Δημήτρης Μητροπάνος: Λαϊκά '76 (1976)

Αγίου Δημητρίου σήμερα. Ευκαιρία να επιστρέψουμε στον αγαπημένο Δημήτρη του λαϊκού μας τραγουδιού, τον Μήτσο ή Μητσάρα για τους στενούς του φίλους. Τον Δημήτρη Μητροπάνο φυσικά, ο οποίος γεννήθηκε στα Τρίκαλα τον Απρίλη του 1948 κι έφυγε Απρίλη πάλι του 2012 στα 64 μόλις χρόνια του, αφού πρόλαβε στο μεταξύ να χτίσει μια ζηλευτή καριέρα κι ένα πλούσιο ρεπερτόριο που κινούνταν μεταξύ ορθόδοξου και έντεχνου λαϊκού τραγουδιού από τα τέλη της δεκαετίας του '60 που μπήκε στη δισκογραφία.

Το 1971 στάθηκε ο πρώτος μεγάλος σταθμός στην καριέρα του Δημήτρη Μητροπάνου, αφού εκείνη τη χρονιά παρουσίασε τον πρώτο προσωπικό του δίσκο με τίτλο το όνομά του, ενώ παράλληλα ευτύχησε να είναι ο βασικός ερμηνευτής του κλασικού κύκλου τραγουδιών «Άγιος Φεβρουάριος» του Δήμου Μούτση. Το 1973 είχε άλλη μια σημαντική συμμετοχή στο όμορφο άλμπουμ του Γιώργου Κατσαρού «Ο δρόμος για τα Κύθηρα», ενώ το 1974 μας έδωσε το δεύτερο προσωπικό του δίσκο με τίτλο «Κυρά ζωή». 

Κι έτσι φτάνουμε πια στα 1976, όταν θα παρουσιάσει το άλμπουμ «Λαϊκά '76», τρίτο κατά σειρά προσωπικό του δίσκο και τον πρώτο που έσπασε το φράγμα των 50.000 πωλήσεων, για να γίνει χρυσός σηματοδοτώντας την πρώτη μεγάλη εμπορική επιτυχία του τραγουδιστή, την οποία τα επόμενα χρόνια θα ακολουθήσουν πάμπολλες άλλες και μάλιστα με ακόμη μεγαλύτερα νούμερα πωλήσεων. Πάντως το συγκεκριμένο άλμπουμ είναι πλημμυρισμένο από πασίγνωστα και πολυτραγουδισμένα τραγούδια, όλα συνθέσεις του Σπύρου Παπαβασιλείου και του Τάκη Μουσαφίρη, παλιούς γνώριμους του τραγουδιστή από προηγούμενες δουλειές του. Ειδικά μάλιστα η συμπόρευσή του με τον Παπαβασιλείου είχε ξεκινήσει το 1969 με κάποια σκόρπια τραγούδια για τις 45 στροφές και διευρύνθηκε με το υλικό του πρώτου προσωπικού του δίσκου. Εδώ λοιπόν βρίσκουμε τραγούδια που πέρασαν αμέσως στο ευρύ κοινό κι έγιναν τεράστια σουξέ, όπως τα: «Τώρα που τραγουδώ» και «Καλοκαίρια και χειμώνες» του Σπύρου Παπαβασιλείου σε στίχους του Τάσου Οικονόμου και «Ό,τι πιάνω εγώ στα χέρια», «Της ζωής το μαγαζί», «Κάνε κάτι να χάσω το τρένο» και «Σε μια στίβα καλαμιές» του Τάκη Μουσαφίρη. Οι ίδιοι οι συνθέτες έχουν ενορχηστρώσει και διευθύνει τα τραγούδια τους.

Στο φινάλε του δίσκου έχουμε ένα ιδιαίτερο medley με τρία τραγούδια σε δεύτερη εκτέλεση («Δυο νύχτες», «Αλίμονο, «Θέλω απόψε να σου γράψω») που γνώρισε τεράστια επιτυχία, αν και ηχογραφήθηκε βιαστικά και την τελευταία στιγμή, για να συμπληρωθεί ο δίσκος. Πρόκειται για συνθέσεις των Τόλη Βοσκόπουλου, Δημήτρη Χριστόπουλου και Σπύρου Παπαβασιλείου αντίστοιχα που είχαν ερμηνεύσει πρώτοι η Μαρινέλλα, ο Κωστής Χρήστου και ο Θάνος Μπρατσιώτης.

Καίτη Χωματά 3 (1969)

Έχοντας ήδη χτίσει ένα σπουδαίο ρεπερτόριο σε πέντε μόλις χρόνια από το 1964 που πρωτοεμφανίστηκε στη δισκογραφία με εκλεκτές συνεργασίες κυρίως με τον Γιάννη Σπανό, αλλά και άλλους νεοκυματικούς δημιουργούς της εποχής, η Καίτη Χωματά ολοκληρώνει τη δεκαετία του '60 και την πρώτη και σημαντικότερη φάση της καριέρας της το 1969 με τον τρίτο κατά σειρά προσωπικό της δίσκο, ενώ στη συνέχεια θα περιοριστεί σε σκόρπιες συμμετοχές σε προσωπικές δουλειές διαφόρων συνθετών, όπως του Νίκου Μαμαγκάκη («Ερωφίλη», 1970), του Γιώργου Κριμιζάκη («Φωτογραφίες», 1971), του Βαγγέλη Πιτσιλαδή («Θαλασσάκι μου», 1972) και του Νίκου Δανίκα («Καφενείον η Ευρυτανία», 1974).

Το 1969 λοιπόν κυκλοφόρησε από τη Lyra το άλμπουμ «Καίτη Χωματά 3» με δώδεκα τραγούδια ανθολογημένα από ηχογραφήσεις για τις 45 στροφές της διετίας 1968-1969. Ο Γιάννης Σπανός υπογράφει τρία από τα τραγούδια του δίσκου, μεταξύ των οποίων το πολυτραγουδισμένο «Η Ελένη στο μπαλκόνι» σε στίχους Κώστα Κωτούλα και η τρυφερή μπαλάντα «Τίποτ' άλλο» σε ποίηση Ναπολέοντα Λαπαθιώτη, τραγούδι που είχε συμπεριληφθεί και στο δίσκο του συνθέτη «Ανθολογία Β» (1968). 

Στο ίδιο άλμπουμ βρίσκουμε και το μαναδικό τραγούδι του Σταύρου Κουγιουμτζή με τη φωνή της Χωματά («Μα θα ξανάρθεις») από ηχογράφηση του 1968, δυο συνθέσεις του Σπήλιου Μεντή («Ταξιδιώτης της νύχτας», «Την πόρτα σου άφησε ανοιχτή»), τα πανέμορφα «Καραβάκια» του Βασίλη Κουμπή σε στίχους Κώστα Γεωργουσόπουλου, ένα τρυφερό νανούρισμα («Άστρο παλικάρι») των Γιώργου Κοντογιώργου και Άκου Δασκαλόπουλου, το τραγούδι «Σε πήρε απόψε η βροχή» των Γιάννη Γλέζου και Γιάννη Κιούρκα, καθώς και δυο ακόμη τραγούδια σε δεύτερη εκτέλεση, ένα του Μάνου Χατζιδάκι («Στην ποταμιά σωπαίνει το κανόνι») κι ένα του Γιάννη Γλέζου («Η Ελένη του Μάη»).

Μάνος Λοΐζος: Ο δρόμος του Μάνου, 1962-1982 (1985)

Την ίδια χρονιά (1985) που κυκλοφόρησε η ζωντανή ηχογράφηση από το Ολυμπιακό Στάδιο που ήταν αφιερωμένη στη μνήμη του Μάνου Λοΐζου με αφορμή τη συμπλήρωση των τριών χρόνων από το θάνατό του, η Minos εξέδωσε κι ένα δεύτερο αφιερωματικό άλμπουμ στον συνθέτη με τον συμβολικό τίτλο «Ο δρόμος του Μάνου» παραπέμποντας εμμέσως στο εμβληματικό ομώνυμο τραγούδι του. Ο τίτλος του δίσκου συμπληρώνεται με τον χρονικό προσδιορισμό «1962-1982» δηλώνοντας προφανώς την εικοσαετία της μουσικής δραστηριότητας που πρόλαβε να αναπτύξει ο σπουδαίος συνθέτης συνεργαζόμενος στο μεγαλύτερο μέρος αυτής της περιόδου με την ίδια δισκογραφική εταιρεία, δηλαδή τη Minos. Αν βέβαια θέλουμε να ακριβολογήσουμε, το πραγματικό εύρος αυτής της διαδρομής ολοκληρώνεται το 1981, γιατί ό,τι άλλο κυκλοφόρησε έκτοτε (πρωτότυπο ή σε επανεκτέλεση) είναι μεταθανάτιο.

Το άλμπουμ συγκροτείται από 16 συνολικά τραγούδια που διατρέχουν αντιπροσωπευτικά τη διαδρομή αυτή. Το παλιότερο όλων κυκλοφόρησε το 1962 και ήταν το «Τραγούδι του δρόμου» βασισμένο στο ποίημα «Anta, Jaleo» του F.G. Lorca σε ελληνική απόδοση του Νίκου Γκάτσου, το οποίο είχε ερμηνεύσει ο Γιώργος Μούτσιος, αλλά εδώ το ακούμε σε νεότερη εκτέλεσή του από τον ίδιο τον συνθέτη, μια εκτέλεση που συμπεριλήφθηκε και στο άλμπουμ «Τραγούδια του δρόμου» (1974). Το νεότερο τραγούδι της συλλογής και κύκνειο άσμα του συνθέτη είναι το τραγούδι «Στη διαδήλωση» σε στίχους του Φώντα Λάδη που εκδόθηκε σε δίσκο 45 στροφών το 1981 ερμηνευμένο από τον Μπάμπη Αντωνίου. 

Τα υπόλοιπα τραγούδια που έχουν επιλεγεί προέρχονται από σκόρπια 45άρια που κυκλοφόρησαν στο διάστημα 1964-1974. Δύο από τα πρώιμα τραγούδια του συνθέτη («Καράβια αλήτες», «Νύχτα μικρή αρχόντισσα»), ηχογραφημένα σε πρώτη εκτέλεση του 1965 με τη φωνή του Γιάννη Πουλόπουλου για λογαριασμό της Lyra εδώ ακούγονται από εκτέλεση του 1985 και πάλι από τον Γιάννη Πουλόπουλο. Ο περίφημος «Δρόμος» σε στίχους Κωστούλας Μητροπούλου που επίσης είχε πρωτοκυκλοφορήσει από τη Lyra το 1964 με πρώτη ερμηνεύτρια τη Σούλα Μπιρμπίλη, εδώ ακούγεται σε μια όμορφη επανεκτέλεση από μια θαυμάσια διφωνία της Χαρούλας Αλεξίου και της Δήμητρας Γαλάνη παρμένη από το άλμπουμ «Τα τραγούδια της χτεσινής μέρας» (1981), όπως και η πολυτραγουδισμένη «Τζαμάικα» σε στίχους του Λευτέρη Παπαδόπουλου. Τέλος, έχει συμπεριληφθεί και το τραγούδι «Είπα στον κόκορά μου» στην πρώτη του εκτέλεση από τον Νίκο Αντωνιάδη, το οποίο αρχικά είχε συμπεριληφθεί στο άλμπουμ «Νιάτα» (1974). Εκτός από τους προαναφερθέντες, τραγουδούν επίσης η Αλέκα Μαβίλη, η Ελένη Ροδά, ο Γιάννης Καλατζής, η Αλέκα Αλιμπέρτη, ο Δημήτρης Ευσταθίου και η Ζωή Φυτούση.

Μάνος Λοΐζος: Αφιέρωμα - Συναυλία στο Ολυμπιακό Στάδιο (1985)

Μάνος Λοΐζος (1937-1982): 89 χρόνια από τη γέννησή του και τα μισά από τον πρόωρο θάνατό του. Γεννήθηκε στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου στις 22 Οκτωβρίου 1937, ενώ από το καλοκαίρι του 1955 εγκαταστάθηκε μόνιμα στην Αθήνα. Το 1962 ηχογράφησε το πρώτο του τραγούδι, μια πρώιμη μελοποίηση ενός τραγουδιού του Λόρκα («Τραγούδι του δρόμου») σε ελληνική απόδοση μάλιστα του Νίκου Γκάτσου, ενώ την επόμενη χρονιά - μαζί με τον συνοδοιπόρο του Χρήστο Λεοντή - βρέθηκε στο μουσικό επιτελείο του Μίκη Θεοδωράκη και του Μάνου Χατζιδάκι παρουσιάζοντας τις πρώτες του συνθέσεις στο διάλειμμα της ιστορικής μουσικής παράστασης «Μαγική πόλη». Ακολούθησαν αρκετές σκόρπιες ηχογραφήσεις για τις 45 στροφές, ώσπου το 1968 ηχογράφησε τον πρώτο ολοκληρωμένο δίσκο του με τίτλο «Ο σταθμός» εγκαινιάζοντας ταυτόχρονα τη συνεργασία του με τη δισκογραφική εταιρεία Minos, όπου έκτοτε και θα καταθέσει το σύνολο του έργου του μέχρι το κύκνειο άσμα του, τον κύκλο τραγουδιών «Για μια μέρα ζωής» (1980).

Στις 13 Σεπτεμβρίου 1985, με αφορμή την τρίτη επέτειο από το θάνατο του συνθέτη, οργανώθηκε μια μεγάλη συναυλία στο Ολυμπιακό Στάδιο της Αθήνας (ΟΑΚΑ) με τίτλο «Αφιέρωμα» που στη συνέχεια εκδόθηκε και σε διπλό δίσκο βινυλίου με τον ίδιο τίτλο και υπότιτλο: Ζωντανή ηχογράφηση από το Ολυμπιακό Στάδιο. Η συναυλία μάλιστα μεταδόθηκε απευθείας από το Δεύτερο Πρόγραμμα της Ελληνικής Ραδιοφωνίας και μαγνητοσκοπημένη από την την κρατική τηλεόραση. Το πρόγραμμα προλόγισε ο στενός φίλος του συνθέτη και μόνιμος συνεργάτης του Λευτέρης Παπαδόπουλος, με τον οποίο έχει συνυπογράψει τα περισσότερα τραγούδια του. Παρόντες στη συναυλία ήταν οι ερμηνευτές που τραγούδησαν τον κύριο όγκο των τραγουδιών του, δηλαδή ο Γιώργος Νταλάρας, η Χαρούλα Αλεξίου, ο Γιάννης Καλατζής, ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου και η Δήμητρα Γαλάνη. Ήταν επίσης προγραμματισμένη και η παρουσία της Μαρίας Φαραντούρη, η οποία όμως την τελευταία στιγμή ματαιώθηκε λόγω επικείμενου τοκετού. Οι ερμηνευτές κατά κανόνα αποδίδουν τα τραγούδια που οι ίδιοι είχαν ερμηνεύσει και στην πρώτη τους εκτέλεση με κάποιες εξαιρέσεις, όπως τα τραγούδια «Ο δρόμος» και «Το ακορντεόν» που τα ερμηνεύει ομαδικά η παρέα.

Στη συναυλία παίχτηκαν συνολικά 50 τραγούδια, αλλά στο δίσκο περιορίστηκαν στα 32, ενώ τα υπόλοιπα μεταδόθηκαν μόνο ραδιοφωνικά. Αξιοσημείωτο μάλιστα είναι ότι μετά από αγωγή του στιχουργού Μανώλη Ρασούλη δεν συμπεριλήφθηκε στην έκδοση κανένα τραγούδι με δικούς του στίχους! Αξιοσημείωτο επίσης είναι ότι στο δίσκο περιλαμβάνονται και δύο συνθέσεις που δεν ανήκουν στον Μάνο Λοΐζο, αλλά γράφτηκαν για κείνον. Πρόκειται για το αριστουργηματικό «Πρωινό τσιγάρο» των Νότη Μαυρουδή και Άλκη Αλκαίου και το «Αντίο φίλε» των Χρήστου Νικολόπουλου και Λευτέρη Παπαδόπουλου. Την ενορχήστρωση επιμελήθηκε ο Φαίδων Λιονουδάκης, ενώ μεταξύ των σολίστ της ορχήστρας ήταν ο Χρήστος Νικολόπουλος στο μπουζούκι, ο Λευτέρης Ζέρβας στο βιολί, ο Στέλιος Καρύδας στην κιθάρα και το μπαγλαμά και ο Πλούταρχος Ρεμπούτσικας στο βιολοντσέλο.

Μελίνα Μερκούρη: Si Melina... m' était contée (1973)

Ολοκληρώνουμε σήμερα το αφιέρωμά μας στη γαλλική δισκογραφία της Μελίνας Μερκούρη που πραγματοποιήθηκε κατά τη διάρκεια της αυτοεξορίας της λόγω του χουντικού καθεστώτος που της είχε αφαιρέσει την  ελληνική ιθαγένεια και της είχε απαγορεύσει την επιστροφή της στην πατρίδα. 

Το 1973 λοιπόν η Μελίνα πρωταγωνίστησε σε μια μεγάλη παραγωγή του Γάλλου ηθοποιού και οπερατικού (κυρίως) σκηνοθέτη (και γνωστού φιλέλληνα) Pierre Jourdan με τίτλο: «Si Melina... m'etais contée». Επί της ουσίας πρόκειται για ένα μουσικό πρόγραμμα της γαλλικής τηλεόρασης αφιερωμένο στην Ελλάδα με πρωταγωνίστρια τη Μελίνα, πασίγνωστη πια στο γαλλικό κοινό από τον πολύχρονο αγώνα της να διεθνοποιήσει το πολιτικό πρόβλημα της πατρίδας της και να κινητοποιήσει τη διεθνή κοινή γνώμη κατά της δικτατορίας των συνταγματαρχών.

Το ομώνυμο άλμπουμ που προέκυψε από το πρόγραμμα αυτό εκδόθηκε την ίδια χρονιά στο Παρίσι, ενώ στην Ελλάδα πρωτοεκδόθηκε μόλις το 1994 μαζί με την πρώτη ψηφιακή του επανέκδοση. Περιλαμβάνει δέκα συνολικά τραγούδια που αποδίδονται σε τρεις διαφορετικές γλώσσες, έξι γαλλόφωνα, δύο αγγλόφωνα και άλλα δύο ελληνόφωνα. Ο επίσης διάσημος στο γαλλικό κοινό Βαγγέλης Παπαθανασίου υπογράφει τρεις πολύ ενδιαφέρουσες συνθέσεις, όλες σε γαλλική γλώσσα με στίχους του Claude Lemesle. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το θέμα «Ou que me porte mon voyage, la Grece me blesse» βασισμένο στους συγκλονιστικούς στίχους του Γιώργου Σεφέρη «Όπου και να ταξιδέψω, η Ελλάδα με πληγώνει» από το παλιό ποίημά του «Με τον τρόπο του Γ. Σ.» (1936) μεταφερμένους στα γαλλικά από τον επιφανή ελληνιστή Jacque Lacarriere, ενώ η μελωδία του ανατρέχει στον εκκλησιαστικό ύμνο «Αι γενεαί πάσαι». 

Τα υπόλοιπα τραγούδια αποτελούν συνθέσεις των Σταύρου Ξαρχάκου («Υπομονή»), Βασίλη Τσιτσάνη («Συννεφιασμένη Κυριακή»), Μάνου Χατζιδάκι («Δεν ήταν νησί»), αλλά και ξένων δημιουργών, μεταξύ των οποίων το δίδυμο Kurt Weill και Bertolt Brecht με το κλασικό «Alabama Song» από την όπερα «Mahagonny». Τα τραγούδια «Συννεφιασμένη Κυριακή» και «Δεν ήταν νησί» είναι τα δύο που αποδίδονται στην ελληνική γλώσσα. Και φυσικά εντύπωση προκαλεί ότι για πρώτη φορά απουσιάζει από τους δίσκους αυτούς της Μελίνας ο Μίκης Θεοδωράκης!

Μελίνα Μερκούρη: Melina Mercouri - Zorba (1972)

Την ίδια χρονιά (1972) που κυκλοφόρησε το άλμπουμ «L'œillet rouge» με γαλλικές ερμηνείες ελληνικών και γαλλικών τραγουδιών από τη Μελίνα Μερκούρη, εκδόθηκε από την PolyGram κι ένα δεύτερο άλμπουμ με τίτλο το όνομά της στα γαλλικά, δηλαδή «Μelina Μercouri», αν και συχνά στους δισκογραφικούς καταλόγους αναφέρεται με τον τίτλο «Zorba», αφού ξεκινάει με το εμβληματικό αυτό οργανικό θέμα του Μίκη Θεοδωράκη από την ομώνυμη ταινία του Μιχάλη Κακογιάννη, το οποίο μάλιστα εδώ για πρώτη φορά ακούγεται και σε φωνητική εκδοχή με στίχους που έγραψε ο Βαγγέλης Γκούφας.

Στην πραγματικότητα το άλμπουμ δεν είναι παρά μια ελληνοποιημένη εκδοχή των τραγουδιών που περιέχουν οι δυο προηγούμενοι γαλλικοί δίσκοι της Μελίνας πάνω στην ίδια ενορχήστρωση που επιμελήθηκε ο Alain Goraguer. Δύο υπέροχες μπαλάντες του George Moustaki («Μεσόγειος», «Ο μέτοικος») που τις αγαπήσαμε από τις θαυμάσιες εκτελέσεις της Βίκυς Μοσχολιού και του Γιώργου Νταλάρα, τις ακούμε εδώ για πρώτη φορά με τους αριστουργηματικούς ελληνικούς στίχους του Δημήτρη Χριστοδούλου, καθώς και δυο τραγούδια του Joe Dassin («Le portugais», «Je suis Grecque») που ακούγονται ελληνοποιημένα με στίχους του Βαγγελη Γκούφα και της Άλκης Ζέη. Έχουμε επίσης τα τραγούδια «Ο δικαστής», «Έχει ο θεός», «Σε πότισα ροδόσταμο» και «Η επιστολή» του Μίκη Θεοδωράκη σε στίχους των Μάνου Ελευθερίου, Νίκου Γάτσου και δικούς του. Ο παραδοσιακός σκοπός της «Σαμιώτισσας» έχει αποκτήσει πολιτικά φορτισμένους στίχους του Βαγγέλη Γκούφα, ενώ το σώμα του δίσκου συμπληρώνεται με τα τραγούδια «Φύγαν τα παιδιά» του Σταύρου Ξαρχάκου και «Τα παιδιά του Πειραιά» του Μάνου Χατζιδάκι. Η πικρία του αναγκαστικού εκπατρισμού και η προσδοκία του νόστου και της δικαίωσης διατρέχουν άμεσα ή έμμεσα τη θεματολογία όλων των επιλεγμένων τραγουδιών.

Την ορχήστρα διευθύνει φυσικά ο Alain Goraguer. Στα φωνητικά συμμετέχουν ο Αντώνης Καλογιάννης και η Μαρία Δημητριάδη, καθώς και χορωδία. Ο δίσκος κυκλοφόρησε στην ελληνική αγορά το 1974.

Μελίνα Μερκούρη: L'œillet rouge (1972)

Ένα χρόνο μετά την έκδοση του γαλλικού άλμπουμ «Je suis grecque» κυκλοφορεί από την Polydor ένα δεύτερο άλμπουμ της Μελίνας Μερκούρη με ανάλογο περιεχόμενο και τίτλο «L'œillet rouge» (Κόκκινο γαρίφαλο). Ο δίσκος κυκλοφόρησε στη γαλλική του έκδοση το 1972, ενώ στην ελληνική αγορά κυκλοφόρησε δυο χρόνια αργότερα, όταν πια είχε καταρρεύσει το δικτατορικό καθεστώς που φυσικά δεν επέτρεπε την κυκλοφορία καμίας δουλειάς με την υπογραφή της Μελίνας.

Ο δίσκος περιλαμβάνει δώδεκα τραγούδια, ελληνικά και γαλλικά, όλα διασκευασμένα για τη φωνή της Μελίνας από τον Γάλλο μουσικό Alain Goraguer. Τα οκτώ τραγούδια είναι συνθέσεις Ελλήνων δημιουργών και συγκεκριμένα δύο είναι συνθέσεις του Βασίλη Τσιτσάνη («Μπαξέ Τσιφλίκι», «Όταν συμβεί στα πέριξ»), άλλες δύο του Μάνου Λοΐζου («Δέκα παλικάρια», «Δελφίνι δελφινάκι»), μία του Μίκη Θεοδωράκη («Μην ξεχνάς τον Ωρωπό»), μία του Γιάννη Σπανού («Μαζί σου στην ακρογιαλιά»), μία του Γιώργου Κατσαρού («Ο Σταμούλης ο λοχίας») κι άλλη μία του Σταύρου Ξαρχάκου («Τι έχει και κλαίει το παιδί»). Μάλιστα το τραγούδι του Ξαρχάκου το είχε ερμηνεύσει πρώτη η ίδια Μελίνα το 1964 για τις ανάγκες της τηλεταινίας «Η Ελλάδα της Μελίνας». Εδώ έχει ντυθεί με γαλλικούς στίχους και πήρε τον τίτλο «L'œillet rouge» που τελικά αποτελεί και τον τίτλο του δίσκου, ο οποίος συμπληρώνεται με τέσσερα τραγούδια Γάλλων δημιουργών, μεταξύ των οποίων και ο ενορχηστρωτής και διασκευαστής του υλικού Alain Goraguer.

Αξιοσημείωτο είναι ότι η ψηφιακή επανέκδοση του άλμπουμ το 1994 εμπλουτίστηκε με ένα ακόμη τραγούδι ηχογραφημένο την ίδια εποχή με το υπόλοιπο υλικό, το παραδοσιακού χρώματος «Μαχαίρι μαυρομάνικο» του Νίκου Χουλιαρά, το οποίο μάλιστα αποδίδεται στα ελληνικά.

Μελίνα Μερκούρη: Je suis Grecque (1971)

Σαν σήμερα, πριν από 106 χρόνια, στις 18 Οκτωβρίου 1920 γεννήθηκε μια ξεχωριστή Ελληνίδα που άφησε ανεξίτηλο στίγμα στο διάβα της από τη ζωή με τη διπλή ιδιότητα της σκηνικής καλλιτέχνιδας και της πολιτικού. Φυσικά και αναφέρομαι στη Μελίνα Μερκούρη (1920-1994), η οποία υπηρέτησε τη θεατρική σκηνή επί δεκαετίες ξεκινώντας από τα μέσα της δεκαετίας του '40 με πρώτη κορυφαία στιγμή της τον πρωταγωνιστικό ρόλο στο κλασικό θεατρικό έργο του Τένεσι Ουίλιαμς «Λεωφορείον ο Πόθος» που ανέβηκε από το Θέατρο Τέχνης του Καρόλου Κουν το 1949, όπου μάλιστα ακουγόταν το εμβληματικό τραγούδι «Χάρτινο το φεγγαράκι» στην πρώτη συνάντηση του δίδυμου Μάνου Χατζιδάκι και Νίκου Γκάτσου. Το 1955 ξεκίνησε και η κινηματογραφική της καριέρα με τη «Στέλλα» του Μιχάλη Κακογιάννη, ενώ τον επόμενο μεγάλο σταθμό της αποτέλεσε η ταινία «Ποτέ την Κυριακή» (1960) που σκηνοθέτησε ο μετέπειτα σύζυγός της διάσημος σκηνοθέτης Ζιλ Ντασέν. 

Οι αλλεπάλληλες διεθνείς διακρίσεις της για τους κινηματογραφικούς της ρόλους της εξασφάλισαν μια διασημότητα που έμελλε να αξιοποιήσει η ίδια για εντελώς διαφορετικούς σκοπούς από αυτούς που θα περίμενε κανείς υπό φυσιολογικές συνθήκες. Η Μελίνα όμως δεν έζησε σε μια ήσυχη εποχή και κυρίως υπήρξε ένα από τα μεγάλα θύματα της πολιτικής ανατροπής που συνέβη στον τόπο στις 21 Απριλίου 1967 με την επιβολή του δικτατορικού καθεστώτος των Συνταγματαρχών. Η ιστορική συγκυρία το έφερε ώστε η δικτατορία να επιβληθεί την ώρα που Μελίνα γνώριζε την επιτυχία ανεβάζοντας στο Broadway της Νέας Υόρκης τη θεατρική διασκευή του «Ποτέ την Κυριακή» με τίτλο «Ilya Darling». Η παράσταση ματαιώθηκε και η Μελίνα βγήκε δημόσια καταγγέλλοντας το δικτατορικό καθεστώς στη διεθνή κοινότητα. Αμέσως δέχθηκε τα αντίποινα από τους δικτάτορες, τα οποία κλιμακώθηκαν ως εξής: α) Στέρηση της ελληνικής ιθαγένειας, β) Δήμευση της περιουσίας της, γ) Απαγόρευση προβολής των ταινιών της, δ) Απόπειρα δολοφονίας! Φυσικά δεν πτοήθηκε καθόλου απ' όλη αυτή τη συμπεριφορά και αποφάσιε πλέον να αφιερώσει όλες τις δυνάμεις και το όνομά της στην προσπάθεια αφύπνισης της διεθνούς κοινότητας για την κατάσταση στην Ελλάδα. Μετά την ανατροπή του καθεστώτος επέστρεψε πανηγυρικά στον τόπο της και παράλληλα με τις καλλιτεχνικές της δραστηριότητες ανέπτυξε έντονη πολιτική δραστηριότητα που την έφεραν ως το αξίωμα της υπουργού πολιτισμού επί πρωθυπουργίας Ανδρέα Παπανδρέου.

Σε όλη αυτή τη διαδρομή η Μελίνα έδειξε κατά καιρούς και τη διάθεσή της να εμπλέκεται διακριτικά και στο χώρο του τραγουδιού. Και χωρίς βέβαια να μπορεί να θεωρηθεί καλλίφωνη, η αλήθεια είναι ότι διαθέτει μια μοναδική εκφραστική δύναμη στην ερμηνεία κάποιων τραγουδιών που δέθηκαν στενά με τη φωνή της. Από τις πιο ξεχωριστές ερμηνευτικές της στιγμές ασφαλώ ξεχωρίζουν δύο τραγούδια του Μάνου Χατζιδάκι («Αγάπη που 'γινες δίκοπο μαχαίρι, «Τα παιδιά του Πειραιά»), το λυρικό αριστούργημα του Μίκη Θεοδωράκη «Αγάπη μου» («Φαίδρα») και η συγκινητική ελεγεία του Σταύρου Ξαρχάκου «Να με θυμάσαι». Όλα αυτά τα σπουδαία τραγούδια γνώρισαν δεκάδες νεότερες επανεκτελέσεις, καμία όμως δεν μπορεί να συγκριθεί με την ερμηνεία της Μελίνας!

Το παρόν αφιέρωμά μας στη Μελίνα Μερκούρη θα επικεντρωθεί στην τραγουδιστική της ιδιότητα και ειδικότερα σε ηχογραφήσεις που πραγματοποίησε στα χρόνια της Επταετίας ευρισκόμενη μόνιμα στο εξωτερικό. Κατά κανόνα οι ηχογραφήσεις αυτές περιλάμβαναν διασκευασμένα ελληνικά τραγούδια που ερμήνευε στα γαλλικά ή στα ελληνικά, συχνά με στίχους προσαρμοσμένους στις περιστάσεις, για να εξυπηρετούν την καταγγελτική της διάθεση.

 Το 1971 λοιπόν από την Polydor κυκλοφόρησε το γαλλόφωνο άλμπουμ «Je suis Grecque» («Είμαι Ρωμιά»), φράση που αποτέλεσε και το σήμα κατατεθέν της όλη εκείνη την περίοδο που ήταν αποκλεισμένη από την πατρίδα της. Το άλμπουμ περιλαμβάνει ένδεκα τραγούδια, τα περισσότερα σε δεύτερη εκτέλεση βασισμένα σε γνωστά ελληνικά τραγούδια των Μίκη Θεοδωράκη («Ο καημός», «Ο δικαστής», «Έχει ο θεός», «Σε πότισα ροδόσταμο») και Σταύρου Ξαρχάκου («Φύγαν τα παιδιά», «Στου Όθωνα τα χρόνια») μαζί με το παραδοσικό «Σαμιώτισσα» και δυο γαλλικές συνθέσεις του Joe Dassin (γιου του σκηνοθέτη) με γαλλικούς στίχους κυρίως του Claude Lemesle. Τις ενορχηστρώσεις και διασκευές επιμελήθηκε ο Alain Goraguer. Στη «Σαμιώτισσα» μάλιστα συμμετέχει φωνητικά και ο Αντώνης Καλογιάννης, ενώ στο γαλλικό «Le portugais» o Vincent Munro.

Μίμης Πλέσσας, Γιάννης Κότσιρας: Ο δρόμος (2006)

Την ίδια χρονιά (2002) που ο Μίμης Πλέσσας γιόρτασε στο Ηρώδειο το χρυσό του «ιωβηλαίο» για τα 50 χρόνια δισκογραφικής παρουσίας, έδωσε και μια δεύτερη επετειακή συναυλία τον Νοέμβριο της ίδιας χρονιάς στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών. Αυτή τη φορά δεν κατέφυγε σε κορφολόγημα από το πλούσιο τραγουδιστικό του ρεπερτόριο, αλλά αποφάσισε να επαναφέρει στο προσκήνιο το πιο πετυχημένο από τα έργα της χρυσής του εποχής, τον περίφημο κύκλο τραγουδιών «Ο δρόμος», έργο διαχρονικής αποδοχής που κατέχει μακράν το ρεκόρ πωλήσεων στην εγχώρια αγορά, καθώς οι ανεπιβεβαίωτες πληροφορίες μιλούν για ένα αριθμό άνω των δύο εκατομμυρίων αντιτύπων!

Το έργο είχε εκδοθεί το 1969 από τη Lyra και περιλαμβάνει δώδεκα αριστουργηματικά τραγούδια λαϊκού χρώματος βασισμένα στους εξαίρετους ποιητικούς στίχους του Λευτέρη Παπαδόπουλου με επίμονες βιωματικές αναφορές, αλλά και υπιανιγμούς για το απριλιανό καθεστώς, ενώ το βασικό τεχνικό τους χαρακτηριστικό είναι ότι σχεδόν όλα περιορίζονται στο κουπλέ, χωρίς δηλαδή το ρεφρέν που κατά κανόνα αποτελεί το πιο αβανταδόρικο στοιχείο ενός τραγουδιού. Τα τραγούδια στην πρώτη τους εκτέλεση ερμήνευσαν έξοχα ο Γιάννης Πουλόπουλος και η πρωτοεμφανιζόμενη Ρένα Κουμιώτη, ενώ μικρή συμμετοχή είχε και η νεοκυματική ερμηνεύτρια Πόπη Αστεριάδη.

Στην καινούργια εκτέλεση του έργου ο συνθέτης εμπιστεύθηκε το κύριο βάρος της ερμηνείας στον ανερχόμενο τότε ερηνευτή Γιάννη Κότσιρα, ο οποίος κατά σύμπτωση έχει γεννηθεί τη χρονιά που πρωτοκυκλοφόρησε το έργο. Μαζί του η άσημη ερμηνεύτρια Ελένη Φωτιάδου, η οποία αποδίδει δύο τραγούδια του έργου, όχι όμως τα ίδια ακριβώς που είχε ερμηνεύσει η Ρένα Κουμιώτη. Για την ακρίβεια, κοινό τους τραγούδι είναι το «Δώσε μου το στόμα σου», ενώ το δεύτερο είναι ο «Τρελλός» σε μια ομολογουμένως εξαιρετική επανεκτέλση με πολύ διαφορετική ενορχήστρωση που πραγματικά απογειώνει το συγκεκριμένο τραγούδι. Μοιράζεται επίσης με τον Γιάννη Κότσιρα την ερμηνεία του τραγουδιού «Φραγκόκκλησα». Δυστυχώς η  θαυμάσια αυτή ερμηνεύτρια δεν κατάφερε να βρει το δρόμο που της άξιζε στο ελληνικό πεντάγραμμο και έκτοτε έχει πειοριστεί σε ελάχιστες μεμονωμένες επανεμφανίσεις.

Ο ίδιος ο συνθέτης ενορχήστρωσε εκ νέου το έργο και διηύθυνε τη  Χορωδία Φίλων Μοντέρνας Μουσικής Δημήτρη Παπαδημητρίου και τη Λαϊκή Ορχήστρα Μίμη Πλέσσα. Σημαντικοί μουσικοί συγκροτούν το σώμα της ορχήστρας, όπως ο Νίκος Κατσίκης και ο Γιώργος Παχής στο μπουζούκι και το λαούτο, ο Θάνος Γεωργουλάς στα πνευστά, ο Γιώργος Ροϊλός στα κρουστά, ο Νίκος Τσεσμελής και ο Γιάννης Εκμετζόγλου στο μπάσο και ο Διονύσης Νήρος στα πλήκτρα. Στα φωνητικά συμμετείχαν ο Άλεξ Παναγή, η Μάρθα Ζιώγα και η Πάολα Κομίνη. Την επιμέλεια της παραγωγής είχε η σύζυγος του συνθέτη Λουκίλα Καρρέρ. Ο δίσκος τελικά εκδόθηκε το 2006.

Μίμης Πλέσσας: Ιωβηλαίον (2002)

Το 2002 ο Μίμης Πλέσσας συμπλήρωσε 50 ολόκληρα χρόνια δισκογραφικής παρουσίας, αφού τα πρώτα του τραγούδια («Θέλω ποτέ να μη χωρίσουμε», «Με τον έρωτα παρέα») είχαν κυκλοφορήσει σε δίσκο 78 στροφών το 1952 κι έκτοτε ο γόνιμος δημιουργικός του οίστρος τον κράτησε στην πρώτη γραμμή του ελληνικού πενταγράμμου αδιαλείπτως επί δεκαετίες, μέσα στις οποίες ο ίδιος κολύμπησε κάνοντας πρωταθλητισμό σε πολλαπλά πεδία της μουσικής έκφρασης και χτίζοντας ένα ζηλευτό ρεπερτόριο και μια πλουσιότατη δισκογραφία, τη δεύτερη σε όγκο πίσω από αυτή του Μίκη Θεοδωράκη.

Με αφορμή λοιπόν αυτή τη μεγάλη προσωπική του επέτειο αποφάσισε να γιορτάσει το χρυσό του «ιωβηλαίο», παρόλο που αποδείχθηκε πως είχε ακόμη πολύ δρόμο μπροστά του και συνέχισε για τουλάχιστον δύο δεκαετίες ακόμη, έτσι που τελικά να έχει υπερβεί κατά πολύ το ορόσημο των 50 χρόνων και να δικαιούται πλέον κι ένα «πλατινένιο ιωβηλαίο»! Στο πλαίσιο αυτό διοργανώθηκε μια μεγάλη συναυλία αφιερωμένη στο διαχρονικό του έργο, η οποία φιλοξενήθηκε στον ιερό χώρο του Ωδείου Ηρώδου Αττικού τον Μάιο του 2002 με τον προφανή πλέον τίτλο «Ιωβηλαίον» υπό τη γενική επιμέλεια της συζύγου του Λουκίλας Καρρέρ, η οποία μάλιστα έγραψε και τους προσφυείς στίχους ενός πρωτότυπου μουσικού κομματιού με τίτλο «Τα τραγούδια δεν έχουν εποχές» βασισμένου σε χαρακτηριστικούς στίχους από κλασικά τραγούδια του συνθέτη.

Η συναυλία αυτή ηχογραφήθηκε ζωντανά και σχεδόν αμέσως κυκλοφόρησε σε διπλό ψηφιακό δίσκο από τη Minos. Στο πρώτο μέρος βασικός ερμηνευτής των τραγουδιών ήταν ο Κώστας Χατζής, ενώ μεγάλο μέρος της ενότητας αυτής καταλαμβάνουν συνθέσεις τζαζ και οργανικά θέματα παιγμένα από το Κουιντέτο Μίμη Πλέσσα, την Ορχήστρα Νέων της Ευρωπαϊκής Ένωσης υπό τη διεύθυνση της Νίνας Πατρικίδου και τη Χορωδία Φίλων Μοντέρνας Μουσικής Δημήτρη Παπαδημητρίου. Η δεύτερη ενότητα έχει πιο καθαρό τραγουδιστικό περιεχόμενο και συγκροτείται από ένα απάνθισμα υπέροχων τραγουδιών του συνθέτη από τη δεκαετία του '60 με βασικούς ερμηνευτές τη Μαρινέλλα και τον Δημήτρη Μητροπάνο, με τη συμμετοχή της Ελευθερίας Αρβανιτάκη και του Στέφανου Κορκολή ως σολίστ του πιάνου.

Εδώ πρέπει να γίνει μια αναγκαία επισήμανση: Προφανώς σε κάθε μουσικόφιλο προξενεί μεγάλη εντύπωση και απορία η απουσία από τη συναυλία του Γιάννη Πουλόπουλου, δεδομένου ότι ήταν ο κατεξοχήν ταυτισμένος με τον συνθέτη Έλληνας ερμηνευτής. Τον αντικατέστησε βέβαια επάξια ο πάντα πρόθυμος και δοτικός προς όλους Δημήτρης Μητροπάνος, αλλά ο συνθέτης δεν έκρυψε την εύλογη πικρία του για την αγνωμοσύνη απέναντί του από ένα δικό του παιδί. Πάντως εκείνη την εποχή οι σχέσεις των δύο ανδρών είχαν ήδη διαρραγεί, ενώ παράλληλα ο Πουλόπουλος είχε αποσυρθεί ουσιαστικά από την ενεργό δράση αντιμετωπίζοντας προσωπικά προβλήματα.

Μίμης Πλέσσας: 'Ελληνες συνθέτες (2005)

Από τη μεγάλη σειρά αφιερωμάτων σε σημαντικές μορφές του ελληνικού τραγουδιού που εξέδωσε κατά την πρώτη δεκαετία του νέου αιώνα η δισκογραφική εταιρεία FM Records υπό το γενικό τίτλο «Έλληνες συνθέτες» το αφιέρωμα στον Μίμη Πλέσσα κυκλοφόρησε το 2005 σε διπλό ψηφιακό δίσκο με άτυπο υπότιτλο «42 αξέχαστες επιτυχίες», οι οποίες μοιράζονται σε τραγούδια και οργανικά θέματα, όλα σε δεύτερη εκτέλεση.

Το επιλεγμένο υλικό αντλήθηκε από την πλούσια παρακαταθήκη του συνθέτη, κυρίως από την υπέροχη ανθοφορία του κατά τη δεκαετία του '60, τραγούδια πολυαγαπημένα και πολυτραγουδισμένα και ήδη με πάμπολλες επανεκτελέσεις. Η έμπνευση του συνθέτη, ως γνωστόν, δεν είχε σύνορα, κι έτσι εύλογα συνυπάρχουν εξαίσιες μελωδίες από το «ελαφρό» ρεπερτόριο δίπλα σε στέρεες λαϊκές μελωδίες διαχρονικής γοητείας και ομορφιάς που λάμπρυναν στις πρώτες εκτελέσεις τους από κορυφαίες φωνές, όπως ο Γιάννης Πουλόπουλος, η Τζένη Βάνου, η Ρένα Κουμιώτη, ο Γιάννης Βογιατζής, ο Αντώνης Καλογιάννης και άλλοι. Στη φρεσκαρισμένη τους εκδοχή επιστρατεύτηκε μια πλειάδα ερμηνευτών της παλιότερης και νεότερης γενιάς που απέδωσαν στις περισσότερες περιπτώσεις με πολύ αξιοπρεπή έως ενδιαφέροντα τρόπο τα τραγούδια. 

Το τραγούδι «Πρώτη φορά», με το οποίο μας πρωτοσυστήθηκε δισκογραφικά η Ρένα Κουμιώτη το 1969, εδώ ακούγεται σε διπλή εκτέλεση, μία πιο συμβατική με τη Λόρνα (Κούτση) και μια δεύτερη πανέμορφη διασκευή σε ύφος μπαλάντας με συνοδεία κιθάρας που ερμηνεύει με πολλή ευαισθησία ο Σπύρος Βλασσόπουλος. Από τους παλιότερους ερμηνευτές συμμετέχουν οι: Δάκης, Αρλέτα, Βλάσης Μπονάτσος, Κώστας Θωμαΐδης και Γιάννης Κούτρας. Μαζί τους οι νεότεροι: Θεοδοσία Στίγκα, Στέφανος Κορκολής, Μαρίνα Σκιαδαρέση, Νίκος Κρητικός, Ελένη Αντωνιάδου, Αιμιλία Τζωρζίνα, Μαριάννα Ευσταθίου, Άννα Μελίτη και Anne-Mary Vithynou. Η τελευταία ερμηνεύει σε αγγλόφωνη διασκευή τα τραγούδια «And then you went away» («Ποια νύχτα σ' έκλεψε») και «Just the two of us» («Η αγάπη μας»). Συμμετέχει απίσης ο ηθοποιός Πέτρος Φιλιππίδης, ενώ για κάποιο λόγο περιλαμβάνεται και το υπέροχο «Τι κρίμα» στην πρώτη και αξεπέραστη ερμηνεία της Τζένης Βάνου.

Το άλμπουμ συμπληρώνεται με τέσσερα οργανικά θέματα, τα τρία βασισμένα στις μελωδίες των τραγουδιών «Θα πιω απόψε το φεγγάρι», «Ξημερώνει Κυριακή» και «Έπεφτε βαθιά σιωπή». Το τέταρτο οργανικό θέμα στο φινάλε της έκδοσης είναι και το πιο ενδιαφέρον. Πρόκειται για την ωραιότατη «Λαϊκή σουίτα» (αποτελούμενη από τέσσερις λαϊκούς χορούς: ζεϊμπέκικο, καρσιλαμάς, χασάπικο, χασαποσέρβικο) για μπουζούκι και ορχήστρα με σολίστ τον Γιώργο Ζαμπέτα από ζωντανή ηχογράφηση συναυλίας του συνθέτη στο εξωτερικό (Γερμανία;).

Ο Μίμης Πλέσσας στα τραγούδια του Καλλιτεχνικού Καφενείου (1986)

Από την εποχή της τηλεοπτικής μονοκρατορίας της Ελληνικής Τηλεόρασης μας διασώζονται αρκετά δείγματα της αισθητικής εκείνης της εποχής, τα οποία, παρά τα περιορισμένα τεχνικά μέσα που τότε ήταν διαθέσιμα, κατά κανόνα υπερέχουν σε ποιότητα παραγωγής από τα νεότερα του ευτελούς γούστου που επέβαλε η πολυφωνία των ιδιωτικών μέσων. Ειδικότερα, συγκρίνοντας νεότερες εκπομπές ανάδειξης ταλέντων στο μουσικό και σκηνικό τομέα με τις αντίστοιχες εκείνης της εποχής, δεν μπορεί παρά να νοσταλγήσει τα παλιά, τότε που επικεφαλής τέτοιων προγραμμάτων ήταν σημαίνουσες προσωπικότητες του καλλιτεχνικού χώρου που δε δίσταζαν να εκτεθούν ζωντανά απέναντι στο κοινό. Ασφαλώς και μένουν αλησμόνητες και διαχρονικά σημεία αναφοράς δύο τουλάχιστον τέτοιες παραγωγές. Πρώτα η μουσική εκπομπή «Να η ευκαιρία» (Γιώργος Κατσαρός, Γρηγόρης Γρηγορίου, Λευτέρης Παπαδόπουλος, Ροζίτα Σώκου κ.ά.) που παρουσιάστηκε στην ΕΡΤ κατά την περίοδο 1977-1983, μέσα από την οποία βρήκαν το πρώτο βήμα της καριέρας τους σπουδαίοι ερμηνευτές, όπως η Γλυκερία, ο Μανώλης Λιδάκης, ο Βασίλης Λέκκας, η Νένα Βενετσάνου και πολλοί άλλοι. Και λίγο αργότερα το περίφημο «Καλλιτεχνικό Καφενείο» με οικοδεσπότες τον συνθέτη Μίμη Πλέσσα, τον σκηνοθέτη Κώστα Φέρρη και τον ηθοποιό Βασίλη Τσιβιλίκα.

Σήμερα λοιπόν θα σταθούμε σ' αυτή την ξεχωριστή καλλιτεχνική δραστηριότητα του ακαταπόνητου Μίμη Πλέσσα, ο οποίος πάντα στη ζωή του στάθηκε ιδιαίτερα γενναιόδωρος και απέναντι στους συνοδοιπόρους του, αλλά κυρίως απέναντι σε άσημους καλλιτέχνες που προσπαθούσαν να βρουν τον βηματισμό τους στο χώρο, για τους οποίους ο ίδιος στάθηκε αληθινός μέντορας. Το «Καλλιτεχνικό Καφενείο» λοιπόν αποτελεί άλλο ένα τέτοιο δείγμα της γενναιοδωρίας του, καθώς φρόντισε, μαζί με τους συνεργάτες του, να προβάλει κάποιες καινούργιες φωνές που προσπαθούσαν να εδραιώσουν την παρουσία τους στο πεντάγραμμο, δηλαδή ο Γιάννης Δημητράς, ο οποίος είχε βέβαια ήδη μια προϋπηρεσία στο χώρο από την προηγούμενη δεκαετία, η Κλεοπάτρα, η Μαρία Κανελλοπούλου και ο Χρήστος Ζαβάκος. Είναι οι τέσσερις ερμηνευτές των τραγουδιών που ακούγονταν σε κάθε επεισόδιο. 

Η εκπομπή παρουσιάστηκε στην ΕΡΤ επί δύο συνεχόμενες σεζόν (1986-1988) με δύο επεισόδια κάθε εβδομάδα και δεν περιοριζόταν μόνο στο χώρο του τραγουδιού, αλλά κάλυπτε και άλλους καλλιτεχνικούς τομείς, όπως το θέατρο και ο κινηματογράφος. Στις εκπομπές αυτές παρήλασαν άπαντες σχεδόν οι εν ζωή εκπρόσωποι της εγχώριας τέχνης. Ειδικότερα, από το χώρο του τραγουδιού εμφανίστηκαν μεταξύ άλλων οι: Γιάννης Σπανός, Γιώργος Χατζηνάσιος, Λουκιανός Κηλαηδόνης, Λευτέρης Παπαδόπουλος, Τώνης Μαρούδας, Γιώργος Μητσάκης, Χρήστος Νικολόπουλος, Πόλυ Πάνου, Καίτη Γκρέυ, Γιάννης Πάριος, Σταμάτης Κόκοτας, Δήμητρα Γαλάνη και πολλοί άλλοι νεότεροι.

Από το μουσικό υλικό των εκπομπών αυτών επιλέχθηκαν 21 θέματα σε συντομευμένη μορφή που αποτέλεσαν το σώμα μιας δισκογραφικής έκδοσης που κυκλοφόρησε το 1986 από τη Sonora. Ο ίδιος ο Μίμης Πλέσσας είχε τη συνολική μουσική επιμέλεια, ενορχήστρωσε και διηύθυνε τα τραγούδια που αποτελούν ένα δειγματοληπτικό απάνθισμα από το σύνολο του ελληνικού πενταγράμμου, από τα χρόνια του ρεμπέτικου και λαϊκού τραγουδιού με εκπροσώπους τον Βασίλη Τσιτσάνη, τον Γιώργο Μητσάκη, τον Μανώλη Χιώτη και τον Γιώργο Ζαμπέτα ως την εποχή του «έντεχνου» και νεωτερικού τραγουδιού με τον Μίκη Θεοδωράκη, τον Μάνο Χατζιδάκι, τον Σταύρο Ξαρχάκο, τον Γιώργο Κατσαρό, τον Γιάννη Σπανό, τον Μάνο Λοΐζο, τον Νίκο Ιγνατιάδη και φυσικά τον Μίμη Πλέσσα. 

Δούκισσα: Το ελληνικό τραγούδι, αρ.21 (2006)

Κλείνοντας το αφιέρωμά μας στη λαϊκή ερμηνεύτρια Δούκισσα (1941-2010) θα σταθούμε σε ένα αφιερωματικό άλμπουμ που εκδόθηκε το 2006 από τη Universal (Polydor) στο πλαίσιο της μεγάλης σειράς «Το ελληνικό τραγούδι», μιας εκτεταμένης δισκογραφικής σειράς, η οποία κυκλοφόρησε σε τρεις ενότητες των δώδεκα δίσκων η καθεμία, η πρώτη αφιερωμένη στο «ελαφρό» τραγούδι, η δεύτερη στο λαϊκό και η τρίτη στο δημοτικό. Ο υπ' αριθμόν 21 λοιπόν δίσκος (9ος της λαϊκής ενότητας) είναι αφιερωμένος στη Δούκισσα.

Πρόκειται για ένα άλμπουμ με είκοσι συνολικά ερμηνευτικές στιγμές της Δούκισσας σε πρώτη ή δεύτερη εκτέλεση, παρμένες από διάφορες ηχογραφήσεις της μέσα από τη μακρόχρονη θητεία της στο λαϊκό πεντάγραμμο. Στην πραγματικότητα βέβαια το υλικό μοιράζεται σε δύο άτυπες ενότητες, οι οποίες ανήκουν σε τελείως διαφορετικές χρονικές περιόδους. Η πρώτη ενότητα περιλαμβάνει επτά τραγούδια από τη χρυσή περίοδο της καριέρας της, δηλαδή το διάστημα 1964-1970, όλα προερχόμενα από τις 45 στροφές. Εδώ θα βρούμε σημαντικά τραγούδια στην αυθεντική πρώτη τους εκτέλεση («Πού πας χωρίς αγάπη», «Οι αναμνήσεις», «Άνθρωποι είμαστε» κ.ά.), ανάμεσά τους και δύο επανεκτελέσεις τραγουδιών του Γιάννη Σπανού («Στον ουρανό είν' ένα αστέρι», «Πες πως μ' αντάμωσες»).

Η δεύτερη ενότητα είναι πολύ ευρύτερη, καθώς περιλαμβάνει 13 τραγούδια, όλα σε δεύτερη εκτέλεση ηχογραφημένα κατά τη δεκαετία του '80. Συγκεκριμένα, το υλικό αντλήθηκε από τα άλμπουμ «Παλιά ρεμπέτικα και λαϊκά» και «Τα χασικλίδικα», αμφότερα εκδόσεις του 1983, μαζί με δύο ανεξάρτητες ηχογραφήσεις του 1981 και 1986, οι οποίες ενσωματώθηκαν στο πρώτο άλμπουμ στην ψηφιακή του επανέκδοση το 1996. Πρόκειται για ένα απάνθισμα τραγουδιών από την εποχή του ρεμπέτικου και κλασικού λαϊκού με τις υπογραφές του Βασίλη Τσιτσάνη, του Γιώργου Μητσάκη, του Γιάννη Παπαϊωάννου, του Γιάννη Τατασόπουλου, του Γεράσιμου Κλουβάτου, του Στράτου Παγιουμτζή, του Στελλάκη Περπινιάδη, του Στέλιου Χρυσίνη, του Άκη Πάνου και φυσικά του Γιώργου Ζαμπέτα.

Δούκισσα: Το ξεκίνημα (Ηχογραφήσεις 1957-1963)

Σαν σήμερα πριν από 16 χρόνια, στις 30 Σεπτεμβρίου 2010, έφυγε από τη ζωή η σπουδαία λαϊκή ερμηνεύτρια Δούκισσα (πλήρες όνομα Δούκισσα Φωταρά), η οποία γεννήθηκε στον Πειραιά το 1941, πρωτοβγήκε στο πάλκο ως χορεύτρια μόλις 12 χρονών και υπηρέτησε το λαϊκό τραγούδι επί τέσσερις δεκαετίες γνωρίζοντας στη μακρόχρονη πορείας της πολλές μεγάλες επιτυχίες, κυρίως μετά τα μέσα της δεκαετίας του '70, όταν στράφηκε οριστικά προς ένα είδος εύπεπτου τραγουδιού της μεγάλης νυχτερινής πίστας.

Η πρώτη δισκογραφική καταγραφή της φωνής της ανατρέχει στο πολύ μακρινό 1957, όταν ηχογράφησε για δίσκο 78 στροφών το πρώτο της τραγούδι («Με την κοπέλα π' αγαπώ») σε μουσική του Στέλιου Χρυσίνη. Συνέχισε με το ίδιο ρεπερτόριο ως τα μέσα της δεκαετίας του '60, όταν η συνάντησή της με τον Γιάννη Μαρκόπουλο θα της δώσει την πρώτη μεγάλη ευκαιρία να αναδείξει τα σπουδαία ερμηνευτικά της προσόντα με τραγούδια, όπως: «Στα μάτια σου γεννήθηκαν», «Κόκκινα χείλη φίλησα», «Τα παλικάρια», «Τι να πω και τι να κάνω». Ακολούθησαν σημαντικές συνεργασίες με πολλούς άλλους συνθέτες και κυρίως με τον Γιώργο Ζαμπέτα που της απέφεραν και αξιόλογες εμπορικές επιτυχίες («Πού πας χωρίς αγάπη», «Η μοντέρνα η Αθήνα», «Παιδικά μου όνειρα»), αλλά και με τον Τόλη Βοσκόπουλο («Οι αναμνήσεις»), με τον οποίο συμπορεύτηκε για κάμποσα χρόνια και ως ηθοποιός συμπρωταγωνιστώντας δίπλα του σε μια σειρά μελό ταινιών της εποχής (1966-1970), ενώ από το 1969 άρχισε να παρουσιάζει και προσωπικούς πλέον δίσκους 33 στροφών.

Το αφιέρωμά μας στη Δούκισσα θα ξεκινήσει με τις πρώτες της ηχογραφήσεις για τις 78 και 45 στροφές που κυκλοφόρησαν κατά το διάστημα 1957-1963, τραγούδια σε καθαρόαιμο λαϊκό ύφος από τους εκλεκτότερους μάστορες του είδους. Ηχογραφώντας 2-3 ζεύγη τραγουδιών το χρόνο υπολογίζονται γύρω στα 30 τα πρώτα αυτά σκόρπια τραγούδια της Δούκισσας, τα οποία παραμένουν σχεδόν άγνωστα στο ευρύτερο κοινό και φυσικά είναι πλέον δυσεύρετα. Ευτυχώς η Columbia φρόντισε να μας διασώσει τα μισά σχεδόν από αυτά σε ένα συγκεντρωτικό άλμπουμ με 14 τραγούδια που κυκλοφόρησε το 1985 με τίτλο: «25 Χρόνια Δούκισσα» και υπότιτλο: «Οι μεγαλύτερες επιτυχίες». Μικρή σημασία έχει να πούμε ότι οι τίτλοι αυτοί δεν ανταποκρίνονται και τόσο στην ιστορική πραγματικότητα, αφού το υλικό χρονολογείται μερικά χρόνια πιο πίσω από το όριο που θέτει ο τίτλος (1960) και ασφαλώς δεν πρόκειται για «επιτυχίες» με την έννοια του εμπορικού αντικρίσματος, αλλά για απλά λαϊκά τραγούδια που αποτέλεσαν ωστόσο τις πρώτες βάσεις της μεγάλης καριέρας που ακολούθησε, έστω κι αν τα ίδια έχουν πλέον ξεχαστεί. 

Η συλλογή λοιπόν μας διασώζει αρκετές από τις πρώτες πρώτες ηχογραφήσεις της έφηβης ακόμη ερμηνεύτριας, όπως το πρώτο της τραγούδι που προαναφέραμε («Με την κοπέλα π' αγαπώ») του Στέλιου Χρυσίνη ηχογραφημένο το 1957. Το 1958 συνεργάστηκε με τον Μανώλη Χιώτη στη δεύτερη εκτέλεση των τραγουδιών «Σβήσε τη φλόγα» και «Απότομα», ενώ την ίδια χρονιά τραγούδησε Γιώργο Μητσάκη («Οι άντρες»), Απόστολο Καλδάρα («Αχ, βρε φτώχεια κακομοίρα»), αλλά και Άκη Πάνου («Μια βραδιά καταραμένη»). Το άλμπουμ περιλαμβάνει επίσης τραγούδια του Απόστολου Χατζηχρήστου, του Θόδωρου Δερβενιώτη, του Στέλιου Μακρυδάκη, του Παναγιώτη Πετσά, του Γιάννη Καραμπεσίνη, του Βασίλη Καραπατάκη, του Τόλη Εσδρά και του Γιώργου Μουφλουζέλη. Σε κάποια τραγούδια συνοδεύουν στα φωνητικά ο Μανώλης Χιώτης και ο Χρηστάκης.

Σταύρος Λογαρίδης, Δημήτρης Πουλικάκος: Τα παιδία παίζει (2009)

Πριν από 73 χρόνια, στις 21 Σεπτεμβρίου 1953, γεννήθηκε ο τραγουδοποιός Σταύρος Λογαρίδης (1953-2022), ο οποίος ξεκίνησε στις αρχές της δεκαετίας του '70 ως μέλος του ποπ σχήματος Poll (μαζί με τον Κώστα Τουρνά και τον Robert Williams) και συνέχισε με το συγκρότημα Ακρίτες, για να ακολουθήσει αυτόνομη πορεία στη συνέχεια παρουσιάζοντας κατά καιρούς κάμποσες ενδιαφέρουσες συνθετικές δουλειές, ενώ έδειξε ενδιαφέρον και για το σκηνικό χώρο γράφοντας μουσική για τον κινηματογράφο (σε συνεργασία κυρίως με τον Κώστα Φέρρη) και την τηλεόραση.

Στο διπλό άλμπουμ «Τα παιδία παίζει» ο Σταύρος Λογαρίδης μοιράζεται το υλικό με τον γερόλυκο του ελληνικού ροκ Δημήτρη Πουλικάκο, ένα υλικό εντελώς ετερόκλητο, αφού συγκροτείται με πρωτότυπες συνθέσεις, επανεκτελέσεις, αλλά και ζωντανές ηχογραφήσεις των δύο καλλιτεχνών από διάφορες συναυλίες τους. Ουσιαστικά λοιπόν πρόκειται για ένα τσουβάλιασμα ανόμοιων ηχογραφημάτων που ενοποιούνται στοιχειωδώς μόνο από την παρουσία και την ερμηνεία των δύο κατά συνθήκην συνεργατών. 

Από τα βασικά χαρακτηριστικά της έκδοσης είναι το άνοιγμα του Σταύρου Λογαρίδη σε συναδέλφους του που δραστηριοποιούνται σε διαφορετικούς μουσικούς χώρους, όπως οι τραγουδοποιοί Νίκος Ζούδιαρης και Κώστας Λειβαδάς, αλλά και οι στιχουργοί Λίνα Δημοπούλου και Ελένη Ζιώγα με υλικό παρμένο εν μέρει από το άλμπουμ «Ξαφνικά καλοκαίρι» (2007). Ενδιαφέρουσες είναι οι επανεκτελέσεις επιλεγμένων κομματιών από το διεθνές ρεπερτόριο, όπως συνθέσεις των Mick Jagger, Paul Anka και David Bowie, ενώ το δικό του (μεταθανάτιο) «παρών» δίνει και ο Παύλος Σιδηρόπουλος με τον εμβληματικό «Μπάμπη τον Φλου». Έχουμε επίσης και δύο οργανικά θέματα, ένα από τον καθένα, από τα οποία η σύνθεση του Σταύρου Λογαρίδη αποτελεί το βασικό θέμα της μουσικής του για την παλιά τηλεοπτική σειρά «Μενεξεδένια πολιτεία» (1975). Η μεγάλη έκπληξη όμως βρίσκεται στο φινάλε του άλμπουμ, όπου ο Δημήτρης Πουλικάκος μας δίνει μια εντελώς ιδιόμορφη στα όρια του γκροτέσκου διασκευή του κλασικού λαϊκού τραγουδιού «Υπάρχω» των Χρήστου Νικολόπουλου και Πυθαγόρα που είχε σφραγίσει με την ερμηνεία του ο Στέλιος Καζαντζίδης.

Η Καίτη Γκρέυ στις μεγάλες επιτυχίες του Στέλιου Καζαντζίδη (1972)

Συμπληρώνονται σήμερα 95 χρόνια από την ημέρα που ήρθε στον κόσμο ο μέγας λαϊκός ερμηνευτής Στέλιος Καζαντζίδης, ο οποίος γεννήθηκε στη Νέα Ιωνία της Αθήνας στις 29 Αυγούστου 1931 κι έφυγε από τη ζωή στις 14 Σεπτεμβρίου 2001. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι πρόκειται για τον δημοφιλέστερο Έλληνα ερμηνευτή διαχρονικά, έναν καλλιτέχνη με ακαταμάχητη υστεροφημία, ο οποίος ποτέ δεν επαναπαύτηκε στις δάφνες του, αλλά πάντα αναζητούσε - με τον δικό του, συνήθως ιδιόρρυθμο, τρόπο - ανατροπές και καινούργια πράγματα, χωρίς ωστόσο ποτέ να απομακρυνθεί από το χώρο του λαϊκού τραγουδιού, αρνούμενος μάλιστα πεισματικά να ενδώσει στις σειρήνες του λεγόμενου «έντεχνου», όπως ο συνοδοιπόρος του Γρηγόρης Μπιθικώτσης, αν και περιστασιακά βρέθηκε δίπλα στους πρωτοπόρους συνθέτες του είδους (Μίκης Θεοδωράκης, Μάνος Χατζιδάκις, Χρήστος Λεοντής, Μάνος Λοΐζος).

Δε βρίσκω σκόπιμο να περιγράψω αναλυτικά τη λαμπρή πορεία του στο ελληνικό λαϊκό τραγούδι, μιας και αυτά τα γράψαμε ήδη πολλές φορές και λίγο πολύ είναι γνωστά στους πάντες, οπότε θα περιοριστώ σε ένα ενδεικτικό χρονολόγιο με τους βασικούς σταθμούς της καλλιτεχνικής και προσωπικής του διαδρομής:

• 1952: Κάνει το δισκογραφικό του ντεμπούτο με το τραγούδι «Για μπάνιο πάω» του Απόστολου Καλδάρα.
• 1952-1963: Ηχογραφεί δίσκους 78 και 45 στροφών αποκλειστικά στην Columbia.
• 1953: Αρραβωνιάζεται με την Καίτη Γκρέυ, αλλά η σχέση τους θα του αφήσει βαθιά πικρία και απογοήτευση.
• 1957: Γνωρίζεται με τη Μαρινέλλα και συμπορεύονται καλλιτεχνικά για μία δεκαετία.
• 1964: Παντρεύεται με τη Μαρινέλλα, αλλά ο γάμος τους θα κρατήσει μόλις μέχρι το 1966, οπότε και θα χωρίσουν οι δρόμοι τους.
• 1964: Υπογράφει συμβόλαιο με την Odeon, μετέπειτα Minos, όπου θα αρχίσει να ηχογραφεί δίσκους 33 στροφών.
• 1966: Αποφασίζει να διακόψει τις ζωντανές του εμφανίσεις στα νυχτερινά μαγαζιά.
• 1968: Υπογράφει παράτυπα προσωρινό συμβόλαιο με τη Philips, το οποίο ωστόσο ακυρώθηκε άμεσα κι αναγκάστηκε να επανέλθει στη Minos, αν και στο μεταξύ είχε επιχειρήσει να δημιουργήσει τη δική του ανεξάρτητη δισκογραφική στέγη (Standard).
• 1969-1974: Παρουσιάζει μια μεγάλη σειρά προσωπικών δίσκων στη Minos με τραγούδια του Απόστολου Καλδάρα, του Άκη Πάνου, του Χρήστου Νικολόπουλου και άλλων λαϊκών συνθετών, αλλά και του Μίκη Θεοδωράκη.
• 1975: Ηχογραφεί το ιστορικό άλμπουμ «Υπάρχω» των Χρήστου Νικολόπουλου και Πυθαγόρα που θα αποτελέσει και το κύκνειο δισκογραφικό του άσμα στη Minos αρνούμενος στη συνέχεια να συμμορφωθεί με τους δεσμευτικούς όρους του συμβολαίου του, πράγμα που θα τον φέρει αντιμέτωπο με την εταιρεία και θα ακολουθήσουν μακροχρόνιοι δικαστικοί αγώνες.
• 1976: Αποφασίζει να εγκατασταθεί στην Αμερική, όπου θα παραμείνει ως το 1978, ενώ μετά την επιστροφή του απέχει συνειδητά από κάθε δισκογραφική δραστηριότητα.
• 1987: Επανέρχεται στη δισκογραφία και ηχογραφεί μερικούς ακόμη δίσκους με σημαντική εμπορική επιτυχία.

Το 1972 από τη Minos κυκλοφόρησε ένα άλμπουμ που έχει έμμεση μόνο σχέση με τον μεγάλο βάρδο, αφού πρόκειται για μια προσωπική δουλειά της Καίτης Γκρέυ (1924-2025), η οποία αποφάσισε να ηχογραφήσει μια σειρά γνωστών τραγουδιών του Καζαντζίδη με τη δική της φωνή. Το άλμπουμ φέρει τον τίτλο «Η Καίτη Γκρέυ στις μεγάλες επιτυχίες του Στέλιου Καζαντζίδη» και περιλαμβάνει δώδεκα κλασικά τραγούδια που έχουν σφραγιστεί με τις μοναδικές ερμηνείες του μεγάλου τραγουδιστή, τα περισσότερα από την πρώιμη φάση της καριέρας του. Τη μουσική υπογράφουν εκλεκτοί μαστόροι του λαϊκού πενταγράμμου, όπως ο Βασίλης Τσιτσάνης, ο Γιάννης Παπαϊωάννου, ο Απόστολος Καλδάρας, ο Μανώλης Χιώτης, ο Θόδωρος Δερβενιώτης, ο Μπάμπης Μπακάλης και άλλοι, ενώ δύο τραγούδια φέρουν την υπογραφή του ίδιου του Καζαντζίδη, από τα οποία ασφαλώς ξεχωρίζει το αριστουργηματικό «Μια παλιά ιστορία».

Χωρίς αμφιβολία η Καίτη Γκρέυ διαθέτει την απαιτούμενη φωνητική επάρκεια για ένα τέτοιο υλικό και το αποδίδει σωστά (ξεχωριστή στιγμή το «Άσπρο πουκάμισο»), αλλά η βαριά σκιά της πρώτης και αξεπέραστης εκτέλεσης δεν επιτρέπει στη φιλότιμη αυτή δουλειά να σταθεί γερά στα πόδια της και διεκδικήσει την αυτονομία της.

Βίκυ Λέανδρος: Το μυστικό σου (1989)

Η περίοδος 1968-1973 αποτέλεσε το διάστημα της απόλυτης ακμής της διάσημης Ελληνίδας ποπ ερμηνεύτριας Βίκυς με αποκορύφωμα την κατάκτηση του πρώτου βραβείου στο φεστιβάλ της Eurovision το 1972 με το υπέροχο τραγούδι «Apres toi» που συνέθεσε ο πατέρας της Λεό Λέανδρος (Παπαθανασίου), ο οποίος υπέγραφε συνήθως με το ψευδώνυμο Mario Panas.

Στο διάστημα αυτής της γόνιμης πενταετίας η Βίκυ παρουσίασε πάνω από δέκα προσωπικούς δίσκους γνωρίζοντας τεράστια εμπορική απήχηση! Μάλιστα κατά καιρούς φρόντιζε να δίνει και το ελληνικό παρών της με ελληνόφωνα άλμπουμ που περιείχαν τις διάσημες ξένες επιτυχίες της μεταφερμένες στα ελληνικά, συνήθως με στίχους του Νίκου Ελληναίου (1940-2025), ενός πολυγραφότατου στιχουργού στενά συνδεδεμένου με το ελληνικό ποπ τραγούδι του '60 και '70 μέσα από πάμπολλες συνεργασίες του με τα γνωστότερα ονόματα της εγχώριας σκηνής (Olympians, Αλέκα Κανελλίδου, Ελπίδα, Σταύρος Ζώρας, Μαρίνα κ.ά.).

Το 1989 η Philips εξέδωσε το άλμπουμ «Το μυστικό σου» αφιερωμένο στο ελληνόφωνο ρεπερτόριο της Βίκυς, διανθισμένο πάντως και με κάποια ξενόγλωσσα τραγούδια. Το υλικό του δίσκου - συνολικά 18 κομμάτια - είναι αντλημένο ουσιαστικά από ηχογραφήσεις της διετίας 1968-1969, όπου περιλαμβάνονται αδιακρίτως τραγούδια του πατέρα της, αλλά και άλλων διάσημων δημιουργών, από τον George Gershwin ως τους θρυλικούς Bee Gees. Μερικά από τα τραγούδια αυτά ανήκουν στα αγαπημένα των παιδικών μου χρόνων, όπως: «Το μυστικό σου», «Μια φορά κι ένα καιρό», «Δε μ' αγαπούσες», «Πες μου την αλήθεια», «Χαμένη αγάπη», «Τώρα γυρίζω», «Μη με φιλάς» και «Όταν φτάσεις στην Αθήνα». Τα δύο τελευταία μάλιστα έχουν στίχους του Λευτέρη Παπαδόπουλου.

Βίκυ Λέανδρος: A Taste of Vicky (1967)

Σαν σήμερα, στις 23 Αυγούστου 1952, γεννήθηκε στην Κέρκυρα μια διάσημη Ελληνίδα ερμηνεύτρια, η οποία έζησε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής της στη Γερμανία, όπου εγκαταστάθηκε μόνιμα ήδη από μικρό παιδί κι έγινε το ορμητήριό της για μια μεγάλη διεθνή καριέρα που η ακμή της κράτησε κάπου μια δεκαετία, από τα μέσα της δεκαετίας του '60 ως τα πρώτα χρόνια της επόμενης. 

Ο λόγος για τη Βίκυ, τη Vicky Leandros, κατά κόσμον Βασιλική Παπαθανασίου, κόρη του διάσημου συνθέτη Λέανδρου Παπαθανασίου (1923-2025), γνωστού και με το ψευδώνυμο Mario Panas, ο οποίος στάθηκε ο μεγάλος της μέντορας και ο βασικός τροφοδότης του ρεπερτορίου της. Κορυφαία στιγμή της πολύ γόνιμης αυτής συνεργασίας στάθηκε το γαλλόφωνο τραγούδι «Apres toi», με το οποίο η Βίκυ το 1972 εκπροσώπησε στην Eurovision το Λουξεμβούργο και απέσπασε το πρώτο βραβείο!

Η πρώτη ηχογράφησης της Βίκυς πραγματοποιήθηκε το 1965, όταν ήταν μόλις 13 χρόνων, ενώ το 1966 παρουσίασε τον πρώτο προσωπικό της δίσκο με τίτλο «Songs und Folklore». Το 1967 ήρθε αμέσως ο δεύτερος ολοκληρωμένος της δίσκος με τίτλο «A Taste of Vicky». Πρόκειται για ένα όμορφο άλμπουμ με δώδεκα ποπ τραγουδάκια, ανάμεσα στα οποία και κάποια σε μουσική του πατέρα της με την υπογραφή Mario Panas, καθώς κι ένα ελληνικό, το αγαπημένο «Κάπου υπάρχει η αγάπη μου» του Μάνου Χατζιδάκι, ερμηνευμένο μάλιστα στα ελληνικά, ενώ τα υπόλοιπα τραγούδια αποδίδονται σε τρεις διαφορετικές γλώσσες, γερμανικά, γαλλικά και αγγλικά. Τον ορχήστρα διευθύνει ο Arno Flor.

Κώστας Χατζής: Ουαί! (1973)

Ο Κώστας Χατζής είναι ασφαλώς εμπεδωμένος στη συνείδηση κάθε παλιότερου φιλόμουσου ως μια εμβληματική μορφή του ελληνικού τραγουδιού, ασφαλώς ο παλιότερος εν ζωή και μακροβιότερος ενεργός Έλληνας μουσικός που διανύει ήδη την έβδομη δεκαετία συνεχούς παρουσίας στο χώρο του ελληνικού πενταγράμμου ως ένας ευαίσθητος και λυρικός τραγουδοποιός και εμρηνευτής με χαρακτηριστικό φωνητικό ηχόχρωμα που πορεύεται όλα αυτά τα χρόνια κόντρα στις επιταγές του συρμού και του εμπορίου διακηρύσσοντας μέσα από τα τραγούδια του τις σταθερές προσωπικές του αξίες, όπως ο ανθρωπισμός, η αδελφοσύνη, η αγάπη, η αλληλεγγύη, η ειρήνη. 

Σήμερα λοιπόν ο εξαιρετικός αυτός καλλιτέχνης συμπληρώνει 90 χρόνια ζωής, καθώς ήρθε στον κόσμο στις 13 Αυγούστου 1936 στη Λειβαδιά, ενώ το 1957 εγκαταστάθηκε  στην πρωτεύουσα αναζητώντας μια καλύτερη τύχη, ώσπου στο ξεκίνημα της επόμενης δεκαετίας κατάφερε δειλά δειλά να εμφανιστεί στο χώρο του τραγουδιού ως μοναχικός τροβαδούρος ηχογραφώντας μάλιστα την ίδια χρονιά και τα πρώτα του τραγούδια ως ερμηνευτής ξεκινώντας με το τραγούδι «Έφυγε η αγάπη μου» του Μίμη Πλέσσα σε στίχους του Κώστα Πρετεντέρη. Είχε τη τύχη αμέσως να βρεθεί στο πλάι κορυφαίων δημιουργών και ν' αρχίσει να χτίζει ένα στιβαρό ρεπερτόριο με τραγούδια του Μίκη Θεοδωράκη, του Γιάννη Μαρκόπουλου, του Σταύρου Ξαρχάκου, του Χρήστου Λεοντή και άλλων συνθετών, ώσπου να αποφασίσει να παρουσιάσει πλέον και δικές του συνθέσεις συνοδευόμενες συνήθως από μια απλή κιθάρα.

Η συνθετική διαδρομή του Κώστα Χατζή είχε μια εντυπωσιακή ανοδική πορεία ως τα τέλη της δεκαετίας του '70 γνωρίζοντας μάλιστα κι αρκετές εμπορικές επιτυχίες, ιδιαίτερα όταν αποφάσισε να σπάσει τη μοναχική του σκηνική παρουσία και να συνεργαστεί με άλλους καλλιτέχνες με κορυφαία στιγμή ασφαλώς την κυκλοφορία του άλμπουμ «Ρεσιτάλ» (1976), όπου η σύμπραξή του με τη Μαρινέλλα αποδείχθηκε από τις εμπορικότρες στην ιστορία του ελληνικού πενταγράμμου. Είδαμε ήδη τις πρώτες προσωπικές δουλειές του Χατζή κατά το διάστημα 1968-1972 («Αναγέννησις Αλόννησος», «Στις γειτονιές του κόσμου», «Ο Κώστας Χατζής τραγουδά Χατζή», «Πέτρα και φως», «Κώστας Χατζής»), οπότε είναι μια ευκαιρία τώρα να δούμε κι άλλες αξιόλογες δουλειές του από την τόσο γόνιμη δεκαετία του '70 που είναι πλημμυρισμένες από όμορφα τραγούδια, πολλά από τα οποία πέρασαν στον κόσμο και τραγουδήθηκαν πολύ.

Το 1973 λοιπόν εκδόθηκε το διπλό αναλογικό άλμπουμ «Ουαί!» από ζωντανή ηχογράφηση που πραγματοποιήθηκε στη μπουάτ Σκορπιός στην Πλάκα, όπου ο Χατζής εμφανιζόταν επί χρόνια. Το άλμπουμ είναι μοιρασμένο σε δύο ενότητες, από τις οποίες η πρώτη - η περισσότερο ακουστική - περιλαμβάνει τραγούδια σε πρώτη ή δεύτερη εκτέλεση ερμηνευμένα από τον ίδιο με συνοδεία απλής κιθάρας, ενώ το δεύτερο μέρος περιλαμβάνει υλικό που έχει ενορχηστρωθεί με περισσότερα όργανα, όπως πιάνο, φλάουτο, ηλεκτρική κιθάρα και ντραμς. Συνολικά 38 τραγούδια συγκροτούν το σώμα της έκδοσης, τα περισσότερα παιγμένα σε συντομευμένη μορφή και συνεχή ροή. Ανάμεσά τους και μερικά πολύ γνωστά κι αγαπημένα, όπως το περίφημο «Αεροπλάνο» (στην πρώτη από τις πολυάριθμες εκτελέσεις του), αλλά και τα «Νυχτώνει, Δόξα τω Θεώ», «Τρελλός ή παλικάρι», «Ένας Γερμανός και μια Εβραία», «Περιστρεφόμαστε» και άλλα. Τους στίχους υπογράφουν οι Σώτια Τσώτου, Ούρσουλα Γιόρντη, Ηλίας Λυμπερόπουλος, Ξενοφών Φιλέρης, Νίκος Ζιακόπουλος, Σταμάτης Φιλιππούλης, Σάσα Μανέτα και ο ίδιος ο συνθέτης.

Γιάννης Παπαϊωάννου: Πριν το χάραμα (1987)

Ολοκληρώνουμε το μικρό μας αφιέρωμα στον μεγάλο βάρδο του ρεμπέτικου τραγουδιού Γιάννη Παπαϊωάννου με μια συλλογή τραγουδιών του που κυκλοφόρησε το 1987 από την EMI με τίτλο «Πριν το χάραμα» παρμένο φυσικά από το ομότιτλο διαχρονικό σουξέ του συνθέτη.

Το άλμπουμ δομείται πάνω σε δύο διακριτούς άξονες: Ο ένας (που καλύπτει το μεσαίο μέρος του άλμπουμ, δηλαδή τα κομμάτια 7-14) περιλαμβάνει αυθεντικές ηχογραφήσεις γραμμοφώνου από τη δεκαετία του '40 ως τις αρχές του '60, συνολικά οκτώ τραγούδια που ερμηνεύουν ο ίδιος ο συνθέτης, ο Οδυσσέας Μοσχονάς, η Σωτηρία Μπέλλου, ο Στελλάκης Περπινιάδης, η Ρένα Ντάλια, η Ρένα Στάμου, ο Νίκος Καλλέργης, ο Στέλιος Καζαντζίδης, ο Τζιμ Αποστόλου και η Ρίτα Σακελλαρίου. Ο δεύτερος άξονας περιλαμβάνει δύο σουίτες των έξι τραγουδιών η καθεμιά σε συντομευμένη μορφή και συνεχή ροή, συνολικά δηλαδή δώδεκα τραγούδια, όλα σε δεύτερη εκτέλεση των αρχών της δεκαετίας του '60 που αποδίδουν οι: Γρηγόρης Μπιθικώτσης, Καίτη Γκρέυ, Πόλυ Πάνου, Γιώτα Λύδια, Στράτος Διονυσίου, Αντώνης Ρεπάνης και Χρηστάκης. 

Παρά την περικοπή των τραγουδιών η συλλογή είναι ενδιαφέρουσα, αφού μπορεί να εκληφθεί κι ως ένα αντιπροσωπευτικό πορτρέτο του συνθέτη, μιας και περιλαμβάνει σχεδόν όλες τις μεγάλες του επιτυχίες, όπως: «Φαληριώτισσα», «Άνοιξε άνοιξε γιατί δεν αντέχω», «Πριν το χάραμα», «Απ' της Ζέας το λιμάνι», «Είμαστε φίλοι», «Ο Περικλής», «Σου 'χα χαρίσει την καρδιά», «Ο καψούρης» και άλλα.