Δευτέρα, 23 Οκτωβρίου 2017

Μάνος Χατζιδάκις: Αδούλωτοι σκλάβοι (1946)

Χθες ήταν τα γενέθλια του ενός Μάνου του τραγουδιού μας, του Μάνου Λοΐζου, και σήμερα του άλλου, του μεγάλου, του κορυφαίου συνθέτη Μάνου Χατζιδάκι (1925-1994), ο οποίος γεννήθηκε σαν σήμερα πριν από 92 χρόνια και που, παρόλο που πέρασαν ήδη 23 χρόνια από τη φυγή του για την "οδό των ονείρων" του, εξακολουθεί πάντα να τραγουδιέται, αλλά και να ανακαλύπτεται διαρκώς μέσα από το θησαυροφυλάκιο των αμέτρητων ανέκδοτων συνθέσεων που μας άφησε.
Η ενασχόληση του Μάνου Χατζιδάκι με τον κινηματογράφο είναι γνωστό βέβαια πόσο σημαντικούς καρπούς απέδωσε, έστω κι αν ο ίδιος ελάχιστα πράγματα από αυτό το κομμάτι του έργου του έδειχνε να εκτιμά και να υπολογίζει στην επίσημη εργογραφία του.
Από τις δεκάδες ελληνικές ταινίες που ευτύχησαν να έχουν στη μουσική τους συνοδεία την υπογραφή του Μάνου Χατζιδάκι η πρώτη ιστορικά ήταν η ταινία "Αδούλωτοι σκλάβοι", ένα πολεμικό δράμα του 1946 που σκηνοθέτησε ο Βίων Παπαμιχάλης με κεντρική πρωταγωνίστρια την Έλλη Λαμπέτη. 
Ο συνθέτης ήταν τότε μόλις 21 ετών, αλλά φαίνεται πως είχε ήδη διαμορφώσει το μουσικό του ύφος, όπως μπορούμε εύκολα να διακρίνουμε από τα μουσικά θέματα που κοσμούν την ταινία. Ανάμεσά τους κι ένα ανέκδοτο τραγούδι (μάλλον σε δικούς του στίχους) με τίτλο "Αργεί""Αυγή") που ερμηνεύει η ελαφρά τραγουδίστρια Ιωάννα Άλβα. Ακούγονται επίσης και κάποια χορωδιακά κομμάτια, ενώ ο χαρακτηριστικός ήχος του πιάνου είναι διάχυτος μέσα στην ταινία. 

Κυριακή, 22 Οκτωβρίου 2017

Μάνος Λοΐζος: Τα τραγούδια στη Lyra (1965-1972)

Σαν σήμερα, 22 Οκτωβρίου, πριν από 80 ακριβώς χρόνια γεννήθηκε ένας από τους πιο χαρισματικούς κι αγαπημένους συνθέτες τραγουδιών που, παρά τα 35 χρόνια που πέρασαν από τη μέρα του πρόωρου θανάτου του, παραμένει πάντα επίκαιρος, πάντα αγαπημένος και πάντα χιλιοτραγουδισμένος. 
Φυσικά μιλώ για τον Μάνο Λοΐζο (1937-1982), τον συνθέτη με τα μόλις 100 περίπου τραγούδια, από τα οποία δεν μπορείς να πετάξεις ούτε ένα! Τον σεμνό τραγουδοποιό που αντιμετώπιζε με δέος τους συναδέλφους του, τόσο ώστε να φωνάζει με ενθουσιασμό μικρού παιδιού μόλις συνέθεσε το "Αχ, χελιδόνι μου" ότι επιτέλους είχε καταφέρει να γράψει ένα καλό τραγούδι σαν τα τραγούδια του Κουγιουμτζή!  Τον ανήσυχο δημιουργό που ποτέ δεν επαναπαύθηκε στις δάφνες του και πάντα γύρευε τον καινούργιο ήχο παλεύοντας με το υλικό του μέχρις εξαντλητικής λεπτομέρειας ώσπου να του δώσει την τελική του μορφή, η οποία δεν επιδέχονταν πλέον την παραμικρή παρέμβαση.
Ο Μάνος Λοΐζος, νεαρότατος ακόμη, μαζί με τον φίλο του τον Χρήστο Λεοντή βρέθηκε στο περιβάλλον του Μίκη Θεοδωράκη και κάτω από τη βαριά σκιά του δοκίμασε τα πρώτα του τραγούδια. Άρχισε να ηχογραφεί συστηματικά για τις 45 στροφές το 1965 ενταγμένος στο περιβάλλον της Lyra. Εκεί είχε την τύχη να ερμηνεύσει τα τέσσερα πρώτα του τραγούδια με μεγάλη επιτυχία ο Γιάννης Πουλόπουλος. Τα δυο απ' αυτά, όπως και μερικά κατοπινά, είχαν στίχους της πρώτης γυναίκας του, της συγγραφέως Μάρως Λήμνου
Την ίδια χρονιά η υπέροχη Σούλα Μπιρμπίλη τραγούδησε τρία τραγούδια του. Το ένα είχε στίχους του Λόρκα ("Η κιθάρα") και ήταν η δεύτερη φορά που ο Λοΐζος μελοποιούσε τον μεγάλο Ισπανό ποιητή, αφού είχε προηγηθεί το 1962 το πρώτο πρώτο του τραγούδι ("Τραγούδι του δρόμου") σε ελληνική απόδοση του Νίκου Γκάτσου. Η Μπιρμπίλη όμως συνδέεται και με το πιο εμβληματικό ίσως τραγούδι του συνθέτη, αφού υπήρξε η πρώτη ερμηνεύτρια του διαχρονικού "Δρόμου" σε στίχους της Κωστούλας Μητροπούλου, αν και το τραγούδι μας είναι πιο οικείο με τη φωνή του ίδιου του συνθέτη από το δίσκο "Τραγούδια του δρόμου" (1974)

Βασίλης Δημητρίου: Οι τρεις χήρες (2001)

Η ιστορία τριών γυναικών που έχουν μείνει χήρες και συγκατοικούν σε μια μονοκατοικία στο κέντρο της Αθήνας ήταν το θέμα της τηλεοπτικής σειράς "Οι τρεις χήρες" βασισμένης στο ομώνυμο βιβλίο της Ντόρας Γιαννακοπούλου που σκηνοθέτησε ο Κώστας Κουτσομύτης και προβλήθηκε από την τηλεόραση του APLHA το 2001. Τις τρεις χήρες ενσάρκωσαν οι ηθοποιοί Νόρα Βαλσάμη, Ταμίλα Κουλίεβα και Άννα-Μαρία Παπαχαραλάμπους.
Τη μουσική έγραψε ο Βασίλης Δημητρίου, στενός συνεργάτης του σκηνοθέτη επί πολλά χρόνια με πολύ αξιόλογες τηλεοπτικές δημιουργίες. Το soundtrack αποτελείται από τέσσερα ωραιότατα οργανικά θέματα, απλά και ρυθμικά με λιτή ενορχήστρωση που περιλαμβάνει πιάνο, κιθάρα, ακορντεόν και σαξόφωνο. Δυστυχώς παραμένει ανέκδοτο, αν και είναι ηχογραφημένο κανονικά στο στούντιο.

(c) Ανέκδοτο OST | 2001 | mp3 | Αυτοσχέδια εξώφυλλα
πηγή: Ν.Γ./d58

Παρασκευή, 20 Οκτωβρίου 2017

Μάνος Χατζιδάκις: Αγάπη και θύελλα (1961)

Το 1961 ήταν η χρονιά που απονεμήθηκε στον Μάνο Χατζιδάκι το oscar τραγουδιού για τα "Παιδιά του Πειραιά", σε μια εποχή που ο συνθέτης έγραφε με ιλιγγιώδεις ρυθμούς μουσικές και χαριτωμένα τραγουδάκια για τον ελληνικό κινηματογράφο με πρωταγωνίστρια κυρίως την Αλίκη Βουγιουκλάκη. 
Υπήρχαν όμως και περιπτώσεις ασήμαντων ταινιών που ευτύχησαν να έχουν μερικά πολύ αξιόλογα τραγούδια του μεγάλου συνθέτη. Όπως το μελόδραμα του Σωκράτη Καψάσκη "Αγάπη και θύελλα", παραγωγής 1961 σε σενάριο Νίκου Φώσκολου με πρωταγωνιστές τους Ξένια Καλογεροπούλου, Γιάννη Φέρτη, Μάρθα Βούρτση και Στέφανο Ληναίο. 
Ο Μάνος Χατζιδάκις έγραψε για την ταινία τρία όμορφα τραγούδια, ένα από τα οποία είναι το κορυφαίο ζεϊμπέκικο "Είμαι αητός χωρίς φτερά" σε στίχους της Ευτυχίας Παπαγιαννοπούλου. Το τραγούδι βέβαια κατέκτησε τη διαχρονικότητα μέσω της στιβαρής ερμηνείας του Γρηγόρη Μπιθικώτση, που ωστόσο ήταν η δεύτερη εκτέλεση! Η πρώτη, όπως ακούγεται στην ταινία και στη συνέχεια πέρασε και στις 45 στροφές, ανήκει στον λαϊκό τραγουδιστή της εποχής Αδαμάντιο (Διαμαντή) Πανάρετο. Συμπαθητική, αλλά εμφανώς κατώτερη, σχεδόν ντροπαλή ερμηνεία που δε στάθηκε ικανή να αναδείξει τη μεγάλη δύναμη του τραγουδιού. 
Άλλο ένα τραγούδι με τίτλο "Αχ λεμονιά" ερμηνεύει πάλι ο Πανάρετος (δείτε το στο βίντεο), ενώ υπάρχει και το ωραιότατο "Πίσω απ' τις τριανταφυλλιές" με πειστικότατη ερμηνεία από τη Νάνα Μούσχουρη

Πέμπτη, 19 Οκτωβρίου 2017

Κάιτη Χωματά: Τα πρώτα της τραγούδια (1964)

Η Καίτη Χωματά (1946-2010) υπήρξε η πιο χαρακτηριστική φωνή της εποχής του "Νέου Κύματος" και μεσουράνησε στο δισκογραφικό στερέωμα κατά το δεύτερο μισό της δεκαετίας του '60 ερμηνεύοντας δεκάδες πανέμορφα τραγούδια σε πρώτη κυρίως, αλλά όχι σπάνια και σε δεύτερη εκτέλεση. Στάθηκε η μούσα του Γιάννη Σπανού, του οποίου ερμήνευσε τα ωραιότερα τραγούδια της νεοκυματικής του περιόδου και ήταν η βασική του ερμηνεύτρια στις δυο πρώτες "Ανθολογίες" του (1967/1968).
Το 1964 η Καίτη Χωματά ήταν ακόμη μαθήτρια στην τελευταία τάξη του γυμνασίου, όταν ηχογράφησε τα πρώτα της τραγούδια που καταγράφονται στο παρόν δισκάκι βινυλίου 45 στροφών extended. 
Η πρώτη πλευρά περιλαμβάνει το διασκευασμένο από τα γαλλικά τραγούδι "Τ' ασημένιο καράβι" σε μουσική Jean Yatone και ελληνικούς στίχους του Γιώργου (Παπα)στεφάνου, παρμένο από την ταινία "Les Chiens dans la Nuit", καθώς και το υπέροχο "Ήρθε βοριάς, ήρθε νοτιάς" σε μουσική του Μάνου Χατζιδάκι και στίχους του Γιάγκου Αραβαντινού, ένα από τα πρώτα πρώτα τραγούδια του μεγάλου συνθέτη, γραμμένο στα χρόνια της Κατοχής.

Τρίτη, 17 Οκτωβρίου 2017

Κώστας Κλάββας: Αγάπη γραμμένη με αίμα (1962)

Ο Κώστας Κλάββας (1934-2012) υπήρξε από τους αφανείς ήρωες της ελληνικής μουσικής και ιδίως της κινηματογραφικής. Ολοκληρωμένος μουσικός με σημαντικές κλασικές σπουδές, αναδείχθηκε σε έναν από τους σπουδαιότερους ενορχηστρωτές κινούμενος σε ευρύτατο μουσικό φάσμα, από το ελαφρό και ποπ της δεκαετίας του '60 μέχρι τις μεγάλες συμφωνικές συνθέσεις που επιστράτευσε για την επένδυση πολλών ταινιών, ενώ υπήρξε και καλός τραγουδοποιός με κάμποσες επιτυχίες στο ενεργητικό του ("Πέταξε ένα πουλί", "Μορφονιά" κ.ά.).
Την περίοδο λοιπόν της ακμής του παλιού ελληνικού κινηματογράφου και ειδκότερα κατά το διάστημα 1962-1969 ο Κώστας Κλάββας έβαλε την υπογραφή του σε καμιά εικοσαριά μουσικές επενδύσεις ταινιών προσφέροντας συνήθως εντυπωσιακά soundtrack με συμφωνικά χρώματα και ήχους μεγάλων ορχηστρών, έστω κι αν οι τεχνικές και οικονομικές δυνατότητες  της εποχής ήταν πολύ περιορισμένες. 
Η μουσική που έγραψε για την ταινία "Αγάπη γραμμένη με αίμα" είναι από τις πρώτες που μας έδωσε, όπου δείχνει καθαρά όλα τα χαρακτηριστικά στοιχεία της τέχνης του. Περιλαμβάνονται μικροί συμφωνικοί πίνακες προγραμματικού χαρακτήρα με ιμπρεσιονιστικές πινελιές που υπογραμμίζουν πολύ εντυπωσιακά τις δυναμικές και λυρικές στιγμές του αγροτικού αυτού δράματος που σκηνοθέτησε το 1962 ο Ντίμης Δαδήρας και ερμήνευσαν γνωστοί ηθοποιοί, όπως ο Ανδρέας Ζησιμάτος, ο Ανδρέας Μπάρκουλης, η Σόνια Ζωίδου, η Ντίνα Τριάντη, ο Γιώργος Καμπανέλλης και ο Κώστας Ρηγόπουλος. 

Δευτέρα, 16 Οκτωβρίου 2017

Γιάννης Ρίτσος, Νότης Μαυρουδής: Εικαστικά (2002)

Το 2002 στο Μουσείο Μπενάκη παρουσιάστηκε μια σημαντική έκδοση υπό την αιγίδα του Υπουργείου Πολιτισμού με περιεχόμενο το εικαστικό (ζωγραφικό κυρίως) έργο του μεγάλου μας ποιητή Γιάννη Ρίτσου (1909-1990), όπως το αποτύπωσε ο φωτογραφικός φακός του Πλάτωνα Μάξιμου, ειδικευμένου σε ανάλογες υψηλής ποιότητας καταγραφές. 
Η έκδοση περιλαμβάνει κι έναν ένθετο ψηφιακό δίσκο με υλικό από τη ζωντανή παρουσία του ποιητή σε τιμητική εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε το 1980, όπου ανάμεσα στο εκτιθέμενο εικαστικό έργο του ο ίδιος απήγγειλε διάφορα ποιήματά του ("Μονοβασιά", "Οι ρίζες", "Πέτρες", "Μετάγγιση", "Αρχαίο θέατρο", "Ρωμιοσύνη", "Ημερολόγιο μιας βδομάδας στο Πολυτεχνείο", "Ειρήνη"). Μαζί του ο συνθέτης Νότης Μαυρουδής που τον συνόδευσε με την κιθάρα του παίζοντας μικρές μουσικές γέφυρες (συνθέσεις για κιθάρα, κλαρινέτο και βιολί), ενώ ο Πέτρος Πανδής ερμήνευσε δύο τραγούδια. Την εκδήλωση μάλιστα προλόγισε ο Γιάννης Τσαρούχης
Στο φινάλε του δίσκου προστέθηκε ένα άλλο ηχητικό ντοκουμέντο από μια ζωντανή τιμητική εκδήλωση για τα 80χρονα του ποιητή στο Δήμο Αθηναίων. Ο Γιάννης Ρίτσος απαγγέλλει το ποίημα "Υποθήκη" φανερά συγκινημένος από τη θερμή υποδοχή του ακροατηρίου, ένα μόλις χρόνο πριν αναχωρήσει για το στερνό ταξίδι του. 

Σάββατο, 14 Οκτωβρίου 2017

Μάνος Χατζιδάκις: The Martlet's Tale (ανέκδοτο OST, 1970)

Λίγο πριν επιστρέψει στην Ελλάδα από την Αμερική, όπου ήταν εγκατεστημένος από τα μέσα της δεκαετίας του '60, ο Μάνος Χατζιδάκις κάνει μια στάση στη Ρώμη, όπου γράφει τη μουσική για τη δραματική ιταλική ταινία The Martlet's Tale που σκηνοθέτησε ο John Crowther βασισμένος στην ομώνυμη νουβέλα του Nicholas Delbanco. Στην ταινία μάλιστα πρωταγωνιστούσαν δύο Έλληνες ηθοποιοί: Η μεγάλη Κατίνα Παξινού και ο Τάκης Εμμανουήλ. Μαζί τους φυσικά και πολλοί ξένοι ηθοποιοί, όπως η Pamela Bellwood και ο Leopoldo Trieste.
Ο Μάνος Χατζιδάκις έγραψε ένα υπέροχο soundtrack με όλα τα γνωστά χαρακτηριστικά της μουσικής του και κυρίως με ωραίες οργανικές μελωδίες. Όμως η μουσική του αυτή είναι σημαντική και για έναν άλλο ιδιαίτερο λόγο: Εδώ ακούγεται για πρώτη φορά το αριστουργηματικό τραγούδι "Μπαλάντα των αισθήσεων και των παραισθήσεων" που οι περισσότεροι έχουν την εντύπωση πως γράφτηκε πολύ αργότερα, όταν το τραγούδησε ο Βασίλης Λέκκας στην "Πορνογραφία" (1982). Κι όμως, αυτή η θεσπέσια μελωδία γράφτηκε για την ιταλική ταινία του 1970 πάνω σε αγγλόφωνους στίχους του Shawn Philips, ο οποίος το ερμηνεύει πολύ εκφραστικά και μάλιστα σε τρεις παραλλαγές. Στην ταινία ακούγεται επίσης κι ένα δεύτερο τραγούδι με τίτλο "Bossanova" πάλι με τη φωνή του Shawn Philips. 
Αξιοσημείωτο είναι ότι βοηθός του Μάνου Χατζιδάκι κατά την προετοιμασία της μουσικής αυτής της ταινίας ήταν ο σημαντικός Ιταλός συνθέτης Nicola Piovani, άσημος ακόμη τότε. 

Παρασκευή, 13 Οκτωβρίου 2017

Η Σούλα Μπιρμπίλη τραγουδά Γιάννη Σπανό & Νότη Μαυρουδή (1966)

Ο Σούλα Μπιρμπίλη υπήρξε η αγαπημένη μου φωνή από τη δεκαετία του '60, έστω κι αν η παρουσία της στο ελληνικό τραγούδι ήταν πολύ σύντομη, περιορισμένη σε τρεις μόλις μεγάλους δίσκους με τραγούδια κυρίως του Μίκη Θεοδωράκη, αφού προς το τέλος εκείνης της δεκαετίας εγκατέλειψε την Ελλάδα κι ακολούθησε μια αξιόλογη διεθνή καριέρα εγκατεστημένη πλέον στη Γαλλία ως Σούλα Μαρκίζη.
Το όνομά της ακούστηκε για πρώτη φορά με τη βράβευσή της το 1965 στο Φεστιβάλ Τραγουδιού της Θεσσαλονίκης με το υπέροχο τραγούδι του Νότη Μαυρουδή "Ήταν μεγάλη η νύχτα" προκαλώντας μάλιστα μεγάλη έκπληξη με τη διάκριση ενός τέτοιου τραγουδιού που κάθε άλλο παρά συμβάδιζε με την αισθητική του συγκεκριμένου φεστιβάλ.
Πάντως το τραγούδι αυτό αποτέλεσε το πρόκριμα για μια ευρύτερη συνεργασία της τραγουδίστριας με τον Νότη Μαυρουδή, η οποία αποτυπώθηκε στο δίσκο "Η Σούλα Μπιρμπίλη τραγουδά Γιάννη Σπανό και Νότη Μαυρουδή" που κυκλοφόρησε το 1966 από τη Lyra. Ο Γιάννης Σπανός έγραψε τα εφτά από τα δώδεκα τραγούδια, ενώ ο Νότης Μαυρουδής τα υπόλοιπα πέντε. Οι δυο συνθέτες συμμετέχουν και ως εκτελεστές, ο Σπανός στο πιάνο κι ο Μαυρουδής στην κιθάρα, κορυφαίοι άλλωστε στο είδος τους! Οι στίχοι υπογράφονται από τους Άκο Δασκαλόπουλο, Κώστα Γεωργουσόπουλο, Γιάννη Κακουλίδη, Γιώργο Παπαστεφάνου, Τιμολέοντα Μωραΐτη και Κώστα Μαίανδρο.
Ο δίσκος στο σύνολό του παρουσιάζει μια εντυπωσιακή ομοιογένεια παρά την παρουσία δύο διαφορετικών συνθετών. Υπέροχες μπαλάντες με συναρπαστικές
μελωδίες που δίνουν την ευκαιρία στη σπουδαία ερμηνεύτρια να ξεδιπλώσει αβίαστα τις μοναδικές φωνητικές της αρετές προσφέροντάς μας έναν από τους 3-4 καλύτερους νεοκυματικούς δίσκους!

Πέμπτη, 12 Οκτωβρίου 2017

Μάνος Χατζιδάκις: Μαγική πόλις (1954)

Η ταινία "Μαγική Πόλις" είναι ένα κορυφαίο δείγμα του ελληνικού νεορεαλιστικού κινηματογράφου με άμεσες επιρροές από τον ακμαίο τότε ιταλικό νεορεαλισμό. 
Γυρίστηκε το 1954 σε αυθεντικούς χώρους προσφυγικών καταυλισμών από τον Νίκο Κούνδουρο σε σενάριο της Μαργαρίτας Λυμπεράκη και με τη συμμετοχή κορυφαίων ηθοποιών, μεταξύ των οποίων οι: Γιώργος Φούντας, Μάνος Κατράκης, Θανάσης Βέγγος, Μίμης Φωτόπουλος, Ανδρέας Ντούζος, Ανέστης Βλάχος, Στέφανος Στρατηγός και η γλυκύτατη Μαργαρίτα Παπαγεωργίου. Η ταινία έλαβε μέρος στο διαγωνιστικό τμήμα του κινηματογραφικού φεστιβάλ της Βενετίας. Η πρώτη της προβολή έγινε το καλοκαίρι του 1955 κι έκοψε 67.770 εισιτήρια, μια πολύ καλή επίδοση για τα δεδομένα της εποχής. 
Ο Μάνος Χατζιδάκις έγραψε τη μουσική, με μελωδίες και χρώματα έντονα μελαγχολικά και απόλυτα εναρμονισμένα με την ατμόσφαιρα της ταινίας. Στους τίτλους ακούγεται και το ομώνυμο τραγούδι σε στίχους του συνθέτη, ένα αυθεντικό αριστούργημα, κλασικό και αξεπέραστο. Στην ταινία ερμηνεύεται από τη Ζωή Μάγγου, αλλά στη δισκογραφία πέρασε αρκετά χρόνια αργότερα (1963) με τη φωνή της Έλσας Λάμπο (Μαργαρίτη).
Δυστυχώς κι αυτό το θαυμάσιο soundtrack του μεγάλου μας συνθέτη παραμένει ανέκδοτο και ξεχασμένο σε κάποια αραχνιασμένα κινηματογραφικά αρχεία.

(c) Ανέκδοτο OST | dvd-rip | 1954 | Αυτοσχέδια εξώφυλλα & φωτό
πηγή: d58