Κυριακή, 31 Μαΐου 2020

Λυκούργος Μαρκέας: Ανθρώπινα και καθημερινά (1973)

Μετά την πρώτη ολοκληρωμένη του δουλειά στην Columbia με τον ενδιαφέροντα δίσκο "Χαλάλι σου ζωή", ο συνθέτης Λυκούργος Μαρκέας άλλαξε στρατόπεδο και βρέθηκε στο περιβάλλον της Minos, η οποία εκείνη την εποχή αποτελούσε το αντίπαλο δέος και ήταν μια ραγδαία ανερχόμενη δύναμη με κορυφαία ονόματα συνθετών και ερμηνευτών στο οπλοστάσιό της. Εκεί ο Μαρκέας θα παραμείνει ως τον πρόωρο θάνατό του ηχογραφώντας τους δύο καλύτερους προσωπικούς του δίσκους ("Ανθρώπινα και καθημερινά", "Νυχτώνει ξημερώνει"), αλλά κυρίως τροφοδοτώντας με πάμπολλα ελαφρολαϊκά σουξέ την προσωπική δισκογραφία πολλών πρωτοκλασάτων τραγουδιστών (Γιάννης Καλατζής, Γιάννης Πάριος, Λίτσα Διαμάντη, Τόλης Βοσκόπουλος, Θέμης Ανδρεάδης και άλλοι).
Το 1973 λοιπόν εκδόθηκε ο δεύτερος προσωπικός δίσκος του δημιουργού με τίτλο "Ανθρώπινα και καθημερινά" που περιλαμβάνει δώδεκα ελαφρολαϊκά τραγούδια σε στίχους του Πυθαγόρα, με τον οποίο συμπορεύτηκε τα επόμενα χρόνια, ενώ ήταν μοιραίο να φύγουν νωρίς από τη ζωή και οι δυο την ίδια χρονιά (1979). Ο δίσκος αυτός νομίζω πως έκανε μεγάλη αίσθηση τον καιρό εκείνο και ανέδειξε μεγάλα σουξέ καθιερώνοντας αμέσως τον συνθέτη στην πρώτη γραμμή των δημιουργών του καλού εμπορικού τραγουδιού. Προσωπικά μάλιστα θεωρώ ότι αυτός είναι ο πιο ωραίος από τους μόλις τρεις προσωπικούς δίσκους που μας έδωσε όλους κι όλους στα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του '70, αλλά παραδόξως είναι και ο μόνος που δεν επανεκδόθηκε ποτέ ψηφιακά!

Σάββατο, 30 Μαΐου 2020

Λυκούργος Μαρκέας: Χαλάλι σου ζωή (1971)

Ο πρόωρα χαμένος συνθέτης Λυκούργος Μαρκέας (1926-1979) υπήρξε πολυγραφότατος και δημιουργικός σε όλα τα είδη του ελληνικού τραγουδιού, από το ελαφρό στις δεκαετίες του '50 και '60, μέχρι το λαϊκό και το ελαφρολαϊκό, του οποίου εξελίχθηκε στα χρόνια του '70 σε έναν από τους κορυφαίους εκπροσώπους με τεράστιες επιτυχίες συνεργαζόμενος με τα πρώτα ονόματα του ελληνικού πενταγράμμου. 
Στο ξεκίνημά του έγραψε μουσική για πολλές επιθεωρήσεις, όπου εμφανίζονταν μεγάλα ονόματα του τραγουδιού ερμηνεύοντας δικά του τραγούδια, όπως η Καίτη Μπελίντα, η Μάριον Σίβα, η Μαρινέλλα και ο Στέλιος Καζαντζίδης. Μάλιστα αρκετές φορές κι ο ίδιος δοκίμασε τις ερμηνευτικές του ικανότητες, ιδιαίτερα σε τραγούδια λαϊκού χρώματος. Παράλληλα έγραψε μουσική και τραγούδια για αρκετές ταινίες. Ίσως το μεγαλύτερο σουξέ του εκείνων των χρόνων ήταν το χαριτωμένο "Άσπρες κορδέλες" που το αγαπήσαμε με τη φωνή του Τώνη Μαρούδα.
Ωστόσο ο πρώτος μεγάλος του δίσκος δεν εκδόθηκε παρά στο ξεκίνημα της δεκαετίας του '70, όταν πλέον είχε αφήσει πίσω την "ελαφρά" του περίοδο και ξανοίχτηκε στο χώρο του λαϊκού τραγουδιού με στοιχεία "έντεχνου" που του έδωσε την ευκαιρία να βγει από την αφάνεια και γνωρίσει τη μεγάλη καταξίωση, αν και συνέχισε να κατακερματίζει τη δουλειά του σκορπώντας αφειδώς τα τραγούδια του σε προσωπικούς δίσκους διαφόρων τραγουδιστών της εποχής (Γιάννης Καλατζής, Γιάννης Πάριος, Λίτσα Διαμάντη, Τόλης Βοσκόπουλος, Τζένη Βάνου, Ελένη Ροδά, Λίτσα Σακελλαρίου, Φίλιππος Νικολάου κ.ά.).

Παρασκευή, 29 Μαΐου 2020

Αρχείο Σίμωνα Καρά: Ύμνοι & Θρήνοι της Αλώσεως (1977)

Σήμερα, 29 Μαΐου, είναι η λεγόμενη αποφράς ημέρα, η μέρα που δεν κουβεντιάζεται, η μέρα της θλιβερής επετείου της Άλωσης της της Πόλης, όπως τη λένε σ' ολόκληρο τον Ελληνισμό, της Κωνσταντινούπολης, της πρωτεύουσας Ανατολικού Ρωμαϊκού Κράτους αρχικά και της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας στη συνέχεια.
Η μέρα αυτή βέβαια αποτυπώθηκε ανεξίτηλα στην κυτταρική μας μνήμη και δεν ξεθώριασε ποτέ παρά τη μεσολάβηση τόσων αιώνων και κυρίως της οδυνηρής Οθωμανικής κυριαρχίας για σχεδόν πέντε αιώνες σε αρκετές περιοχές του τόπου. Μύθοι και θρύλοι γεννήθηκαν και θέριεψαν μέσα από το δημοτικό τραγούδι και τις παραδόσεις με επίμονη αναφορά στη μαύρη εκείνη ημέρα και στη χειμερική προσδοκία μιας άλλη μέρας, τότε που θα ξαναγεννηθεί η Πόλη, λεύτερη και πάλι κι έτοιμη να ξαναγίνει η κραταιά Βασιλεύουσα!
Ως καταλληλότερο αφιέρωμα στη μαύρη αυτή επέτειο δε θα μπορούσα να βρω κάτι άλλο από το δίσκο υπ' αριθμό 16 της ιστορικής σειράς από το αρχείο του μεγάλου ερευνητή της ελληνικής παράδοσης Σίμωνα Καρά που εκδόθηκε κατά τη δεκαετία του '70 υπό την αιγίδα του πολυσήμαντου Συλλόγου προς Διάδοσιν της Εθνικής Μουσικής μας. 
Το ηχογράφημα φέρει τον χαρακτηριστικό τίτλο: "Ύμνοι και Θρήνοι της Αλώσεως" και εκδόθηκε το 1977. Μοιράζεται σε δύο εμφανώς διακριτές ενότητες αντίστοιχα σε κάθε πλευρά του βινυλίου. Η πρώτη περιλαμβάνει εκκλησιαστικούς "Ύμνους" που ψάλλει ο ίδιος ο Σίμων Καράς συνοδευόμενος από Εκκλησιαστική Χορωδία του Συλλόγου Προς Διάδοσιν της Εθνικής Μουσικής, ενώ η δεύτερη μια μικρή ανθολόγηση "Θρήνων" για το χαμό της Πόλης, που αποδίδουν το βαθύ αντίκτυπο της εθνικής αυτής τραγωδίας σε κάθε γωνιά του Ελληνισμού, όπως ο Πόντος, η Κρήτη, η Ήπειρος, η Χαλκιδική και οι Σέρρες. Τραγουδά η Μικτή Χορωδία του Συλλόγου, ενώ τα σολιστικά μέρη αποδίδουν η Ελένη Κουταλακίδου και η Σοφία Κιτσανέλη.

Πέμπτη, 28 Μαΐου 2020

Ανδρέας Πρέζας: Μια στάλα αγάπη (1992)

Έχουμε ξαναμιλήσει για τον συνθέτη Ανδρέα Πρέζα (γενν. 1939) που ξεκίνησε από το περιβάλλον του Νέου Κύματος γράφοντας τραγούδια για τον Γιώργο Ζωγράφο, την Πόπη Αστεριάδη, τον Μιχάλη Βιολάρη, τον Μανώλη Μητσιά, τον Δημήτρη Ζευγά και άλλους, ενώ στα κατοπινά χρόνια είχε πολύ αραιή παρουσία στα δισκογραφικά δρώμενα, αλλά μας έδωσε κατά καιρούς κάποιες ενδιαφέρουσες προσωπικές δουλειές, όπως το "Γαϊτανάκι της ζωής" (1981) και η "Έξοδος Μεσολογγίου" (1988).
Η τελευταία ολοκληρωμένη του εργασία κυκλοφόρησε το 1992 από τη Zodiac. Τίτλος της: "Μια στάλα αγάπη". Περιλαμβάνει δώδεκα απλά τραγουδάκια σε μοντέρνα ηχητική γραμμή με ποπ και λαϊκές αποχρώσεις. Οι στίχοι ανήκουν στον Νίκο Μπακογιάννη που στο παρελθόν μας είχε δώσει πολλά πετυχημένα τραγούδια από τις συνεργασίες του με τον Γιώργο Ζαμπέτα, τον Γιώργο Κριμιζάκη ή τον Βασίλη Αρχιτεκτονίδη.
Μοναδικός ερμηνευτής του δίσκου είναι ο Κώστας Μπάγιας, ένας ξεχασμένος τραγουδιστής από τη δεκαετία του '90, ο οποίος έκανε 3-4 προσωπικούς δίσκους, αλλά τελικά χάθηκε ολότελα από το προσκήνιο. Η φωνή του μοιάζει επαρκής για το ποπ μέρος του παρόντος δίσκου, αλλά εμφανώς ακατάλληλη για τα τραγούδια λαϊκού χρώματος. Τον συνοδεύει η Στέλλα Πατρινού.
Από τους μουσικούς αναφέρω τον Φίλιππο Τσεμπερούλη στα πνευστά, τον Γιώργο Τσουπάκη στα ντραμς, τον Μπάμπη Λασκαράτο στις κιθάρες και τον Παναγιώτη Στεργίου στο μπουζούκι.

Τετάρτη, 27 Μαΐου 2020

Ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου μελοποιεί Μπρεχτ (2019)

Ένας δίσκος πραγματική έκπληξη έπεσε πρόσφατα στα χέρια μου με την υπογραφή του αγαπημένου τραγουδιστή και τραγουδοποιού Βασίλη Παπακωνσταντίνου. Ένας δίσκος του συνθέτη και όχι του τραγουδιστή Παπακωνσταντίνου.
Βέβαια δεν είναι κάτι καινούργιο η εμπλοκή του καλλιτέχνη και στο πεδίο της σύνθεσης, αφού στο παρελθόν και μάλιστα από πολύ παλιά είχε δώσει τα διαπιστευτήριά του και σ' αυτό το πεδίο, συχνά μάλιστα με τεράστια εμπορική απήχηση. Αλλά εδώ μιλάμε πλέον για μια δουλειά που έχει σχέση με το θέατρο και μάλιστα ενός απαιτητικού θεατρικού δημιουργού, όπως είναι ο μεγάλος Γερμανός συγγραφέας Μπέρτολτ Μπρεχτ που έχει σημαδέψει τη θεατρική τέχνη του 20ου αιώνα.
Πρόκειται λοιπόν για τη μουσική και τα τραγούδια που έγραψε ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου για το θεατρικό έργο "Ο καλός άνθρωπος του Σετσουάν", ένα κλασικό θεατρικό παραμύθι γραμμένο στα χρόνια του Μεσοπολέμου με δράση που τοποθετείται στην πόλη Σετσουάν της Κίνας επιστρατεύοντας όλους τους θεατρικούς κώδικες (π.χ. αποστασιοποίηση) που χαρακτηρίζουν τη μπρεχτική δραματουργία.
Το έργο ανέβηκε στο θέατρο Θησείον στις 2 Οκτωβρίου 2019 σε 30 πολύ πετυχημένες παραστάσεις περιοδεύοντας μάλιστα και σε αρκετές πόλεις της Ελλάδας. Τη μετάφραση και τη σκηνοθεσία υπογράφει ο Νικορέστης Χανιωτάκης, υπεύθυνος της καλλιτεχνικής εταιρείας "Μυθωδία". Έλαβαν μέρος πολλοί γνωστοί και άγνωστοι ηθοποιοί, πολλοί από τους οποίους ερμηνεύουν διπλούς ρόλους. Αναφέρω μερικά ονόματα: Πέγκυ Τρικαλιώτη, Ηρώ Μουκίου, Γεράσιμος Σκαφίδας, Νίκος Πουρσανίδης, Κώστας Κάππας, Γιάννης Καλατζόπουλος, Αλκιβιάδης Κωνσταντόπουλος, Βαλέρια Δημητριάδου.
Ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου συνέθεσε ένα πολύ ενδιαφέρον θεατρικό soundtrack, όπου αναμιγνύει ελεύθερα διάφορα μουσικά είδη με κάποιες φευγαλέες έστω ροκ πινελιές χαρίζοντάς μας απλές και λειτουργικές μελωδίες τραγουδισμένες από τους ηθοποιούς της παράστασης. Η ελληνική απόδοση των στίχων ανήκει στη Μαριλένα Παναγιωτοπούλου. Αξιοσημείωτο επίσης είναι ότι όλα τα μουσικά όργανα ερμηνεύονται από τους ίδιους τους ηθοποιούς!

Τρίτη, 26 Μαΐου 2020

Σταμάτης Κόκοτας: Κόκοτας για πάντα (1983)

Επανέρχομαι και πάλι στον μεγάλο λαϊκό τραγουδιστή Σταμάτη Κόκοτα, για να προσθέσω στον Δισκοβόλο έναν ακόμη προσωπικό του δίσκο από την όψιμη δισκογραφική του περίοδο κατά τη δεκαετία του '80, όταν πλέον είχε κλείσει ο κύκλος της μεγάλης του ακμής και δημοτικότητας και προσπαθούσε να σταθεί στο χώρο με τραγούδια ελαφρολαϊκού ύφους, χωρίς πάντως ιδιαίτερη απήχηση πλέον στο κοινό του που έμοιαζε να είχε ξεχάσει το παλιό του είδωλο αναγκάζοντας έτσι τον τραγουδιστή σε σταδιακή απόσυρση από το προσκήνιο.
Ο δίσκος έχει τίτλο "Κόκοτας για πάντα" κι εκδόθηκε από τη Minos το 1983. Περιλαμβάνει δώδεκα απλά ελαφρολαϊκά τραγουδάκια, όλα (πλην δύο) σε στίχους του Λευτέρη Παπαδόπουλου, πράγμα που αποτελεί και το πιο ενδιαφέρον στοιχείο του άλμπουμ. Πέντε από τα τραγούδια έχουν μουσική του Γιάννη Σπανού και χαρακτηρίζονται από συμπαθητικούς μελωδικούς ρυθμούς, χωρίς όμως εκείνη την παλιά σπίθα των τραγουδιών του μεγάλου συνθέτη που να τους δίνει μια ταυτότητα. 
Η έκπληξη έρχεται από την παρουσία του ίδιου του τραγουδιστή ως συνθέτη έξι τραγουδιών που διακρίνονται για τους ζωηρούς και κεφάτους τους ρυθμούς πάνω στα γνωστά κλισέ των πιασάρικων τραγουδιών της πίστας, πράγμα που συνετέλεσε ώστε μερικά από αυτά να ακουστούν λίγο περαπάνω, αλλά σύντομα να ξεχαστούν ολότελα. 
Τέλος, ένα τραγούδι έχει μουσική του Μιχάλη Καρρά που τον γνωρίσαμε στη δεκαετία του '70 ως συνθέτη τραγουδιών για τη φωνή της Νάντιας Κωνσταντοπούλου, αλλά (αργότερα) και του Γιάννη Πουλόπουλου, της Ρένας Κουμιώτη, του Φίλιππου Νικολάου και άλλων, καθώς κι ενός ορχηστρικού δίσκου αφιερωμένου στον Καβάφη!

Δευτέρα, 25 Μαΐου 2020

Τα ορχηστρικά του Ξαρχάκου: Ωδή-Πορείας Εγκώμιον (2010)

Το φιλόδοξο και μεγάλης διάρκειας έργο "Ωδή - Πορείας Εγκώμιον" του Σταύρου Ξαρχάκου αποτελεί μιαν αλλιώτικη ματιά στην ουσία της ελληνικότητας με εργαλεία καθαρώς μουσικά και καλλιτεχνικά. Το έργο χωρίζεται σε δύο μέρη με τις ονομασίες "Ωδή Α" και "Ωδή Β".
Το πρώτο μέρος (CD1) εστιάζει το ενδιαφέρον του στο Αιγαίο ως μήτρα του ελληνικού πνεύματος που εξακτινίσθηκε σ' ολόκληρη την οικουμένη. Η μουσική ακολουθεί τ' αχνάρια των ήχων της θάλασσας μέσα από μουσικές μεταμορφώσεις κλασικών μουσικών θεμάτων από την ελληνική παράδοση στη χωροχρονική της διάσταση (αρχαίο και βυζαντινό μέλος, δημοτικό τραγούδι).
Το δεύτερο μέρος (CD2) εστιάζεται στη λόγια μουσική γραμματεία με αναδρομές από τον Ευριπίδη μέχρι τον "Ερωτόκριτο" και τον Μακρυγιάννη. Το έργο ακολουθεί το κυκλικό σχήμα και κλείνει επιστρέφοντας στην αρχετυπική εκδοχή του αιγαιικού μύθου μέσα από ένα οργιαστικό θέμα διονυσιακού χαρακτήρα.
Η ηχογράφηση του έργου πραγματοποιήθηκε στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών με τη συμμετοχή της σπουδαίας Κρατικής Ορχήστρας Ελληνικής Μουσικής (ΚΟΕΜ), την οποία διηύθυνε ήδη από τα μέσα της δεκαετίας του '90 ο Σταύρος Ξαρχάκος. Τη χορωδία αποτελούν μέλη της ΚΟΕΜ. Η σύνθεση χρονολογείται τουλάχιστον δέκα χρόνια παλιότερα, αλλά παρέμενε ανέκδοτη - μαζί με πληθώρα άλλων έργων του συνθέτη - μέχρι πρόσφατα, όταν ανέλαβε τη δισκογράφησή της η εβδομαδιαία εφημερίδα RealNews. 

Κυριακή, 24 Μαΐου 2020

Τα ορχηστρικά του Ξαρχάκου: Pandora's Manhattan (2007)

Με τον αγγλόφωνο τίτλο "Pandora's Manhattan" εκδόθηκε ένα ακόμη ενδιαφέρον ορχηστρικό έργο του Σταύρου Ξαρχάκου γραμμένο παλιότερα, αλλά δισκογραφημένο μόλις το 2007 για λογαριασμό της Legend, λίγο πριν διαρραγούν οι σχέσεις του με την εταιρία και αποφασίσει να ακολουθήσει ανεξάρτητη πλέον πορεία.
Πρόκειται για ένα ελάχιστα γνωστό ορχηστρικό έργο που εμπνεύστηκε ο συνθέτης σε ένα ταξίδι με την εννιάχρονη τότε κόρη του Πανδώρα στη Νέα Υόρκη το 1982. Η μουσική του αποδίδει τα χρώματα του τοπίου της μεγαλούπολης, όπου είχε ζήσει για ένα διάστημα πιο παλιά ο ίδιος ως σπουδαστής στην περίφημη Juilliard School. Ο συνθέτης προσπαθεί να αποδώσει τη μουσική εικονογραφία από την οπτική και τον αυθορμητισμό ενός μικρού παιδιού που βλέπει εκστασιασμένο τα εντυπωσιακά κτίρια και τις λεωφόρους του Μανχάταν. Φυσικά αυτή είναι μια οπτική υποκριτική, γιατί στην πραγματικότητα οι εικόνες ξεχύνονται από τη βιωματική επαφή του δημιουργού με το χώρο και γιαυτό η μουσική είναι προσαρμοσμένη πολύ πειστικά στους νεοϋορκέζικους ήχους και είναι εμποτισμένη με χρωματισμούς της τζαζ και του αυτοσχεδιασμού, ενώ κάποιες στιγμές δημιουργεί την αίσθηση ενός soundtrack κάποιου απροσδιόριστου σεναρίου. 
Το έργο γράφτηκε την ίδια χρονιά, αλλά παρέμεινε για χρόνια ανέκδοτο. Ένας εντελώς διαφορετικός Ξαρχάκος που δείχνει εντυπωσιακή προσαρμοστικότητα σε πολύ διαφορετικούς από την προσωπική του μανιέρα μουσικούς τρόπους. Συνοδοιπόροι του σ' αυτό το καινούργιο ταξίδι οι μουσικοί Νίκος Λαβράνος στα πλήκτρα, Γιώργος Λαβράνος στα κρουστά, Φίλιππος Τσεμπερούλης στα ξύλικνα πνευστά και το σαξόφωνο, Γιώργος Λασκαράκης στην κιθάρα και Γιώργος Ζηκογιάννης στο κοντραμπάσο.

Σάββατο, 23 Μαΐου 2020

Τα ορχηστρικά του Ξαρχάκου: Νούρα Νούρα (2006)


Ένα ανατολίτικο παραμύθι διηγείται ο Σταύρος Ξαρχάκος με τους ήχους της ορχήστρας του στο έργο του "Νούρα Νούρα". Πρόκειται για μια παλιότερη ανέκδοτη σύνθεση του δημιουργού που γράφτηκε το 1984, αλλά παρέμενε στα συρτάρια του, μαζί με άφθονο ακόμη υλικό, μέχρι το 2006, όταν και ηχογραφήθηκε για τη Legend και κυκλοφόρησε σε δίσκο. 
Είχε γίνει μια συστηματική προσπάθεια εκείνη την περίοδο να ανασυρθούν από την αφάνεια πολλά ακυκλοφόρητα έργα του συνθέτη, πράγμα που σε μεγάλο βαθμό έγινε, μέχρι τη στιγμή που ο ασυμβίβαστος δημιουργός συγκρούστηκε με τους υπεύθυνους της εταιρίας και την εγκατέλειψε. Η έκδοση του "Νούρα Νούρα" δείχνει πόσο χαμένοι βγαίνουμε όλοι εμείς που εκτιμούμε το έργο του συνθέτη από το γεγονός ότι στερούμαστε τη χαρά να απολαύσουμε πάμπολλα άλλα έργα του που κρύβονται πεισματικά στα συρτάρια του! 
Ο δίσκος πάντως ευτύχησε μιας πολύ επιμελημένης έκδοσης διακοσμημένης με τις πολύ όμορφες ζωγραφιές του Γιώργου Σταθόπουλου, όλες εμπνευσμένες από το παραμύθι που κρύβεται πίσω από τα ορχηστρικά θέματα του Σταύρου Ξαρχάκου.