστόσο μακρινή και ξεχασμένη εκείνη η εποχή της αλληλεγγύης που ξεπηδούσε αυθόρμητα από μια γνήσια και ανυστερόβουλη ανθρωπιά. Το ίδιο πνεύμα απηχούσε και το πανέμορφο τραγούδι "Βάλε κι άλλο πιάτο στο τραπέζι" (1963) των Σταύρου Ξαρχάκου και Λευτέρη Παπαδόπουλου με τη μαγική ερμηνεία της Βίκυς Μοσχολιού: "Βάλε κι άλλο πιάτο στο τραπέζι | κάποιος πονεμένος θα βρεθεί...". Το 1971 ο Δήμος Μούτσης κι ο Μάνος Ελευθερίου επικαλούνταν τον δικό τους "Άγιο Φεβρουάριο", για να ξορκίσουν την προσφυγιά του '22: "Πρόσφυγα σ' έριξαν εδώ | κι ο χάρος έξι βήματα | τα χρόνια που 'ρθα να σε δω | μέσα στα παραπήγματα...". Ένα χρόνο αργότερα ο Απόστολος Καλδάρας θρηνολογούσε τον ξερριζωμό του μικρασιατικού ελληνισμού με τα λόγια του Πυθαγόρα και τη φωνή του Γιώργου Νταλάρα: "Σε ποια πέτρα σε ποιο χώμα | να ριζώσεις τώρα πια | κι απ' το θάνατο ακόμα | πιο πικρή είσαι προσφυγιά..."
Σας παρουσιάζω μια
έξοχη εγγραφή δύο κοντσέρτων για πιάνο του Wolfgang Amadeus Mozart ερμηνευμένων
υποδειγματικά από τον μεγάλο Ούγγρο πιανίστα Rudolf Serkin με τη
συνοδεία της Συμφωνικής Ορχήστρας της Κολούμπια υπό τη διεύθυνση του μυθικού
αρχιμουσικού Georg Szell (CBS/SONY, 1964).
Πρόκειται για δύο
κοντσέρτα της ώριμης δημιουργικής περιόδου του μεγαλοφυούς συνθέτη. Το υπ'
αριθμόν 19 κατέχει τη θέση 459 στον κατάλογο των έργων του, ενώ το υπ' αριθμόν
20 τη θέση 466.
Θέλω να σταθώ
ιδιαίτερα στο κοντσέρτο αρ. 20 που ανήκει στα μεγαλύτερα αριστουργήματα του
είδους, προσωπικά μάλιστα το τοποθετώ χωρίς καμία επιφύλαξη στην πρώτη θέση των
πιανιστικών κοντσέρτων όλων των εποχών! Το πρώτο μέρος διακρίνεται για τη
δυναμική του ανάπτυξη, ενώ το τρίτο διαθέτει έναν καταπληκτικό κυκλικό ρυθμό
που σε παρασύρει.
Ωστόσο το μεσαίο
μέρος ("Romance") αποτελεί την κορύφωση του έργου με μια
θεσπέσια μελωδία. Τι το ιδιαίτερο έχει όμως αυτή η μελωδία; Μα, αποτέλεσε την
πηγή έμπνευσης για ένα ωραιότατο, αν και μάλλον άγνωστο, ποίημα του Οδυσσέα
Ελύτη από τη συλλογή "Τα ετεροθαλή" (1974) με τον ίδιο
ακριβώς τίτλο:
Romance
Όμορφη λυπητερή ζωή
Πιάνο μακρινό υποχθόνιο
Το κεφάλι μου ακουμπάει στον Πόλο
Και τα χόρτα με κυριεύουν
Γάγγη κρυφέ της νύχτας πού με παίρνεις;
Από μαύρους καπνούς βλέπω δορκάδες
Μες στο ασήμι να τρέχουν να τρέχουν
Και δε ζω και δεν έχω πεθάνει
Ούτε ο έρωτας ούτε κι η δόξα
Ούτε τ' όνειρο ούτε δεν ήταν
Με το πλάι κοιμούμαι κοιμούμαι
Κι ακούω τις μηχανές της γης που ταξιδεύει.
Ένα 45άρι του δίδυμου Σταμάτη Κραουνάκη και Λίνας Νικολακοπούλου κυκλοφόρησε το 1985 με ένα μόνο τραγούδι. Τίτλος του"Του Αγίου Βαλεντίνου". Ερμηνεύτρια η μεγάλη Βίκυ Μοσχολιού.
Επρόκειτο για παραγγελία του Β' Προγράμματος της Ελληνικής Ραδιοφωνίας
για την αντίστοιχη επέτειο. Παίχτηκε πρώτα στο ραδιόφωνο στις 14
Φεβρουαρίου και στη συνέχεια βγήκε σε δίσκο. Το τραγούδι αργότερα περιλήφθηκε στο premium CD του ΔΙΦΩΝΟΥ (τεύχος 44) μαζί με ολόκληρο το δίσκο "Σκουριασμένα χείλια" (1981), όπου είχε πραγματοποιηθεί η πρώτη συνάντηση και των τριών συντελεστών του συγκεκριμένου τραγουδιού.
Μπορεί η Ελένη Καραΐνδρου
να έγινε διάσημη για τη σπουδαία κινηματογραφική της μουσική, ιδιαίτερα
αυτή που συνοδεύει τις ταινίες του Θόδωρου Αγγελόπουλου, αλλά η σχέση της με το
θέατρο υπήρξε πάντα πολύ στενότερη κι έχει αποδώσει μοναδικούς καρπούς, οι οποίοι
επί δεκαετίες παρέμεναν ανέκδοτοι και στη σκιά των δημοφιλών της
κινηματογραφικών soundtrack. Επιτέλους το 2010 η ΜΙΚΡΗ ΑΡΚΤΟΣ μας χάρισε
μια πρώτη χορταστική έκδοση (τριπλό άλμπουμ) με θεατρικές μουσικές της γραμμένες αποκλειστικά για παραστάσεις του συζύγου της και σκηνοθέτη Αντώνη Αντύπα. Πρόσφατα
όμως, στα τέλη του περασμένου χρόνου, είχαμε την ευτυχία να κυκλοφορήσει ένα δεύτερο διπλό άλμπουμ από
την ίδια εταιρία με θεατρικές μουσικές και τραγούδια από δώδεκα άλλες
παραστάσεις που ανέβηκαν στο διάστημα από το 1983 μέχρι το 2011.
Ο
πρώτος δίσκος περιλαμβάνει έργα σκηνοθετημένα από τον Λευτέρη Βογιατζή
και τον Ζυλ Ντασσέν, ενώ ο δεύτερος παραστάσεις του Αντώνη Αντύπα, της
Μάγιας Λυμπεροπούλου και του Βασίλη Παπαβασιλείου. Αξιοπρόσεκτο ότι για
δύο διαδοχικές σεζόν η Καραΐνδρου έγραψε μουσική για τον "Γλάρο"
του Τσέχοφ, πρώτα σε σκηνοθεσία του Ντασσέν για το Εθνικό Θέατρο κι
αμέσως μετά για τη Μικρή Αυλαία της ΕΡΤ σε σκηνοθεσία Αντώνη Αντύπα.
Σημειώνουμε επίσης τη μουσική για το "Θάνατο του εμποράκου" του Άρθουρ Μίλερ που αποτέλεσε το κύκνειο θεατρικό άσμα του Ντασσέν. Και φυσικά το έργο της Λούλας Αναγνωστάκη "Διαμάντια και Μπλουζ" που σκηνοθέτησε ο Βασίλης Παπαβασιλείου για το Θέατρο Αθήναιον το 1989, όπου η Τζένη Καρέζη ερμήνευσε συγκλονιστικά το "Χάθηκα μέσα στη ζωή μου",
τραγούδι που η συνθέτρια έχει απαγορεύσει οριστικά να το ερμηνεύσει
οποιοσδήποτε άλλος στο μέλλον! Προσέξτε κι ένα αριστουργηματικό κομμάτι για
σόλο κλασική κιθάρα με τίτλο "Ἁναπόληση" (CD2, track 21). Και φυσικά πολλά άλλα που μπορεί να ανακαλύψει ο καθένας! Η
έκδοση είναι εξαιρετικά επιμελημένη με πλούσιο φωτογραφικό και
πληροφοριακό υλικό, αντάξιο του ακριβού της περιεχομένου. Η ελπίδα μας
είναι σύντομα να υπάρξει και συνέχεια σ' αυτήν την εξαιρετική εκδοτική πρωτοβουλία
της ΜΙΚΡΗΣ ΑΡΚΤΟΥ. Έχω ακούσει ότι επίκειται η ολοκληρωμένη έκδοση της
μουσικής για το ανώνυμο ποιητικό δράμα "Δαβίδ", όπου η Καραΐνδρου έγραψε ένα από τα ωραιότερα μουσικά θέματα που ακούστηκαν ποτέ στο θέατρο! Ανυπομονούμε...
Ακούστε ένα υπέροχο κινηματογραφικό τραγούδι από την ταινία "The Naked Kiss" του Samuel Fuller, παραγωγής 1964. Η μουσική πιθανόν είναι παραδοσιακή*. Τίτλος του: "Mommy dear, tell me, please". Αποδίδει με πολλή ευαισθησία και συγκινητική τρυφερότητα τις αγωνίες των ανάπηρων παιδιών μέσα σε μια ορθοπεδική κλινική. Τραγουδούν τα ίδια τα παιδιά και η πρωταγωνίστρια της ταινίας Constance Towers. Το γλυκύτατο αυτό τραγούδι παίζει καταλυτικό ρόλο στην εντυπωσιακή ανατροπή της πλοκής της ταινίας, η οποία αποτελεί ένα εξαιρετικό δείγμα νεο-noir κινηματογραφίας.
Ιδού οι στίχοι:
Mommy dear, tell me please is the world really round? Tell me where is the bluebird of happiness found? Tell me why is the sky up above us so blue? And when you were a child did your mommy tell you? What becomes of the sun when it falls into the sea? And who lights it again bright as bright can be? Tell me why can't I fly without wings through the skies? Tell me why, Mommy dear, are there tears in your eyes?
Little one, little one, yes, the world's really round And the bluebird you search for will surely be found And the sky up above is so blue and clear so that you'll see the bluebird if it should come near And the sun doesn't fall when it slips out of sight All it does is make way for the moon's pretty light And if children could fly there'd be no need for birds And I cry, little one, 'cause I'm touched by your words
Don't be sad, Mommy dear, if it's true the world's round I will search 'round the world till the bluebird is found Little one, there's no need to wander too far For what you really seek is right here where you are Show me where, Mommy dear, and here's what I will do I will take the dear bluebird and give it to you Dear, the bluebird's the love in your heart pure and true And I found it the day heaven blessed me with you.
* υγ. Ο καλός τραγουδοποιός Σταύρος Παπασταύρου μου έστειλε την εξής πολύ ενδιαφέρουσα πληροφορία για το τραγούδι:
"Το τραγούδι αυτό έχει περίεργη ιστορία! Ξεκίνησε ως "L' oiseau bleu", σε μουσική Wayne Shanklin, και πρωτοακούστηκε στη γαλλική ταινία του 1955 "L' homme et l' enfant" από τον Eddie Constantine και τον Noam.Έγινε μεγάλη επιτυχία και το τραγούδησε μέχρι και ο... Michael Jackson! "
Ο γνωστός μαέστρος της κρατικής τηλεόρασης στα χρόνια της χούντας Γιώργος Γεωργιάδης ηχογράφησε κατά καιρούς διάφορους δίσκους με τραγούδια που κινούνται από το ανάλαφρο ποπ μέχρι τις παρυφές του έντεχνου! Εδώ σας παρουσιάζω την πιο φιλόδοξη δουλειά
του: Ένα δίσκο μελοποιημένης ποίησης! Γιάννης Γρυπάρης, Λάμπρος
Πορφύρας, Μιχάλης Στασινόπουλος, Κώστας Ουράνης, Κώστας Βάρναλης είναι
μερικοί ποιητές μας που φιλοξενούνται σ' αυτόν το δίσκο, ο οποίος
διαθέτει κι ένα ακαταμάχητο ατού: Ο ερμηνευτής του φέρει το όνομα Γιάννης Φλωρινιώτης!
Ναι, βεβαίως. Είναι εκείνος ο παρδαλός αοιδός που στα τέλη του '70 και
στα πρώτα χρόνια του '80 ξεσήκωνε το πανελλήνιο με τη φωνή, την
ευλυγισία και το παρδαλό του ντύσιμο! Δεν είχε αφήσει μάλιστα ασυγκίνητο ούτε κοτζάμ Μάνο
Χατζιδάκι που σε μια από τις γνωστές προκλητικές χειρονομίες του
απέναντι στον καθωσπρεπισμό του καιρού του παρουσίασε ολόκληρη ραδιοφωνική εκπομπή
στο Τρίτο Πρόγραμμα με τραγούδια ερμηνευμένα από τον Φλωρινιώτη! Τέλος
πάντων, όλα αυτά σήμερα μοιάζουν τόσο γραφικά, όσο και τα τραγούδια
αυτού του δίσκου. Ο Γιώργος Γεωργιάδης είχε ηχογραφήσει νωρίτερα, το
1973, άλλο ένα δίσκο με τον ίδιο τίτλο, και πιθανότατα - γιατί δε
γνωρίζω το ακριβές περιεχόμενο εκείνου του δίσκου - αρκετά τραγούδια
επαναλαμβάνονται και στο δίσκο του Φλωρινιώτη. Βέβαια, για να είμαστε
δίκαιοι, τα τραγούδια δεν είναι για πέταμα. Η φωνή του Φλωρινιώτη έχει
μια συμπαθητική χροιά και είναι φανερό ότι βάζει τα δυνατά του, για να
σταθεί στο ύψος των περιστάσεων! Αν κάτι ενοχλεί περισσότερο, είναι η
εντελώς παρωχημένης αισθητικής χορωδιακή συνοδεία.
Άλλο ένα σπάνιο βινύλιο με συμφωνικές συνθέσεις του μεγάλου ρομαντικού συνθέτη Franz Liszt
(1811-1886) μέσα από την πολυσήμαντη δισκογραφική παρακαταθήκη του
αρχιμουσικού Kurt Masur που απεβίωσε πριν από λίγες ημέρες.
Περιλαμβάνονται τέσσερα έργα σε φόρμα concertante και συγκεκριμένα για
πιάνο και συμφωνική ορχήστρα. Τα τρία πρώτα, δηλαδή το δημοφιλές Τοtentanz (Χορός του θανάτου), το Malediction (Kατάρα) και το Hungarian Fantasia, είναι πρωτότυπες συνθέσεις του Λιστ, ενώ το τέταρτο με τίτλο Fantasia on "Ruins of Athens" (Φαντασία πάνω στο 'Ερείπια των Αθηνών')
αποτελεί ελεύθερη συμφωνική μεταγραφή βασισμένη στην ομώνυμη ουβερτούρα του
Ludwig van Beethoven.
Πιάνο παίζει ο γαλλοβουλγαρικής καταγωγής πιανίστας Michel Béroff. Tην περίφημη Gewandhaus Orchestra της Λειψίας διευθύνει ο Kurt Masur.
Με αφορμή την αποψινή Χριστουγεννιάτικη πανσέληνο σάς αφιερώνω το τραγούδι Πάμε μια βόλτα στο φεγγάρι, ένα από τα ωραιότερα και διαχρονικότερα τραγούδια του Μάνου Χατζιδάκι με στίχους του Νότη Περγιάλη σε συνεργασία με τον σκηνοθέτη και ηθοποιό Γιώργο Εμιρζά. Σε οργανική μορφή πρωτοακούστηκε στην ταινία Αγιούπα (1957). Το 1958 κυκλοφόρησε σε δίσκο 45 στροφών με τη Νάνα Μούσχουρη. Η μελωδία του τραγουδιού ακούγεται επίσης και στην ταινία Ποτέ την Κυριακή (1960). Στη συνέχεια το τραγούδι γνώρισε αμέτρητες εκτελέσεις, από τις οποίες ωραιότερη είναι αυτή της Φλέρυς Νταντωνάκη που ακούμε σ' αυτό το βίντεο, όπως τη βρίσκουμε στην ομώνυμη συλλογή της ΕΜΙ με τραγούδια του Μάνου Χατζιδάκι (1984).
