Μάριος Τόκας, Βασίλης Σκουλάς: Άσπρο μαντήλι ανέμιζε (2007)

Περνάμε σήμερα στον σπουδαίο Κρητικό λυράρη και ερμηνευτή Βασίλη Σκουλά με αφορμή την 80η επέτειο των γενεθλίων του, καθώς γεννήθηκε στις 3 Φεβρουαρίου 1946 στα τιμημένα χώματα των Ανωγείων, του τόπου που γέννησε τους μεγαλύτερους βάρδους της Κρητικής γης, όπως οι Ξυλούρηδες. 

Ο Σκουλάς πρωτοβγήκε στο τραγούδι μόλις στα δώδεκα χρόνια του, ενώ από τα μέσα της δεκαετίας του '60 ξεκίνησε και τη δισκογραφική του περιπέτεια κι έκτοτε παραμένει ενεργός μέχρι σήμερα επί έξι ήδη δεκαετίες ηχογραφώντας αμέτρητους δίσκους με παραδοσιακό υλικό του τόπου του, αλλά και με συχνά «παραστρατήματα» στα έντεχνα μονοπάτια μέσα από πάμπολλες συνεργασίες που ανέπτυξε κατά καιρούς με συνθέτες, όπως ο Γιάννης Μαρκόπουλος, ο Νότης Μαυρουδής, ο Χριστόδουλος Χάλαρης, ο Μιχάλης Τερζής, ο Μιχάλης Νικολούδης, ο Μάριος Τόκας και άλλοι.

Θα σταθούμε λοιπόν σήμερα σε μια τέτοια δισκογραφική συνεργασία του Βασίλη Σκουλά και συγκεκριμένα στο δίσκο «Άσπρο μαντήλι ανέμιζε» που κυκλοφόρησε το 2007 από τη Legend. Είναι μια σημαδιακή δουλειά αυτή, αφού πρόκειται και το στερνό μουσικό αποχαιρέτισμα που μας έγνεψε ο ευαίσθητος Κύπριος συνθέτης Μάριος Τόκας λίγους μόλις μήνες πριν φύγει για πάντα από κοντά μας. Ένας κύκλος με δέκα τρυφερά και μελωδικά τραγούδια βουτηγμένα στα χρώματα και τα αρώματα της παράδοσης με στίχους του Κώστα Φασουλά είναι το υλικό του δίσκου που ανέδειξε το ομότιτλο τραγούδι ως μεγάλη και πολυτραγουδισμένη επιτυχία, το οποίο μάλιστα πρωτοακούστηκε στην τηλεοπτική εκπομπή Στην υγειά μας του Σπύρου Παπαδόπουλου που ήταν αφιερωμένη στον συνθέτη. 

Οι ερμηνείες του Βασίλη Σκουλά έχουν αυτή τη χαρακτηριστική κρητική καθαρότητα και λεβεντιά που σε καθηλώνουν, έστω κι αν σε κάνουν κάποιες στιγμές να μένεις με την αίσθηση ενός ανικανοποίητου, όχι βέβαια από την ποιότητα της ερμηνείας, αλλά μάλλον από την ποιότητα του μουσικού υλικού που δεν είναι πάντα εφάμιλλο των υψηλών ερμηνευτικών προδιαγραφών.

Μαζί με τον Βασίλη Σκουλά συμμετέχουν συνοδευτικά ο Παντελής Θαλασσινός και η Μαρία Αλεξίου. Η ενορχήστρωση και η επιμέλεια της παραγωγής φέρει την υπογραφή του επίσης Κρητικού λυράρη και συνθέτη Πάρι Περυσινάκη, ενώ το εικαστικό μέρος ανήκει στον ζωγράφο Φοίβο Μυριάνθους.

Γιώργος Ζαμπέτας: Χίλια περιστέρια (1991)

Μετά την κυκλοφορία του δίσκου «Το διάταγμα ...και άλλα» (1980) και στη διάρκεια ολόκληρης της δεκαετίας του ΄80 που ακολούθησε ο Γιώργος Ζαμπέτας έμοιαζε πλέον να έχει περάσει στο περιθώριο της επίσημης δισκογραφίας, αν και το 1982 επανέρχεται προσωρινά με το ξεχασμένο άλμπουμ «Χαλάλι σου» που εκδόθηκε από τη General με την φωνή της Γωγώς Θεοδώρου, ενώ την ίδια εποχή μοιράζει και κάποια σκόρπια τραγούδια σε διάφορους καλλιτέχνες, όπως η Δούκισσα και άλλοι. Παρόλα αυτά με το ξεκίνημα της επόμενης και τελευταίας δεκαετίας της ζωής του θα δώσει και πάλι ένα δυναμικό παρών που έμελλε να αποτελέσει το κύκνειο άσμα του στη δισκογραφία. 

Το 1991 λοιπόν από τη Philips κυκλοφόρησε το άλμπουμ «Χίλια περιστέρια» με καινούργιο υλικό και με ναυαρχίδα το ομότιτλο τραγούδι που γνώρισε μεγάλη επιτυχία επανασυστήνοντας τον μεγάλο δημιουργό στη νεότερη γενιά μουσικόφιλων. Ο δίσκος περιλαμβάνει δώδεκα λαϊκά τραγούδια σε ένα ύφος που δε φανερώνει καμία παρέκκλιση από το σταθερό λαϊκό δρόμο του δημιουργού. Καλοστημένες και ρωμαλαίες μελωδίες πάνω στους κλασικούς λαϊκούς δρόμους και πάντα μ' εκείνο τον ευδιάκριτο ήχο του μπουζουκιού του. Αυτή τη φορά βέβαια στο στιχουργικό μέρος έχουμε φρέσκο αίμα. Κύρια στιχουργός η Ευγενία Δρούζα που υπογράφει οκτώ τραγούδια, ενώ δύο τραγούδια ανήκουν στη συγγραφέα Ιωάννα Κλειάσιου, η οποία έγραψε και το ομότιτλο τραγούδι και η οποία μάλιστα μας έδωσε λίγα χρόνια αργότερα και την επίσημη βιογραφία του συνθέτη με τίτλο «Και βρόχα έπιπτε ...στρέιτ θρου» (Ντέφι, 1997). Από ένα τραγούδι επίσης έγραψαν η Τασία Δούμα και ο Βασίλης Λεμπέσης. Ο συνθέτης ερμηνεύει πέντε τραγούδια, ενώ συμμετέχει και ο γιος του Μιχάλης Ζαμπέτας με άλλα δύο. Επίσης η Ελένη Καρουσάκη (κόρη του παλιού λαϊκού τραγουδιστή Κώστα Καρουσάκη) και ο Τάσος Γετίμης ερμηνεύουν από δύο τραγούδια και η Δούκισσα άλλο ένα. Στα φωνητικά συμμετέχουν ο Τάσος Γετίμης, η Λία Βίσση, ο Στέλιος Γουλιέλμος και η Ράνια Διζικιρίκη.

Διευκρινίζω ότι στην ψηφική έκδοση του δίσκου έχουν προστεθεί άλλα δύο τραγούδια σε δεύτερη εκτέλεση με τις φωνές της Ελένης Καρουσάκη και του Μιχάλη Ζαμπέτα. Πρόκειται για τα παλιότερα τραγούδια: «Λίγη αγάπη» (1970) σε στίχους του Γιάννη Παπανικολόπουλου και «Ο άντρας θέλει προσοχή» (1969) σε στίχους του Διονύση Τζεφρώνη. Για το τελευταίο υπάρχει μια μικρή σύγχυση, αφού στο δίσκο οι στίχοι αποδίδονται στον Ανδρέα Αθανασίου (πιθανό ψευδώνυμο), ενώ στο βιβλίο της Ιωάννας Κλειάσιου αποδίδονται στον Τζεφρώνη, καθώς μάλιστα το παλιό 45άρι είχε στην άλλη πλευρά το τραγούδι «Βαρυχειμωνιές» με στίχους του Τζεφρώνη.

Γιώργος Ζαμπέτας: Το διάταγμα ...και άλλα (1980)

Η δεκαετία του '70 στάθηκε ιδιαίτερα παραγωγική για τον Γιώργο Ζαμπέτα, αφού στο διάστημα 1972-1980 μας έδωσε το σύνολο σχεδόν της προσωπικής του δισκογραφίας για δίσκους μεγάλης διάρκειας (33 στροφών) με πρωτότυπο υλικό. Συγκεκριμένα, στο σύντομο αυτό διάστημα κυκλοφόρησαν οι εννιά από τους ένδεκα συνολικά κύκλους τραγουδιών που ηχογράφησε σε ολόκληρη την καριέρα του. Το 1979 είχε κυκλοφορήσει ο ξεχασμένος δίσκος του «Μη σκαλίζεις τα παλιά» με τον λαϊκό ερμηνευτή Γιάννη Θυμάκη (δίσκο που δυστυχώς δεν έχω καταφέρει ποτέ να βρω ή να ακούσω καν!) και κλείνει αυτή η δραστήρια περίοδος το 1980 με το άλμπουμ «Το διάταγμα ...και άλλα», το οποίο αυτή τη φορά εκδόθηκε από την ΕΜΙ Columbia, όπου επανήλθε ο συνθέτης μετά από πολλά χρόνια συνεχούς συνεργασίας με τη Philips.     

O δίσκος «Το διάταγμα ...και άλλα» είναι ένας κύκλος δώδεκα τυπικών λαϊκών στιγμών, πάντα στο γνώριμο ύφος του συνθέτη. Χαρακτηριστικό πάντως είναι ότι τέσσερα από τα τραγούδια ακούγονται σε δεύτερη εκτέλεση. Πρόκειται για τα τραγούδια: «Ήρθα κι απόψε στα σκαλοπάτια σου» (1960), «Μιας πεντάρας νιάτα» (1966), «Αγάπη μου» (1968) και «Από Αύγουστο σε Μάη» (1969), τα οποία πρωτοτραγούδησαν αντίστοιχα οι Πέτρος Αναγνωστάκης, Μπέμπα Μπλανς, Αλίκη Βουγιουκλάκη και Χρήστος Εμμανουήλ. Επίσης το τραγούδι «Του κυρ Σπύρου το γαϊδούρι» βασίζεται στο σκοπό του πολυτραγουδισμένου παλιού μικρασιάτικου λαϊκού «Ο Μποχώρης». 

Βασικός στιχουργός των πρωτότυπων τραγουδιών είναι ο Νίκος Μπακογιάννης, ο οποίος έγραψε και το ομότιτλο τραγούδι που σατιρίζει το διάταγμα της τότε κυβέρνησης Καραμανλή για κλείσιμο των νυχτερινών μαγαζιών στις 2 μετά τα μεσάνυχτα αναστατώνοντας τη νυχτερινή ζωή της Αθήνας. Μάλιστα το ίδιο διάταγμα είχε προλάβει ένα χρόνο νωρίτερα να σατιρίσει με το δικό του αμίμητο τρόπο και ο Λουκιανός Κηλαηδόνης με το τραγούδι «Τα νέα μέτρα» από το δίσκο «Ψυχραιμία παιδιά» (1979). 

Από τα υπόλοιπα αξιοσημείωτα είναι επίσης τα τραγούδια «Ο πρωθυπουργός» και «Κόλαση», όπου ο συνθέτης βρίσκει την ευκαιρία να απευθύνει ένα κάλεσμα σε νεκρούς και ζωντανούς του φίλους, από τους παλιούς ρεμπέτες ως τον Γιάννη Πάριο και τον Σταμάτη Κόκοτα. Η αναφορά στον Σταμάτη Κόκοτα βέβαια δεν έγινε τυχαία, αφού ο σπουδαίος ερμηνευτής συμμετέχει στο δίσκο ερμηνεύοντας πέντε τραγούδια, μεταξύ των οποίων και τα τέσσερα που ακούγονται σε επανεκτέλεση. Τα υπόλοιπα τα ερμηνεύει ο ίδιος ο Ζαμπέτας. Ανάμεσά τους και τα σπαρταριστά «Αποσπάσματα από έρωτες», μέρος δεύτερο, που αποτελούν τη φυσική συνέχεια του πρώτου μέρους από το άλμπουμ «Μάλιστα κύριε» (1973).

Γιώργος Ζαμπέτας, Αλεξάνδρα: Η δική μας η αγάπη (1978)

Μετά την πολύ μεστή διετία 1972-1973 που απέφερε μαζεμένους τέσσερις προσωπικούς δίσκους με καινούργια τραγούδια ο Γιώργος Ζαμπέτας ανέκοψε κάπως τους ρυθμούς του, για να επανέλθει το 1975 με δύο νέες δουλειές («Ζαμπέτας, κουλτούρα ...και σία», «Ντοκουμέντα» και να ακολουθήσει μια τριετής σιωπή, ώσπου να φτάσουμε στο 1978 και στην 7η κατά σειρά προσωπική δουλειά του με τίτλο «Η δική μας η αγάπη», τη δεύτερη που ηχογράφησε για λογαριασμό της Lyra (Zodiac), πέντε χρόνια μετά το «Μουσικόραμα Ζαμπέτα» (1973).

Αυτή τη φορά ο συνθέτης διάλεξε μια θαυμάσια λαϊκή ερμηνεύτρια, η οποία είχε μια πολύ δυναμική παρουσία στο ελληνικό πεντάγραμμο καθ' όλη της δεκαετία του '70. Πρόκειται για την Αλεξάνδρα Κυριακάκη (1951-2015), γνωστή μόνο με τον μικρό της όνομα Αλεξάνδρα, η οποία είχε κάνει τα πρώτα καλλιτεχνικά της βήματα στα μέσα της δεκαετίας του '60 ως ηθοποιός δίπλα στον Μάνο Κατσάκη, ενώ το 1970 πέρασε στο χώρο του τραγουδιού κι έκανε μάλιστα και την πρώτη δισκογραφική της απόπειρα ερμηνεύοντας σε δεύτερη εκτέλεση το τραγούδι του Μάνου Λοΐζου «Η δουλειά κάνει τους άντρες» για το δίσκο «Λαϊκή παρέλασις» (1970). Σύντομα βρέθηκε στο περιβάλλον του Βασίλη Τσιτσάνη, με τον οποίο πορεύτηκε τα επόμενα χρόνια συμμετέχοντας και στο δίσκο «Τα ωραία του Τσιτσάνη» (1973), ενώ παράλληλα ερμήνευσε και τραγούδια σε πρώτη εκτέλεση σημαντικών συνθετών, όπως ο Γιάννης Μαρκόπουλος («Ανεξάρτητα», 1975), ο Νότης Μαυρουδής («Ζωγραφιές απ' τον Θεόφιλο», 1976) και ο Χρήστος Νικολόπουλος («Στο σταυροδρόμι», 1976). Το 1980 και το 1983 θα ολοκληρώσει πρόωρα τη δισκογραφική της παρουσία με δυο κύκλους τραγουδιών σε δεύτερη εκτέλεση του Μάνου Χατζιδάκι και του Βασίλη Τσιτσάνη περιορίζοντας στη συνέχεια τη δραστηριότητά της μόνο σε κάποιες σποραδικές ζωντανές εμφανίσεις.

Ο δίσκος του Ζαμπέτα περιέχει δώδεκα στρωτά λαϊκά τραγούδια με όλα τα χαρακτηριστικά της μαστοριάς του μεγάλου λαϊκού συνθέτη, όπως το ομότιτλο που ξεχωρίζει, το «Μια θάλασσα τα μάτια σου», το ορθόδοξο ζεϊμπέκικο «Ένα ταξίδι είν' η ζωή» ή το τρυφερό «Πόσο σ' αγάπησα», αν και δυστυχώς δεν πέρασαν στο κοινό και γρήγορα ξεχάστηκαν. Βασικός στιχουργός των τραγουδιών είναι και πάλι ο Αλέκος Καγιάντας, ενώ μικρή συμμετοχή έχουν ο Ξενοφών Φιλέρης, ο Γιάννης Παπανικολόπουλος και ο Γιώργος Βραδυνός. Ο συνθέτης συμμετέχει ερμηνεύοντας δύο τραγούδια («Ο Σάββας», «Μπράβο φίλε»), αυτά που κλείνουν τις δυο πλευρές του αναλογικού δίσκου. 

Γιώργος Ζαμπέτας: Μάλιστα κύριε (1973)

Μέσα στο 1973 ο Γιώργος Ζαμπέτας μας έδωσε δύο προσωπικές δουλειές με καινούργιο υλικό, πρώτα το άλμπουμ «Μουσικόραμα Ζαμπέτα» που εκδόθηκε από τη Lyra κι αμέσως μετά το άλμπουμ «Μάλιστα κύριε», ίσως τη σημαντικότερη απ' όλες τις δουλειές που παρουσίασε μέσα στη δεκαετία του '70 για λογαριασμό της Philips και δεύτερη (και τελευταία) κατά σειρά με αποκλειστικό ερμηνευτή τον ίδιο μετά το άλμπουμ «Λεωφόρος Ζαμπέτα» της προηγούμενης χρονιάς.

Το άλμπουμ «Μάλιστα κύριε» πήρε τον τίτλο του από το ομότιτλο τραγούδι σε στίχους του Αλέκου Καγιάντα που στάθηκε η μεγαλύτερη εμπορική επιτυχία του συνθέτη μετά τον κοσμαγάπητο «Αλήτη» που είχε κυκλοφορήσει το 1971. Πρόκειται για μια ολοκληρωμένη και απολύτως άρτια λαϊκή δουλειά που επισφράγισε τη δημιουργική ακμή του συνθέτη χαρίζοντάς μας μια σειρά από σφριγηλά και καλοδουλεμένα τραγούδια, τα οποία μάλιστα ερμήνευσε ο ίδιος. Αξιοσημείωτο είναι ότι το ομώνυμο τραγούδι που το ακούμε και σε οργανική εκδοχή, επέλεξε να ερμηνεύσει πολλά χρόνια αργότερα σε δεύτερη εκτέλεση ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου εντάσσοντάς το στο ροκ άλμπουμ «Πες μου ένα ψέμα ν' αποκοιμηθώ» (1997)! Σημειώνω επίσης ότι η φράση του τίτλου αποτελεί εμβόλιμη ατάκα που πρόσθεσε ο ίδιος ο συνθέτης στους στίχους του Καγιάντα και φαίνεται πως αυτή τελικά απογείωσε το τραγούδι!

Πέρα από το εμβληματικό αυτό τραγούδι, εδώ βρίσκουμε άλλο ένα σπουδαίο κι επίσης πολυαγαπημένο τραγούδι, τη στιβαρή λαϊκή ελεγεία «Πού 'σαι Θανάση», ένα τραγούδι που έχει στίχους του Χαράλαμπου Βασιλειάδη και μελοποιήθηκε από τον συνθέτη αμέσως μόλις πληροφορήθηκε το θάνατο του αδελφικού του φίλου, ολοκληρώνοντας έτσι την εικοσάχρονη συμπόρευσή τους στο ελληνικό πεντάγραμμο. 

Πέρα από τους δύο στχιουργούς που προαναφέραμε, στίχους συνεισφέρουν στο δίσκο ο παλιός συνοδοιπόρος του συνθέτη Γιάννης Παπανικολόπουλος, o Διονύσης Τζεφρώνης και ο νεότερος αυτής της παρέας, ο στιχουργός και ηθοποιός Νίκος Μπακογιάννης (με 5 συνολικά τραγούδια). Η πιο χαρακτηριστική πάντως στιγμή του δίσκου είναι το χιουμοριστικό αφηγηματικό κομμάτι «Αποσπάσματα από έρωτες» με λόγια του ίδιου συνθέτη που περιγράφουν με σπαρταριστό τρόπο την ιστορία ενός πονεμένου έρωτα! Μάλιστα η επιτυχία του κομματιού αυτού τον οδήγησε να γράψει αργότερα και μια συνέχεια που ενσωματώθηκε στο δίσκο «Το διάταγμα ...και άλλα» (1980).

Γιώργος Ζαμπέτας: Μουσικόραμα Ζαμπέτα (1973)

Διπλή και πάλι δισκογραφική κατάθεση μας έδωσε το 1973 ο Γιώργος Ζαμπέτας, όπως και την προηγούμενη χρονιά. Μέσα στο 1973 λοιπόν κυκλοφόρησαν διαδοχικά οι κύκλοι τραγουδιών «Μουσικόραμα Ζαμπέτα» και «Μάλιστα κύριε». Ο πρώτος μάλιστα κατ' εξαίρεση εκδόθηκε από τη Lyra του Αλέκου Πατσιφά, με την οποία ο συνθέτης είχε περιστασιακή συνεργασία στο περιθώριο της σταθερής συνεργασίας του με τη Philips (Olympic), όπου εξέδιδε (ήδη από το 1968) τον κύριο όγκο της δουλειάς του.

Ο δίσκος «Πανόραμα Ζαμπέτα» είναι άλλος ένας καλοφτιαγμένος λαϊκός δίσκος στο οικείο ύφος του συνθέτη με σφριγηλές λαϊκές μελωδίες, έστω κι αν τα περισσότερα τραγούδια αυτής της δουλειάς δεν υποστηρίχθηκαν από την εταιρεία όσο θα τους άξιζαν κι έμειναν άγνωστα στο ευρύ κοινό. Ναυαρχίδα βέβαια του δίσκου το μεγάλο σουξέ «Η Μαρίνα η Σαλονικιά» με στίχους του συνθέτη που γράφτηκε για μια άσημη τραγουδίστρια με το ίδιο όνομα, η οποία αποτελούσε μέλος της ορχήστρας του συνθέτη εκείνο τον καιρό που εμφανιζόταν σε νυχτερινό μαγαζί της συμπρωτεύουσας. Χαρακτηριστικό του όμορφου αυτού τραγουδιού είναι ότι πρωταγωνιστικό ρόλο στην ορχήστρα δεν έχει το μπουζούκι, αλλά το καινούργιο μπαγλαμαδάκι που μόλις είχε αποκτήσει ο συνθέτης!

Από τα δώδεκα τραγούδια του δίσκου τα οκτώ αποδίδει ο κορυφαίος ερμηνευτής της Lyra Γιάννης Πουλόπουλος σε μια περίοδο που είχε αρχίσει να χαμηλώνει κάπως το εκτυφλωτικό φως της λάμψης του μετά την κορύφωση του «Δρόμου» (1969) του Μίμη Πλέσσα που είχε προηγηθεί. Πάντως ο Πουλόπουλος είχε ήδη μια μικρή προϊστορία με τον Ζαμπέτα με τρία τραγούδια που είχαν κυκλοφορήσει στο διάστημα 1970-1971 στις 45 στροφές. Τα τραγούδια αυτά είναι: «Αυτοί που φεύγουν κι αυτοί που μένουν», «Με δυο τραγούδια βάλσαμο» και «Τι έχεις και δακρύζεις». Από αυτά επιτυχία γνώρισε μόνο το πρώτο, ενώ τα άλλα δύο έμειναν στην αφάνεια, όπως και τα υπόλοιπα επτά τραγούδια του δίσκου «Μουσικόραμα Ζαμπέτα», όπου συμμετέχει και η Μάγδα Τζαβέλλα ερμηνεύοντας τέσσερα τραγούδια, τα οποία πάντως δε στάθηκαν ικανά να της εξασφαλίσουν μια συνέχεια στην ελληνική δισκογραφία.

Σε επίπεδο στίχων η παρουσία του Αλέκου Καγιάντα είναι κυριαρχική με επτά τραγούδια, ενώ επανεμφανίζεται και το όνομα του παλιού συνοδοιπόρου του συνθέτη και μέγιστου λαϊκού στιχουργού Χαράλαμπου Βασιλειάδη, ο οποίος λίγους μήνες νωρίτερα είχε φύγει από τη ζωή (Μάιος του 1972). Ένα τραγούδι επίσης έχει στίχους του Γιώργου Χαραλαμπόπουλου. Την ενορχήστρωση και διεύθυνση ορχήστρας επιμελήθηκε, όπως πάντα, ο συνθέτης. 

Γιώργος Ζαμπέτας: Λεωφόρος Ζαμπέτα (1972)

Η διετία 1972-1973 στάθηκε ιδιαίτερα παραγωγική για τον Γιώργο Ζαμπέτα, αφού σ' αυτό το σύντομο χρονικό διάστημα παρουσίασε τέσσερις μαζεμένες δουλειές με καινούργιο υλικό για τις 33 στροφές. Η αρχή έγινε με το άλμπουμ «Περιπέτειες» (1972), όπου μοιράστηκε την ερμηνεία των τραγουδιών με τη Βίκυ Μοσχολιού, ενώ την ίδια χρονιά κυκλοφόρησε και το άλμπουμ «Λεωφόρος Ζαμπέτα», όπου για πρώτη φορά ο συνθέτης αποφασίζει να είναι ο αποκλειστικός ερμηνευτής όλων των τραγουδιών, κάτι που θα επαναλάβει την επόμενη χρονιά με το άλμπουμ «Μάλιστα κύριε».

Ο δίσκος «Λεωφόρος Ζαμπέτα» είναι ένας κύκλος δώδεκα καθαρόαιμων λαϊκών τραγουδιών πάνω στην κατασταλαγμένη πλέον μανιέρα του συνθέτη με τον ήχο του μπουζουκιού να δίνει το εντελώς ιδιόμορφο και αναγνωρίσιμο μουσικό στίγμα του δημιουργού. Στους στίχους των τραγουδιών τη μερίδα του λέοντος κατέχει ο Ελληνοαμερικανός δημοσιογράφος και στιχουργός Θεοδόσης Άθας (1936-1973), τον οποίο είχε γνωρίσει ο συνθέτης στη Νέα Υόρκη το 1971 και ο οποίος λανθασμένα στους τίτλους αναγράφεται ως Θανάσης. Από δύο τραγούδια υπογράφουν ο Αλέκος Καγιάντας, ο Στέλιος Γεράνης και ο Ναπολέων Ελευθερίου κι από ένα ο Ξενοφών Φιλέρης και ο Μάνος Ελευθερίου! Ειδικά όσον αφορά στην παρουσία του Μάνου Ελευθερίου στο δίσκο, που αποτελεί και τη μοναδική συνεργασία του σπουδαίου στιχουργού με τον συνθέτη, υπάρχει μια μικρή δισκογραφική «περιπέτεια», καθώς στην αρχική αναλογική έκδοση (στις ετικέτες του δίσκου) και στην πρώτη ψηφιακή του 1994 το συγκεκριμένο τραγούδι («Το βοτάνι της αγάπης»), μια θαυμάσια λαϊκή καντάδα, αποδιδόταν στον γνωστό σεναριογράφο και στιχουργό Ναπολέοντα Ελευθερίου, σύγχυση που πιθανότατα προκλήθηκε λόγω της συνήθειας στους παλιούς δίσκους να αναγράφονται τα μικρά ονόματα των δημιουργών μόνο με το αρχικό τους γράμμα. Πιθανότατα στον ίδιο λόγο οφείλεται και το λάθος στο μικρό όνομα του στιχουργού Θεοδόση Άθα που προαναφέραμε.

Ο δίσκος έχει πολλές καλές στιγμές, κυρίως τα τραγούδια «Κυρ δάσκαλε», «Το βοτάνι της αγάπης», «Μακεδόνες», «Το κοκοράκι» και πάνω απ' όλα το πολυτραγουδισμένο «Θαλασσινοί», από τα ωραιότερα τραγούδια σ' ολόκληρη την καριέρα του συνθέτη. Ο ίδιος ο συνθέτης τραγουδά, παίζει μπουζούκι κι έχει ενορχηστρώσει τα τραγούδια. Αξιοσημείωτη είναι η συμμετοχή χορωδιακού σχήματος σε πολλά τραγούδια και ιδιαίτερα στο εξ ολοκλήρου χορωδιακό «Βοτάνι της αγάπης». Η δεύτερη φωνή ανήκει στη Βούλα Γκίκα. 

Και μια μικρή αναφορά στο εξώφυλλο του δίσκου, στο οποίο αποτυπώνεται σημειολογικά η βαθιά λαϊκή φύση του συνθέτη που απεχθανόταν (και συχνά χλεύαζε) τη χλιδή και τις κοσμικότητες. Έτσι λοιπόν η «λεωφόρος» που φέρει το όνομά του δε θα μπορούσε παρά να είναι ένας απλός χωματόδρομος στην άκρη κάποιων χαμόσπιτων...

Γιώργος Ζαμπέτας, Βίκυ Μοσχολιού: Περιπέτειες (1972)

Στη δισκογραφία ο Γιώργος Ζαμπέτας εμφανίστηκε το 1953 με το τραγούδι «Σαν σήμερα, σαν σήμερα» που ερμήνευσε ο Πρόδρομος Τσαουσάκης σε στίχους του Χαράλαμπου Βασιλειάδη, με τον οποίο έμελλε για τα επόμενα είκοσι χρόνια να συμπορευτεί πολύ δημιουργικά και να μας χαρίσουν οι δυο τους μερικά λαϊκά διαμάντια αγέραστης ομορφιάς. Πάντως επί μία δεκαετία ο συνθέτης έψαχνε το δρόμο του γράφοντας τραγούδια για όλους τους μεγάλους ερμηνευτές της εποχής, χωρίς όμως να καταφέρνει να εδραιωθεί ως συνθέτης όσο ως δεξιοτέχνης του μπουζουκιού. Η δεκαετία του '60 όμως στάθηκε για κείνον η εποχή της μεγάλης καταξίωσης χάρις στις πάμπολλες εμφανίσεις του στον κινηματογράφο της εποχής, αλλά κυρίως χάρις στη διεύρυνση των συνεργασιών του σε στιχουργικό και ερμηνευτικό επίπεδο, τότε που βρήκε στο δρόμο του τον ποιητή Δημήτρη Χριστοδούλου, αλλά και τις καινούργιες φωνές που κυριαρχούσαν στο ελληνικό πεντάγραμμο (Βίκυ Μοσχολιού, Δούκισσα, Πάνος Τζανετής, Σταμάτης Κόκοτας, Γιάννης Πουλόπουλος κ.ά.). Πάντως σε ολόκληρη η δεκαετία του '60 ο Ζαμπέτας περιορίστηκε στην ηχογράφηση τραγουδιών μόνο σε δίσκους 45 στροφών, ενώ στις 33 στροφές ηχογραφούσε μόνο ορχηστρικούς δίσκους πάνω σε μελωδίες δικές του ή άλλων δημιουργών. 

Ο πρώτος ολοκληρωμένος δίσκος με καινούργια τραγούδια του Γιώργου Ζαμπέτα για τις 33 στροφές ήρθε μόλις το 1972, όταν ο συνθέτης είχε ήδη αλλάξει δισκογραφική στέγη και εντάχθηκε στο δυναμικό της Philips. Πρόκειται για το άλμπουμ «Περιπέτειες» που εκδόθηκε από την ετικέτα Olympic της Philips και περιλαμβάνει 12 καινούργια λαϊκά τραγούδια σε στίχους των Δημήτρη Χριστοδούλου, Αλέκου Καγιάντα, Διονύση Τζεφρώνη, Ξενοφώντα Φιλέρη, Νίκου Μπακογιάννη και του Ελληνοαμερικανού (με καταγωγή από την Καστοριά) ποιητή Θανάση Άθα. Βασική ερμηνεύτρια του δίσκου είναι η Βίκυ Μοσχολιού, παλιά συνοδοιπόρος του συνθέτη, με την οποία βρέθηκαν μαζί στη Philips μετά την αποχώρησή τους από την Columbia και μάλιστα είχαν ήδη προλάβει να μας δώσουν ένα χρόνο νωρίτερα το πολυτραγουδισμένο σουξέ «Ο αλήτης». Τέσσερα τραγούδια του δίσκου αποδίδει ο ίδιος ο συνθέτης, όπως το συνήθιζε ανελλιπώς σε κάθε του δίσκο 33 στροφών σε ολόκληρη τη δεκαετία του '70.

Ο δίσκος περιέχει στρωτά λαϊκά τραγούδια με τη σφραγίδα του συνθέτη τόσο στις σφριγηλές και δωρικές μελωδίες, όσο και στον χαρακτηριστικό και απόλυτα αναγνωρίσιμο ήχο του μπουζουκιού. Ακούστηκαν λίγο παραπάνω τα τραγούδια «Παιδί της νύχτας», «Ο πενηντάρης» και «Τζακ Ο' Χάρα». Ο ίδιος ο συνθέτης επιμελήθηκε και την ενορχήστρωση των τραγουδιών.

Γιώργος Ζαμπέτας: Δε θα χωρίσουμε ποτέ (1992)

Ο Γιώργος Ζαμπέτας έφυγε από τη ζωή στις 10 Μαρτίου 1992. Ήταν μόλις 67 χρόνων, αλλά είχε προλάβει να μας δώσει ένα σπουδαίο λαϊκό έργο είτε με πανέμορφα δικά του τραγούδια, είτε και με οργανικές ερμηνείες υψηλής δεξιοτεχνίας σε συνθέσεις δικές του ή άλλων δημιουργών. Την ίδια χρονιά λοιπόν η δισκογραφική εταιρεία Lyra έσπευσε να τιμήσει τη μνήμη του συνθέτη δίνοντας στην κυκλοφορία ένα πολύ ενδιαφέρον άλμπουμ με 12 τραγούδια από το αρχείο των 45 στροφών της εταιρείας, με την οποία ο Ζαμπέτας είχε μικρή και περιστασιακή συνεργασία, αφού ο κύριος όγκος των τραγουδιών του ανήκε στις εταιρείες ΕΜΙ (Columbia) και Philips.

Το άλμπουμ έχει τίτλο «Δε θα χωρίσουμε ποτέ» παρμένο από το ομώνυμο τραγούδι σε στίχους Ηρακλή Παπασιδέρη που πρώτη ερμήνευσε η Καίτη Θεοχάρη το 1967 για τις 45 στροφές. Από τα δώδεκα τραγούδια της συλλογής τα τρία ακούγονται σε δεύτερη εκτέλεση κι αυτά είναι τα εξής: «Ο χάρος» σε στίχους Χαράλαμπου Βασιλειάδη που το ερμήνευσε πρώτος ο μέγας Στράτος Παγιουμτζής το 1959, «Χάθηκες» σε στίχους Δημήτρη Χριστοδούλου ηχογραφημένο 1964 με τη φωνή του Πάρη Ευσταθίου, αλλά λίγο νωρίτερα το είχε ερμηνεύσει πρώτος ο Πάνος Τζανετής, και «Τα παλικάρια» σε στίχους Ανδρέα Αθανασίου που είχε ηχογραφήσει το 1966 πρώτη η Λόλα Τσακίρη, ενώ εδώ το ακούμε από ηχογράφηση του 1967 και πάλι από την Καίτη Θεοχάρη. Τα υπόλοιπα εννιά τραγούδια ακούγονται στις αυθεντικές πρώτες τους ηχογραφήσεις που πραγματοποιήθηκαν κατά το διάστημα 1964-1973 από γνωστούς ερμηνευτές της Lyra και συγκεκριμένα από τον Γιάννη Πουλόπουλο, τη Ρένα Κουμιώτη, τη Νέλλη Μάνου και την Καίτη Αμπάβη. Τα περισσότερα ανήκουν στα λιγότερο γνωστά τραγούδια του συνθέτη εκτός φυσικά από τα πασίγνωστα «Χάθηκες» και «Η Μαρίνα η Σαλονικιά».

Τους στίχους των τραγουδιών υπογράφουν οι δυο στενοί συνεργάτες του συνθέτη Χαράλαμπος Βασιλειάδης και Δημήτρης Χριστοδούλου, ενώ συμμετέχουν και οι στιχουργοί Άκος Δασκαλόπουλος, Ηρακλής Παπασιδέρης, Αλέκος Καγιάντας, Ανδρέας Αθανασίου και Νίκος Μπακογιάννης. Μάλιστα το μεγάλο σουξέ «Η Μαρίνα η Σαλονικιά» έχει στίχους του ίδιου του Ζαμπέτα, κάτι που δεν το συνήθιζε ο συνθέτης.