Μελίνα Μερκούρη: Si Melina... m' était contée (1973)

Ολοκληρώνουμε σήμερα το αφιέρωμά μας στη γαλλική δισκογραφία της Μελίνας Μερκούρη που πραγματοποιήθηκε κατά τη διάρκεια της αυτοεξορίας της λόγω του χουντικού καθεστώτος που της είχε αφαιρέσει την  ελληνική ιθαγένεια και της είχε απαγορεύσει την επιστροφή της στην πατρίδα. 

Το 1973 λοιπόν η Μελίνα πρωταγωνίστησε σε μια μεγάλη παραγωγή του Γάλλου ηθοποιού και οπερατικού (κυρίως) σκηνοθέτη (και γνωστού φιλέλληνα) Pierre Jourdan με τίτλο: «Si Melina... m'etais contée». Επί της ουσίας πρόκειται για ένα μουσικό πρόγραμμα της γαλλικής τηλεόρασης αφιερωμένο στην Ελλάδα με πρωταγωνίστρια τη Μελίνα, πασίγνωστη πια στο γαλλικό κοινό από τον πολύχρονο αγώνα της να διεθνοποιήσει το πολιτικό πρόβλημα της πατρίδας της και να κινητοποιήσει τη διεθνή κοινή γνώμη κατά της δικτατορίας των συνταγματαρχών.

Το ομώνυμο άλμπουμ που προέκυψε από το πρόγραμμα αυτό εκδόθηκε την ίδια χρονιά στο Παρίσι, ενώ στην Ελλάδα πρωτοεκδόθηκε μόλις το 1994 μαζί με την πρώτη ψηφιακή του επανέκδοση. Περιλαμβάνει δέκα συνολικά τραγούδια που αποδίδονται σε τρεις διαφορετικές γλώσσες, έξι γαλλόφωνα, δύο αγγλόφωνα και άλλα δύο ελληνόφωνα. Ο επίσης διάσημος στο γαλλικό κοινό Βαγγέλης Παπαθανασίου υπογράφει τρεις πολύ ενδιαφέρουσες συνθέσεις, όλες σε γαλλική γλώσσα με στίχους του Claude Lemesle. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το θέμα «Ou que me porte mon voyage, la Grece me blesse» βασισμένο στους συγκλονιστικούς στίχους του Γιώργου Σεφέρη «Όπου και να ταξιδέψω, η Ελλάδα με πληγώνει» από το παλιό ποίημά του «Με τον τρόπο του Γ. Σ.» (1936) μεταφερμένους στα γαλλικά από τον επιφανή ελληνιστή Jacque Lacarriere, ενώ η μελωδία του ανατρέχει στον εκκλησιαστικό ύμνο «Αι γενεαί πάσαι». 

Τα υπόλοιπα τραγούδια αποτελούν συνθέσεις των Σταύρου Ξαρχάκου («Υπομονή»), Βασίλη Τσιτσάνη («Συννεφιασμένη Κυριακή»), Μάνου Χατζιδάκι («Δεν ήταν νησί»), αλλά και ξένων δημιουργών, μεταξύ των οποίων το δίδυμο Kurt Weill και Bertolt Brecht με το κλασικό «Alabama Song» από την όπερα «Mahagonny». Τα τραγούδια «Συννεφιασμένη Κυριακή» και «Δεν ήταν ησί» είναι τα δύο που αποδίδονται στην ελληνική γλώσσα. Και φυσικά εντύπωση προκαλεί ότι για πρώτη φορά απουσιάζει από τους δίσκους αυτούς της Μελίνας ο Μίκης Θεοδωράκης!

Μελίνα Μερκούρη: Melina Mercouri - Zorba (1972)

Την ίδια χρονιά (1972) που κυκλοφόρησε το άλμπουμ «L'œillet rouge» με γαλλικές ερμηνείες ελληνικών και γαλλικών τραγουδιών από τη Μελίνα Μερκούρη, εκδόθηκε από την PolyGram κι ένα δεύτερο άλμπουμ με τίτλο το όνομά της στα γαλλικά, δηλαδή «Μelina Μercouri», αν και συχνά στους δισκογραφικούς καταλόγους αναφέρεται με τον τίτλο «Zorba», αφού ξεκινάει με το εμβληματικό αυτό οργανικό θέμα του Μίκη Θεοδωράκη από την ομώνυμη ταινία του Μιχάλη Κακογιάννη, το οποίο μάλιστα εδώ για πρώτη φορά ακούγεται και σε φωνητική εκδοχή με στίχους που έγραψε ο Βαγγέλης Γκούφας.

Στην πραγματικότητα το άλμπουμ δεν είναι παρά μια ελληνοποιημένη εκδοχή των τραγουδιών που περιέχουν οι δυο προηγούμενοι γαλλικοί δίσκοι της Μελίνας πάνω στην ίδια ενορχήστρωση που επιμελήθηκε ο Alain Goraguer. Δύο υπέροχες μπαλάντες του George Moustaki («Μεσόγειος», «Ο μέτοικος») που τις αγαπήσαμε από τις θαυμάσιες εκτελέσεις της Βίκυς Μοσχολιού και του Γιώργου Νταλάρα, τις ακούμε εδώ για πρώτη φορά με τους αριστουργηματικούς ελληνικούς στίχους του Δημήτρη Χριστοδούλου, καθώς και δυο τραγούδια του Joe Dassin («Le portugais», «Je suis Grecque») που ακούγονται ελληνοποιημένα με στίχους του Βαγγελη Γκούφα και της Άλκης Ζέη. Έχουμε επίσης τα τραγούδια «Ο δικαστής», «Έχει ο θεός», «Σε πότισα ροδόσταμο» και «Η επιστολή» του Μίκη Θεοδωράκη σε στίχους των Μάνου Ελευθερίου, Νίκου Γάτσου και δικούς του. Ο παραδοσιακός σκοπός της «Σαμιώτισσας» έχει αποκτήσει πολιτικά φορτισμένους στίχους του Βαγγέλη Γκούφα, ενώ το σώμα του δίσκου συμπληρώνεται με τα τραγούδια «Φύγαν τα παιδιά» του Σταύρου Ξαρχάκου και «Τα παιδιά του Πειραιά» του Μάνου Χατζιδάκι. Η πικρία του αναγκαστικού εκπατρισμού και η προσδοκία του νόστου και της δικαίωσης διατρέχουν άμεσα ή έμμεσα τη θεματολογία όλων των επιλεγμένων τραγουδιών.

Την ορχήστρα διευθύνει φυσικά ο Alain Goraguer. Στα φωνητικά συμμετέχουν ο Αντώνης Καλογιάννης και η Μαρία Δημητριάδη, καθώς και χορωδία. Ο δίσκος κυκλοφόρησε στην ελληνική αγορά το 1974.

Μελίνα Μερκούρη: L'œillet rouge (1972)

Ένα χρόνο μετά την έκδοση του γαλλικού άλμπουμ «Je suis grecque» κυκλοφορεί από την Polydor ένα δεύτερο άλμπουμ της Μελίνας Μερκούρη με ανάλογο περιεχόμενο και τίτλο «L'œillet rouge» (Κόκκινο γαρίφαλο). Ο δίσκος κυκλοφόρησε στη γαλλική του έκδοση το 1972, ενώ στην ελληνική αγορά κυκλοφόρησε δυο χρόνια αργότερα, όταν πια είχε καταρρεύσει το δικτατορικό καθεστώς που φυσικά δεν επέτρεπε την κυκλοφορία καμίας δουλειάς με την υπογραφή της Μελίνας.

Ο δίσκος περιλαμβάνει δώδεκα τραγούδια, ελληνικά και γαλλικά, όλα διασκευασμένα για τη φωνή της Μελίνας από τον Γάλλο μουσικό Alain Goraguer. Τα οκτώ τραγούδια είναι συνθέσεις Ελλήνων δημιουργών και συγκεκριμένα δύο είναι συνθέσεις του Βασίλη Τσιτσάνη («Μπαξέ Τσιφλίκι», «Όταν συμβεί στα πέριξ»), άλλες δύο του Μάνου Λοΐζου («Δέκα παλικάρια», «Δελφίνι δελφινάκι»), μία του Μίκη Θεοδωράκη («Μην ξεχνάς τον Ωρωπό»), μία του Γιάννη Σπανού («Μαζί σου στην ακρογιαλιά»), μία του Γιώργου Κατσαρού («Ο Σταμούλης ο λοχίας») κι άλλη μία του Σταύρου Ξαρχάκου («Τι έχει και κλαίει το παιδί»). Μάλιστα το τραγούδι του Ξαρχάκου το είχε ερμηνεύσει πρώτη η ίδια Μελίνα το 1964 για τις ανάγκες της τηλεταινίας «Η Ελλάδα της Μελίνας». Εδώ έχει ντυθεί με γαλλικούς στίχους και πήρε τον τίτλο «L'œillet rouge» που τελικά αποτελεί και τον τίτλο του δίσκου, ο οποίος συμπληρώνεται με τέσσερα τραγούδια Γάλλων δημιουργών, μεταξύ των οποίων και ο ενορχηστρωτής και διασκευαστής του υλικού Alain Goraguer.

Αξιοσημείωτο είναι ότι η ψηφιακή επανέκδοση του άλμπουμ το 1994 εμπλουτίστηκε με ένα ακόμη τραγούδι ηχογραφημένο την ίδια εποχή με το υπόλοιπο υλικό, το παραδοσιακού χρώματος «Μαχαίρι μαυρομάνικο» του Νίκου Χουλιαρά, το οποίο μάλιστα αποδίδεται στα ελληνικά.

Μελίνα Μερκούρη: Je suis Grecque (1971)

Σαν σήμερα, πριν από 106 χρόνια, στις 18 Οκτωβρίου 1920 γεννήθηκε μια ξεχωριστή Ελληνίδα που άφησε ανεξίτηλο στίγμα στο διάβα της από τη ζωή με τη διπλή ιδιότητα της σκηνικής καλλιτέχνιδας και της πολιτικού. Φυσικά και αναφέρομαι στη Μελίνα Μερκούρη (1920-1994), η οποία υπηρέτησε τη θεατρική σκηνή επί δεκαετίες ξεκινώντας από τα μέσα της δεκαετίας του '40 με πρώτη κορυφαία στιγμή της τον πρωταγωνιστικό ρόλο στο κλασικό θεατρικό έργο του Τένεσι Ουίλιαμς «Λεωφορείον ο Πόθος» που ανέβηκε από το Θέατρο Τέχνης του Καρόλου Κουν το 1949, όπου μάλιστα ακουγόταν το εμβληματικό τραγούδι «Χάρτινο το φεγγαράκι» στην πρώτη συνάντηση του δίδυμου Μάνου Χατζιδάκι και Νίκου Γκάτσου. Το 1955 ξεκίνησε και η κινηματογραφική της καριέρα με τη «Στέλλα» του Μιχάλη Κακογιάννη, ενώ τον επόμενο μεγάλο σταθμό της αποτέλεσε η ταινία «Ποτέ την Κυριακή» (1960) που σκηνοθέτησε ο μετέπειτα σύζυγός της διάσημος σκηνοθέτης Ζιλ Ντασέν. 

Οι αλλεπάλληλες διεθνείς διακρίσεις της για τους κινηματογραφικούς της ρόλους της εξασφάλισαν μια διασημότητα που έμελλε να αξιοποιήσει η ίδια για εντελώς διαφορετικούς σκοπούς από αυτούς που θα περίμενε κανείς υπό φυσιολογικές συνθήκες. Η Μελίνα όμως δεν έζησε σε μια ήσυχη εποχή και κυρίως υπήρξε ένα από τα μεγάλα θύματα της πολιτικής ανατροπής που συνέβη στον τόπο στις 21 Απριλίου 1967 με την επιβολή του δικτατορικού καθεστώτος των Συνταγματαρχών. Η ιστορική συγκυρία το έφερε ώστε η δικτατορία να επιβληθεί την ώρα που Μελίνα γνώριζε την επιτυχία ανεβάζοντας στο Broadway της Νέας Υόρκης τη θεατρική διασκευή του «Ποτέ την Κυριακή» με τίτλο «Ilya Darling». Η παράσταση ματαιώθηκε και η Μελίνα βγήκε δημόσια καταγγέλλοντας το δικτατορικό καθεστώς στη διεθνή κοινότητα. Αμέσως δέχθηκε τα αντίποινα από τους δικτάτορες, τα οποία κλιμακώθηκαν ως εξής: α) Στέρηση της ελληνικής ιθαγένειας, β) Δήμευση της περιουσίας της, γ) Απαγόρευση προβολής των ταινιών της, δ) Απόπειρα δολοφονίας! Φυσικά δεν πτοήθηκε καθόλου απ' όλη αυτή τη συμπεριφορά και αποφάσιε πλέον να αφιερώσει όλες τις δυνάμεις και το όνομά της στην προσπάθεια αφύπνισης της διεθνούς κοινότητας για την κατάσταση στην Ελλάδα. Μετά την ανατροπή του καθεστώτος επέστρεψε πανηγυρικά στον τόπο της και παράλληλα με τις καλλιτεχνικές της δραστηριότητες ανέπτυξε έντονη πολιτική δραστηριότητα που την έφεραν ως το αξίωμα της υπουργού πολιτισμού επί πρωθυπουργίας Ανδρέα Παπανδρέου.

Σε όλη αυτή τη διαδρομή η Μελίνα έδειξε κατά καιρούς και τη διάθεσή της να εμπλέκεται διακριτικά και στο χώρο του τραγουδιού. Και χωρίς βέβαια να μπορεί να θεωρηθεί καλλίφωνη, η αλήθεια είναι ότι διαθέτει μια μοναδική εκφραστική δύναμη στην ερμηνεία κάποιων τραγουδιών που δέθηκαν στενά με τη φωνή της. Από τις πιο ξεχωριστές ερμηνευτικές της στιγμές ασφαλώ ξεχωρίζουν δύο τραγούδια του Μάνου Χατζιδάκι («Αγάπη που 'γινες δίκοπο μαχαίρι, «Τα παιδιά του Πειραιά»), το λυρικό αριστούργημα του Μίκη Θεοδωράκη «Αγάπη μου» («Φαίδρα») και η συγκινητική ελεγεία του Σταύρου Ξαρχάκου «Να με θυμάσαι». Όλα αυτά τα σπουδαία τραγούδια γνώρισαν δεκάδες νεότερες επανεκτελέσεις, καμία όμως δεν μπορεί να συγκριθεί με την ερμηνεία της Μελίνας!

Το παρόν αφιέρωμά μας στη Μελίνα Μερκούρη θα επικεντρωθεί στην τραγουδιστική της ιδιότητα και ειδικότερα σε ηχογραφήσεις που πραγματοποίησε στα χρόνια της Επταετίας ευρισκόμενη μόνιμα στο εξωτερικό. Κατά κανόνα οι ηχογραφήσεις αυτές περιλάμβαναν διασκευασμένα ελληνικά τραγούδια που ερμήνευε στα γαλλικά ή στα ελληνικά, συχνά με στίχους προσαρμοσμένους στις περιστάσεις, για να εξυπηρετούν την καταγγελτική της διάθεση.

 Το 1971 λοιπόν από την Polydor κυκλοφόρησε το γαλλόφωνο άλμπουμ «Je suis Grecque» («Είμαι Ρωμιά»), φράση που αποτέλεσε και το σήμα κατατεθέν της όλη εκείνη την περίοδο που ήταν αποκλεισμένη από την πατρίδα της. Το άλμπουμ περιλαμβάνει ένδεκα τραγούδια, τα περισσότερα σε δεύτερη εκτέλεση βασισμένα σε γνωστά ελληνικά τραγούδια των Μίκη Θεοδωράκη («Ο καημός», «Ο δικαστής», «Έχει ο θεός», «Σε πότισα ροδόσταμο») και Σταύρου Ξαρχάκου («Φύγαν τα παιδιά», «Στου Όθωνα τα χρόνια») μαζί με το παραδοσικό «Σαμιώτισσα» και δυο γαλλικές συνθέσεις του Joe Dassin (γιου του σκηνοθέτη) με γαλλικούς στίχους κυρίως του Claude Lemesle. Τις ενορχηστρώσεις και διασκευές επιμελήθηκε ο Alain Goraguer. Στη «Σαμιώτισσα» μάλιστα συμμετέχει φωνητικά και ο Αντώνης Καλογιάννης, ενώ στο γαλλικό «Le portugais» o Vincent Munro.

Μιχάλης Κουμπιός, Δήμητρα Παπίου: Πλατεία Ελευθερίας (1997)

Διπλή δισκογραφική κατάθεση μας έδωσε μέσα στο 1995 («Χοροί της νύχτας», «Πρωί, μεσημέρι, βράδυ») ο Μιχάλης Κουμπιός, το ίδιο θα επαναλάβει και το 1997, αφού στο ενδιάμεσο παρουσίασε τον κύκλο «Αγάπες της ψυχής μου» (1996), δοκιμάζοντας πάντα και καινούργιες φωνές. Έτσι λοιπόν το 1997 μας έδωσε τα άλμπουμ «Άναμμα» (που έχουμε παρουσιάσει παλιότερα) κι αμέσως το «Πλατεία Ελευθερίας», στο οποίο θα σταθούμε σήμερα.

Το άλμπουμ «Πλατεία Ελευθερίας» (αναφορά στη γραφική ομώνυμη πλατεία της Δράμας) είναι ένας λαϊκός κύκλος με δώδεκα τραγούδια βασισμένα σε στίχους κυρίως του Βαγγέλη Βελώνια, αλλά και των Μιχάλη Μπουρμπούλη, Διονύση Καψάλη, Νίκου Χειλαδάκη, Αντώνη Κορρέ και Ηλία Κατσούλη. Λαϊκές μελωδίες και ρυθμοί με παραδοσιακά χρώματα σε ένα αδιάσπαστο σύνολο που αποδίδει θαυμάσια η αξιόλογη λαϊκή ερμηνεύτρια Δήμητρα Παπίου (Στεγιαννίδου), άσημη ακόμη τότε, λίγο πριν συνεργαστεί με τον Σταμάτη Κραουνάκη και γίνει ευρύτερα γνωστή.

Το άλμπουμ συμπληρώνεται και με τρία θέματα από την τηλεοπτική σειρά της ΕΤ2 «Νεχτερινό ωράριο». Το ομώνυμο τραγούδι σε στίχους του Ηλία Κατσούλη ερμηνεύει και πάλι η Δήμητρα Παπίου, ενώ τα άλλα δύο θέματα είναι οργανικά. Στο δίσκο συμμετέχουν επίσης οι ερμηνευτές Καίτη Κουλλιά που αποδίδει το τραγούδι «Απ' τον φεγγίτη» και ο Κώστας Παυλίδης με το τραγούδι «Το κρυφτό». Συμμετέχει επίσης η Χορωδία των Εκπαιδευτηρίων Γιάννη Τσιαμούλη. Μπουζούκι (και άλλα λαϊκά έγχορδα όργανα) παίζει ο Δημήτρης Μαργιολάς, βιολί ο Γιάννης Ζευγώλης και κανονάκι ο Πέτρος Ταμπούρης.

Μιχάλης Κουμπιός, Ηλίας Κλωναρίδης: Χοροί της νύχτας (1995)

Παραγωγικό στάθηκε το 1995 για τον ολιγογράφο συνθέτη Μιχάλη Κουμπιό, αφού εκείνη τη χρονιά μας έδωσε μαζεμένους δύο ολοκληρωμένους κύκλους τραγουδιών, τον ποιητικό «Πρωί, μεσημέρι, βράδυ» και τον λαϊκό «Χοροί της νύχτας».

Το άλμπουμ λοιπόν «Χοροί της νύχτας» αποτελεί ένα είδος σπουδής του συνθέτης πάνω στους αυθεντικούς λαϊκούς δρόμους και ήρθε ως αποτέλεσμα της συνεργασίας του με τον παραγωγό Νίκο Σακελλαρόπουλο, ο οποίος υπέδειξε ως καταλληλότερο ερμηνευτή του υλικού τον παλιό λαϊκό τραγουδιστή Ηλία Κλωναρίδη που μας είχε γνωρίσει καλύτερα πρώτος ο Γιάννης Μαρκόπουλος στο επικό έργο του «Ελεύθεροι πολιορκημένοι» (1977) και στη συνέχεια ο Γιώργος Κατσαρός που έγραψε τα τραγούδια του πρώτου προσωπικού του δίσκου το 1979 και την πρώτη μεγάλη επιτυχία του («Αυγερινός»).

Το άλμπουμ περιλαμβάνει δώδεκα τραγούδια, τα οποία κατανέμονται ανά ζεύγη στιχουργών σε κάθε πλευρά της αρχικής αναλογικής έκδοσης. Η πρώτη πλευρά καλύπτεται με στίχους του Αντώνη Κορρέ και του Γιώργου Πολυμενάκου (τρία τραγούδια ο καθένας) και η δεύτερη με την ίδια ακριβώς αναλογία από στίχους του Μιχάλη Μπουρμπούλη και του Μιχάλη Κουμπιού. Κοινό στοιχείο όλων των τραγουδιών η καθαρή λαϊκή βάση των μελωδιών που ανατρέχουν στις ρίζες του παραδοσιακού και λαϊκού μας τραγουδιού. 

Ο Μιχάλης Νικολούδης στάθηκε ο βασικός αρωγός του συνθέτη στην ενορχήστρωση και εκτέλεση των τραγουδιών με τη σύμπραξη μιας μεγάλης παρέας μουσικών από την Ελλάδα και τον υπόλοιπο κόσμο. Έτσι λοιπόν έχουμε μια εντυπωσιακή συνάντηση άξιων μουσικών από την Αίγυπτο, την Αρμενία, το Περού, την Αργεντινή και την Ισπανία μαζί με εκλεκτούς Έλληνες σολίστες, όπως ο Βαγγέλης Κορακάκης και ο Δημήτρης Μαργιολάς στο μπουζούκι, ο Βασίλης Σαλέας στο κλαρίνο και φυσικά ο Μιχάλης Νικολούδης, ο άνθρωπος ορχήστρα! Εκτός από τον Ηλία Κλωναρίδη μικρή συμμετοχή στην ερμηνεία των τραγουδιών έχει η Γεωργία Βεληβασάκη (ντουέτο στο τραγούδι «Διπλό φεγγάρι») στην πρώτη δισκογραφική της εμφάνιση.

Μιχάλης Κουμπιός: Πρωί, μεσημέρι, βράδυ (1995)

Μετά τους δύο πρώτους κύκλους τραγουδιών του που κυκλοφόρησαν με αρκετή χρονική απόσταση μεταξύ τους, αρχικά ο μάλλον άγνωστος πρωτόλειος κύκλος «Μάης χωρίς άνοιξη» (1986) και στη συνέχεια ο γνωστότερος «Ζωγραφιστά τραγούδια» (1993), το 1995 ο συνθέτης Μιχάλης Κουμπιός μας έδωσε μαζεμένους άλλους δύο κύκλους, έναν σε πιο καθαρά λαϊκά μονοπάτια με ερμηνευτή τον Ηλία Κλωναρίδη («Χοροί της νύχτας») κι έναν δεύτερο με τίτλο «Πρωί, μεσημέρι, βράδυ» βασισμένο και πάλι σε μελοποιημένη ποίηση.

Ο ποιητικός λοιπόν κύκλος «Πρωί, μεσημέρι, βράδυ» βασίζεται σε ποίηση του αξιόλογου ποιητή, μεταφραστή και ραδιοφωνικού παραγωγού Διονύση Καψάλη (γενν. 1952) με επιλεγμένα ποιήματα από τις συλλογές «Αισθηματική Αγωγή» και «Ανθοδέσμη» που είχαν εκδοθεί το 1993 από τις Εκδόσεις Άγρα. Έχουμε επίσης ένα τραγούδι («Με είδες... σε είδα») σε στίχους του συνθέτη, ενώ ο δίσκος συμπληρώνεται και με τρία ορχηστρικά θέματα (εισαγωγή, ενδιάμεση γέφυρα και επίλογος) οριοθετώντας έτσι τους τρεις χρονικούς προσδιορισμούς του τίτλου και δικαιώνοντας την έννοια του κύκλου τραγουδιών ως σώματος συνθέσεων που συγκροτούν αδιάσπαστη ενότητα και όχι απλώς μια παράθεση τραγουδιών.

Τα τραγούδια ερμηνεύουν ο Βασίλης Μοσχονάς, η Καίτη Ροβήρου και ο ίδιος ο συνθέτης. Στην ορχήστρα έλαβαν μέρος εκλεκτοί μουσικοί, μεταξύ των οποίων ο σταθερός συνεργάτης του συνθέτη Μιχάλης Νικολούδης (μαντολίνο, κιθάρα, πλήκτρα, κρουστά κ.ά.), ο Πέτρος Ταμπούρης (σουραύλι), ο Νίκος Ξανθούλης (τρομπέτα), ο Ανδρέας Τράπαλης (βιολί) και ο Χρήστος Καλαμπόκης (μπουζούκι). Το εικαστικό μέρος της έκδοσης επιμελήθηκε ο ζωγράφος Γιάννης Κόττης.

Μιχάλης Κουμπιός: Ζωγραφιστά τραγούδια (1993)

Σχεδόν ταυτόχρονα με τη σύνθεση της μουσικής για το άλμπουμ «Τήλος» (1992) ο συνθέτης Μιχάλης Κουμπιός έγραψε κι έναν ολοκληρωμένο κύκλο τραγουδιών που εκδόθηκε το 1993 από την ΜΒΙ με τίτλο «Ζωγραφιστά τραγούδια».

Ένδεκα τραγούδια συγκροτούν το σώμα του έργου μοιρασμένα σε δύο υποενότητες, μία για κάθε πλευρά του αρχικού αναλογικού δίσκου. Η πρώτη επιγράφεται «Από τις άδειες μέρες» και περιλαμβάνει έξι τραγούδια, ενώ η δεύτερη «Πολλά βήματα πίσω» με πέντε τραγούδια. Το υλικό μουσικά κινείται μεταξύ φολκ και λαϊκού ήχου με μελωδίες ενίοτε εμπνευσμένες κατευθείαν από την παράδοση, όπως το τραγούδι «Πίνω πίνω» που πηγάζει από το παραδοσιακό τραγούδι της Τήλου «Κίνησε βέργα», αλλά και το «Έπεφτε το κορμάκι σου» που μελωδικά παραπέμπει σε έναν ψαράδικο σκοπό του Μαρμαρά. Στο στιχουργικό μέρος τα τραγούδια στηρίζονται εν πολλοίς σε ποιητικά κείμενα που υπογράφονταια από τους ποιητές Κωστή Παλαμά, Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη, Μαρία Πολυδούρη, Μιχάλη Γκανά και Γιώργο Πολυμενάκο, ενώ κάποιοι στίχοι έχουν γραφτεί από τον Γιώργο Ανδρέου και τον συνθέτη.

Βασικοί ερμηνευτές των τραγουδιών είναι η Αναστασία Μουτσάτου, ο Ανδρέας Λουρίδας και η ηθοποιός και τραγουδίστρια Κατερίνα Γιαμαλή, ενώ συμμετέχουν ο Γιώργος Ανδρέου, ο Βασίλης Παϊτέρης και ο συνθέτης. Ξεχωριστή στιγμή του δίσκου η τρυφερή μελωδία «Καληνύχτα ψυχάκι» βασισμένη σε μίξη στίχων της Μαρίας Πολυδούρη και του συνθέτη που ερμηνεύει αισθαντικά ο Λαυρέντης Μαχαιρίτσας. Την ενορχήστρωση επιμελήθηκε ο Γιώργος Ανδρέου.

Μιχάλης Κουμπιός: Τήλος (1992/2009)

Με αφορμή τη σημερινή επέτειο γενεθλίων του συνθέτη Μιχάλη Κουμπιού, ο οποίος γεννήθηκε στις 13 Οκτωβρίου 1965 στην Τήλο των Δωδεκανήσων, θα παρουσιάσουμε ένα μικρό αφιέρωμα στον εκλεκτό αυτό δημιουργό με την πολύπλευρη δραστηριότητα στο μουσικό πεδίο, το οποίο υπηρετεί εδώ και τέσσερις πλέον δεκαετίες από πολλαπλές σκοπιές, είτε ως συνθέτης και στιχουργός, είτε ως ερμηνευτής και οργανοπαίκτης, είτε και ως παραγωγός και μουσικός σχολιαστής, ακόμη και ως εκδότης, αφού επί σειρά ετών είχε τη διέυθυνση του έγκυρου μουσικού περιοδικού Δίφωνο. Η μουσική του ταυτότητα συνταιριάζει στοιχεία της δημοτικής και βυζαντινής μας παράδοσης με τα σύγχρονα μουσικά ρεύματα. Ξεκίνησε ως μέλος του συγκροτήματος Κουμπότρυπες Α.Ε., με το οποίο ηχογράφησε δύο δίσκους στο διάστημα 1982-1984. Το 1986 παρουσίασε την πρώτη προσωπική του συνθετική εργασία, το δυσεύρετο πλέον άλμπουμ «Μάης χωρίς άνοιξη», κι έκτοτε συνεχίζει να δίνει σταθερά το παρών του άλλοτε με κύκλους τραγουδιών κι άλλοτε με συνθέσεις οργανικής μουσικής, όπου τα παραδοσιακά όργανα, όπως το κανονάκι και το κλαρίνο, παίζουν πρωταγωνιστικό ρόλο στην ορχήστρα του.

Το 1992 ο Μιχάλης Κουμπιός, μετά από παρότρυνση του συνθέτη Μιχάλη Γρηγορίου, συνέθεσε τον οργανικό κύκλο «Τήλος» εμπνευσμένο εξολοκλήρου από τη γενέθλια γη του και τις βιωματικές του μνήμες από τα πρώτα παιδικά του χρόνια, πριν μετακινηθεί στη Ρόδο και τελικά στην Αθήνα. Ο δίσκος πρωτοκυκλοφόρησε αρχικά περιορισμένος σε δύο ενότητες («Επιστροφή στην Τήλο», «Ήριννα») με πέντε μέρη η καθεμιά. Χρώματα και εικόνες ζωγραφισμένες με νότες συνθέτουν μια γοητευτική τοιχογραφία πλημμυρισμένη από πηγαία συναισθήματα. Η δεύτερη μάλιστα ενότητα που επιγράφεται «Ήριννα» ανατρέχει στην επώνυμη αρχαία λυρική ποιήτρια του 4ου αιώνα π.Χ. που έζησε στην Τήλο. Εδώ ο συνθέτης αναπλάθει και χρωματίζει μνήμες με αναπολήσεις εποχών που υπερβαίνουν τον προσωπικό του κύκλο ζωής και μάλιστα προσθέτοντας και σκόρπιους μελοποιημένους στίχους του που ερμηνεύει η ηθοποιός Λυδία Κονιόρδου.

Το έργο στην πρώτη του έκδοση (1992) είχε τη ζωγραφική επιμέλεια του Μιχάλη Κόκορη, αλλά στην επανέκδοση του 2009 άλλαξε τελείως η εικαστική του εμφάνιση και κυρίως εμπλουτίστηκε και με μια τρίτη ενότητα με τίτλο «Πάνω στης Τήλου τα βουνά» που επίσης αναπτύσσεται σε πέντε μέρη με τίτλους παρμένους από τοπωνύμια της περιοχής. Στην εκτέλεση του έργου έλαβαν μέρος σημαντικοί μουσικοί, όπως ο Γιώργος Μαγκλάρας (βιολί), ο Μιχάλης Νικολούδης (ταμπουρά, κιθάρα), ο Γιάννης Σπάθας (ηλεκτρική κιθάρα) και ο συνθέτης (πλήκτρα).

Luciano Pavarotti: The Essential Pavarotti (1990)

Από μια κορυφαία γυναικεία φωνή του τραγουδιού (Edith Piaf) περνάμε σήμερα σε μια κορυφαία ανδρική φωνή, αυτή τη φορά από το χώρο της λόγιας φωνητικής μουσικής που άφησε ανεξίτηλο το στίγμα της με μεγάλες ερμηνείες που συνοδεύτηκαν από μια εξαιρετική αποδοχή από το οπερατικό κοινό κατακτώντας μια θέση ανάμεσα στους δημοφιλέστερους λυρικούς ερμηνευτές του 20ου αιώνα.

Ο λόγος βέβαια για τον διάσημο Ιταλό τενόρο Luciano Pavarotti (1935-2007), ο οποίος ήρθε στον κόσμο σαν σήμερα, στις 12 Οκτωβρίου 1935 στη Μοντένα της βόρειας Ιταλίας, και μεγάλωσε σε φτωχικό περιβάλλον, ενώ ξεκίνησε την επαφή του με τη μουσική ως δάσκαλος φωνητικής, ώσπου η βράβευσή του σε διαγωνισμό όπερας το 1961 τον έστρεψε οριστικά στο χώρο της ερμηνείας, καθώς διέθετε εξαιρετικά εκφραστική και δυνατή φωνή, κατάλληλη απολύτως για την ιταλική όπερα και ιδιαίτερα για το belcanto. Παράλληλα ξεκίνησε και τη δισκογραφία, σχεδόν αποκλειστικά για τη δισκογραφική εταιρεία Decca, συνεργαζόμενος με τις πιο σημαντικές ορχήστρες και μαέστρους της εποχής, με τους οποίους ηχογράφησε το σύνολο σχεδόν του οπερατικού ρεπερτορίου, ενώ μεγάλο μέρος της δραστηριότητάς του καταλαμβάνουν οι συνεχείς ζωντανές εμφανίσεις σε όλα τα λυρικά θέατρα του κόσμου. Κορυφαία ίσως στιγμή της μυθικής του καριέρας στάθηκε η περίφημη συναυλία των «τριών τενόρων», η οποία δόθηκε στον τελικό του μουντιάλ στην Ιταλία το 1990 έχοντας δίπλα του δύο σπουδαίους Ισπανούς τενόρους, τον Placido Domingo και το Jose Carreras, υπό τη διεύθυνση του διάσημου Ινδού αρχιμουσικού Zubin Mehta.

Το 1990 από τη Decca κυκλοφόρησε ένα άλμπουμ εν είδει πορτρέτου του μεγάλου ερμηνευτή με τίτλο «The Essential Pavarotti». H έκδοση μοιράζεται σε δύο ισοδύναμες ενότητες με εννέα μέρη η καθεμία. Η πρώτη είναι αφιερωμένη στο καθαρά οπερατικό ρεπερτόριο του Pavarotti με επιλεγμένες άριες από τις όπερες: Rigoletto και Il trovatore (του Verdi), La boheme,Tosca και Turandot (του Puccini), L' elisir d' amore (του Donizetti), Carmen (του Bizet), Martha (του Flotow) και I pagliacci (του Leoncavallo). Ξεχωρίζουν οι άριες: «La donna e mobile» (Rigoletto), «Che gelida manina» (La boheme), «E lucevan le stelle» (Tosca), «Nessun dorma» (Turandot) και «Una furtiva lagrima» (L'elisir d' amore).

Η δεύτερη ενότητα συγκροτείται από μια μικρή ανθολογία διαχρονικών ιταλικών τραγουδιών γραμμένων από διάφορους συνθέτες από την εποχή των μεγάλων δημιουργών της όπερας (19ος αιώνας) ως τη σύγχρονη εποχή με αποκορύφωμα μια συγκλονιστική ερμηνεία του υπέροχου τραγουδιού «Caruso» του Ιταλού τραγουδοποιού Lucio Dalla στην αρτιότερη ερμηνεία του, καθώς πρόκειται για ένα πολυεκτελεσμένο κομμάτι, το οποίο μάλιστα έχουν ηχογραφήσει και αρκετοί Έλληνες ερμηνευτές, όπως η Μαρία Φαραντούρη, ο Διονύσης Σαββόπουλος και ο Γιάννης Πουλόπουλος! Πέρα από το σπουδαίο αυτό τραγούδι ξεχωρίζουν και τα κλασικά τραγούδια «Volare» και «'O sole mio!», τραγούδια διαχρονικά που σφραγίστηκαν από την αξεπέραστη ερμηνεία του Pavarotti.

Στη εκτέλεση των κομματιών συμμετέχουν διάφορες ορχήστρες υπό τη διεύθυνση σημαντικών αρχιμουσικών. Μεταξύ άλλων, έχουμε τις ορχήστρες London Symphony Orchestra, Wiener Philharmoniker, English Chamber Orchestra και Philharmonia Orchestra, καθώς και αρχιμουσικούς, όπως οι Herbert von Karajan, Richard Bonynge, Zubin Mehta, Nicola Rescigno, Giancarlo Chiaramello και Henry Mancini. Oι ηχογραφήσεις χρονολογούνται κατά το διάστημα 1971-1988.

Edith Piaf: Ηχογραφήσεις 1946-1960 (1998)

Το 1998 από την ελληνική EMI εκδόθηκε ένας ψηφιακός δίσκος αφιερωμένος στη μεγάλη Γαλλίδα ερμηνεύτρια Edith Piaf (1915-1963), ο οποίος διανεμήθηκε ως premium μέσω της εφημερίδας Καθημερινή στο πλαίσιο μιας ευρείας σειράς προσφορών με γενικό τίτλο «Μουσική του κόσμου». Το άλμπουμ φέρει τον ουδέτερο τίτλο «Παρίσι» επικεντρώνοντας στην πόλη που υπήρξε το κυριότερο εππικεντρο δράσης της λιλιπούτειας ερμηνεύτριας, γνωστής άλλωστε και με το προσωνύμιο «Το σπουργιτάκι του Παρισιού».

Το άλμπουμ μπορεί να εκληφθεί και ως ένα αντιπροσωπευτικό πορτρέτο της ερμηνεύτριας και θα μπορούσε να έχει και τίτλο «The Best of Edith Piaf» ή μάλλον «Les plus grands succès de Edith Piaf», αφού ανθολογεί μερικά από τα διασημότερα τραγούδια που ερμήνευσε στο σύνολο της μυθικής της καριέρας και ιδιαίτερα κατά τη μεταπολεμική περίοδο, όταν μεσουράνησε στο μουσικό στερέωμα της πατρίδας της. 

Έχουμε λοιπόν αυθεντικές ηχογραφήσεις (ψηφιακά επεξργασμένες με εξαιρετική διαύγεια ήχου) που διατρέχουν τη δεκαπενταετία 1946-1960, διάστημα που οριοθετείται από τα δύο εμβληματικότερα τραγούδια του ρεπερτορίου της, δηλαδή από το «La vie en rose» (1946) ως το «Non, je ne regrette rien» (1960). Υπέροχα τραγούδια εκλεκτών Γάλλων συνθετών (κυρίως των Louiguy και Glanzberg) διανθίζουν και το μεσοδιάστημα αυτής της περιόδου, όπως τα κλασικά «Hymne a l' amour» (1950), «Padam padam» (1951), «L' accordeoniste» (1955) και βέβαια το θαυμάσιο «Milord» (1959) που της έγραψε ο Ελληνογαλλοαιγύπτιος τραγουδοποιός Georges Moustaki. 

Edith Piaf: La vie en rose (1953)

Έφυγε πρόωρα από τη ζωή στις 10 Οκτωβρίου 1963. 63 είναι και τα χρόνια που πέρασαν από τότε που φτερούγισε για το μακρινό του ταξίδι το θρυλικό «σπουργιτάκι» του Παρισιού, η πρώτη κυρία του γαλλικού τραγουδιού με το πλήρες όνομα Édith Giovanna Gassion, που δεν είναι άλλη φυσικά από τη μυθική ερμηνεύτρια Edith Piaf (1915-1963), μία από τις μεγαλύτερες φωνές του 20ου αιώνα.

Γεννημένη σε καλλιτεχνικό περιβάλλον πολύ μικρή βρέθηκε να παλεύει για την επιβίωσή της δουλεύοντας αρχικά σε τσίρκο με τον πατέρα της με περιοδείες σε όλη τη Γαλλία, ώσπου αποκάλυψε τα υπέροχα φωνητικά της προσόντα και στράφηκε οριστικά στο τραγούδι ξεκινώντας ως πλανόδια τραγουδίστρια, για να καταφέρει κάποια στιγμή να βρεθεί στα μεγάλα καμπαρέ του Παρισού στα Ηλύσια Πεδία. Το 1935 ηχογραφεί για πρώτη φορά τη φωνή της σε δίσκο γραμμοφώνου, ενώ στα χρόνια της γερμανικής κατοχής ψυχαγωγεί τους αιχμαλώτους πολέμου βοηθώντας μάλιστα πολλούς από αυτούς να δραπετεύσουν. Παράλληλα κάνει και την πρώτη εμφάνισή της στον κινηματογράφο, όπου θα συναντήσει τον νεαρό Υβ Μοντάν, με τον οποίο θα έχει ερωτική σχέση βοηθώντας τον στα πρώτα κινηματογραφικά του βήματα. Μετά τον πόλεμο ταξιδεύει ως την Αμερική, ενώ παραλληλα αρχίζει τη μάχη της με τον αλκοολισμό που θα επιφέρει σοβαρά προβλήματα στην υγεία της. Έτσι κι αλλιώς όλη η ζωή της ήταν συνυφασμένη με τα τρία αθεράπευτα πάθη της, το τραγούδι, το αλκοόλ και τον έρωτα! 

Αξιοσημείωτο άλλωστε είναι ότι έκλεισε τη σύντομη ζωή της απολαμβάνοντας τον τελευταίο της έρωτα και μάλιστα με έναν ελληνογάλλο τραγουδιστή 20 χρόνια μικρότερό της, τον Θεοφάνη Λαμπουκά που τον αποκαλούσε «Τεό Σαγαπό» (Théo Sarapo με γαλλική προφορά), με τον οποίο παντρεύτηκε το 1962, την ίδια χρονιά που ερμήνευσε με μοναδικό τρόπο και τα δυο υπέροχα τραγούδια του Μίκη Θεοδωράκη από την ταινία «Les amants de Teruel» (Οι εραστές του Τερουέλ). Θυμίζω, τέλος, ότι το 1981 η Τάνια Τσανακλίδου δοκίμασε τις δυνάμεις της απέναντι στη μεγάλη ερμηνεύτρια ηχογραφώντας ένα ολόκληρο άλμπουμ με δικά της τραγούδια.

Ως ένα μικρό αφιέρωμα στη μνήμη της θρυλικής ερμηνεύτριας διάλεξα ένα ιστορικό γαλλικό άλμπουμ βινυλίου που εξέδωσε η Columbia το 1953 με οκτώ αυθεντικές ηχογραφήσεις από τη χρυσή εποχή της απόλυτης ακμής της. Το άλμπουμ έχει τίτλο «La vie en rose» παρμένο φυσικά από το ομώνυμο αριστουργηματικό τραγούδι που συνέθεσε το 1945 ο Louis Gugliemi (Louiguy) σε στίχους της Piaf, ένα από τα εμβληματικά τραγούδια της καριέρας της με πάμπολλες επανεκτελέσεις, μεταξύ των οποίων δεσπόζει η εξαιρετική τζαζ εκτέλεση του Louis Armstrong. Τα υπόλοιπα τραγούδια του άλμπουμ έχουν μουσική των Charles Aznavour, Michel Emer, Margarite Monnot και Florence Veran. 

Μίμης Πλέσσας, Γιάννης Κότσιρας: Ο δρόμος (2006)

Την ίδια χρονιά (2002) που ο Μίμης Πλέσσας γιόρτασε στο Ηρώδειο το χρυσό του «ιωβηλαίο» για τα 50 χρόνια δισκογραφικής παρουσίας, έδωσε και μια δεύτερη επετειακή συναυλία τον Νοέμβριο της ίδιας χρονιάς στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών. Αυτή τη φορά δεν κατέφυγε σε κορφολόγημα από το πλούσιο τραγουδιστικό του ρεπερτόριο, αλλά αποφάσισε να επαναφέρει στο προσκήνιο το πιο πετυχημένο από τα έργα της χρυσής του εποχής, τον περίφημο κύκλο τραγουδιών «Ο δρόμος», έργο διαχρονικής αποδοχής που κατέχει μακράν το ρεκόρ πωλήσεων στην εγχώρια αγορά, καθώς οι ανεπιβεβαίωτες πληροφορίες μιλούν για ένα αριθμό άνω των δύο εκατομμυρίων αντιτύπων!

Το έργο είχε εκδοθεί το 1969 από τη Lyra και περιλαμβάνει δώδεκα αριστουργηματικά τραγούδια λαϊκού χρώματος βασισμένα στους εξαίρετους ποιητικούς στίχους του Λευτέρη Παπαδόπουλου με επίμονες βιωματικές αναφορές, αλλά και υπιανιγμούς για το απριλιανό καθεστώς, ενώ το βασικό τεχνικό τους χαρακτηριστικό είναι ότι σχεδόν όλα περιορίζονται στο κουπλέ, χωρίς δηλαδή το ρεφρέν που κατά κανόνα αποτελεί το πιο αβανταδόρικο στοιχείο ενός τραγουδιού. Τα τραγούδια στην πρώτη τους εκτέλεση ερμήνευσαν έξοχα ο Γιάννης Πουλόπουλος και η πρωτοεμφανιζόμενη Ρένα Κουμιώτη, ενώ μικρή συμμετοχή είχε και η νεοκυματική ερμηνεύτρια Πόπη Αστεριάδη.

Στην καινούργια εκτέλεση του έργου ο συνθέτης εμπιστεύθηκε το κύριο βάρος της ερμηνείας στον ανερχόμενο τότε ερηνευτή Γιάννη Κότσιρα, ο οποίος κατά σύμπτωση έχει γεννηθεί τη χρονιά που πρωτοκυκλοφόρησε το έργο. Μαζί του η άσημη ερμηνεύτρια Ελένη Φωτιάδου, η οποία αποδίδει δύο τραγούδια του έργου, όχι όμως τα ίδια ακριβώς που είχε ερμηνεύσει η Ρένα Κουμιώτη. Για την ακρίβεια, κοινό τους τραγούδι είναι το «Δώσε μου το στόμα σου», ενώ το δεύτερο είναι ο «Τρελλός» σε μια ομολογουμένως εξαιρετική επανεκτέλση με πολύ διαφορετική ενορχήστρωση που πραγματικά απογειώνει το συγκεκριμένο τραγούδι. Μοιράζεται επίσης με τον Γιάννη Κότσιρα την ερμηνεία του τραγουδιού «Φραγκόκκλησα». Δυστυχώς η  θαυμάσια αυτή ερμηνεύτρια δεν κατάφερε να βρει το δρόμο που της άξιζε στο ελληνικό πεντάγραμμο και έκτοτε έχει πειοριστεί σε ελάχιστες μεμονωμένες επανεμφανίσεις.

Ο ίδιος ο συνθέτης ενορχήστρωσε εκ νέου το έργο και διηύθυνε τη  Χορωδία Φίλων Μοντέρνας Μουσικής Δημήτρη Παπαδημητρίου και τη Λαϊκή Ορχήστρα Μίμη Πλέσσα. Σημαντικοί μουσικοί συγκροτούν το σώμα της ορχήστρας, όπως ο Νίκος Κατσίκης και ο Γιώργος Παχής στο μπουζούκι και το λαούτο, ο Θάνος Γεωργουλάς στα πνευστά, ο Γιώργος Ροϊλός στα κρουστά, ο Νίκος Τσεσμελής και ο Γιάννης Εκμετζόγλου στο μπάσο και ο Διονύσης Νήρος στα πλήκτρα. Στα φωνητικά συμμετείχαν ο Άλεξ Παναγή, η Μάρθα Ζιώγα και η Πάολα Κομίνη. Την επιμέλεια της παραγωγής είχε η σύζυγος του συνθέτη Λουκίλα Καρρέρ. Ο δίσκος τελικά εκδόθηκε το 2006.

Μίμης Πλέσσας: Ιωβηλαίον (2002)

Το 2002 ο Μίμης Πλέσσας συμπλήρωσε 50 ολόκληρα χρόνια δισκογραφικής παρουσίας, αφού τα πρώτα του τραγούδια («Θέλω ποτέ να μη χωρίσουμε», «Με τον έρωτα παρέα») είχαν κυκλοφορήσει σε δίσκο 78 στροφών το 1952 κι έκτοτε ο γόνιμος δημιουργικός του οίστρος τον κράτησε στην πρώτη γραμμή του ελληνικού πενταγράμμου αδιαλείπτως επί δεκαετίες, μέσα στις οποίες ο ίδιος κολύμπησε κάνοντας πρωταθλητισμό σε πολλαπλά πεδία της μουσικής έκφρασης και χτίζοντας ένα ζηλευτό ρεπερτόριο και μια πλουσιότατη δισκογραφία, τη δεύτερη σε όγκο πίσω από αυτή του Μίκη Θεοδωράκη.

Με αφορμή λοιπόν αυτή τη μεγάλη προσωπική του επέτειο αποφάσισε να γιορτάσει το χρυσό του «ιωβηλαίο», παρόλο που αποδείχθηκε πως είχε ακόμη πολύ δρόμο μπροστά του και συνέχισε για τουλάχιστον δύο δεκαετίες ακόμη, έτσι που τελικά να έχει υπερβεί κατά πολύ το ορόσημο των 50 χρόνων και να δικαιούται πλέον κι ένα «πλατινένιο ιωβηλαίο»! Στο πλαίσιο αυτό διοργανώθηκε μια μεγάλη συναυλία αφιερωμένη στο διαχρονικό του έργο, η οποία φιλοξενήθηκε στον ιερό χώρο του Ωδείου Ηρώδου Αττικού τον Μάιο του 2002 με τον προφανή πλέον τίτλο «Ιωβηλαίον» υπό τη γενική επιμέλεια της συζύγου του Λουκίλας Καρρέρ, η οποία μάλιστα έγραψε και τους προσφυείς στίχους ενός πρωτότυπου μουσικού κομματιού με τίτλο «Τα τραγούδια δεν έχουν εποχές» βασισμένου σε χαρακτηριστικούς στίχους από κλασικά τραγούδια του συνθέτη.

Η συναυλία αυτή ηχογραφήθηκε ζωντανά και σχεδόν αμέσως κυκλοφόρησε σε διπλό ψηφιακό δίσκο από τη Minos. Στο πρώτο μέρος βασικός ερμηνευτής των τραγουδιών ήταν ο Κώστας Χατζής, ενώ μεγάλο μέρος της ενότητας αυτής καταλαμβάνουν συνθέσεις τζαζ και οργανικά θέματα παιγμένα από το Κουιντέτο Μίμη Πλέσσα, την Ορχήστρα Νέων της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπό τη διεύθυνση της Νίνας Πατρικίδου και τη Χορωδία Φίλων Μοντέρνας Μουσικής Δημήτρη Παπαδημητρίου. Η δεύτερη ενότητα έχει πιο καθαρό τραγουδιστικό περιεχόμενο και συγκροτείται από ένα απάνθισμα υπέροχων τραγουδιών του συνθέτη από τη δεκαετία του '60 με βασικούς ερμηνευτές τη Μαρινέλλα και τον Δημήτρη Μητροπάνο, με τη συμμετοχή της Ελευθερίας Αρβανιτάκη και του Στέφανου Κορκολή ως σολίστ του πιάνου.

Εδώ πρέπει να γίνει μια αναγκαία επισήμανση: Προφανώς σε κάθε μουσικόφιλο προξενεί μεγάλη εντύπωση και απορία η απουσία από τη συναυλία του Γιάννη Πουλόπουλου, δεδομένου ότι ήταν ο κατεξοχήν ταυτισμένος με τον συνθέτη Έλληνας ερμηνευτής. Τον αντικατέστησε βέβαια επάξια ο πάντα πρόθυμος και δοτικός προς όλους Δημήτρης Μητροπάνος, αλλά ο συνθέτης δεν έκρυψε την εύλογη πικρία του για την αγνωμοσύνη απέναντί του από ένα δικό του παιδί. Πάντως εκείνη την εποχή οι σχέσεις των δύο ανδρών είχαν ήδη διαρραγεί, ενώ παράλληλα ο Πουλόπουλος είχε αποσυρθεί ουσιαστικά από την ενεργό δράση αντιμετωπίζοντας προσωπικά προβλήματα.

Μίμης Πλέσσας: 'Ελληνες συνθέτες (2005)

Από τη μεγάλη σειρά αφιερωμάτων σε σημαντικές μορφές του ελληνικού τραγουδιού που εξέδωσε κατά την πρώτη δεκαετία του νέου αιώνα η δισκογραφική εταιρεία FM Records υπό το γενικό τίτλο «Έλληνες συνθέτες» το αφιέρωμα στον Μίμη Πλέσσα κυκλοφόρησε το 2005 σε διπλό ψηφιακό δίσκο με άτυπο υπότιτλο «42 αξέχαστες επιτυχίες», οι οποίες μοιράζονται σε τραγούδια και οργανικά θέματα, όλα σε δεύτερη εκτέλεση.

Το επιλεγμένο υλικό αντλήθηκε από την πλούσια παρακαταθήκη του συνθέτη, κυρίως από την υπέροχη ανθοφορία του κατά τη δεκαετία του '60, τραγούδια πολυαγαπημένα και πολυτραγουδισμένα και ήδη με πάμπολλες επανεκτελέσεις. Η έμπνευση του συνθέτη, ως γνωστόν, δεν είχε σύνορα, κι έτσι εύλογα συνυπάρχουν εξαίσιες μελωδίες από το «ελαφρό» ρεπερτόριο δίπλα σε στέρεες λαϊκές μελωδίες διαχρονικής γοητείας και ομορφιάς που λάμπρυναν στις πρώτες εκτελέσεις τους από κορυφαίες φωνές, όπως ο Γιάννης Πουλόπουλος, η Τζένη Βάνου, η Ρένα Κουμιώτη, ο Γιάννης Βογιατζής, ο Αντώνης Καλογιάννης και άλλοι. Στη φρεσκαρισμένη τους εκδοχή επιστρατεύτηκε μια πλειάδα ερμηνευτών της παλιότερης και νεότερης γενιάς που απέδωσαν στις περισσότερες περιπτώσεις με πολύ αξιοπρεπή έως ενδιαφέροντα τρόπο τα τραγούδια. 

Το τραγούδι «Πρώτη φορά», με το οποίο μας πρωτοσυστήθηκε δισκογραφικά η Ρένα Κουμιώτη το 1969, εδώ ακούγεται σε διπλή εκτέλεση, μία πιο συμβατική με τη Λόρνα (Κούτση) και μια δεύτερη πανέμορφη διασκευή σε ύφος μπαλάντας με συνοδεία κιθάρας που ερμηνεύει με πολλή ευαισθησία ο Σπύρος Βλασσόπουλος. Από τους παλιότερους ερμηνευτές συμμετέχουν οι: Δάκης, Αρλέτα, Βλάσης Μπονάτσος, Κώστας Θωμαΐδης και Γιάννης Κούτρας. Μαζί τους οι νεότεροι: Θεοδοσία Στίγκα, Στέφανος Κορκολής, Μαρίνα Σκιαδαρέση, Νίκος Κρητικός, Ελένη Αντωνιάδου, Αιμιλία Τζωρζίνα, Μαριάννα Ευσταθίου, Άννα Μελίτη και Anne-Mary Vithynou. Η τελευταία ερμηνεύει σε αγγλόφωνη διασκευή τα τραγούδια «And then you went away» («Ποια νύχτα σ' έκλεψε») και «Just the two of us» («Η αγάπη μας»). Συμμετέχει απίσης ο ηθοποιός Πέτρος Φιλιππίδης, ενώ για κάποιο λόγο περιλαμβάνεται και το υπέροχο «Τι κρίμα» στην πρώτη και αξεπέραστη ερμηνεία της Τζένης Βάνου.

Το άλμπουμ συμπληρώνεται με τέσσερα οργανικά θέματα, τα τρία βασισμένα στις μελωδίες των τραγουδιών «Θα πιω απόψε το φεγγάρι», «Ξημερώνει Κυριακή» και «Έπεφτε βαθιά σιωπή». Το τέταρτο οργανικό θέμα στο φινάλε της έκδοσης είναι και το πιο ενδιαφέρον. Πρόκειται για την ωραιότατη «Λαϊκή σουίτα» (αποτελούμενη από τέσσερις λαϊκούς χορούς: ζεϊμπέκικο, καρσιλαμάς, χασάπικο, χασαποσέρβικο) για μπουζούκι και ορχήστρα με σολίστ τον Γιώργο Ζαμπέτα από ζωντανή ηχογράφηση συναυλίας του συνθέτη στο εξωτερικό (Γερμανία;).

Ο Μίμης Πλέσσας στα τραγούδια του Καλλιτεχνικού Καφενείου (1986)

Από την εποχή της τηλεοπτικής μονοκρατορίας της Ελληνικής Τηλεόρασης μας διασώζονται αρκετά δείγματα της αισθητικής εκείνης της εποχής, τα οποία, παρά τα περιορισμένα τεχνικά μέσα που τότε ήταν διαθέσιμα, κατά κανόνα υπερέχουν σε ποιότητα παραγωγής από τα νεότερα του ευτελούς γούστου που επέβαλε η πολυφωνία των ιδιωτικών μέσων. Ειδικότερα, συγκρίνοντας νεότερες εκπομπές ανάδειξης ταλέντων στο μουσικό και σκηνικό τομέα με τις αντίστοιχες εκείνης της εποχής, δεν μπορεί παρά να νοσταλγήσει τα παλιά, τότε που επικεφαλής τέτοιων προγραμμάτων ήταν σημαίνουσες προσωπικότητες του καλλιτεχνικού χώρου που δε δίσταζαν να εκτεθούν ζωντανά απέναντι στο κοινό. Ασφαλώς και μένουν αλησμόνητες και διαχρονικά σημεία αναφοράς δύο τουλάχιστον τέτοιες παραγωγές. Πρώτα η μουσική εκπομπή «Να η ευκαιρία» (Γιώργος Κατσαρός, Γρηγόρης Γρηγορίου, Λευτέρης Παπαδόπουλος, Ροζίτα Σώκου κ.ά.) που παρουσιάστηκε στην ΕΡΤ κατά την περίοδο 1977-1983, μέσα από την οποία βρήκαν το πρώτο βήμα της καριέρας τους σπουδαίοι ερμηνευτές, όπως η Γλυκερία, ο Μανώλης Λιδάκης, ο Βασίλης Λέκκας, η Νένα Βενετσάνου και πολλοί άλλοι. Και λίγο αργότερα το περίφημο «Καλλιτεχνικό Καφενείο» με οικοδεσπότες τον συνθέτη Μίμη Πλέσσα, τον σκηνοθέτη Κώστα Φέρρη και τον ηθοποιό Βασίλη Τσιβιλίκα.

Σήμερα λοιπόν θα σταθούμε σ' αυτή την ξεχωριστή καλλιτεχνική δραστηριότητα του ακαταπόνητου Μίμη Πλέσσα, ο οποίος πάντα στη ζωή του στάθηκε ιδιαίτερα γενναιόδωρος και απέναντι στους συνοδοιπόρους του, αλλά κυρίως απέναντι σε άσημους καλλιτέχνες που προσπαθούσαν να βρουν τον βηματισμό τους στο χώρο, για τους οποίους ο ίδιος στάθηκε αληθινός μέντορας. Το «Καλλιτεχνικό Καφενείο» λοιπόν αποτελεί άλλο ένα τέτοιο δείγμα της γενναιοδωρίας του, καθώς φρόντισε, μαζί με τους συνεργάτες του, να προβάλει κάποιες καινούργιες φωνές που προσπαθούσαν να εδραιώσουν την παρουσία τους στο πεντάγραμμο, δηλαδή ο Γιάννης Δημητράς, ο οποίος είχε βέβαια ήδη μια προϋπηρεσία στο χώρο από την προηγούμενη δεκαετία, η Κλεοπάτρα, η Μαρία Κανελλοπούλου και ο Χρήστος Ζαβάκος. Είναι οι τέσσερις ερμηνευτές των τραγουδιών που ακούγονταν σε κάθε επεισόδιο. 

Η εκπομπή παρουσιάστηκε στην ΕΡΤ επί δύο συνεχόμενες σεζόν (1986-1988) με δύο επεισόδια κάθε εβδομάδα και δεν περιοριζόταν μόνο στο χώρο του τραγουδιού, αλλά κάλυπτε και άλλους καλλιτεχνικούς τομείς, όπως το θέατρο και ο κινηματογράφος. Στις εκπομπές αυτές παρήλασαν άπαντες σχεδόν οι εν ζωή εκπρόσωποι της εγχώριας τέχνης. Ειδικότερα, από το χώρο του τραγουδιού εμφανίστηκαν μεταξύ άλλων οι: Γιάννης Σπανός, Γιώργος Χατζηνάσιος, Λουκιανός Κηλαηδόνης, Λευτέρης Παπαδόπουλος, Τώνης Μαρούδας, Γιώργος Μητσάκης, Χρήστος Νικολόπουλος, Πόλυ Πάνου, Καίτη Γκρέυ, Γιάννης Πάριος, Σταμάτης Κόκοτας, Δήμητρα Γαλάνη και πολλοί άλλοι νεότεροι.

Από το μουσικό υλικό των εκπομπών αυτών επιλέχθηκαν 21 θέματα σε συντομευμένη μορφή που αποτέλεσαν το σώμα μιας δισκογραφικής έκδοσης που κυκλοφόρησε το 1986 από τη Sonora. Ο ίδιος ο Μίμης Πλέσσας είχε τη συνολική μουσική επιμέλεια, ενορχήστρωσε και διηύθυνε τα τραγούδια που αποτελούν ένα δειγματοληπτικό απάνθισμα από το σύνολο του ελληνικού πενταγράμμου, από τα χρόνια του ρεμπέτικου και λαϊκού τραγουδιού με εκπροσώπους τον Βασίλη Τσιτσάνη, τον Γιώργο Μητσάκη, τον Μανώλη Χιώτη και τον Γιώργο Ζαμπέτα ως την εποχή του «έντεχνου» και νεωτερικού τραγουδιού με τον Μίκη Θεοδωράκη, τον Μάνο Χατζιδάκι, τον Σταύρο Ξαρχάκο, τον Γιώργο Κατσαρό, τον Γιάννη Σπανό, τον Μάνο Λοΐζο, τον Νίκο Ιγνατιάδη και φυσικά τον Μίμη Πλέσσα. 

Η Ρένα Κουμιώτη τραγουδά Μίμη Πλέσσα (1969-1974)

Κλείνουν σήμερα δύο χρόνια από την αποδημία του μεγάλου συνθέτη Μίμη Πλέσσα (1924-2024) που έφυγε από τη ζωή στις 5 Οκτωβρίου 2024, λίγες ημέρες πριν συμπληρώσει έναν πλήρη αιώνα ζωής. Πολυγραφότατος και υπερδραστήριος μέχρι το βαθύ του γήρας, εξαίρετος πιανίστας και ενορχηστρωτής, διήλθε ολόκληρη την κλίμακα της μουσικής δημιουργίας, αρχικά ως συνθέτης «ελαφρών» τραγουδιών, στη συνέχεια με επίμονη ενασχόληση στο πεδίο της τζαζ, ώσπου τον κέρδισε η σκηνική μουσική και κυρίως ο κινηματογράφος, όπου κατέθεσε κολοσσιαίο έργο και πληθώρα εξαιρετικών τραγουδιών που γνώρισαν τεράστια λαϊκή αποδοχή με τις φωνές των πιο εκλεκτών ερμηνευτών, όπως: Τζένη Βάνου, Νάνα Μούσχουρη, Γιάννης Βογιατζής, Γιάννης Πουλόπουλος, Ρένα Κουμιώτη, Μαρινέλλα, Βίκυ Μοσχολιού, Τόλης Βοσκόπουλος, Δήμητρα Γαλάνη, Στράτος Διονυσίου και πολλοί άλλοι νεότεροι.

Στη μακρά λοιπόν και γόνιμη αυτή διαδρομή ο Μίμης Πλέσσας ανέδειξε, πρώτος αυτός, μερικές κορυφαίες φωνές του ελληνικού πενταγράμμου. Πρώτος και καλύτερος ο Γιάννης Πουλόπουλος, ο βασικός ερμηνευτής του μετά τα μέσα της δεκαετίας του '60, ερμηνευτής άλλωστε του κορυφαίου έργου του, του περίφημου «Δρόμου» (1969). Ακολουθούν δύο γυναικείες φωνές, πρώτη η Τζένη Βάνου, με την οποία είχε την πιο μακροχρόνια συνεργασία, και δεύτερη η Ρένα Κουμιώτη. Ειδικότερα, η συνεργασία του με τη Ρένα Κουμιώτη (1941-2023), αν και κράτησε ελάχιστα χρόνια, ουσιαστικά κατά το διάστημα 1969-1973, αποτελεί ένα από τα μεγάλα κεφάλαια στην καριέρα του συνθέτη που ήταν αυτός που ξεχώρισε τα εκλεκτά φωνητικά της προσόντα και δε δίστασε να της δώσει τη μεγάλη ευκαιρία με δυο πανέμορφα τραγούδια στο «Δρόμο».

Η συμπόρευση του Μίμη Πλέσσα με τη Ρένα Κουμιώτη κατά την πενταετία 1969-1974 θα αποφέρει συνολικά 26 τραγούδια, τα περισσότερα σε στίχους του Λευτέρη Παπαδόπουλου, αλλά και του Άκου Δασκαλόπουλου, του Κώστα Βίρβου και της Βαρβάρας Τσιμπούλη. Πολλά από αυτά τα τραγούδια πρωτοκυκλοφόρησαν στις 45 στροφές, ενώ στη συνέχεια ενσωματώνονταν και σε δίσκους μεγάλης διάρκειας. Έτσι το υλικό είναι απλωμένο σε έξι συνολικά δίσκους 33 στροφών, δηλαδή στους δίσκους: «Ο δρόμος» (1969), «Μέρες του καλοκαιριού» (1970), «Ρένα Κουμιώτη» (1970), «Ρένα Κουμιώτη 2» (1971), «Θάλασσα πικροθάλασσα» (1973) και «Μίλα μου για τη λευτεριά» (1974). Αξιοσημείωτο είναι ότι ο τελευταίος δίσκος εκδόθηκε μεν του 1974, στη μεταπολίτευση δηλαδή, αλλά είχε ηχογραφηθεί ήδη από το 1970, μόνο που η λογοκρισία δεν επέτρεψε την κυκλοφορία του τότε. Στο σώμα των 26 αυτών τραγουδιών περιλαμβάνονται και μερικές ομολογουμένως κορυφαίες στιγμές που εξακολουθούν μέχρι σήμερα να διατηρούν ακέραιη την ομορφιά τους. Προσωπικά θα ξεχώριζα στην πρώτη γραμμή τα τραγούδια: «Πρώτη φορά», «Δώσε μου το στόμα σου», «Σταμάτησε του ρολογιού τους δείχτες», «Καινούργιο μου φεγγάρι», «Ένα καράβι», «Το γλυκό τ' αηδόνι», «Άγια Κυριακή» και «Πρόσω ολοταχώς».

Δούκισσα: Το ελληνικό τραγούδι, αρ.21 (2006)

Κλείνοντας το αφιέρωμά μας στη λαϊκή ερμηνεύτρια Δούκισσα (1941-2010) θα σταθούμε σε ένα αφιερωματικό άλμπουμ που εκδόθηκε το 2006 από τη Universal (Polydor) στο πλαίσιο της μεγάλης σειράς «Το ελληνικό τραγούδι», μιας εκτεταμένης δισκογραφικής σειράς, η οποία κυκλοφόρησε σε τρεις ενότητες των δώδεκα δίσκων η καθεμία, η πρώτη αφιερωμένη στο «ελαφρό» τραγούδι, η δεύτερη στο λαϊκό και η τρίτη στο δημοτικό. Ο υπ' αριθμόν 21 λοιπόν δίσκος (9ος της λαϊκής ενότητας) είναι αφιερωμένος στη Δούκισσα.

Πρόκειται για ένα άλμπουμ με είκοσι συνολικά ερμηνευτικές στιγμές της Δούκισσας σε πρώτη ή δεύτερη εκτέλεση, παρμένες από διάφορες ηχογραφήσεις της μέσα από τη μακρόχρονη θητεία της στο λαϊκό πεντάγραμμο. Στην πραγματικότητα βέβαια το υλικό μοιράζεται σε δύο άτυπες ενότητες, οι οποίες ανήκουν σε τελείως διαφορετικές χρονικές περιόδους. Η πρώτη ενότητα περιλαμβάνει επτά τραγούδια από τη χρυσή περίοδο της καριέρας της, δηλαδή το διάστημα 1964-1970, όλα προερχόμενα από τις 45 στροφές. Εδώ θα βρούμε σημαντικά τραγούδια στην αυθεντική πρώτη τους εκτέλεση («Πού πας χωρίς αγάπη», «Οι αναμνήσεις», «Άνθρωποι είμαστε» κ.ά.), ανάμεσά τους και δύο επανεκτελέσεις τραγουδιών του Γιάννη Σπανού («Στον ουρανό είν' ένα αστέρι», «Πες πως μ' αντάμωσες»).

Η δεύτερη ενότητα είναι πολύ ευρύτερη, καθώς περιλαμβάνει 13 τραγούδια, όλα σε δεύτερη εκτέλεση ηχογραφημένα κατά τη δεκαετία του '80. Συγκεκριμένα, το υλικό αντλήθηκε από τα άλμπουμ «Παλιά ρεμπέτικα και λαϊκά» και «Τα χασικλίδικα», αμφότερα εκδόσεις του 1983, μαζί με δύο ανεξάρτητες ηχογραφήσεις του 1981 και 1986, οι οποίες ενσωματώθηκαν στο πρώτο άλμπουμ στην ψηφιακή του επανέκδοση το 1996. Πρόκειται για ένα απάνθισμα τραγουδιών από την εποχή του ρεμπέτικου και κλασικού λαϊκού με τις υπογραφές του Βασίλη Τσιτσάνη, του Γιώργου Μητσάκη, του Γιάννη Παπαϊωάννου, του Γιάννη Τατασόπουλου, του Γεράσιμου Κλουβάτου, του Στράτου Παγιουμτζή, του Στελλάκη Περπινιάδη, του Στέλιου Χρυσίνη, του Άκη Πάνου και φυσικά του Γιώργου Ζαμπέτα.

Δούκισσα: 2ος προσωπικός της δίσκος (1970)

Το 1970 η Δούκισσα μας δίνει τον δεύτερο προσωπικό της δίσκο με τίτλο απλώς το όνομά της, μιας και είχε πλέον εδραιωθεί ως μεγάλο όνομα στο ελληνικό πεντάγραμμο. Πρόκειται για ένα τυπικό άλμπουμ δώδεκα λαϊκών τραγουδιών, τα περισσότερα από τα οποία είναι συγκεντρωμένα από διάσπαρτες κυκλοφορίες σε δίσκους 45 στροφών της τελευταίας διετίας. Το κύριο όχημα για τη σημαντική εμπορική απήχηση του δίσκου στάθηκε το τραγούδι «Άνθρωποι είμαστε» σε μουσική και στίχους του άσημου ακόμη τότε Γιώργου Κοινούση, γνωστού πάντως στο λαϊκό συνάφι ως ακορντεονίστα, ο οποίος λίγο αργότερα θα ξεκινήσει τη δική του προσωπική δισκογραφία με όχημα το συγκεκριμένο τραγούδι που έγινε τεράστιο σουξέ. 

Υπάρχει κι ένα δεύτερο τραγούδι του Κοινούση στο δίσκο με τίτλο «Να 'χα τη χάρη σου ουρανέ», ενώ από τα υπόλοιπα ξεχωρίζουν ασφαλώς τα καλογραμμένα τραγούδια του Γιώργου Ζαμπέτα, δύο σε στίχους του Πυθαγόρα («Ο δρόμος ο αμαρτωλός», «Τον χώρισα, τον χώρισα») και κυρίως το πολυτραγουδισμένο «Στη μοντέρνα την Αθήνα» σε στίχους του Ναπολέοντα Ελευθερίου. Έχουμε επίσης τρία τραγούδια του συνθέτη και μαέστρου Νάκη Πετρίδη, δύο του πρωτοεμφανιζόμενου Σπύρου Παπαβασιλείου, ένα του Θύμιου Στουραΐτη κι ένα του Γιώργου Κατσαρού, ο οποίος στα αμέσως επόμενα χρόνια θα γίνει ο κύριος αιμοδότης του ρεπερτορίου της Δούκισσας.

Αξίζει να σημειώσουμε ότι η νέα δεκαετία που βρήκε τη Δούκισσα σε πλήρη ακμή πλέον, θα την οδηγήσει σύντομα στις πρώτες θέσεις της εμπορικότητας με τα μεγάλα σουξέ που θα της γράψει ο Τάκης Μουσαφίρης («Ατάκα κι επί τόπου», «Σου μιλάω για μεγάλη τρέλα» κ.ά.) μέσα από μια σειρά προσωπικών δίσκων, έξι συνολικά, που είχαν όλοι ...τον ίδιο τίτλο, δηλαδή απλώς το όνομά της, χωρίς καν διακριτή αρίθμηση!

Δούκισσα: Πού πας χωρίς αγάπη (1969)

Θα συνεχίσουμε το μικρό μας αφιέρωμα στη λαϊκή ερμηνεύτρια Δούκισσα με τους δύο πρώτους προσωπικούς της δίσκους που κυκλοφόρησαν από την PolyGram κατά τη διετία 1969-1970, με τους οποίους κλείνει ουσιαστικά ο πρώτος μεγάλος κύκλος της καριέρας της που ήταν και ο σημαντικότερος, τουλάχιστον από άποψη ποιότητας ρεπερτορίου.

Το 1969 λοιπόν η Δούκισσα μας έδωσε το πρώτο εξολοκλήρου προσωπικό της άλμπουμ με τίτλο «Πού πας χωρίς αγάπη», ενώ την ίδια χρονιά συμμετείχε και στο δίσκο «Αναμνήσεις» δίπλα στον Τόλη Βοσκόπουλο. Πρόκειται για έναν κύκλο δώδεκα λαϊκών τραγουδιών, τα περισσότερα από τα οποία - κατά τα συνήθη της εποχής - αποτελούσαν υλικό διάσπαρτο σε δίσκους 45 στροφών που είχν ήδη κυκλοφορήσει. Ο τίτλος του άλμπουμ προέρχεται φυσικά από το ομότιτλο τραγούδι του Γιώργου Ζαμπέτα σε στίχους του Κώστα Πρετεντέρη, ένα πανέμορφο χασάπικο που έμελλε να γίνει και η μεγαλύτερη προσωπική της επιτυχία στην πρώιμη αυτή φάση της καριέρας της. Στο δίσκο ο Ζαμπέτας έχει συνεισφέρει άλλα δυο τραγούδια, ένα σε στίχους του Πυθαγόρα («Παιδικά μου όνειρα») κι ένα σε στίχους του Διονύση Τζεφρώνη («Ο Σταύρος»).

Το άλμπουμ συμπληρώνεται με δύο τραγούδια του Γιάννη Καραμπεσίνη, άλλα δυο του Θόδωρου Δερβενιώτη, ένα του Θύμιου Στουραΐτη μαζί με δυο από τα πρώτα τραγούδια του Χρήστου Νικολόπουλου, καθώς και δυο τραγούδια του Γιώργου Κατσαρού σε στίχους φυσικά του Πυθαγόρα, από τα οποία το ένα («Ο Πειραιώτης») ακούστηκε πολύ στην εποχή του.

Στη νεότερη ψηφιακή επανέκδοση του δίσκου το 1994 το άλμπουμ εμπλουτίστηκε με έξι επιπλέον τραγούδια από ηχογραφήσεις της περιόδου 1966-1967 για τις 45 στροφές. Μεταξύ αυτών το εμβληματικό «Οι αναμνήσεις» σε μουσική του Τόλη Βοσκόπουλου και στίχους του Μίμη Θειόπουλου, το οποίο παράλληλα ενσωματώθηκε και στο ομώνυμο άλμπουμ του 1969. Έχουμε επίσης το τσιφτετέλι «Θέλω τα ώπα μου» του Γιάννη Σπανού σε στίχους Αλέκου Σακελλάριου γραμμένο αρχικά για την ταινία «Όλοι οι άντρες είναι ίδιοι» (1966). Τα υπόλοιπα τέσσερα τραγούδια («Στον ουρανό είν' ένα αστέρι», «Μάγκας βγήκε για σεργιάνι», «Έχω μια καρδιά μεγάλη», «Θέλω να σε τιμωρήσω») έχουν μουσική των Γιάννη Σπανού, Γιώργου Μουζάκη και Τόλη Βοσκόπουλου και εκδόθηκαν για πρώτη φορά σε μεγάλο δίσκο.

Δούκισσα: Τα πρώτα μου τραγούδια (Ηχογραφήσεις 1964-1968)

Χθες είδαμε την πρώτη δισκογραφική περίοδο της Δούκισσας με ηχογραφήσεις αποκλειστικά για τις 78 και 45 στροφές που πραγματοποιήθηκαν κατά το διάστημα 1957-1963 και έβαλαν τα πρώτα θεμέλια της μεγάλης της καριέρας. Σήμερα θα σταθούμε στη δεύτερη φάση αυτής της πορείας, την κρίσιμη πενταετία 1964-1968, κατά την οποία μπόρεσε να εδραιώσει πλέον την παρουσία της ως σημαντική λαϊκή ερμηνεύτρια χτίζοντας ταυτόχρονα κι ένα πιο ποιοτικό ρεπερτόριο με τραγούδια διαχρονικά μέσα από ποικίλες συνεργασίες της με εκλεκτούς δημιουργούς, όπως ο Γιάννης Μαρκόπουλος, ο Γιώργος Ζαμπέτας, ο Γιώργος Κατσαρός, ο Γιάννης Σπανός και άλλοι.

Το 1996 η Polygram - όπου είχε μεταστεγαστεί δισκογραφικά η ερμηνεύτρια το 1964 μετά την πρώτη της θητεία στην Columbia - έδωσε στην κυκλοφορία ένα ευρύ άλμπουμ με τίτλο «Τα πρώτα μου τραγούδια | 1964-1968» (ο τίτλος προφανώς αναφέρεται στο ξεκίνημα της ερμηνεύτριας στη συγκεκριμένη εταιρεία) που περιλαμβάνει 18 συνολικά τραγούδια ηχογραφημένα κατά την εν λόγω περίοδο. Παλιότερα είναι δυο τραγούδια του Γιώργου Μητσάκη («Γιώργο μου, Γιώργο μου», «Όλο φεύγεις, όλο φεύγεις») ηχογραφημένα για τις 45 στροφές το 1964, ενώ νεότερα κάποιες συνθέσεις του Γιώργου Κατσαρού και του Πυθαγόρα («Ανηφόρες, κατηφόρες», «Πού να ξενύχταγες εχθές») και κυρίως το εμβληματικό τραγούδι του Γιώργου Ζαμπέτα σε στίχους του Κώστα Πρετεντέρη «Πού πας χωρίς αγάπη», όλα ηχογραφημένα το 1968. Από το ενδιάμεσο διάστημα έχουμε τραγούδια του Ζακ Ιακωβίδη, του Γιάννη Σπανού («Θέλω τα ώπα μου») και του Τόλη Βοσκόπουλου («Οι αναμνήσεις», «Μ' έμαθες ν' αγαπώ» κ.ά), αλλά κυρίως τρία από τα τέσσερα συνολικά τραγούδια του Γιάννη Μαρκόπουλου που ερμήνευσε («Τα παλικάρια», «Στα μάτια σου γεννήθηκαν», «Κόκκινα χείλη φίλησα») γραμμένα κατά τη διετία 1965-1966 για ταινίες της εποχής. Λείπει μόνο το τραγούδι «Τι να πω και τι κάνω».

Όπως είναι φανερό, στη συλλογή αυτή βρίσκουμε συγκεντρωμένα μερικά από τα σημαντικότερα τραγούδια που σημάδεψαν την καριέρα της Δούκισσας, όπως τα τραγούδια του Γιάννη Μαρκόπουλου, το οριακό για την καριέρα της «Πού πας χωρίς αγάπη» του Γιώργου Ζαμπέτα και φυσικά τις «Αναμνήσεις» του Τόλη Βοσκόπουλου. Όλα προέρχονται από δίσκους 45 στροφών, αν και τα δυο τελευταία πέρασαν αμέσως και στις 33 στροφές, όταν η ερμηνεύτρια άρχισε πλέον να παρουσιάζει και προσωπικούς δίσκους μεγάλης διάρκειας.