Τρίτη, 20 Φεβρουαρίου 2018

Σταύρος Κουγιουμτζής: Τα πρώτα τραγούδια (1961-1967)

Αυτή είναι μια διορθωτική ανάρτηση που έρχεται να αποκαταστήσει αβλεψίες ή παραλείψεις της αρχικής ανάρτησης που είχα παρουσιάσει παλιότερα με τα ανεξάρτητα τραγούδια του Σταύρου Κουγιουμτζή της πρώτης του συνθετικής περιόδου, δηλαδή κατά το διάστημα 1961-1967.
Θυμίζω ότι εκείνη την περίοδο ο συνθέτης ηχογράφησε γύρω στα 40 τραγούδια από το 1961 που παρουσίασε στο Φεστιβάλ Τραγουδιού του ΕΙΡ το πρώτο του τραγούδι ("Περιστεράκι") μέχρι το 1967 που εντάχθηκε στο δυναμικό της Odeon, η οποία από την επόμενη χρονιά θα μετονομαστεί σε Minos κι εκεί πλέον ο συνθέτης θα βρει σταθερή στέγη για πολλά χρόνια και θ' αρχίσει να παρουσιάζει τους μεγάλους δίσκους 33 στροφών που τον επέβαλαν ως κορυφαίο τραγουδοποιό.
Στην τωρινή λοιπόν ανάρτηση έχω προσθέσει δυο τραγούδια από τις 45 στροφές που έλειπαν από την προηγούμενη συλλογή και συγκεκριμένα ένα τραγούδι με τη Μάριον Σίβα ("Φεύγει η χαρά") κι άλλο ένα με τον Γιάννη Ζανιώτη ("Στο πρώτο γλυκοχάραμα")
Επίσης έχω προσθέσει και το τραγούδι "Νυχτερινές φωτιές" που δεν έχει ηχογραφηθεί ποτέ στο στούντιο και παραμένει ανέκδοτο. Το τραγούδι αυτό ακούστηκε στο Φεστιβάλ Τραγουδιού της Θεσσαλονίκης το 1963 από τις φωνές της Μάριον Σίβα και της Καίτης Δεσύλα, αλλά εδώ το έχουμε από μια ραδιοφωνική του μετάδοση με τη φωνή της Νίκης Καμπά.
Προσθέτω επίσης ότι έχω αποκαταστήσει τη λανθασμένη αναγραφή του τραγουδιστή Χριστόφορου Ζησούλη ως ερμηνευτή των τραγουδιών "Ο μπάρμπα Θάνος" και "Αν είν' ναρθείς". Το σωστό όνομα του τραγουδιστή είναι Χριστόφορος Γλιπιρίδης, ο οποίος συχνά αναφέρεται και απλά Χριστόφορος.
Να προσθέσω, τέλος, ότι αρκετά από τα τραγούδια της συλλογής έχουν πολύ βελτιωμένο ήχο σε σχέση με την προηγούμενη ανάρτησή μου.

Δευτέρα, 19 Φεβρουαρίου 2018

Μίκης Θεοδωράκης & William Shakespeare: Περικλής, πρίγκιπας της Τύρου (ανέκδοτο)

Μετά την ανέκδοτη θεατρική μουσική του Μίκη Θεοδωράκη για τον "Χριστόφορο Κολόμβο" του Νίκου Καζαντζάκη που σας παρουσίασα χθες, συνεχίζω με άλλο ένα πολύτιμο ντοκουμέντο από το ίδιο ανεξερεύνητο πεδίο δράσης του μεγάλου μας συνθέτη.
Πρόκειται για τη μουσική που έγραψε για την παράσταση του έργου "Περικλής, πρίγκιπας της Τύρου", μια "ελαφρά" κωμωδία του William Shakespeare (1564-1616) γραμμένη το 1608. Η παράσταση ανέβηκε στο Ηρώδειο το καλοκαίρι του 1980 στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών-Επιδαύρου σε σκηνοθεσία και μετάφραση του Αλέξη Σολομού με πρωταγωνιστές τους Χρήστο Πολίτη, Ελένη Ζαφειρίου και Τιτίκα Βλαχοπούλου.
Από τη μουσική αυτής της παράστασης διασώζονται σε ανέκδοτο αρχείο πέντε τραγούδια που ερμηνεύει ο βαρύτονος και ηθοποιός Γιώργος Μούτσιος που τον ξέρουμε περισσότερο από τις ιστορικές συνεργασίες του με τον Μάνο Χατζιδάκι ("Όρνιθες"). Τα τραγούδια έχουν ένα χαρακτήρα μπαρόκ όπερας σε μια προσπάθεια να αποδοθεί ένα αναγεννησιακό κλίμα. Σ' αυτό συμβάλλει και η λιτή συνοδεία τους από σόλο λαούτο που παίζει η Στέλλα Κυπραίου.

Κυριακή, 18 Φεβρουαρίου 2018

Μίκης Θεοδωράκης & Νίκος Καζαντζάκης: Χριστόφορος Κολόμβος (ανέκδοτο)

Ακόμη και οι πιο συνεπείς μουσικόφιλοι δεν μπορούν να ισχυριστούν ότι γνωρίζουν με επάρκεια στις πραγματικές του διαστάσεις το έργο των δύο Διόσκουρων του μουσικού μας πολιτισμού, του Μίκη Θεοδωράκη και του Μάνου Χατζιδάκι. Κι αυτό, γιατί ένα μεγάλο μέρος του έργου τους παραμένει ανέκδοτο κι επομένως απρόσιτο στο ευρύ κοινό. Κι αναφέρομαι κυρίως στη μουσική που έγραψαν για το θέατρο και τον κινηματογράφο. Ειδικά, η μουσική τους για το θέατρο έχει το προφανές μειονέκτημα ότι ακούστηκε μόνο κατά τη διάρκεια κάποιων παραστάσεων και σπανιότατα αποτυπώθηκε σε κάποιο μέσον, όπως το κινηματογραφικό φιλμ, ώστε να μπορούμε εκ των υστέρων και μετά από πολύ χρόνο να την ακούσουμε και να την εκτιμήσουμε αναλόγως.
Ο Μίκης Θεοδωράκης έχει μακρά σχέση με τη θεατρική σκηνή, αφού οι πρώτες του σκηνικές συνθέσεις χρονολογούνται αμέσως μετά τη γερμανική κατοχή, στα μέσα της δεκαετίας του '40. Στη μακρόχρονη διαδρομή του συνεργάστηκε με κορυφαίους δημιουργούς του θεάτρου, όπως ο Νίκος Καζαντζάκης, ο Βασίλης Ρώτας, ο Γιώργος Θεοτοκάς, ο Άγγελος Τερζάκης ("Θεοφανώ"), ο Ιάκωβος Καμπανέλλης ("Η γειτονιά των αγγέλων", "Εχθρός λαός"), ο Νότης Περγιάλης, αλλά και ξένοι, όπως ο Σέξπιρ, ο Χάσεκ, ο Μπρεχτ, ο Καμί, διάφοροι Ρώσοι δραματουργοί και πολλοί άλλοι.
Το 1975 ο συνθέτης έγραψε μουσική για τη θεατρική παράσταση "Χριστόφορος Κολόμβος" βασισμένη στην ομώνυμη δημιουργία του Νίκου Καζαντζάκη (1883-1957). Το έργο παίχτηκε το 1975 στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά σε σκηνοθεσία Αλέξη Σολομού με πρωταγωνιστή τον Μάνο Κατράκη. Η μουσική σύνθεση είναι για φωνή και μικρή συμφωνική ορχήστρα. Από τη μουσική αυτή διασώζονται σε ανέκδοτο αρχείο έξι τραγούδια που ερμηνεύονται από τον Πέτρο Πανδή με τη συμμετοχή της ηθοποιού Άννας Μακράκη.

Παρασκευή, 16 Φεβρουαρίου 2018

Μάνος Χατζιδάκις: Ελλάς η χώρα των ονείρων (το αυθεντικό soundtrack)

Πριν από μερικούς μήνες σας παρουσίασα τον αριστουργηματικό δίσκο "Ελλάς η χώρα των ονείρων" του μεγάλου Μάνου Χατζιδάκι στην επίσημη δισκογραφική του εκδοχή (1963), η οποία ανατυπώθηκε και σε ψηφιακή μορφή τα νεότερα χρόνια (1988).
Εδώ σας παρουσιάζω την αυθεντική μορφή του soundtrack για τον ομώνυμη ταινία του Γερμανού σκηνοθέτη Wolfagang Mueller-Sehn, όπως κυκλοφόρησε το 1960 (ή 1961) σε 10ιντσο βινύλιο από τη Fontana. Η μουσική και τα τραγούδια του έργου είναι μοιρασμένα σε 18 μέρη, τα οποία ονοματίζονται με τοπωνύμια της ελληνικής γης μοιρασμένα στις ενότητες Στεριά και Αιγαίο
Τραγουδά φυσικά η Νάνα Μούσχουρη στην τελευταία της συνεργασία με τον συνθέτη πριν ξεκινήσει την τεράστια διεθνή της καριέρα, καθώς οι δυο τους θα ξανασυναντηθούν δισκογραφικά με καινούργιο υλικό πολλά χρόνια αργότερα, το 1972, στο δίσκο "Σπίτι μου, σπιτάκι μου". Και φυσικά οι στίχοι των τραγουδιών ανήκουν στον Νίκο Γκάτσο.

Πέμπτη, 15 Φεβρουαρίου 2018

Μίκης Θεοδωράκης: Les amants de Teruel (2002/live)

Έχει φορτιστεί πολύ αρνητικά τελευταία το κλίμα απέναντι στον μέγιστο Μίκη Θεοδωράκη, εν πολλοίς και με δική του ευθύνη βέβαια! Εκείνο όμως που έχει σημασία είναι ότι δε γίνεται να μειωθεί ούτε στο ελάχιστο το γιγαντιαίο έργο που μας κληροδοτεί λίγο πριν μας αποχαιρετήσει από τούτο τον κόσμο και γίνει κι αυτός "αθάνατος" στη χώρα των Μακάρων, για να θυμηθούν επιτέλους και τον αληθινό δημιουργό όλοι αυτοί που ξαφνικά τον μετέτρεψαν σε ήρωα των πατριδοκαπηλικών τους ονειρώξεων!
Ο Μίκης είναι ένας παγκόσμιος δημιουργός. Το ξέρουμε καλά όσοι παρακολουθούμε με συνέπεια τη μεγαλειώδη διαδρομή του στο χώρο της τέχνης. Και ξέρουμε ότι νωρίς συνδέθηκε το έργο του με τον διεθνή κινηματογράφο, όπου για μεγάλο διάστημα στα χρόνια του '60 ήταν περιζήτητος, αν και δεν ενέδωσε ποτέ στις σειρήνες των αμερικανικών blockbusters, όταν έδειχναν διατεθειμένες να του προσφέρουν ηγεμονικά συμβόλαια - το ίδιο που έγινε και με τον Μάνο Χατζιδάκι - προκειμένου να τον έχουν στη διάθεσή τους στις μεγάλες παραγωγές εκείνων των χρόνων.
Παρόλα αυτά, ο Μίκης είχε αρκετές, σποραδικές έστω, συνεργασίες με διεθνείς κινηματογραφικές παραγωγές. Σε μια λαμπρή τέτοια στιγμή της καριέρας του λοιπόν θα αναφερθούμε:
Η μεγάλη χορεύτρια και ηθοποιός Ludmilla Tcherina (1924-2004) γνωρίστηκε με τον Μίκη Θεοδωράκη το 1958, όταν και του ζήτησε να γράψει τη μουσική για την ταινία "Luna de miel" ("Honeymoon"), που σκηνοθέτησε ο Michael Powell. Ο Μίκης ανταποκρίθηκε και η μουσική του για την ταινία ανέδειξε το διαχρονικό τραγούδι που στην ελληνική του εκτέλεση έχει τίτλο "Αν θυμηθείς τ' όνειρό μου"
Την ίδια εποχή ο συνθέτης έγραψε τη μουσική μπαλέτου "Les amants de Teruel" (Οι εραστές του Τερουέλ) για συμφωνική ορχήστρα, την οποία 3 χρόνια αργότερα κατά προτροπή και πάλι της Ludmilla Tcherina μετέγραψε για το soundtrack της ομώνυμης ταινίας του Powell, παραγωγής 1962, με πρωταγωνίστρια και πάλι την Tcherina. To soundtrack αυτό στην περιορισμένη δισκογραφική του εκδοχή (δίσκος 45 στροφών της ΕΜΙ) περιλάμβανε δύο εκπληκτικά τραγούδια που ερμήνευσε συγκλονιστικά το θρυλικό "σπουργιτάκι του Παρισιού", η Edith Piaf. Το πρώτο τραγούδι ήταν η διασκευή της "Όμορφης πόλης" (από τους "Λιποτάκτες") με γαλλικούς στίχους του Jacques Plante, ενώ το άλλο τραγούδι είχε τον τίτλο "Quatorze Juillet", μιας και το θέμα της ταινίας ήταν εμπνευσμένο από την κλασική ιστορία του Ρωμαίου και της Ιουλιέτας τοποθετημένο στην ισπανική πόλη Teruel την εποχή των Σταυροφοριών.
Πέρασαν από τότε 40 χρόνια, μέχρι τις 13 Ιουνίου 2002 που εκτελέστηκε ζωντανά το έργο στην ολοκληρωμένη αρχική του μορφή σε συμφωνική φόρμα, όπως θα το βρείτε στο ανέκδοτο αρχείο που σας παρουσιάζω. Το έργο ερμηνεύεται από την Εθνική Ορχήστρα της Ισπανίας. Δε γνωρίζω άλλες λεπτομέρειες γι' αυτήν την εξαιρετική ηχογράφηση, η οποία πάντως έχει πολύ καλό ήχο και είναι κρίμα που μένει αναξιοποίητη.

Τρίτη, 13 Φεβρουαρίου 2018

Βασίλης Δημητρίου: Του Κουτρούλη ο γάμος (2008)


Το θεατρικό έργο "Του Κουτρούλη ο γάμος" είναι μια ηθογραφική κωμωδία με έντονα πολιτικά στοιχεία που παρουσιάζουν μιαν απίστευτη ομοιότητα με την εποχή μας, αν και γράφτηκε το 1843, την εποχή του Όθωνα και της πρώιμης "μνημονιακής" περιπέτειας της βαυαροκρατούμενης Ελλάδας, τη σημαδιακή εκείνη χρονιά που εκδηλώθηκε και το επαναστατικό κίνημα κατά του βασιλιά που δρομολόγησε σημαντικές πολιτικές εξελίξεις. 
Το έργο γράφτηκε από τον Φαναριώτη λόγιο Αλέξανδρο Ρίζο-Ραγκαβή (1809-1892) με εμφανείς αριστοφανικές επιρροές.
Η απολαυστική αυτή πολιτική σάτιρα, κατάλληλα διασκευασμένη και προσαρμοσμένη στη σημερινή πραγματικότητα από τον Γιάννη Καλαντζόπουλο, που έκανε και τη σκηνοθεσία, παρουσιάστηκε από το θεατρικό σχήμα Θεατρική Διαδρομή τη σεζόν 2008-2009. Πρωταγωνίστησαν οι: Παύλος Χαϊκάλης, Δημήτρης Μαυρόπουλος, Κατερίνα Μάντζιου και Παύλος Ορκόπουλος. 
Τη μουσική και τα τραγούδια της παράστασης έγραψε ο Βασίλης Δημητρίου. Κεφάτα τραγούδια με μπρίο και χαρούμενους ρυθμούς που ερμηνεύονται από μέλη του θιάσου. Δυστυχώς κι αυτό το soundtrack παραμένει ανέκδοτο.

Δευτέρα, 12 Φεβρουαρίου 2018

Βασίλης Δημητρίου: Η Αθήνα των θαυμάτων (1998)

Το Θέατρο Κνωσσός γιορτάζοντας τα 150 χρόνια νεοελληνικού θεάτρου κατά την περίοδο 1997-98 παρουσίασε τη σπονδυλωτή παράσταση "Η Αθήνα των θαυμάτων, των τραυμάτων, των Υπάτων και των πάτων"
Πρόκειται για ένα θεατρικό ψηφιδωτό που συνέθεσε ο Κώστας Γεωργουσόπουλος με επιλεγμένες σκηνές από δώδεκα διαφορετικά θεατρικά κείμενα που έγραψαν διάφοροι Έλληνες θεατρικοί συγγραφείς, όπως ο Μιχαήλ Χουρμούζης, ο Γρηγόριος Ξενόπουλος, ο Σπύρος Μελάς, ο Παντελής Χορν, ο Ηλίας Καπετανάκης, ο Άγγελος Βλάχος, ο Δημήτρης Ψαθάς, ο Ιάκωβος Καμπανέλλης και ο Μποστ. Οι σκηνές διαρθρώνονται με χρονική αλληλουχία, ώστε να διαγράφεται ένα πανόραμα της ιστορικής διαδρομής της νεοελληνικής κοινωνίας από τον 19ο ίσαμε το τέλος του 20ου αιώνα.
Την παράσταση σκηνοθέτησε ο Χρήστος Τσάγκας και πρωταγωνίστησαν οι Λάμπρος Τσάγκας, Τάκης Βαμβακίδης, Δημήτρης Θεοδώρου, Νίκη Τσουλουπάκη και άλλοι.
Ο Βασίλης Δημητρίου έγραψε τη μουσική και τα τραγούδια της παράστασης πάνω σε στίχους του Γεωργουσόπουλου που υπογράφει, ως συνήθως, με το καλλιτεχνικό ψευδώνυμο Κ.Χ. Μύρης. Τα τραγούδια ερμηνεύει ο Μανώλης Χατζημανώλης μαζί με μέλη του θιάσου. Το συγκεκριμένο ψηφιακό δισκάκι διατέθηκε στη διάρκεια των παραστάσεων και δεν κυκλοφόρησε ποτέ στο εμπόριο.

Κυριακή, 11 Φεβρουαρίου 2018

Βασίλης Δημητρίου & Μποστ: Ρωμαίος και Ιουλιέτα (1995)

Ο Μποστ (Μέντης Μποσταντζόγλου, 1918-1995) υπήρξε ένας πολυδιάστατος δημιουργός που εκφράστηκε σε ποικίλα πεδία της καλλιτεχνικής δημιουργίας, τόσο στον εικαστικό τομέα, όσο και στη δημιουργική γραφή. Οι παροιμιώδεις "ανορθογραφίες" του, το ευφάνταστο χιούμορ και οι απολαυστικές γελοιογραφίες, οι στιχοπλοκικές του επιδόσεις και τα θεατρικά του κείμενα έχουν καταγραφεί στην ιστορία της νεοελληνικής τέχνης με ιδιαίτερα εμφαντικό τρόπο.
Ως θεατρικός συγγραφέας ο Μποστ εμφανίστηκε ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του '60 γράφοντας κείμενα σε μορφή παρωδίας πάνω σε κλασικά έργα του παρελθόντος. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται ακόμη και ...τραγωδίες, όπως η "Μήδεια", αλλά και έργα του διεθνούς κλασικού ρεπερτορίου, όπως το σεξπιρικό "Ρωμαίος και Ιουλιέτα".
Το 1995 λοιπόν, λίγο πριν φύγει από τη ζωή, ο Μποστ μας χάρισε την ευφάνταστη παρωδία του πάνω στο "Ρωμαίο και Ιουλιέτα" του Σέξπιρ. Το έργο ανέβηκε από το Θέατρο Στοά σε σκηνοθεσία Θανάση Παπαγεωργίου, ο οποίος συμπρωταγωνίστηκε μαζί με τη σύζυγό του Λήδα Πρωτοψάλτη. Η πρεμιέρα δόθηκε στις 18 Οκτωβρίου 1995 και οι παραστάσεις κάλυψαν ολόκληρη τη χειμερινή σεζόν 1995-1996.
Τη μουσική του έργου έγραψε ο Βασίλης Δημητρίου, ο οποίος νωρίτερα είχε επενδύσει μουσικά και τα έργα "Μήδεια" και "Φαύστα" του Μποστ. Η μουσική περιλαμβάνει θέματα σε ύφος βραδινής σερενάτας, καθώς και άλλα οργανικά και χορωδιακά μέρη που ερμηνεύουν μέλη του θιάσου. Άλλο ένα πολύ ενδιαφέρον soundtrack του καλού συνθέτη που δυστυχώς παραμένει ανέκδοτο.

Σάββατο, 10 Φεβρουαρίου 2018

Βασίλης Δημητρίου: Τρεις ψηλές γυναίκες (1995)

Τη σεζόν 1995-96 ο Ανδρέας Βουτσινάς σκηνοθέτησε την παράσταση "Τρεις ψηλές γυναίκες" στο Θέατρο Αθηνών πάνω στο ομώνυμο έργο του μεγάλου Αμερικανού θεατρικού συγγραφέα Edward Albee (1928-2016). Το έργο ανήκει στην όψιμη περίοδο του συγγραφέα, αφού γράφτηκε το 1991, ενώ η θεματολογία του παραπέμπει εμμέσως στο κλασικό του αριστούργημα "Ποιος φοβάται τη Βιρτζίνια Γουλφ΄".
Στην παράσταση πρωταγωνίστησαν τρεις σημαντικές ηθοποιοί μας, οι δυο μάλιστα με λαμπρές δάφνες από το παρελθόν: Η Ελένη Χατζηαργύρη, η Ζωή Λάσκαρη και η Κατερίνα Μαραγκού. Τη μετάφραση υπογράφει ο Ερρίκος Μελιές. Η ίδια μετάφραση χρησιμοποιήθηκε και στο πρόσφατο ανέβασμα του έργου από τη Μπέτυ Αρβανίτη.
Ο Βασίλης Δημητρίου έγραψε τη μουσική της παράστασης, ένα υπέροχο soundtrack για σόλο βιολοντσέλο στη φόρμα του θέματος με παραλλαγές, όπως είχε κάνει και σε άλλες περιπτώσεις. Ο ήχος του βιολοντσέλου σε αργό τέμπο μοιάζει σαν μακρινός απόηχος από τις αριστουργηματικές σουίτες για βιολοντσέλο του Μπαχ! Σολίστ ο Κώστας Θέος.

Παρασκευή, 9 Φεβρουαρίου 2018

Βασίλης Δημητρίου: Δεσποινίς Τζούλια (1994)

Μουσική του Βασίλη Δημητρίου για την παράσταση του θεατρικού έργου "Δεσποινίς Τζούλια" του μεγάλου Σουηδού δραματουργού Αύγουστου Στρίνμπεργκ (1849-1912), που ανέβασε το 1994 από το Σύγχρονο Θέατρο ο Γιώργος Κιμούλης με συμπρωταγωνίστριά του την Καριοφυλιά Καραμπέτη σε σκηνοθεσία του Ανδρέα Βουτσινά. Τη μετάφραση υπογράφει ο ίδιος ο Κιμούλης σε συνεργασία με τον Ζ. Αρμάο
Ο συνθέτης έγραψε ένα πολύ όμορφο soundtrack στη φόρμα του θέματος με παραλλαγές με πρωταγωνιστές το πιάνο, το ακορντεόν και το φαγκότο. Το κύριο θέμα είναι ένα όμορφο ταγκό, πάνω στη μελωδία του οποίου ο συνθέτης στήνει μια σειρά πολύ γοητευτικών οργανικών παραλλαγών. Άλλο ένα εξαιρετικό έργο του συνθέτη που δυστυχώς παραμένει ανέκδοτο.