Μίνως Μάτσας, Κώστας Χρηστίδης: Eduart (2007)

Δύο από τα κινηματογραφικά soundtrack του Μίνωα Μάτσα κατέκτησαν το πρώτο Κρατικό Βραβείο Καλύτερης Μουσικής επιβεβαιώνοντας κι επίσημα την ξεχωριστή θέση που κατέχει ο συνθέτης στο συγκεκριμένο δημιουργικό πεδίο. Το πρώτο ήταν για την ταινία «Eduart» (2006) και το δεύτερο για την ταινία «Σκλάβοι στα δεσμά τους» (2008). Και οι δυο αυτές ταινίες γυρίστηκαν την περίοδο της παραμονής του συνθέτη στην Αμερική και ουσιαστικά η μουσική τους επένδυση έγινε εξ αποστάσεως.

Η δραματική ταινία ελληνογερμανικής παραγωγής «Eduart» γυρίστηκε το 2006 και βασίζεται στην αληθινή ιστορία του νεαρού Αλβανού Eduart, ο οποίος κατέφυγε στην Ελλάδα φιλοδοξώντας να γίνει ροκ τραγουδιστής, αλλά οι δυσκολίες της ζωής τον οδήγησαν στην παρανομία. Το σενάριο και η σκηνοθεσία είναι της Αγγελικής Αντωνίου, ενώ πρωταγωνίστησαν οι ηθοποιοί: Εσρέφ Ντουρμίσι, Αντρέ Χένικε, Ντρισίμ Ζέπα, Ερμέλα Τέλη και Μάνος Βακούσης.

Τη μουσική της ταινίας συνυπογράφουν δύο Έλληνες συνθέτες που την ίδια εποχή έκαναν καριέρα στην Αμερική. Ο ένας φυσικά είναι ο Μίνως Μάτσας, ενώ ο άλλος ο Κώστας Χρηστίδης, ένας μουσικός που είχε ήδη χτίσει σημαντική καριέρα στο Χόλιγουντ γράφοντας ή ενορχηστρώνοντας μουσική για μεγάλες παραγωγές, μεταξύ των οποίων οι ταινίες «The Exorcism of Emily Rose», «Spiderman 3» και «Ghost Rider». Η μουσική τους κινείται έντονα στο χώρο του ηλεκτρονικού ήχου, ενώ οι δυο συνθέτες παίζουν πιάνο και συνθεσάιζερ. Η ορχήστρα περιλαμβάνει επίσης ηλεκτρική κιθάρα, μπάσο, ακορντεόν και κλαρινέτο. Δύο τραγούδια του Μίνωα Μάτσα σε στίχους του Οδυσσέα Ιωάννου ερμηνεύει ο Χρήστος Θηβαίος, ενώ το soundtrack κλείνει με δυο αγγλόφωνα ροκ τραγούδια του συγκροτήματος Fingers Crossed.

Μίνως Μάτσας: Η αγάπη είναι ...ελέφαντας (2000)

Αν με το soundtrack «Diary of a Lost Girl» (1997) ο συνθέτης Μίνως Μάτσας έκανε το δισκογραφικό του ντεμπούτο στο πεδίο της σκηνικής μουσικής με μια δουλειά γραμμένη εκ των υστέρων πάνω στα πλάνα μιας παλιάς ταινίας, το 2000 θα μας δώσει το πρώτο κανονικό του κινηματογραφικό soundtrack γραμμένο αυτή τη φορά σε συγχρονισμό με το γύρισμα της ταινίας. 

Πρόκειται για τη μουσική συνοδεία της ταινίας «Η αγάπη είναι ...ελέφαντας», μιας αισθηματικής κομεντί που είναι δομημένη πάνω σε τρεις ανεξάρτητες ερωτικές ιστορίες με πρωταγωνιστές τρεις δραπέτες των φυλακών που συναντούν τον έρωτα με εντελώς απροσδόκητο τρόπο. Το σενάριο και τη σκηνοθεσία της ταινίας υπογράφει ο Στράτος Τζίτζης κάνοντας έτσι την πρώτη του εμφάνιση στο κινηματογραφικό πεδίο. Τους πρωταγωνιστικούς ρόλους είχαν οι: Θοδωρής Αθερίδης, Άννα-Μαρία Παπαχαραλάμπους, Φίλιππος Σοφιανός, Αλέκος Συσσοβίτης, Δήμητρα Ματσούκα, Σάκης Μπουλάς, Αέξάνδρα Παλαιολόγου και η πρόσφατα χαμένη Γωγώ Μαστροκώστα στη μοναδική κινηματογραφική της παρουσία. Η ταινία γνώρισε αξιόλογη εμπορική επιτυχία, αφού στην πρώτη της προβολή ξεπέρασε τα 100.000 εισιτήρια.

Ο Μίνως Μάτσας έγραψε ένα εμπνευσμένο soundtrack με δέκα ατμοσφαιρικά οργανικά θέματα που κινούνται σε ποικίλα μουσικά πεδία, από το λάτιν και το tango ως τη τζαζ, το μπλουζ και το λαϊκό χρώμα. Τα οργανικά θέματα μάλιστα διανθίζονται και με τέσσερα τραγούδια σε στίχους των Ισαάκ Σούση, Βαγγέλη Κωνσταντινίδη και του σκηνοθέτη. Το ομότιτλο κι ένα ακόμη ερμηνεύει ο Αντώνης Ρέμος συνοδευόμενος στο πρώτο από την Τάνια Νασσιμπιάν, άλλο ένα αποδίδει ο Πασχάλης Τερζής και το λαϊκό τραγούδι της ταινίας ο Τόλης Βοσκόπουλος. Την ενορχήστρωση και την παραγωγή του δίσκου επιμελήθηκε ο Μίνως Μάτσας.

Μίνως Μάτσας: Diary of a Lost Girl (1997)

Η πρώτη ολοκληρωμένη κινηματογραφική δουλειά του Μίνωα Μάτσα που πέρασε μάλιστα και στη δισκογραφία ήταν η μουσική που έγραψε για τη βωβή ταινία «Diary of a Lost Girl», στα ελληνικά «Το ημερολόγιο μιας παραστρατημένης», παραγωγής 1929, την τελευταία βωβή ταινία του μεγάλου Γερμανού σκηνοθέτη Georg Wilhelm Pabst με πρωταγωνιστές τους Louise Brooks, Josef Rovensky και Fritz Rasp. Πρόκειται για ένα δυνατό μελόδραμα που περιγράφει την ιστορία μιας παραστρατημένης νεαρής κοπέλας που κλείνεται στο αναμορφωτήριο και στη συνέχεια δραπετεύει και καταλήγει σε ένα πορνείο, ενώ στη συνέχεια παντρεύεται έναν κόμη και καταφέρνει έτσι να μπει στην καλή κοινωνία. Η ταινία αποτελεί ένα δηκτικό σχόλιο για τη διεφθαρμένη αστική κοινωνία της Γερμανίας στα χρόνια του Μεσοπολέμου και για το λόγο αυτό κυνηγήθηκε ανελέητα από τη λογοκρισία.

Ο Μίνως Μάτσας συνέθεσε τη μουσική υπόκρουση για την προβολή της ταινίας που διοργάνωσε η εφημερίδα Ελευθεροτυπία στο θέατρο Παλλάς την 1η Οκτωβρίου 1997 στη λογική της μουσικής συνοδείας που είχαν οι παλιές βουβές ταινίες από ζωντανή αυτοσχεδιαστική εκτέλεση με έναν πιανίστα (συνήθως) ή ακόμη και με ολόκληρη ορχήστρα. Όμορφες μελωδίες μελαγχολικού χρώματος εναρμονισμένες με το εξπρεσιονιστικό κλίμα της ταινίας. Το πιάνο κατέχει τον κεντρικό ρόλο στην οργανική συνοδεία με σολίστ τον Σταύρο Κόλλια. Μπάσο παίζει ο Αλέκος Παρασκευόπουλος, πνευστά ο Δημήτρης Χουντής, βιολί ο Κυριάκος Γκουβέντας και κιθάρα ο Γιάννης Παπαζαχαριάκης. Την ενορχήστρωση έκανε ο ίδιος ο συνθέτης, ενώ τη μουσική διεύθυνση είχε ο Μάρκος Τσέτσος.

Μίνως Μάτσας: Music for Films (2009)

Γενέθλια ημέρα η σημερινή για έναν από τους αξιολογότερους συνθέτες της νεότερης γενιάς που εδώ και τρεις περίπου δεκαετίες πλουτίζει την ελληνική δισκογραφία με άκρως ενδιαφέρουσες δουλειές, τόσο στο επίπεδο του απλού τραγουδιού, όσο και στο απαιτητικότερο επίπεδο της σκηνικής μουσικής (θέατρο, κινηματογράφος, τηλεόραση).

Ο Μίνως Μάτσας, εγγονός του συνονόματού του παλιού ρεμπέτη και ιδρυτή της Odeon/Minos και γιος του μετέπειτα ιδιοκτήτη της εταιρείας Μάκη Μάτσα που την οδήγησε στην κορυφή συγκεντρώνοντας στις τάξεις της τα μεγαλύτερα ονόματα του ελληνικού πενταγράμμου, γεννήθηκε στις 6 Σεπτεμβρίου 1968 στην Αθήνα. Σπούδασε νομικά, αλλά πολύ νωρίς τον κέρδισε η μουσική, ενώ το 1994 πρωτοεμφανίστηκε επίσημα στη δισκογραφία με τον κύκλο τραγουδιών «Χίλιες και μία νύχτες πάλι», για να ακολουθήσουν αρκετές ακόμη δουλειές και συνεργασίες με μεγάλα ονόματα του τραγουδιού, όπως ο Γιώργος Νταλάρας, ο Λαυρέντης Μαχαιρίτσας, η Ελένη Δήμου, η Σωτηρία Λεονάρδου, η Φωτεινή Βελεσιώτου, η Ελεωνόρα Ζουγανέλη και άλλοι. Ωστόσο από πολύ νωρίς έδειξε την προτίμησή του στη σκηνική μουσική και ιδιαίτερα στη μουσική για τον κινηματογράφο. Το πρώτο του ολοκληρωμένο soundtrack κυκλοφόρησε το 1997 και περιλάμβανε τη μουσική που έγραψε για την κλασική βουβή ταινία «Diary of A Lost Girl» (1929) του εμβληματικού Γερμανού σκηνοθέτη G.W. Pabst. Ακολούθησαν αρκετές ακόμη κινηματογραφικές δουλειές με πιο πρόσφατες τις μουσικές για τις ταινίες «Υπάρχω» (2024) και «Καποδίστριας» (2025).

Το 2009 από τη Minos-EMI κυκλοφόρησε μια πρώτη συλλογή κινηματογραφικών θεμάτων του Μίνωα Μάτσα με τον αγγλόφωνο τίτλο «Music for Films», όπου ανθολογήθηκαν τα βασικά θέματα από ταινίες της περιόδου 1997-2008, από τις οποίες αρκετές αποτελούν ξένες παραγωγές που υλοποιήθηκαν κατά την πρώτη φάση της μακροχρόνιας παραμονής του συνθέτη στην Αμερική (2000-2011). Μάλιστα για δύο από τις ελληνικές ταινίες που επένδυσε μουσικά («Eduart», παραγωγή του 2006 σε σκηνοθεσία Αγγελικής Αντωνίου, «Σκλάβοι πολιορκημένοι», παραγωγή του 2008 σε σκηνοθεσία Τώνη Λυκουρέση) ο συνθέτης κέρδισε και το πρώτο κρατικό βραβείο μουσικής. Μεταξύ των υπολοίπων ταινιών περιλαμβάνονται και δύο μικρού μήκους («Left at Rio Grande» του Kevin Abrams και «Making Life Work» του Max Parovsky), καθώς και το μικρής διάρκειας ντοκιμαντέρ «The Parthenon» που σκηνοθέτησε ο Κώστας Γαβράς για την Πολιτιστική Ολυμπιάδα του 2003, ενώ στη συλλογή κατ' εξαίρεση συμπεριλήφθηκε κι ένα θέμα από το θεατρικό «Don Juan in Soho» του Κωνσταντίνου Μαρκουλάκη. Το άλμπουμ περιλαμβάνει συνολικά 17 οργανικά θέματα και κλείνει με τρία τραγούδια σε στίχους των Ισαάκ Σούση και Οδυσσέα Ιωάννου που ερμηνεύουν ο Γιώργος Νταλάρας, η Χάρις Αλεξίου και ο Χρήστος Θηβαίος.

Μνήμη Ντόρας Γιαννακοπούλου (1937-2025)

Έφυγε σήμερα από τη ζωή η Ντόρα Γιαννακοπούλου (1937-2025) σε ηλικία 88 ετών. Υπήρξε σπουδαία καλλιτέχνιδα και μάλιστα με την τριπλή ιδιότητα της ηθοποιού, της ερμηνεύτριας και της συγγραφέως. Οι δυο πρώτες ιδιότητές της αναπτύχθηκαν παράλληλα, κυρίως κατά τη δεκαετία του '60, όταν εμφανίστηκε σε κάμποσες ταινίες του παλιού ελληνικού κινηματογράφου («Η λίμνη των στεναγμών» 1959, «Ψιτ, κορίτσια» 1959, «Τα σκαλοπάτια της ζωής» 1962, «Καταιγίδα» 1965 κ.ά.), αλλά και στο θέατρο, ενώ η συνάντησή της με τον Μίκη Θεοδωράκη της έδωσε την ευκαιρία να προσφέρει την εκφραστική φωνή της σε σημαντικές δημιουργίες του μεγάλου συνθέτη («Όμορφη πόλη», «Ένας όμηρος», «Μαγική πόλις», «Μικρές Κυκλάδες»). 

Στα χρόνια της Επταετίας βρέθηκε στο εξωτερικό συμμετέχοντας στις περιοδείες του Μίκη Θεοδωράκη, όπου μάλιστα βρήκε την ευκαιρία να ηχογραφήσει εκ νέου κάποιους νεότερους κύκλους τραγουδιών του συνθέτη γραμμένους στα χρόνια του εκτοπισμού του στη Ζάτουνα της Αρκαδίας («Τα λαϊκά», «Αρκαδίες 2,3 & 6»).

Μετά τη Μεταπολίτευση στράφηκε στο χώρο της συγγραφής και μας έδωσε μερικά πολύ πετυχημένα μυθιστορήματα, τα περισσότερα από τα οποία παίχτηκαν και στην ελληνική τηλεόραση με μουσική του Βασίλη Δημητρίου και σκηνοθεσία του Κώστα Κουτσομύτη («Πρόβα νυφικού», «Ο μεγάλος θυμός», «Οι τρεις χήρες» κ.ά.). Η τελευταία συγγραφική της δημιουργία εκδόθηκε το 2011 με τίτλο «Πεθαίνω για σένα».

Η Ντόρα Γιαννακοπούλου στο Δισκοβόλο:

1962. Όμορφη πόλη (Τραγούδια του Μίκη Θεοδωράκη από την ομώνυμη θεατρική παράσταση)

1963. Ένας όμηρος (4 τραγούδια του Μίκη Θεοδωράκη από την ομώνυμη θεατρική παράσταση)

1963. Μαγική πόλις (Τραγούδια του Μίκη Θεοδωράκη από την ομώνυμη μουσική παράσταση με τη σύμπραξη του Μάνου Χατζιδάκι)

1964. Μικρές Κυκλάδες (Κύκλος τραγουδιών του Μίκη Θεοδωράκη σε ποίηση Οδυσσέα Ελύτη)

1965. Καταιγίδα (Μουσική και τραγούδια του Μίκη Θεοδωράκη για την ομώνυμη κινηματογραφική ταινία)

1970. Η Ντόρα Γιαννακοπούλου τραγουδά Μίκη Θεοδωράκη (Τραγούδια σε δεύτερη εκτέλεση από τους κύκλους «Τα λαϊκά», «Αρκαδία ΙΙΙ»)

1974. Τραγούδια της Ζάτουνας (Τραγούδια του Μίκη Θεοδωράκη σε δεύτερη εκτέλεση από τους κύκλους «Αρκαδία ΙΙ» και «Αρκαδία VI»)

2001. Οι τρεις χήρες (Μουσική του Βασίλη Δημητρίου για την ομώνυμη τηλεοπτική σειρά βασισμένη στο βιβλίο της Ντόρας Γιαννακοπούλου)

100 Χρόνια Μάνος Χατζιδάκις: ΙΙ. Μουσική για τον κινηματογράφο (1949-1970)

Αν η θεατρική μουσική του Μάνου Χατζιδάκι κρύβει τις καλύτερες μουσικές στιγμές του συνθέτη, η μουσική που έγραψε για την ελληνικό και διεθνή κινηματογράφο είναι αυτή που τον έκανε γνωστό στο ευρύτερο κοινό και του χάρισε σπουδαίες διακρίσεις με κορυφαία βέβαια την απονομή του όσκαρ τραγουδιού το 1961 για το λαϊκό τραγούδι «Τα παιδιά του Πειραιά» που έγινε παγκόσμιο σουξέ, πράγμα που μάλλον ενόχλησε τον συνθέτη θεωρώντας ότι όλη αυτή η λάμψη επισκίαζε την πραγματική του μουσική δημιουργία! 

Πάντως ο Μάνος Χατζιδάκις υπηρέτησε με συνέπεια και σοβαρότητα τη συνοδευτική αυτή λειτουργία της μουσικής του για τη μεγάλη οθόνη, αφού άλλωστε στάθηκε και η κυριότερη πηγή βιοπορισμού του. Βρέθηκε μάλιστα στο χώρο αυτό από τα πρώτα συνθετικά του βήματα στα μέσα της δεκαετίας του '40, αφού η πρώτη ταινία με δική του μουσική ήταν το κοινωνικό δράμα «Αδούλωτοι σκλάβοι» (1946), όπου ακούστηκε και το πρώτο (ανέκδοτο) κινηματογραφικό του τραγούδι («Αυγή») ερμηνευμένο από την ηθοποιό Ιωάννα Άλβα. Μέχρι τις αρχές της δεκαετίας του '70 η εντατική ενασχόληση του συνθέτη με τον κινηματογράφο απέδωσε μια πληθώρα μουσικών συνθέσεων για τη μεγάλη οθόνη εμπλουτισμένων με πάμπολλα κοσμαγάπητα τραγούδια. Χαρακτηριστικό είναι ότι στα τέλη της δεκαετίας του '50 είχε φτάσει να γράφει μουσική μέχρι και σε εννέα ταινίες το χρόνο! Συνήθως τα τραγούδια αυτών των ταινιών τα ερμήνευαν οι πρωταγωνιστές τους (Σοφία Βέμπο, Μελίνα Μερκούρη, Τζένη Καρέζη, Βασίλης Αυλωνίτης, Νάνα Μούσχουρη, Αλίκη Βουγιουκλάκη, Δημήτρης Χορν κ.ά.), αλλά δεν είναι και λίγα τα τραγούδια που αυτονομήθηκαν από τις ταινίες και δισκογραφήθηκαν με φωνές γνωστών ερμηνευτών που τα έκαναν μεγάλες επιτυχίες, όπως η η Μαίρη Λω, η Μαίρη Λίντα, ο Λάκης Παππάς, η Φλέρυ Νταντωνάκη και άλλοι.

Ένα από τα πρώτα τραγούδια που έγραψε ο Μάνος Χατζιδάκις ήταν το υπέροχο αργό χασάπικο «Ήρθε Βοριάς, ήρθε Νοτιάς», το οποίο γράφτηκε στα χρόνια της Κατοχής (1943) με τη φιλοδοξία να το ερμηνεύσει η θρυλική Lale Andersen, αλλά τελικά πρωτοακούστηκε στην ταινία «Δυο κόσμοι» (1949) από την ηθοποιό Ίντα Χριστινάκη, ενώ δισκογραφήθηκε πολλά χρόνια αργότερα με τη φωνή της Νίκης Καμπά από τη θεατρική παράσταση «Μαγική πόλις» (1963). Οι πρώτες μεγάλες κινηματογραφικές επιτυχίες του συνθέτη συνδέονται με τις ταινίες «Στέλλα» (1955) του Μιχάλη Κακογιάννη και «Λατέρνα, φτώχεια και φιλότιμο» (1955) του Αλέκου Σακελλάριου, οι οποίες ήταν πλημμυρισμένες με λαϊκά τραγούδια, ανάμεσα στα οποία και το κλασικό «Αγάπη που 'γινες δίκοπο μαχαίρι» ερμηνευμένο αξεπέραστα από τη Μελίνα Μερκούρη. Στη συνέχεια ο Μάνος Χατζιδάκις είχε μια μακρόχρονη και ιδιαίτερα παραγωγική συνεργασία με τον σκηνοθέτη και στιχουργό Αλέκο Σακελλάριο και την κοσμαγάπητη πρωταγωνίστρια Αλίκη Βουγιουκλάκη, για τη φωνή της οποία έγραψε δεκάδες ανάλαφρα, αλλά πολύ όμορφα και μελωδικά τραγούδια που ερμήνευσε η ίδια με το γνωστό ερμηνευτικό της μπρίο. Το 1960 ήρθε η στιγμή της διεθνούς καταξίωσης του συνθέτη με τη μουσική του για την ταινία «Never on Sunday» του Ζιλ Ντασέν και πρωταγωνίστρια και ερμηνεύτρια πάλι τη Μελίνα Μερκούρη. Κάπου εκεί ξεκινάει και παράλληλη διεθνής κινηματογραφική καριέρα του συνθέτη που απέφερε σημαντικές στιγμές, όπως οι ταινίες «Traumland der Sehnsucht» (Ελλάς η χώρα των ονείρων, 1960) του Wolgang Muller-Sehn, «The 300 Spartans» (1961) του Rudolph Mate, «In the Cool of the Day» (1963) του Robert Stevens, «America America» (1963) του Elia Kazan, «Topkapi» (1964) του Ζιλ Ντασέν, «Steps» (1966) του Leonard Hirschfield, «Blue» (1968) του Silvio Narizzano, «The Heroes» (The Invincible Six, 1969) του Jean Negulesco, «The Martlet's Tale» (1970) του John Crowther, «The Pedestrian» (1973) του Maximilian Schell, «Sweet Movie» (1974) του Dusan Makavejev και «Memed My Hawk» (1984) του Peter Ustinov. 

Η συγκεκριμένη ανθολογία από το κινηματογραφικό έργο του Μάνου Χατζιδάκι περιλαμβάνει 27 συνολικά μέρη, τραγούδια και οργανικά θέματα, παρμένα από 24 ταινίες, ελληνικές και ξένες, της περιόδου 1949-1970. Τα περισσότερα τραγούδια προέρχονται από ανεξάρτητες δισκογραφικές κυκλοφορίες, κατά κανόνα με διαφορετικό ερμηνευτή από αυτόν που τα ερμήνευε στην αντίστοιχη ταινία. Ξεχωρίζουν οι εκφραστικές ερμηνείες της Σοφίας Βέμπο, Μελίνας Μερκούρη, της Νάνας Μούσχουρη, της Μαίρης Λίντα, του Δημήτρη Χορν και φυσικά του σπουδαίου Αμερικανού ερμηνευτή Nat King Cole (ερμηνεύει στα αγγλικά το τραγούδι «Κάνε τον πόνο σου χαρά»), αλλά και του Shawn Philips που είναι ο πρώτος ερμηνευτής (στα αγγλικά) της εξαίσιας «Μπαλάντας (των αισθήσεων και παραισθήσεων)», πολλά χρόνια πριν την κάνει πασίγνωστη στο ελληνικό κοινό ο Βασίλης Λέκκας (αλλά και ο Γιώργος Νταλάρας) από τον θεατρικό κύκλο «Πορνογραφία» (1982). Αξίζει επίσης να σταθούμε στο οργανικό θέμα «Scherzo» που σταχυολόγησα από την ταινία γουέστερν «Blue» (1968), για την οποία ο συνθέτης έγραψε ένα θαυμάσιο συμφωνικό έργο σε φόρμα σουίτας concertante για κλασική κιθάρα και ορχήστρα. Μάλιστα κιθάρα παίζει ο διάσημος σολίστ Laurindo Almeida.

Μανώλης Χιώτης: Τα κινηματογραφικά (2006)

Σαν σήμερα, πριν από 54 ακριβώς χρόνια, στις 21 Μαρτίου 1970 έφυγε από τη ζωή ένας πολύ ξεχωριστός καλλιτέχνης, χαρισματικός συνθέτης, δεξιοτέχνης του μπουζουκιού και μοναδικός διασκεδαστής, προτού συμπληρώσει καλά καλά τα 50 του χρόνια. Ο λόγος για τον ανεπανάληπτο Μανώλη Χιώτη (1921-1970), ο οποίος γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη και μεγάλωσε στο Ναύπλιο, ενώ από το 1938 που μπήκε στο χώρο του λαϊκού τραγουδιού έμεινε εκεί σταθερός και υπερδραστήριος επί τρεις δεκαετίες ως τον πρόωρο θάνατό του.

Παρόλο που η διαδρομή του Μανώλη Χιώτη διατρέχει χρονικά όλο το φάσμα του λαϊκού τραγουδιού, από το ρεμπέτικο και το αρχοντορεμπέτικο ως το καθαρόαιμο λαϊκό με την ενσωμάτωση μάλιστα πληθώρας ρυθμικών στοιχείων της δυτικής μουσικής, η μεγάλη του καταξίωση ήρθε στα χρόνια του '60 και ιδιαίτερα κατά το διάστημα 1959-1966, όταν είχε δίπλα του την υπέροχη Μαίρη Λίντα, σύντροφο άλλωστε τότε και της ζωής του. Είναι το διάστημα που η δημοτικότητά του απογειώθηκε χάρις στη συνεχή παρουσία του σε δεκάδες ταινίες (τουλάχιστον 25) του παλιού ασπρόμαυρου ελληνικού κινηματογράφου, μέσα από τον οποίο πέρασαν στο ευρύ κοινό πάμπολλες παλιότερες και νεότερες δημιουργίες του.

Από αυτή λοιπόν τη λαμπρή κινηματογραφική δραστηριότητα του Μανώλη Χιώτη έχει αντληθεί το υλικό του άλμπουμ "Τα κινηματογραφικά" που εκδόθηκε το 2006 από τη Minos-EMI με την υποδειγματική επιμέλεια του Μάκη Δελαπόρτα. Έχουν ανθολογηθεί δέκα χαρακτηριστικές κινηματογραφικές στιγμές από οκτώ ταινίες της περιόδου 1959-1964. Πρόκειται για τις ταινίες: Λαός και Κολωνάκι (1959), Ένας βλάκας και μισός (1959), Κρουαζιέρα στη Ρόδο (1960), Ο ατσίδας (1961), Ο Δήμος απ' τα Τρίκαλα (1962), Μην είδατε τον Παναή (1962), Πολυτεχνίτης κι ερημοσπίτης (1963), Έκλεψα τη γυναίκα μου (1964). Ανάμεσα στα τραγούδια αυτά ξεχωρίζουν κυρίως τα εξής: "Λαός και Κολωνάκι", "Η αγάπη μας δε σβήνει", "Αν είσαι μάγκας", "Τέτοια χαρά δε θα τη δεις". Όλα τα ερμηνεύει η Μαίρη Λίντα και φυσικά σε όλα πρωταγωνιστεί το ακαταμάχητης γοητείας και δεξιοτεχνίας μπουζούκι του Μανώλη Χιώτη.

Σταύρος Ξαρχάκος: Τα κινηματογραφικά (1985)

Από το πρώτο κιόλας μουσικό του φανέρωμα ο μεγάλος συνθέτης Σταύρος Ξαρχάκος ανέπτυξε μια στενή και γόνιμη σχέση με τον λαϊκό κινηματογράφο της εποχής που του έδωσε την ευκαιρία να γράψει δεκάδες υπέροχα τραγούδια που αγαπήθηκαν κι εξακολουθούν να τραγουδιούνται σταθερά μέχρι τις μέρες μας. Έτσι λοιπόν το 1985 η Columbia, μαζί με το αφιέρωμα στις θεατρικές μουσικές του συνθέτη ("Θεατρικά"), εξέδωσε κι ένα διπλό άλμπουμ με 28 συνολικά κινηματογραφικές του μελωδίες, από τις οποίες οι 24 είναι τραγούδια και οι τέσσερις οργανικά θέματα, όλα σταχυολογημένα από γνωστές ταινίες της δεκαετίας του '60 και πιο συγκεκριμένα από την περίοδο 1962-1969.

Ειδικότερα, έχουμε τραγούδια από τις ταινίες: Το ταξίδι (1962), Ο τρίτος δρόμος (1962), Κόκκινα φανάρια (1963), Λόλα (1964), Τετράγωνο (1964), Ζητιάνος μιας αγάπης (1964), Η Ελλάς χωρίς ερείπια (1964), Μοντέρνα Σταχτοπούτα (1965), Διπλοπεννιές (1966), Κορίτσια στον ήλιο (1968) και Γυμνοί στο δρόμο (1969). Ιδού μερικά από τα σπουδαία αυτά τραγούδια: "Τα δάκρυά μου είναι καυτά", "Άπονη ζωή", "Φτωχολογιά", "Όνειρο δεμένο", "Χάθηκε το φεγγάρι", "Άσπρη μέρα", "Μάτια βουρκωμένα", "Ο Λευτέρης", "Υπομονή", "Στου Όθωνα τα χρόνια", "Τι έχει και κλαίει το παιδί", "Ούτε ένα ευχαριστώ", "Τα ρολόγια". Στους στίχους βρίσκουμε επίσης κορυφαία ονόματα: Νίκος Γκάτσος, Λευτέρης Παπαδόπουλος, Ευτυχία Παπαγιαννοπούλου, Βαγγέλης Γκούφας, Ιάκωβος Καμπανέλλης, Αλέκος Σακελλάριος. Και φυσικά κορυφαίοι ερμηνευτές, όπως: Γρηγόρης Μπιθικώτσης, Πάνος Γαβαλάς, Βίκυ Μοσχολιού, Γιοβάννα, Σταμάτης Κόκοτας, Άννα Χρυσάφη, καθώς και οι ηθοποιοί: Αλίκη Βουγιουκλάκη, Ζωή Φυτούση, Τζένη Καρέζη, Κατερίνα Χέλμη και Μελίνα Μερκούρη.

Όπως είπαμε, η αρχική αναλογική έκδοση του 1985 περιλάμβανε συνολικά 28 θέματα μοιρασμένα σε δύο βινύλια, αλλά στην ψηφιακή της επανέκδοση συμπιέστηκε σε μονό CD διάρκειας 77 λεπτών παραλείποντας αναγκαστικά τρία τραγούδια.

Μελωδίες του καλοκαιριού: Κινηματογραφικές μελωδίες του Μάνου Χατζιδάκι

Αποχαιρετώντας σας για λίγο - όσο θα διαρκέσουν οι ολιγοήμερες διακοπές μου στη Σαμοθράκη - θα ήθελα να αφήσω πίσω μου μια μικρή ανάσα δροσιάς μέσα στην πυρακτωμένη ατμόσφαιρα των τελευταίων ημερών και σκέφτηκα ότι δε θα μπορούσε τίποτε άλλο από το χώρο της μουσικής να λειτουργήσει μ' αυτόν τον τρόπο πιο αποτελεσματικά από εκείνες τις παλιές και πάντα αγαπημένες κινηματογραφικές μελωδίες που μας χάρισε γενναιόδωρα ο Μάνος Χατζιδάκις στολίζοντας με την ανάλαφρη χάρη τους πληθώρα παλιών κινηματογραφικών ταινιών, ελληνικών και ξένων, εκεί στο μεταίχμιο των δεκαετιών του '50 και του '60.

Έχω συγκεντρώσει λοιπόν μια μεγάλη σειρά 35 πασίγνωστων κινηματογραφικών μελωδιών από την καταιγιστική παραγωγή του συνθέτη κατά την πενταετία 1959-1963, μερικές από τις οποίες (ιδίως τα χορευτικά θέματα) είναι πρωτότυπες, αλλά οι περισσότερες βασίζονται σε γνωστά τραγούδια. Ωστόσο δεν πρέπει να μας αποπροσανατολίζει ο συνειρμός με τη γατίσια φωνούλα της Αλίκης Βουγιουκλάκη που τραγούδησε τα περισσότερα από αυτά, αφού εδώ η φωνή έχει αφαιρεθεί κι ακούμε μόνο το μελωδικό μέρος, το οποίο είναι συναρπαστικό και ευρηματικό και μάλιστα εκτελεσμένο από άριστες ορχήστρες της εποχής. 

Είναι αλήθεια ότι όλο αυτό το υλικό κουβαλάει μιαν αρνητική φόρτιση από τη μεριά των απαιτητικών μουσικόφιλων, όπως είναι επίσης αλήθεια ότι δεν το υποστήριξε ποτέ ούτε ο ίδιος ο δημιουργός του θεωρώντας το ως πάρεργο βιοποριστικής ανάγκης. Κι όμως! Αν αφήσουμε για λίγο στην άκρη αυτές τις προκαταλήψεις κι αφεθούμε στη χαλαρή ακρόαση αυτού του υλικού, θεωρώ βέβαιο ότι θα παρασυρθούμε από την ακαταμάχητη γοητεία ενός σφύζοντος μελωδικού πλούτου και μιας ασυγκράτητης πλημμυρίδας ρυθμών και συναισθημάτων!

Γεια σας και τα ξαναλέμε σε λίγες μέρες!

Ο σκηνικός Νίκος Κυπουργός: Slow Motion (2008)

Η τρίτη μεγάλη ανθολογία κινηματογραφικής μουσικής του Νίκου Κυπουργού με γενικό τίτλο "Slow Motion" εκδόθηκε το 2008 από τη δισκογραφική εταιρεία Orion Music. Είχαν προηγηθεί οι ανθολογίες "Μεταίχμιο, μουσική για ταινίες 1993-1994" (1994) και "Μουσική σε εικόνες", ταινίες 1994-2001 (2002). Εδώ έχουμε ανθολογημένο υλικό από την έντονη κινηματογραφική δραστηριότητα του συνθέτη στα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του 2000 και ειδικότερα από την περίοδο 2001-2008, όταν η δουλειά του ξέφυγε από τα ελληνικά σύνορα με αμέτρητες και ιδιαίτερα αξιόλογες διεθνείς συνεργασίες.

Οι ελληνικές ταινίες που ανθολογούνται στην έκδοση είναι οι εξής: Αλεμάγια (2004) του Ηλία Γιαννακάκη, Ουτοπία (2004) του Γιώργου Καρυπίδη, Κι αν φύγω ...θα ξανάρθω (2005) της Δώρας Μασκλαβάνου, Πέρα από τη λίμνη (2006) του Στράτου Στασινού, Το πέρασμα (2006) του Δημήτρη Σταύρακα, Πάρβας-Άγονη γραμμή (2008) του Γεράσιμου Ρήγα. Στην ταινία "Πέρα από τη λίμνη" ακούγονται και δυο τραγούδια σε στίχους του σκηνοθέτη με ερμηνευτές την Κερασία Σαμαρά και τον Μανώλη Λιδάκη.

Έχουμε επίσης επιλεγμένα μουσικά θέματα από τις εξής διεθνείς παραγωγές: Absolitude (2001, Γαλλία, σκηνοθεσία: Hiner Saleem), Amor en concreto (2003, Βενεζουέλα, Γερμανία, σκηνοθεσία: Franco de Pena), Four Corners of Saburbia (2004, ΗΠΑ, σκηνοθεσια: Elizabeth Puccini), Kilometre zero (2004, Γαλλία, σκηνοθεσία: Hiner Saleem), Masz na Imie Justine (2005, Πολωνία, Λουξεμβούργο, σκηνοθεσία: Franco de Pena), Sevgilim Instanbul (2007, Τουρκία, σκηνοθεσία: Seckin Yasar), Fugitive Pieces (2007, Καναδάς, σκηνοθεσία: Jeremy Podeswa). Στην τελευταία ακούγεται διασκευασμένο κι ένα παραδοσιακό τραγούδι της Καππαδοκίας ερμηνευμένο από τη Λυδία Κονιόρδου.

Υπέροχες μουσικές συνθέσεις που λειτουργούν ακόμη και αυτονομημένες από τη σχέση τους με την εικόνα. Όλο το υλικό είναι έξοχα ενορχηστρωμένο από τον συνθέτη, ο οποίος διευθύνει και τις διάφορες ορχήστρες που συμμετέχουν στην εκτέλεσή του.

Ο σκηνικός Νίκος Κυπουργός: Κηποθέατρο (2004)

Έχοντας πίσω του συμπληρωμένες δυο δεκαετίες γόνιμης σχέσης με τον τομέα της σκηνικής μουσικής, δηλαδή της μουσικής για το θέατρο και τον κινηματογράφο, ο Νίκος Κυπουργός πραγματοποίησε το 2004 μια ζωντανή παρουσίαση επιλεγμένων στιγμών από το σκηνικό του έργο στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, η οποία εκδόθηκε αμέσως σε δίσκο από τον Σείριο με τίτλο "Κηποθέατρο". 

Στην πραγματικότητα πρόκειται για ένα ευφυές συμπίλημα ενός εκ των πραγμάτων ετερόκλητου υλικού που τελικά αποκτά μια ομοιογενή γραμμή χάρις στην ανάδειξη της εξαιρετικής ηχοχρωματικής αισθητικής του δημιουργού. 

Το υλικό χωρίζεται σε δυο υποενότητες με τους τίτλους: Κηποθέατρο και Σινέ-Άλσος. Καθεμιά αντιστοιχεί και στη βασική πηγή προέλευσης του υλικού. Η πρώτη αφορά στη μουσική για το θέατρο και η δεύτερη στον κινηματογράφο. Το θεατρικό υλικό προέρχεται κυρίως από παιδικές παραστάσεις, αλλά λειτουργεί άνετα και για ένα ακροατήριο ενηλίκων.

Για την απόδοση όλου αυτού του μουσικού καλειδοσκοπίου επιστρατεύτηκε μια πλειάδα εκλεκτών συντελεστών από το μουσικό χώρο. Τραγουδούν: Μαρία Φαραντούρη, Χρόνης Αηδονίδης, Σαβίνα Γιαννάτου, Αλκίνοος Ιωαννίδης, Δώρος Δημοσθένους, Λιζέτα Καλημέρη και Nicola Flori. Συμμετέχουν: Παιδική και Μικτή Χορωδία του Δημοτικού Ωδείου Λάρισας, Φωνητικό Κουαρτέτο Camea Σόφιας, Συμφωνική Μπάντα Νέου Φίλιππος Νάκας, Συγκρότημα Γύρω-Γύρω. Συμμετέχουν επίσης κορυφαίοι μουσικοί, όπως: Ηρακλής Βαβάτσικας (ακορντεόν), Ιρίνα Βαλεντίνονα (πιάνο), Νίκος Γκίνος (κλαρινέτο), Στέλλα Κυπραίου (κιθάρα, λαούτο), Μίλτος Παπαστάμου (βιολί), Σωκράτης Σινόπουλος (πολίτικη λύρα), Βαγγέλης Σκούρας (κόρνο), Renato Ripo (βιολοντσέλο).

Ο σκηνικός Νίκος Κυπουργός: Μεταίχμιο, Μουσική για ταινίες 1993-1994 (1994)

Είχαμε ξεκινήσει προ ημερών ένα αφιέρωμα στο σκηνικό έργο του Νίκου Κυπουργού, μουσική δηλαδή γραμμένη για το θέατρο, τον κινηματογράφο και την τηλεόραση, όπου άλλωστε ο σημαντικός αυτός δημιουργός έχει αφιερώσει το μεγαλύτερο κομμάτι της γόνιμης συνθετικής του παραγωγής.

Συνεχίζοντας λοιπόν σήμερα το αφιέρωμά μας επιστρέφουμε στη διετία 1993-94, όταν ο Νίκος Κυπουργός, ευρισκόμενος πια στο απόγειο της δημιουργικής του δραστηριότητας, συνέθεσε μουσική για επτά συνολικά ταινίες συνεργαζόμενος με διάφορους σκηνοθέτες του νέου ελληνικού κινηματογράφου. Οι σημαντικότερες απ' αυτές ήταν το "Μεταίχμιο" του Πάνου Καρκανεβάτου και ο "Ύποπτος Πολίτης" του Στέλιου Παυλίδη, αμφότερες γυρισμένες το 1994.

Το υλικό αυτό λοιπόν αποτέλεσε το περιεχόμενο του δίσκου "Μουσική για Ταινίες (1993-94)", όπου ανθολογήθηκαν τα κυριότερα μουσικά θέματα των επτά αυτών ταινιών: "Η Αριάδνη στη Λέρο", "Μεταίχμιο", "Απ' το χιόνι", "Αθήνα, αναζητώντας τη χαμένη πόλη", "Ύποπτος Πολίτης", "Ο Αμερικάνος", "Η Αγία Τετράδα". Με εξαίρεση τις ταινίες "Μεταίχμιο" και "Ύποπτος Πολίτης", από τις οποίες χρησιμοποιήθηκε εκτεταμένο υλικό (έξι θέματα από την καθεμία), από τις υπόλοιπες η ανθολόγηση περιορίστηκε στο βασικό θέμα των τίτλων. Στον "Ύποπτο Πολίτη" υπάρχει κι ένα τραγούδι ("Transit") με στίχους του ποιητή Γιώργου Κακουλίδη που ερμηνεύει η Νένα Βενετσάνου.

Στην εκτέλεση των οργανικών κομματιών συμμετέχουν οι Σολίστ της Πάτρας που διευθύνει ο Δημήτρης Μποτίνης, επίσης ένα Οργανικό Σύνολο που διευθύνει ο συνθέτης, καθώς και το Κουαρτέτο Εγχόρδων Ορίζοντες.

Υπέροχες ατμοσφαιρικές συνθέσεις ενορχηστρωμένες συχνά με λόγια διάθεση, λειτουργούν θαυμάσια και ως αυτόνομο υλικό χωρίς την υποστήριξη της εικόνας και αναδεικνύουν εντυπωσιακά το αδιαμφισβήτητο ταλέντο του σημαντικότερου, μετά την Ελένη Καραΐνδρου, σύγχρονου Έλληνα κινηματογραφικού συνθέτη.

Ο σκηνικός Νίκος Κυπουργός: Music on Stage (1993)

Το νέο μας αφιέρωμα αναφέρεται στην ανεκτίμητης αξίας μουσική εργασία του Νίκου Κυπουργού για σκηνική χρήση, δηλαδή για το θέατρο, τον κινηματογράφο και την τηλεόραση. Από τα μέσα ήδη της δεκαετίας του '80 ο συνθέτης, παρά τη στενή συμπόρευσή του με τον Μάνο Χατζιδάκι, μπόρεσε να δημιουργήσει και το δικό του αυτόνομο έργο, ξεκινώντας από τον κινηματογράφο ("Rom", "Ο δραπέτης", "Saved-Aenigma") και περνώντας αμέσως μετά στο θέατρο ("Εν Αθήναις", "Ρωμαίος και Ιουλιέτα-Έξι πρόσωπα ζητούν συγγραφέα"). Κατά τη δεκαετία του '90 κορυφώθηκε η δουλειά του στο πεδίο αυτό, ενώ παράλληλα στην προσωπική του δισκογραφία άρχισαν να εκδίδονται κατά καιρούς πολύ ενδιαφέρουσες συγκεντρωτικές εκδόσεις με ανθολογημένες τις καλύτερες στιγμές αυτών των συνθέσεων. Η πρώτη ανθολογία αυτού του είδους κυκλοφόρησε το 1993 με τον αγγλόφωνο τίτλο "Music on Stage" και διευκρινιστικό υπότιτλο "Μουσική για το θέατρο, τον κινηματογράφο και την τηλεόραση, 1991-1992" σηματοδοτώντας με ακρίβεια την προέλευση και το χρονικό στίγμα του ανθολογούμενου υλικού.

Πιο συγκεκριμένα, περιλαμβάνονται επιλεγμένα μέρη από τέσσερις θεατρικές παραστάσεις: Ηλέκτρα του Σοφοκλή σε μετάφραση Κ.Χ. Μύρη που ανέβηκε από το Αμφιθέατρο του Σπύρου Εΰαγγελάτου στην Επίδαυρο το καλοκαίρι του 1991, Άμλετ του Σέξπιρ σε μετάφραση Γιώργου Χειμωνά και σκηνοθεσία Γιώργου Μιχαηλίδη που παίχτηκε από το Ανοιχτό Θέατρο τον Δεκέμβρη του 1991, Γέρμα του Λόρκα σε μετάφραση Τζένης Μαστοράκη και σκηνοθεσία Μίμη Κουγιουμτζή από το Θέατρο Τέχνης Κάρολος Κουν (1992), Ο Μικρός Εγιόλφ του Ίψεν σε μετάφραση Μαρίας Αδάμ και σκηνοθεσία Τάσου Μπαντή από το Θέατρο στο Παλιό Τυπογραφείο του Εμπρός (1991).

Επίσης μουσική από δύο ταινίες μεγάλου μήκους: Το πεθαμένο λικέρ του Γιώργου Καρυπίδη βασισμένο στο ομώνυμο μυθιστόρημα του Γιάννη Ξανθούλη που κέρδισε το κρατικό βραβείο μουσικής 1993 και το βραβείο του κινηματογραφικού φεστιβάλ Θεσσαλονίκης 1992, Δονούσα της Αγγελικής Αντωνίου που απέσπασε το χρυσό βραβείο Νέων στο φεστιβάλ του Λοκάρνο 1992, καθώς και από δύο ταινίες μικρού μήκους: Παράθυρο στη θάλασσα (1991) της Μαρίας Ηλιού και Ανεξίτηλα χρώματα (1990) του Νίκου Σέκερη.

Τέλος, ο δίσκος περιλαμβάνει και επιλεγμένο μουσικό υλικό από την αξιόλογη τηλεοπτική σειρά του Mega Channel "Οι φρουροί της Αχαΐας" (1992) βασισμένη στο ομώνυμο μυθιστόρημα του Τάσου Αθανασιάδη που σκηνοθέτησε ο Γιάννης Διαμαντόπουλος. 

Ένας εξαιρετικός δίσκος με πολύ εμπνευσμένες στιγμές, από τις οποίες σαφώς ξεχωρίζουν τα εξαίσια μουσικά θέματα από την ταινία "Το πεθαμένο λικέρ" και από την τηλεοπτική σειρά "Οι φρουροί της Αχαΐας", αληθινά διαμάντια που αποδίδονται μάλιστα σε λόγιο ύφος από το Κουαρτέτο Εγχόρδων Ορίζοντες, ενώ πιάνο παίζει η Ιρίνα Καρπούχινα. Στο θεατρικό "Ο μικρός εγιόλφ" τραγουδά η Παιδική Χορωδία του Δημοτικού Ωδείου Λάρισας υπό τη διεύθυνση του Δημήτρη Καρβούνη, ενώ στη "Γέρμα" του Λόρκα τραγουδούν οι ηθοποιοί της παράστασης. Το υλικό ενορχήστρωσε και διηύθυνε ο Νίκος Κυπουργός.

Γιάννης Μαρκόπουλος: Στον ελληνικό κινηματογράφο (1988)

Ο Γιάννης Μαρκόπουλος αφιέρωσε ένα μεγάλο μέρος της δραστηριότητας και της συνθετικής του δημιουργίας στον ελληνικό κινηματογράφο, όπου αριθμεί κάπου σαράντα ταινίες με δική του μουσική. Η αρχή έγινε μόλις το 1961 με τρεις ταινίες ("Η τραγωδία του Αιγαίου", "Ποια είναι η Μαργαρίτα;", "Ο άρχοντας του κάμπου"), ενώ την επόμενη χρονιά έγραψε το πρώτο σπουδαίο του soundtrack για την ταινία "Μικρές Αφροδίτες" του Νίκου Κούνδουρου. Η συνέχεια ήταν εξαιρετικά παραγωγική μέχρι το 1968, όταν και εγκαταστάθηκε για δύο χρόνια στο Λονδίνο εγκαταλείποντας προσωρινά την εγχώρια παραγωγή, για να επανέλθει και πάλι στις αρχές της επόμενης δεκαετίας. Στα μέσα πάντως της δεκαετίας του '60 έφτασε στο απόγειο της παραγωγικότητάς του, αφού το 1965 έγραψε μουσική για ένδεκα ταινίες και το 1966 για οκτώ! Συνεργάστηκε με πολλούς και διαφορετικούς σκηνοθέτες, όπως ο Νίκος Κούνδουρος, ο Γρηγόρης Γρηγορίου, ο Ερρίκος Θαλασσινός, ο Ντίνος Δημόπουλος, ο Ντίνος Κατσουρίδης, ο Ερρίκος Ανδρέου, ο Γιώργος Σκαλενάκης, ο Κώστας Καραγιάννης, ο Δημήτρης Κολλάτος και ο Ζιλ Ντασέν.

Η αλήθεια είναι ότι ο κινηματογράφος έδωσε στον συνθέτη την ευκαιρία να ασχοληθεί συστηματικά κατά τη δεκαετία του '60 με το λαϊκό ήχο και να μας δώσει υπέροχα τραγούδια. Κάποια από αυτά, μαζί με επιλεγμένα οργανικά θέματα και κάποια χαρακτηριστικά θέματα της μεταγενέστερης εποχής, συγκεντρώθηκαν στο άλμπουμ "Ο Γιάννης Μαρκόπουλος στον Ελληνικό Κινηματογράφο" που εκδόθηκε το 1988 από τη Minos. Με την επιμέλεια του Δημήτρη Ράνιου έχουν ανθολογηθεί δεκατέσσερα συνολικά κινηματογραφικά θέματα παρμένα από δεκατρείς ταινίες. Ανάμεσά τους και μερικά εμβληματικά τραγούδια του συνθέτη, όπως: "Ποιος δρόμος" (στίχοι Δ. Χριστοδούλου) με ερμηνευτές τον Στέλιο Καζαντζίδη, τη Μαρινέλλα και τον Νίκο Κούρκουλο, "Πέρα από τη θάλασσα" (στίχοι Ερρ. Θαλασσινού) με τη Βίκυ Μοσχολιού, "Τα παλικάρια" (στίχοι Άκου Δασκαλόπουλου) με τη Μαρινέλλα, "Ξεγυμνώστε τα σπαθιά" και "Έρχεται ο καλός μου" (στίχοι Λ. Παπαδόπουλου) με τον Γιάννη Πουλόπουλο και τη Βίκυ Μοσχολιού αντίστοιχα, "Ζαβαρακατρανέμια" (στίχοι του συνθέτη) που πρωτοακούστηκε στην ταινία "Επιχείρησις Απόλλων" (1968), αλλά εδώ αποδίδεται από τη Μαρία Φαραντούρη, "Όχι δεν πρέπει" ( στίχοι Γιώργου Χρονά) που πρωτοερμήνευσε ο Θέμης Ανδρεάδης, εδώ σε δεύτερη εκτέλεση από τη Μελίνα Μερκούρη, "Μπήκαν στην πόλη οι οχτροί" (στίχοι Γιώργου Σκούρτη) από τον Νίκο Ξυλούρη στην πρώτη από τις τρεις συνολικά εκτελέσεις, "Πού είσαι αυτή την άνοιξη" (στίχοι Δ. Χριστοδούλου) που πρώτη το ερμήνευσε η Μαίρη Δαλάκου και στη συνέχεια ο Κώστας Χατζής, αλλά εδώ ακούγεται σε ηχογράφηση του 1988 που έγινε ειδικά για τη συγκεκριμένη έκδοση με ερμηνεία του Μανώλη Μητσιά.

Ο δίσκος περιλαμβάνει επίσης και μερικά εξαιρετικά οργανικά θέματα, όπως το γοητευτικό "Πρωινό στο Ναύπλιο" (1966), ένα χορευτικό θέμα από την ταινία "Η μοίρα ενός αθώου" (1965) και μια μικρή ορχηστρική ραψωδία με θέματα από την ταινία "Μικρές Αφροδίτες" (1963).

Αλίκη Καγιαλόγλου: Είδωλα (1988)

Η υπέροχη κυρία Αλίκη Καγιαλόγλου αποτελεί μιαν απολύτως ξεχωριστή περίπτωση στο χώρο του ελληνικού τραγουδιού και της δισκογραφίας, καθώς βρίσκεται στο προσκήνιο για σαρανταπέντε περίπου χρόνια ήδη έχοντας ξεκινήσει δίπλα στην Τερψιχόρη Παπαστεφάνου και στην περίφημη Χορωδία Τρικάλων και στη συνέχεια ακολουθώντας μιαν βαρυσήμαντη πορεία πλάι στον Μίκη Θεοδωράκη και τον Μάνο Χατζιδάκι, αλλά και τον Νίκο Χουλιαρά, χωρίς ποτέ να γίνει αυτό που θα λέγαμε πρώτο όνομα, μιας και οι ερμηνείες της, βαθύτατα λυρικές κι απόλυτα εκφραστικές, δεν έχουν τις προδιαγραφές της εμπορικότητας και οι ηχογραφήσεις της ήταν πάντα εκλεκτικές και αυστηρά επιλεγμένες με ένα ρεπερτόριο έντεχνης τραγουδοποιίας τόσο από την ελληνική, όσο και από τη διεθνή μουσική δημιουργία.

Η γνωριμία της Αλίκης Καγιαλόγλου με τον Μάνο Χατζιδάκι εκφράστηκε δισκογραφικά για πρώτη φορά το 1988 στο άλμπουμ "Στον Σείριο υπάρχουνε παιδιά" κι αυτή η γνωριμία της έδωσε την ευκαιρία να ηχογραφήσει δύο προσωπικούς δίσκους με την υποστήριξη του μεγάλου συνθέτη. Πρώτα το δίσκο "Είδωλα" (1988) και μερικά χρόνια αργότερα τους "Αντικατοπτρισμούς" (1993), την πρώτη δηλαδή ελληνική εκδοχή του ιστορικού άλμπουμ "Reflections" που είχε πρωτοκυκλοφορήσει στην Αμερική το 1970. 

Με τα "Είδωλα" η Αλίκη Καγιαλόγλου μας δίνει τη δεύτερη προσωπική της δουλειά με υλικό παρμένο από το χώρο του διεθνούς τραγουδιού, αφού είχε ήδη προηγηθεί το άλμπουμ "Τραγούδια από την Ισπανία" (1986) για φωνή και κιθάρα με τη συνοδεία του Κώστα Γρηγορέα. Αυτή τη φορά με συνεργασία με τον Μάνο Χατζιδάκι και για λογαριασμό της δισκογραφικής του εταιρείας Σείριος επιλέχθηκε υλικό από τον παγκόσμιο κινηματογράφο ανατρέχοντας κυρίως στις χρυσές δεκαετίες '30 ως '50 του αμερικάνικου σινεμά με επίκεντρο κλασικές ταινίες, όπως η Casablanca, η Gilda, το Rose Tatoo, Laura, αλλά και του ευρωπαϊκού. Υπέροχες μελωδίες που σιγοψιθυρίζονται από γενιές και γενιές, γραμμένες από κορυφαίους κινηματογραφικούς συνθέτες, όπως ο Nino Rota, o Max Steiner, o Alex North, o Maurice Jauber, o Victor Young και άλλοι, και ερμηνευμένες από διάσημες φωνές, όπως των Frank Sinatra, Dooley Wilson, Lale Andersen, Marie Bell, Peggy Lee, Arita Ellis και άλλων. Ανάμεσά τους η εμβληματική Lili Marlen, ένα διαχρονικό και άκρως παρεξηγημένο τραγούδι που πάντα αγαπούσε ο Μάνος Χατζιδάκις. 

Ο δίσκος περιλαμβάνει συνολικά δώδεκα τραγούδια, από τα οποία ωστόσο το τελευταίο με τίτλο "Balada para un loco" ανήκει στον Astor Piazzola και δεν προέρχεται από τον κινηματογράφο. Την ενορχήστρωση μοιράστηκαν μαζί με τον Χατζιδάκι οι συνεργάτες του Νίκος Κυπουργός και Θόδωρος Κοτεπάνος, ενώ την υπέροχη ορχηστρική συνοδεία, αποτελούμενη από ακουστικά κλασικά όργανα, όπως βιολί, βιολοντσέλο, κοντραμπάσο, βιόλα, φλάουτο, τρομπέτα, ακορντεόν, άρπα, μαντολίνο, κιθάρα και κρουστά, διευθύνει ο ίδιος ο Μάνος Χατζιδάκις.

Αλίκη Βουγιουκλάκη, Δημήτρης Παπαμιχαήλ: Αλίκη μου, Δημήτρη μου (1993)

Από την εποχή που η Αλίκη Βουγιουκλάκη συνδέθηκε καλλιτεχνικά και προσωπικά με τον Δημήτρη Παπαμιχαήλ, κάπου στο γύρισμα της δεκαετίας του '50 προς την επόμενη και πιο λαμπρή δεκαετία της μυθικής τους κινηματογραφικής καριέρας, καταγράφονται και δεκάδες λαοφιλή τραγούδια που ερμήνευαν και οι δύο, κυρίως όμως η Αλίκη, στις ταινίες τους και μάλιστα τραγούδια με βαριές υπογραφές, όπως αυτή του Μάνου Χατζιδάκι, για τον οποίο θα λέγαμε ότι, αν η επίσημη μούσα του εκείνο τον καιρό ήταν η Νάνα Μούσχουρη, η κινηματογραφική του μούσα ασφαλώς ήταν η Αλίκη, έστω κι αν ο μεγάλος συνθέτης δε δίσταζε να χαρακτηρίζει πάντα με υποτιμητικά λόγια αυτή την πλευρά του έργου του.

Από την πληθώρα λοιπόν αυτών των κινηματογραφικών τραγουδιών του αγαπημένου ζευγαριού της μεγάλης οθόνης, πολλά από τα οποία είχαν κυκλοφορήσει εκείνη την εποχή σε δίσκους 45 στροφών, το 1993 ο μεθοδικός παραγωγός και ηθοποιός Μάκης Δελαπόρτας συγκέντρωσε 26 χαρακτηριστικές στιγμές που εκδόθηκαν από την ΕΜΙ σε διπλό δίσκο βινυλίου και μονό ψηφιακό δίσκο συνολικής διάρκειας 73 λεπτών. Πρόκειται για ένα χορταστικό λεύκωμα που καλύπτει με μεγάλη πληρότητα την περίοδο 1963-1970, την εποχή δηλαδή της απόλυτης κυριαρχίας του ζευγαριού στο κινηματογραφικό στερέωμα. Τα τραγούδια υπογράφονται από τους Μάνο Χατζιδάκι, Σταύρο Ξαρχάκο, Μάνο Λοΐζο, Γιώργο Ζαμπέτα, Δήμο Μούτση και Γεράσιμο Λαβράνο και προέρχονται από τις ταινίες: "Χτυποκάρδια στο θρανίο" (1963), "Η σοφερίνα" (1964), "Μοντέρνα Σταχτοπούτα" (1965), "Η κόρη μου η σοσιαλίστρια" (1966), "Δημήτρη μου, Δημήτρη μου" (1967), "Το λεβεντόπαιδο" (1969), "Η νεράιδα και το παλικάρι" (1969), "Ένα αστείο κορίτσι" (1970).

Ανεξάρτητα από τις εύλογες επιφυλάξεις για τις φωνητικές αρετές των δύο καλλιτεχνών και ιδιαίτερα της Αλίκης, το βέβαιο είναι ότι από καθαρής μουσικής απόψεως πολλά από αυτά τα τραγούδια διαθέτουν υπέροχες μελωδίες κι αυτό μπορεί κανείς εύκολα να το διαπιστώσει από τις διάφορες οργανικές τους παραλλαγές που ακούγονταν στις ταινίες. 

Ο ανέκδοτος Θεοδωράκης: Μουσική για την ταινία "Προμηθέας" (1987)

Από τις αμέτρητες γενναιόδωρες χειρονομίες του Μίκη Θεοδωράκη σε νέους, ενίοτε απολύτως άσημους, καλλιτέχνες προέρχεται κι αυτό το ντοκουμέντο που παρουσιάζω σήμερα.

Πρόκειται για την ταινία-όπερα μικρού μήκους "Προμηθέας" που έγραψε και σκηνοθέτησε ο Κατερινιώτης δημιουργός Γιώργος Κεραμιδιώτης το 1987 πάνω στον κλασικό μύθο του Προμηθέα και της τιμωρίας του από τους θεούς για την προδοτική του πρωτοβουλία να χαρίσει στους ανθρώπους το πολύτιμο αγαθό της φωτιάς. 

Στο κεντρικό ρόλο ο βαρύτονος Σπύρος Σακκάς και μαζί του η Νατάσα Ζούκα με τους ηθοποιούς Αλέκο Ουδινότη, Ηλία Λογοθέτη, Νίκο Βρεττό και Τάσο Πανταζή.

Η μουσική που συνοδεύει την παρουσία του χορού στην ταινία ανήκει στον Μίκη Θεοδωράκη και προέρχεται από τη συμφωνική καντάτα "Κατά Σαδδουκαίων" που γράφτηκε το 1981 πάνω στο ομώνυμο ποιητικό έργο του Μιχάλη Κατσαρού. 

Στην ταινία επίσης ακούγεται ένα "Μοιρολόι" γραμμένο από τον Μιχάλη Τερζή και ερμηνευμένο από την Ελένη Βιτάλη.

Τη Χορωδία της Εστίας Πιερίδων Μουσών έχει διδάξει και διευθύνει ο Γιάννη Αδαμίδης, ενώ συμμετέχουν μουσικοί της Κ.Ο.Β.Ε.

Γιάννης Μαρκόπουλος: Το φυλαχτό της μάνας (1965, ανέκδοτο OST)

Η δεκαετία του '60 για τον Γιάννη Μαρκόπουλο ήταν μια περίοδος ιδιαίτερα παραγωγική, καθώς ο συνθέτης δοκίμαζε τις δυνάμεις του στο πεδίο της λαϊκής μουσικής ηχογραφώντας αρκετά τραγούδια στις 45 στροφές με διάφορους ερμηνευτές, όπως η Δούκισσα, ο Κώστας Χατζής, ο Πάνος Τζανετής, η Μαίρη Δαλάκου και άλλοι. Την ίδια εποχή πολλά από τα τραγούδια του αυτά περνούσαν και στον ελληνικό κινηματογράφο, μέσω του οποίου γίνονταν ευρύτερα γνωστά και γνώριζαν επιτυχία.

Στο Δισκοβόλο έχουμε ασχοληθεί κι άλλες φορές με την πρώιμη κινηματογραφική μουσική του Γιάννη Μαρκόπουλου που εν πολλοίς παραμένει ανέκδοτη. Έχουμε δει τέτοια ανέκδοτα soundtrack, όπως το "Μάνα γιατί με γέννησες" (1963) ή "Ο παρθένος" (1966), καθώς και άλλα που ευτύχησαν να περάσουν στη δισκογραφία, όπως ο "Ψαρόγιαννος" (1966), ο "Διωγμός" (1964/1988), και "Επιχείρησις Απόλλων" (1968), αλλά και το θεατρικό "Κορίτσι με το κορδελάκι" (1964).

Άλλο ένα ανέκδοτο λοιπόν soundtrack του Μαρκόπουλου έχουμε σήμερα. Είναι η μουσική και τα τραγούδια που έγραψε για το κλασικό ασπρόμαυρο μελό "Το φυλαχτό της μάνας", παραγωγής 1965, σε σενάριο και σκηνοθεσία του Ερρίκου Θαλασσινού με πρωταγωνιστές τη Μάρθα Βούρτση και τον Γιάννη Βόγλη. Στην ταινία ακούγονται μερικά ωραία λαϊκά τραγούδια του συνθέτη, όχι από τα πιο γνωστά του, δύο με τη φωνή της Δούκισσας ("Ο χωρισμός", "Να χαμηλώσω τα βουνά") και άλλα δύο με τον Πάνο Τζανετή ("Χτύπα καμπάνα", "Όπου καπνός"), όλα σε στίχους του Ερρίκου Θαλασσινού, τα οποία κυκλοφόρησαν παράλληλα και σε δίσκους 45 στροφών. 

Το υπόλοιπο μέρος της μουσικής περιλαμβάνει οργανική υπόκρουση που συνοδεύει τη δράση της ταινίας με μελωδίες των τραγουδιών ή και θέματα από άλλα έργα, όπως το "Γκρεμισμένα σπίτια" από το θεατρικό "Το κορίτσι με το κορδελάκι" που ακούγεται σε αρκετά σημεία της ταινίας και στο φινάλε. Οι μελωδίες του μπουζουκιού μάλιστα υπογράφονται από τους δυο μεγάλους δεξιοτέχνες Κώστα Παπαδόπουλο και Λάκη Καρνέζη. 

Μάνος Χατζιδάκις & Νίκος Γκάτσος: Αμοργός (2005)

Η "Αμοργός" του Νίκου Γκάτσου, η μοναδική ολοκληρωμένη ποιητική του σύνθεση, που εκδόθηκε το 1943, στα μαύρα χρόνια της Κατοχής (χρονιά του θανάτου του Κωστή Παλαμά), είναι ένα έργο ορόσημο για τη νεότερη λογοτεχνία μας, από τις ακρώρειες της γενιάς του '30, μια βραχονησίδα στο πέλαγος του σύγχρονου πολιτισμού μας κι ένα έργο που όμοιό του δεν ξαναβγήκε και μάλλον δεν πρόκειται να ξαναβγεί. Αγνοημένη για πολλά χρόνια κάποια στιγμή αναγνωρίστηκε η ξεχωριστή της ομορφιά, αλλά και η πρωτοποριακή της ποιητική γραφή που συνδυάζει εντελώς απροσδόκητα τη δημοτική παράδοση με την υπερρεαλιστική γλώσσα και εικονογραφία.
Ο ίδιος ο Γκάτσος δε θέλησε να δώσει καμία συνέχεια σ' αυτόν το δρόμο και - με λιγοστές μόνο παρεκκλίσεις - στράφηκε σ' ένα δρόμο διαμετρικά αντίθετο αφιερώνοντας το τεράστιο πνευματικό του οπλοστάσιο στη μετάφραση ξένων κλασικών έργων, αλλά κυρίως στο έντεχνο τραγούδι με τα γνωστά μεγαλειώδη αποτελέσματα.

Ο μεγάλος συνοδοιπόρος του Μάνος Χατζιδάκις είχε πάντα στο βάθος του μυαλού του το αριστουργηματικό αυτό ποίημα και εν είδει έμμονης ιδέας ανέτρεχε συνεχώς σ' αυτό πασχίζοντας να το υποτάξει στους δρόμους της μουσικής γραφής, πράγμα που φαίνεται πως δεν ήταν καθόλου εύκολο, έτσι που τελικά η σχέση αυτή να καταλήξει σε σχέση ζωής και η "Αμοργός" να μετατραπεί για τον συνθέτη σε βασανιστικό νόστο για την προσωπική του Ιθάκη. 

Μια πρώτη απόπειρα έγινε στις αρχές του '60 και κατέληξε σε μερικά τραγούδια και κάποιες μελωδίες που ενσωματώθηκαν στον κινηματογραφικό δίσκο "Ελλάς, η χώρα των ονείρων" (1960). Πιο αποφασιστικά επανήλθε στο έργο το 1972 ευρισκόμενος ακόμη στην Αμερική, οπότε και ολόκλήρωσε έναν μικρό κύκλο έξι τραγουδιών που τα προόριζε για τις φωνές της Φλέρυς Νταντωνάκη και του Σπύρου Σακκά. Τελικά τα έξι αυτά τραγούδια παρουσιάστηκαν ζωντανά το καλοκαίρι του 1981 στις εκδηλώσεις του Μουσικού Αυγουστου στο Ηράκλειο της Κρήτης με ερμηνευτή τον Σπύρο Σακκά και τον ίδιο να προλογίζει το έργο και να συνοδεύει στο πιάνο. Η τελευταία φορά που έσκυψε ξανά στο έργο ήταν στο διάστημα 1986-87 προσθέτοντας μερικά ακόμη τραγούδια και κάποια ορχηστρικά θέματα, ενώ επεξεργάστηκε εκ νέου το παλιότερο υλικό.

Κάπου εκεί εκεί σταματά οριστικά την ενασχόληση με το έργο αφήνοντάς το έτσι ημιτελές σε μορφή σχεδιασμάτων, πράγμα που εύλογα μας παραπέμπει στους "Ελεύθερους Πολιορκημένους" του εθνικού μας ποιητή, έργο επίσης ημιτελές, αν και έργο ζωής για κείνον, όπως και για τον Χατζιδάκι η "Αμοργός"!

Γιώργος Κριμιζάκης: Μουσική από ελλ. κινηματογράφο και τηλεόραση (1988)

Τον πολυγραφότατο συνθέτη Γιώργο Κριμιζάκη τον πρωτογνωρίσαμε στα όψιμα χρόνια του Νέου Κύματος με το μεγάλο σουξέ "Είναι νωρίς για δάκρυα Στέλλα" (Βιολάρης, Μαρίνος, Βενετσάνος) και στη συνέχεια μέσα από πολύ πετυχημένες συνεργασίες που είχε με τα μεγάλα ονόματα του ελαφρολαϊκού πενταγράμμου (Χωματά, Πετρόπουλος, Βιολάρης, Ζωγράφος, Ζευγάς, Αμπάβη, Βοσκόπουλος, Μαρινέλλα, Μαρίνος, Ζοάννου, Κωνσταντίνα κλπ), αλλά και από τις σατιρικές ηχογραφήσεις του Χάρρυ Κλυνν.

Εκεί όμως που διοχέτευσε το μεγαλύτερο κομμάτι της δουλειάς του ήταν ο χώρος του κινηματογράφου, ήδη από τα πρώτα χρόνια του '70, σε ταινίες δεύτερης σειράς, αλλά κυρίως στη δεκαετία του '80 με την τεράστια άνθηση των βιντεοταινιών του συρμού. Το ρεκόρ του σημειώθηκε το 1987, όταν έγραψε μουσική, ούτε λίγο ούτε πολύ, για 24 ταινίες αυτού του είδους! Ίσως να πρόκειται για παγκόσμιο ρεκόρ παραγωγικότητας! Παράλληλα, έγραφε και μουσική για την τηλεόραση και σπανιότερα για το θέατρο.

Ο δίσκος "Μουσική από τον ελληνικό κινηματογράφο και την τηλεόραση" αποτελεί ένα μικρό δείγμα της δουλειάς του συνθέτη στο πεδίο αυτό. Εκδόθηκε από την Athenaeum το 1988 και περιλαμβάνει 18 μουσικά θέματα (ορχηστρικά ή τραγούδια) που γράφτηκαν για τα έργα (κινηματογραφικά ή επιθεωρήσεις): "Για ψύλλου πήδημα", "Η μεγάλη των γάτων σχολή", "Ο επαρχιώτης", "Η στρίγγλα ήταν άγγελος", "Άμεση δράση παπάδων", "Εραστής με ανταλλακτικό", "Ζητείται δράκος", "Ο Αλή Παπά και οι 40 ψεύτες" και "Οι μπόμπες και οι τρόμπες". Τίτλοι απολύτως ενδεικτικοί της ποιότητας αυτών των ταινιών.