Τετάρτη, 18 Ιανουαρίου 2017

Ηλίας Ανδριόπουλος: Εικόνες (1978)

Δυο χρόνια μετά τον "Κύκλο Σεφέρη" (1976), τον παρθενικό του δίσκο, ο Ηλίας Ανδριόπουλος ηχογραφεί τη δεύτερη συνθετική του εργασία με τίτλο "Εικόνες".
Ο δίσκος, παρόλο που πέρασε μάλλον απαρατήρητος, παρουσιάζει ξεχωριστό ενδιαφέρον. Πρώτα πρώτα γιατί εδώ ο συνθέτης δοκιμάζει να μας δώσει καθαρές τις πρώτες του μελωδίες, δίχως στίχους, προκειμένου να ντύσει τις εικόνες ενός ταξιδιωτικού ντοκιμαντέρ του Μανώλη Μαυρομάτη, βασιζόμενος είτε σε προϋπάρχον υλικό, είτε σε νέες οργανικές συνθέσεις με κύριο χαρακτηριστικό τους έντονους χρωματισμούς που παραπέμπουν στο ελληνικό τοπίο, πράγμα που υποδηλώνεται άλλωστε και από τους τίτλους (Σαντορίνη, Μάνη, Κεφαλονιά, Ήπειρος, Μονεμβασιά, Ολυμπία, Λαντζόι, Πήλιο, οδοιπορικό).
Όμως υπάρχει και η δεύτερη πλευρά του δίσκου που περιλαμβάνει μαζί με τα οργανικά και κάποια κανονικά τραγούδια, ανάμεσα στα οποία έχουμε σε πρώτη εκτέλεση το υπέροχο "Τραγούδι του Αιγαίου" (ή "Ο έρωτας") σε ποίηση Οδυσσέα Ελύτη με τη φωνή της Γεωργίας Βέρδη, έξι ολόκληρα χρόνια πριν γίνει μεγάλη επιτυχία με την Άλκηστη Πρωτοψάλτη!
Επίσης ο Νίκος Δημητράτος ερμηνεύει σε πρώτη εκτέλεση τα τραγούδια "Ξένες αγκαλιές" και "Φεύγεις μετανάστης" που τα γνωρίσαμε καλύτερα ένα χρόνο αργότερα με τα "Γράμματα στον Μακρυγιάννη"


(c) LP | DELTA | 1978 | mp3 | Εξώφυλλα
πηγή: d58

Τρίτη, 17 Ιανουαρίου 2017

Ο Γεράσιμος Μηλιαρέσης παίζει 15+1 τραγούδια του Ηλία Ανδριόπουλου (1988)

Ο Γεράσιμος Μηλιαρέσης (1918-2005) υπήρξε κορυφαίος εκπρόσωπος της πρώτης μεταπολεμικής κιθαριστικής γενιάς. Έλληνας της διασποράς με κεφαλονίτικες ρίζες, συνοδοιπόρος του Δημήτρη Φάμπα, μαθητής του Andres Segovia και συνεργάτης του κάποια διαστήματα, περιστασιακός δάσκαλος του διάσημου John Williams και πολλών σπουδαίων νεότερων κιθαριστών, με αξιολογότατες δισκογραφικές καταθέσεις είτε ως εκτελεστής σε έργα άλλων συνθετών ("Δεκαπέντε Εσπερινοί", "Εκδρομή", "15 Τραγούδια του Ηλία Ανδριόπουλου"), είτε και με δικές του συνθέσεις βασισμένες κυρίως στην ελληνική παράδοση.
Ο τελευταίος του δίσκος ηχογραφημένος σε στούντιο κυκλοφόρησε το 1988 από τη Minos και περιλαμβάνει 15 (+ ένα bonus) κομμάτια για σόλο κλασική κιθάρα βασισμένα στις μελωδίες γνωστών τραγουδιών του Ηλία Ανδριόπουλου, που είχαν κυκλοφορήσει νωρίτερα, στο διάστημα 1976-1984, από την προσωπική δισκογραφία του συνθέτη, μερικά μάλιστα γνωρίζοντας σημαντική εμπορική απήχηση. 
Η προσέγγιση του μεγάλου κιθαριστή είναι εξαιρετική και ταυτόχρονα διακριτική και συγκρατημένη, χωρίς κανένα άγχος επίδειξης κι εντυπωσιασμού. Έτσι προκύπτουν ανάγλυφες και συναρπαστικές οι ωραίες μελωδίες του συνθέτη αποκτώντας ένα εντελώς καινούργιο ενδιαφέρον για τον ακροατή. 
Σημειώνω ότι ο δίσκος επανεκδόθηκε το 2011 ψηφιακά από την ΕΜΣΕ με τον τίτλο "Συνηχήσεις"

Δευτέρα, 16 Ιανουαρίου 2017

Ηλίας Ανδριόπουλος: Περιπλάνηση (1982)


Με το δίσκο "Τα λαϊκά μου" (1980) ο Ηλίας Ανδριόπουλος μας χάρισε ένα θαυμάσιο ορχηστρικό ακρόαμα των πρώτων λαϊκών τραγουδιών του.
Δυο χρόνια αργότερα, το 1982, ήρθε η συνέχεια εκείνου του δίσκου με την «Περιπλάνηση», που εκδόθηκε και πάλι από τη Lyra. Αυτή τη φορά ο συνθέτης διάλεξε 14 αγαπημένα τραγούδια του που ερμηνεύει πολύ όμορφα η Χορωδία του Γιώργου Κακίτση, ένα πολύ αξιόλογο χορωδιακό σχήμα με πολλές και εκλεκτές παρουσίες στην ελληνική δισκογραφία (όπως, π.χ., στα "Τραγούδια του δρόμου" του Μάνου Λοΐζου). 
Όμορφες εκτελέσεις που δίνουν μιαν άλλη διάσταση στα τραγούδια. Εδώ βρίσκουμε την 4η κατά χρονική σειρά από τις 8 συνολικά εκτελέσεις του κλασικού κομματιού «Τραγούδι του Αιγαίου» ("Ο έρωτας"). Και μαζί τα γνωστότερα τραγούδια από τους δίσκους «Κύκλος Σεφέρη», «Γράμματα στον Μακρυγιάννη» και «Λαϊκά προάστια».

Κυριακή, 15 Ιανουαρίου 2017

Ηλίας Ανδριόπουλος: Τα λαϊκά μου (1980)


Ο Ηλίας Ανδριόπουλος ανήκει αναμφίβολα στις εκλεκτότερες περιπτώσεις ευαίσθητων και μελωδικών τραγουδοποιών στο χώρο της λεγόμενης έντεχνης τραγουδοποιίας μας. Ξεκίνησε φιλόδοξα στα μέσα της δεκαετίας του '70 μελοποιώντας ποιήματα του Γιώργου Σεφέρη, ενώ στα μέσα της επόμενης δεκαετίας κατέφυγε στην ποίηση του Οδυσσέα Ελύτη.
Στο ενδιάμεσο διάστημα μας χάρισε κάμποσους ακόμη αξιόλογους δίσκους, από τους οποίους ξεχώρισαν ιδιαίτερα δύο, τα "Γράμματα στον Μακρυγιάννη και άλλα λαϊκά" (1979) και τα "Λαϊκά προάστια" (1980). Δυο θαυμάσιοι δίσκοι, από τους οποίους ξεπήδησαν κάμποσες επιτυχίες εδραιώνοντας βάσιμα την παρουσία του συνθέτη στο χώρο του ελληνικού τραγουδιού.
Αντλώντας το υλικό από τις λαοφιλείς μελωδίες των δύο αυτών δίσκων το 1980 ο συνθέτης ηχογράφησε τον ορχηστρικό δίσκο "Τα λαϊκά μου" που κυκλοφόρησε από την εταιρία Alcyon της Lyra. Πρόκειται για μια συλλογή 12 κομματιών, από τα οποία το ένα αποδίδεται από χορωδία ("Είπα να σου στείλω"). Χρησιμοποιήθηκαν οι ίδιες ενορχηστρώσεις των τραγουδιών που είχαν κάνει ο Τάσος Καρακατσάνης και ο συνθέτης. Στο μπουζούκι ο μεγάλος σολίστ Κώστας Παπαδόπουλος.

Σάββατο, 14 Ιανουαρίου 2017

Χρήστος Πήττας: Ο Επιτάφιος του Γιάννη Ρίτσου (1974)

Ο "Επιτάφιος" του Γιάννη Ρίτσου, εμπνευσμένος από το θρήνο της μάνας για το θάνατο του παιδιού της κατά τον ξεσηκωμό των καπνεργατών της Θεσσαλονίκης τον Μάη του 1936, είναι ένα από τα πιο αγαπημένα κείμενα της νεότερης ποίησής μας, χάρις στη δύναμη του ίδιου του κειμένου, αλλά και χάρις στη μουσική, με την οποία το έντυσε ο Μίκης Θεοδωράκης το 1958. Η μελοποίηση αυτή αποτελεί και τη ληξιαρχική πράξη γέννησης του λεγόμενου "έντεχνου" λαϊκού τραγουδιού μας και βεβαίως γνώρισε πάμπολλες δισκογραφικές παρουσιάσεις αποτελώντας πλέον το κλασικότερο έργο της ελληνικής δισκογραφίας. 
Ιδού οι κυριότερες απ' αυτές:
1960. Επιτάφιος με τον Γρηγόρη Μπιθικώτση (ΕΜΙ Columbia)
1960. Επιτάφιος με τη Νάνα Μούσχουρη (PHILIPS)
1963. Επιτάφιος με τη Μαίρη Λίντα (ΕΜΙ Columbia)
1964. Επιτάφιος με τη Χορωδία Τρικάλων (Olympic/RCA)
1978. Επιτάφιος με τον Γιάννη Θωμόπουλο και την Αλέκα Παΐζη (GENERAL)
2000. Επιτάφιος με τη Νένα Βενετσάνου (ΜΒΙ)
2004. Επιτάφιος κατά Ξαρχάκο (LEGEND)
2006. Επιτάφιος για κιθάρα με τον Ιάκωβο Κολανιάν (MOTIVO)

O δίσκος που σας παρουσιάζω εδώ είναι σπανιότατος και περιέχει μια διαφορετική εκδοχή του "Επιτάφιου". Η μεγάλη μας τραγωδός Ασπασία Παπαθανασίου (1918-), παλιά αγωνίστρια και μπροστάρισσα σε αγώνες ενάντια σε πολιτικές καταστάσεις ανελεύθερες που γνώρισε κατά καιρούς αυτός ο τόπος, απαγγέλλει ολόκληρο το κείμενο του Γιάννη Ρίτσου. Η απαγγελία της είναι συγκλονιστική και μετεφέρει το ήθος και το ύφος της αρχαίας τραγωδίας στα καθ' ημάς μέσα από ένα κείμενο που βεβαίως έχει τραγικό χαρακτήρα, αλλά που το είχαμε οικειωθεί με μια διάθεση πιο ηρωική μάλλον λόγω του μουσικού ύφους που του προσέδωσε η μελοποίηση του Μίκη Θεοδωράκη. Οι εντάσεις και οι πτώσεις, οι παύσεις και οι επιταχύνσεις της ανάγνωσης από τη σπουδαία ηθοποιό αναδεικνύουν ανάγλυφα τη λυρική δύναμη αυτού του αριστουργήματος.

Διακριτική, αλλά καίρια, είναι η μουσική υπόκρουση που συνέθεσε ο λόγιος συνθέτης Χρήστος Πήττας (1945-) για το έργο. Μουσική ελεγειακού χρωματισμού, που δε διεκδικεί ρόλο πρωταγωνιστή απέναντι στο υψηλό αφηγηματικό μέρος, αλλά που καταφέρνει επαρκώς να συμβάλει στη διαμόρφωση του τραγικού κλίματος που αποπνέει το έργο.

Το ηχογράφημα διακρίνεται σε 5 ενότητες, αλλά φρόντισα να το μοιράσω σε 22 συνολικά κομμάτια, ώστε το κάθε ποίημα - από τα 20 που συνιστούν το σύνολο του έργου - να είναι διαχωρισμένο για ευκολότερη πρόσβαση. Οι 5 ενότητες του δίσκου έχουν τους εξής επιμέρους τίτλους: Ι. Μουσική εισαγωγή, ΙΙ. Θρήνος, ΙΙΙ. Μουσικό ιντερμέδιο, IV. Μοναξιά - θύμηση - σκέψη, V. Απόφαση.

Ο δίσκος ηχογραφήθηκε στο Λονδίνο λίγο πριν από την ανατροπή του δικτατορικού καθεστώτος και κυκλοφόρησε από την άγνωστη δισκογραφική εταιρία Xasteria (Ξαστεριά). Και δυστυχώς δεν έχει αξιωθεί μέχρι σήμερα κάποιας ψηφιακής επανέκδοσης.



(c) LP | Xasteria | 1974 | mp3 | Εξώφυλλα
πηγή: d58

Παρασκευή, 13 Ιανουαρίου 2017

Τερψιχόρη Παπαστεφάνου: Αδούλωτοι (1975)

Τέσσερις πολύ ενδιαφέροντες δίσκους με δικά της τραγούδια μας έδωσε η αξιόλογη συνθέτρια και διευθύντρια της σπουδαίας Χορωδίας Τρικάλων Τερψιχόρη Παπαστεφάνου μέσα στη δεκαετία του '70, αρχής γενομένης με τους "Ελεύθερους Πολιορκημένους" (1971) και ολοκληρώνοντας αυτόν τον κύκλο με το "Πόλεμος και ειρήνη" (1979). 
Παρόλο που η πιο γνωστή δουλειά της ήταν η μεταγραφή για χορωδία των μεγάλων συνθέσεων του Μίκη Θεοδωράκη, οι παραπάνω κύκλοι τραγουδιών ανέδειξαν τη δημιουργική πλευρά της, η οποία σε κάποιες περιπτώσεις μας πρόσφερε μερικά υπέροχα τραγούδια βασισμένα εν πολλοίς σε κείμενα μεγάλων ποιητών (Γιάννης Ρίτσος, Νικηφόρος Βρεττάκος κλπ.), όπως το μοναδικής ομορφιάς λυρικό αριστούργημα "Τ' όνομά σου".
Ένας απ' αυτούς τους δίσκους, οι "Αδούλωτοι", κυκλοφόρησε το 1975 από την Olympic (θυγατρική της Philips). Περιέχει 10 τραγούδια κι ένα ορχηστρικό βασισμένα σε στίχους της Έλλης Παπαδημητρίου, εκτός από ένα ("Το πέρασμά σου") που είναι του Κώστα Βάρναλη. Είναι μια σειρά ποιητικά κείμενα, τα οποία διακρίνονται για την αγωνιστική τους διάθεση (όπως απαιτούσε το κλίμα της εποχής), αλλά και μια έντονη κατάφαση προς την αξία και την ομορφιά της ζωής.
Η μουσική είναι επιδέξια προσαρμοσμένη στο ύφος των στίχων. Στιγμές στιγμές αποκτά μια θεοδωρακική απόχρωση, πολύ κοντά - θα έλεγα - στο ύφος του κύκλου "Νύχτα θανάτου". Είναι μια μουσική πλημμυρισμένη από τα χρώματα και την κίνηση της θάλασσας και της φύσης γενικότερα. Κυριαρχούν οι γοργοί και ζωηροί ρυθμοί. Κι όλα καταλήγουν σε μια οργιαστική κορύφωση στο ακροτελεύτιο οργανικό κομμάτι με τον εύγλωττο τίτλο "Πανηγύρι".
Τα τραγούδια ερμηνεύει με το γνωστό εκφραστικό και στιβαρό φωνητικό του μέταλλο ο Αντώνης Καλογιάννης συνοδευόμενος βέβαια από τη Χορωδία Τρικάλων.

Πέμπτη, 12 Ιανουαρίου 2017

Θόδωρος Ρουμπάνης: Ο "άλλος" Οδυσσέας (1977)

Τον θυμάστε τον Θόδωρο Ρουμπάνη, εκείνον τον παλιό γόη του ελληνικού κινηματογράφου στη δεκαετία του '60; Πρώτη του εμφάνιση στο "Η Αλίκη στο ναυτικό" (1961), αλλά η μεγάλη του στιγμή ήρθε με το ερωτικό δράμα "Ντάμα Σπαθί" (1966). 
Φαίνεται όμως ότι, πέρα από τη φαντεζί εικόνα του ζεν πρεμιέ, είχε και άλλα ενδιαφέροντα, λιγότερο ελκυστικά, αλλά εξίσου (ή και παραπάνω) εντυπωσιακά και μάλλον απροσδόκητα! Έτσι, ήδη από το 1968 εμφανίστηκε ως συνθέτης της μουσικής στην ταινία "Βυζαντινή Ραψωδία", όπου πρωταγωνιστούσε, κι αργότερα στην ταινία "Μέδουσα" (1977).
Την ίδια εκείνη χρονιά, το 1977, ηχογράφησε και τον μοναδικό του δίσκο με τραγούδια που φέρει τον συμβολικό τίτλο "Ο άλλος Οδυσσέας". Οι στίχοι γράφτηκαν από τον Δημήτρη Ιατρόπουλο, αυτάρεσκα σε κάθε ευκαιρία αυτοαποκαλούμενο "ποιητή", ο οποίος στη συγκεκριμένη περίπτωση επιστράτευσε το διαχρονικό μύθο του οδυσσειακού νόστου προσπαθώντας να αντλήσει τα σύμβολα που θεωρούσε ότι έχουν αναλογίες με την εποχή μας. Κατά συνέπεια, θα μπορούσαμε να πούμε ότι πρόλαβε τον νεότερο ποιητή Κώστα Καρτελιά που μαζί με τον Μίκη Θεοδωράκη μας έδωσε τη δική του σύγχρονη ματιά στο μύθο του Οδυσσέα ("Οδύσσεια", 2007)
Η μουσική του Θόδωρου Ρουμπάνη δεν αντέχει σε σοβαρή κριτική. Τραγούδια σε στομφώδεις και μεγαλόστομους ηχοχρωματισμούς, άλλοτε μεταθεοδωρακικού κι άλλοτε πιτσιλαδικού ύφους, με έντονα ρυθμική αγωγή και πλήρη απουσία μελωδικού χρώματος. Τα ερμηνεύει ο ίδιος μαζί με την καλλίφωνη Λίτσα Σακελλαρίου και τους αδελφούς Τζαβάρα, τα γνωστά Τζαβαράκια της εποχής. Σας τον προσφέρω για καθαρά αρχειακούς λόγους.


Τετάρτη, 11 Ιανουαρίου 2017

Μίμης Πλέσσας: Λουκιανού Διάλογοι (1979)

Η συνεργασία του Μίμη Πλέσσα με τον μεγάλο λαϊκό στιχουργό Κώστα Βίρβο υπήρξε μακροχρόνια και ιδιαιτέρως γόνιμη ("Πανόραμα", "Θάλασσα πικροθάλασσα", "Νεκρικοί διάλογοι" κλπ.). 
Ξεχωριστή θέση στην ελληνική δισκογραφία κατέχει η μελοποίηση κειμένων του αρχαίου σατιρικού συγγραφέα Λουκιανού (2ος αι. μ.Χ.) που είχε ξεκινήσει το 1974 με το δίσκο "Λουκιανού Νεκρικοί Διάλογοι" και ολοκληρώθηκε το 1979 με το δίσκο "Λουκιανού Διάλογοι"
Η τελευταία αυτή δουλειά δεν επικεντρώθηκε σ' ένα συγκεκριμένο έργο του Λουκιανού, όπως η προηγούμενη, αλλά απλώθηκε και σε άλλα κείμενά του, τα οποία αναπροσάρμοσε με έμμετρο τρόπο στα καθ' ημάς ο Κώστας Βίρβος και τα έντυσε μουσικά ο Μίμης Πλέσσας. Το υλικό αυτό παρουσιάστηκε στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών ως μουσική παράσταση στο θέατρο Λυκαβηττού σε σκηνοθεσία του Δημήτρη Μαλαβέτα
Τραγούδησε η μεγάλη ομάδα ηθοποιών που έλαβε μέρος στην παράσταση, μεταξύ των οποίων ο Σάκης Μπουλάς, η Μαρίνα, ο Κώστας Μπίγαλης, η Ελίνα Παπανικολάου, η Κάτια Μπαλανίκα και ο Δημήτρης Ψαριανός.

Τρίτη, 10 Ιανουαρίου 2017

Δημήτρης Ψαριανός: Ομώνυμο (1979)

Έχοντας μια τόσο δυνατή είσοδο στο ελληνικό τραγούδι το 1972 με τον "Μεγάλο Ερωτικό" κι αφού κατέγραψε αρκετές συμμετοχές σε πολλούς δίσκους διαφόρων σημαντικών δημιουργών (Μαμαγκάκης, Κουνάδης, Κοντογιώργος, Πλέσσας), το 1979 ο Δημήτρης Ψαριανός κατάφερε επιτέλους να ηχογραφήσει τον πρώτο του προσωπικό δίσκο με τίτλο το όνομά του. 
Πέρα από την εμβληματική ερμηνεία του στον "Μεγάλο Ερωτικό" του Μάνου Χατζιδάκι και τις επίσης εξαιρετικές ερμηνείες του σε σημαντικούς δίσκους, όπως στο "Σκλάβοι Πολιορκημένοι" (1974) του Νίκου Μαμαγκάκη, στα "Εκείνη τη νύχτα" (1974) και "Τα χαμένα χρόνια" (1975) του Μίμη Πλέσσα, στη "Λοταρία" (1979) του Στέλιου Φωτιάδη, στα "Ερωτικά" (1980) του Χρήστου Γκάρτζου και στο "Κέντρο διερχομένων" (1982) του Νίκου Μαμαγκάκη, ο σπουδαίος αυτός ερμηνευτής δεν κατάφερε να εδραιώσει την παρουσία του με σοβαρές προσωπικές δουλειές που να δίνουν το ξεχωριστό στίγμα του τόσο ιδιαίτερου φωνητικού του ηχοχρώματος, με αποτέλεσμα να ξεπέσει σε δευτερεύουσες επιλογές και σταδιακά να εξαφανιστεί τόσο άδοξα από το προσκήνιο.
Ο πρώτος του λοιπόν προσωπικός δίσκος περιλαμβάνει μια συλλογή 12 τραγουδιών ευαίσθητων και λυρικών, τα περισσότερα από τα οποία αποτελούν δικές του συνθέσεις σε στίχους του Δημήτρη Ιατρόπουλου, ενώ τα υπόλοιπα γράφτηκαν από τον Στέλιο Φωτιάδη, συνθέτη της "Λοταρίας" που κυκλοφόρησε την ίδια χρονιά. Ο Στέλιος Φωτιάδης επίσης ενορχήστρωσε και διηύθυνε τα τραγούδια σε συνεργασία με τον Νίκο Δανίκα. Στίχους έγραψαν ακόμα ο Πάνος Φαλάρας και ο Τάκης Καρνάτσος. Τα περισσότερα από τα τραγούδια αυτά ακούστηκαν αρκετά στην εποχή τους, αλλά σήμερα πια ελάχιστοι τα θυμούνται.