Νίκος Σκαλκώτας: 36 Ελληνικοί Χοροί για Ορχήστρα (1991)

Ανοίγουμε και πάλι μια μικρή παρένθεση στη συνήθη ροή των μουσικών μας θεμάτων, για να επανέλθουμε στον κορυφαίο Έλληνα λόγιο συνθέτη Νίκο Σκαλκώτα (1904-1949) με αφορμή τη σημερινή επέτειο του θανάτου του που συνέβη πριν από 77 χρόνια, στις 19 Σεπτεμβρίου 1949, όταν ήταν μόλις 45 χρόνων έχοντας ωστόσο προλάβει να καταθέσει ένα ογκώδες σε έκταση και ανεκτίμητο σε ποιότητα έργο νεωτερικής μουσικής γραφής εναρμονισμένης με τα πλέον πρωτοποριακά μουσικά ρεύματα των αρχών του προηγούμενου αιώνα. Τα έργα του ξεπερνούν τα 170 και οι αυθεντικές τους παρτιτούρες φυλάσσονται στο Αρχείο Σκαλκώτα στην Αθήνα. Τα περισσότερα από αυτά ανήκουν στον τομέα της ατονικής ή σειραϊκής γραφής. 

Από το σπουδαίο λοιπόν αυτό έργο ο χρόνος έχει αναδείξει ως το δημοφιλέστερο τους περίφημους «Ελληνικούς Χορούς» του, 36 συνολικά διαρθρωμένους σε τρεις σειρές των 12 χορών η καθεμιά. Ο Σκαλκώτας ξεκίνησε να συνθέτει τους χορούς εμπνευσμένος από την ελληνική παράδοση ενόσω ακόμη βρισκόταν στη Γερμανία και τους ολοκλήρωσε μετά τον επαναπατρισμό του στην Ελλάδα (1933), όταν συνεργάστηκε και με τη μουσικολόγο και λαογράφο Μέλπω Μερλιέ. Όλοι οι χοροί επιγράφονται με βάση την τοπική τους προέλευση, ενώ αρκετοί από αυτούς έχουν την ίδια ονομασία, όχι γιατί έχουν την ίδια μελωδική βάση, αλλά γιατί έχουν την ίδια μελωδική καταγωγή. Γιαυτό και βρίσκουμε μέσα στο corpus των χορών αρκετούς «Κλέφτικους», «Πελοποννησιακούς», «Μακεδονικούς» ή «Κρητικούς» χορούς εντελώς διαφορετικούς μεταξύ τους. Η αρχική τους γραφή ήταν για ορχήστρα, αλλά ο σύνθέτης δε δίστασε να επαξεργαστεί επανειλημμένα το υλικό του προσαρμόζοντάς το σε ποικίλες φόρμες, όπως για κουαρτέτο εγχόρδων, ορχήστρα πνευστών ή ορχήστρα εγχόρδων. Στην τελευταία εκδοχή μάλιστα τέσσερις επιλεγμένοι Χοροί του («Χωστιανός», «Κλέφτικος», «Πελοποννησιακός», «Ηπειρώτικος») αποτέλεσαν το υλικό μιας ιστορικής ηχογράφησης που πραγματοποίησε το 1956 στη Νέα Υόρκη ο διάσημος Έλληνας αχριμουσικός Δημήτρης Μητρόπουλος συστήνοντας έτσι πολύ δυναμικά τον συνθέτη στο διεθνές κοινό, έστω και μετά το θάνατό του.

Ο βιολοντσελίστας και αρχιμουσικός Βύρων Φιδετζής ηχογράφησε το σύνολο των 36 Ελληνικών Χορών για Ορχήστρα του Νίκου Σκαλκώτα στη Σοβιετική Ένωση κατά το διάστημα 23 Ιουλίου μέχρι 2 Οκτωβρίου 1990 στο Studio "500" της Τηλεόρασης του Σβεντλόφσκ διευθύνοντας την Κρατική Φιλαρμονική Ορχήστρα των Ουραλίων. Κατά κανόνα χρησιμοποιήθηκαν οι αναθεωρημένες τελικές ενορχηστρώσεις του συνθέτη που πραγματοποιήθηκαν κατά τη διετία 1948-1949, λίγο πριν από το θάνατό του. Το αποτέλεσμα είναι συναρπαστικό και απόλυτα εύηχο καθιστώντας το συνολικό ακρόαμα ως την ιδανικότερη ίσως εισαγωγή ενός αμύητου ακροατή στο μαγικό κόσμο της λόγιας μουσικής.

Διονύσης Τσακνής, Κώστας Τριπολίτης: Γέφυρες (2002)

Δεκαπέντε ολόκληρα χρόνια μεσολάβησαν από την πρώτη συνεργασία του Διονύση Τσακνή με τον στιχουργό Κώστα Τριπολίτη, η οποία ξεκίνησε το 1987 με το ομότιτλο τραγούδι του δίσκου «Το τρίτο μάτι» και συνεχίστηκε το 2002 με το ολοκληρωμένο άλμπουμ «Γέφυρες» που εκδόθηκε από τη βραχύβια δισκογραφική εταιρεία Nitro Music υπό την ετικέτα Fresco. Αυτή η επανεμφάνιση του Τριπολίτη ήρθε μετά από δέκα σχεδόν χρόνια απουσίας από το προσκήνιο, μετά δηλαδή από την έκδοση του άλμπουμ «Συγγνώμη για την άμυνα» (1992) του Θάνου Μικρούτσικου, και συνιστά την τελευταία ολοκληρωμένη του συνεισφορά στην ελληνική δισκογραφία.

Οι «Γέφυρες» είναι ένας ενδαφέρων κύκλος ένδεκα τραγουδιών κι ενός οργανικού φινάλε («Το κοινό»), από τα οποία ο Τριπολίτης έγραψε τα εννέα. Τα υπόλοιπα δύο τραγούδια έχουν στίχους του συνθέτη, ο οποίος έγραψε τη μουσική, ενορχήστρωσε και ερμήνευσε όλα τα τραγούδια έχοντας πάντως δίπλα του και σημαντικές παρουσίες, όπως ο Σταμάτης Κραουνάκης και οι Σπείρα-σπείρα, ο Δημήτρης Μητροπάνος («Του Τσιτσάνη η συννεφιά»), ο Γιώργος Μεράντζας, ο Κώστας Μακεδόνας, ο Φίλιππος Πλακιάς και μέλη της Χορωδίας του Δημήτρη Τυπάλδου. 

Η μουσική σε κάποιες περιπτώσεις ξεφεύγει από τα πλαίσια του οικείου ροκ ήχου του συνθέτη και αγγίζει το χώρο του λαϊκού τραγουδιού λειτουργώντας έτσι ως μια «γέφυρα» ανάμεσα σε τόσο ετερόκλητες μουσικές εκφάνσεις. Η ενορχήστρωση υπηρετεί σωστά τις μουσικές αυτές μεταλλάξεις χάρις στην παρουσία ικανών μουσικών, όπως ο Θύμιος Παπαδόπουλος στα πνευστά, ο Μανόλης Καραντίνης στο μπουζούκι και τον μπαγλαμά, ο Δημήτρης Σταρόβας στις κιθάρες και ο Γιώτης Κιουρτσόγλου στο ηλεκτρικό μπάσο.

Διονύσης Τσακνής: Το τρίτο μάτι (1987)

Παραμένοντας στη δισκογραφία του σημαντικού στιχουργού Κώστα Τριπολίτη θα σταθούμε στη διπλή συνεργασία που είχε με τον τραγουδοποιό Διονύση Τσακνή και μάλιστα με απόσταση 15 χρόνων μεταξύ των δύο συναντήσεών τους. 

Το 1987 λοιπόν από τη Minos κυκλοφόρησε το άλμπουμ «Το τρίτο μάτι» που αποτελεί την τρίτη δισκογραφική κατάθεση του Διονύση Τσακνή, ο οποίος είχε πρωτοεμφανιστεί το 1983 με τον πρωτόλειο προσωπικό του δίσκο «Η μπαλάντα του ταξιδιώτη», για να ακολουθήσει το 1986 το άλμπουμ «Καλή ακρόαση», όπου μοιραζόταν το υλικό με τη Σοφία Βόσσου. Το ομότιτλο τραγούδι που ακούμε στην έναρξη του δίσκου έχει στίχους του Κώστα Τριπολίτη και διακρίνεται από τα γνωστά χαρακτηριστικά της αιχμηρής και οξυδερκούς στιχουργικής του. 

Το άλμπουμ περιλαμβάνει δέκα συνολικά τραγούδια, όλα σε μουσική και ερμηνεία του Διονύση Τσακνή, ενώ δικοί του είναι και οι στίχοι, εξαιρουμένου προφανώς του εναρκτήριου τραγουδιού, όπως προαναφέραμε. Ο ίδιος επίσης φρόντισε και την ενορχήστρωση που κινείται σε ένα ύφος ηλεκτρικού ροκ ήχου χαμηλών τόνων μέσα σε ένα κλίμα διάχυτου πεσιμισμού που συμπορεύεται και με το πνεύμα των στίχων. Ηλεκτρικές και ακουστικές κιθάρες, ηλεκτρικό μπάσο, συνθεσάιζερ και κρουστά διαμορφώνουν το ηχητικό τοπίο, ενώ στο ωραιότερο ίσως τραγούδι του δίσκου στο φινάλε («Αιχμάλωτος της νύχτας») η ενορχήστρωση εμπλουτίστηκε και με έγχορδα και πνευστά με τη συμμετοχή της Ευανθίας Ρεμπούτσικα στο βιολί και του Πλούταρχου Ρεμπούτσικα στο βιολοντσέλο. Στα φωνητικά είναι η Βούλα Καραχάλιου, ενώ συμμετέχει και χορωδία.

Κώστας Τριπολίτης: 15 χρόνια τραγούδια (1977-1992)

Πριν από 73 χρόνια, στις 16 Σεπτεμβρίου 1953, γεννήθηκε στην Αθήνα ο σημαντικός στιχουργός Κώστας Τριπολίτης, ο οποίος σπούδασε κινηματογράφο, νευροψυχολογία και γλωσσολογία στη Γερμανία. Πέρα από τη στιχουργική που του χάρισε ευρεία αναγνωρισιμότητα, έχει πολύπλευρη καλλιτεχνική δραστηριότητα ως σεναριογράφος, σκηνοθέτης ταινιών μικρού μήκους, αρθρογράφος, παραγωγός εκπομπών και συγχρόνως έντονη συνδικαλιστική δράση στον τομέα των πνευματικών δικαιωμάτων των καλλιτεχνών. Ο λόγος του είναι αιχμηρός κι ευρηματικός, ενίοτε κυνικά ωμός και ανατρεπτικός, χωρίς να λείπουν ωστόσο και οι λυρικές στιγμές, αλλά και η χιουμοριστική διάθεση. Άλλωστε υπήρξε από τους πρώτους συνεργάτες του Χάρρυ Κλυνν στην πρώτη του εμφάνιση με το άλμπουμ «Για δέσιμο» (1978). Αξιοσημείωτο είναι ότι σε κάποιες δουλειές του χρησιμοποίησε και το ψευδώνυμο Κώστας Άλλος.

Στη δισκογραφία η πρώτη του επίσημη καταγραφή εντοπίζεται στον προσωπικό δίσκο της Βασιλικής Λαβίνα «Πες μου» (1977), για να ακολουθήσουν πάμπολλες σημαντικές συνεργασίες με πολλούς και συχνά εντελώς διαφορετικού ύφους συνθέτες, όπως: Μίκης Θεοδωράκης, Γιώργος Χατζηνάσιος, Δήμος Μούτσης, ο Θάνος Μικρούτσικος, Λίνος Κόκοτος, Νίκος Ιγνατιάδης, Αντώνης Βαρδής, Ανδρέας Πρέζας, Τάκης Μπουγάς, Λάκης Παπαδόπουλος, Διονύσης Τσακνής και άλλοι. Συνήθιζε να κάνει δυναμικές εμφανίσεις κατά περιόδους με συγκεντρωμένο υλικό και στη συνέχεια να χάνεται από το προσκήνιο μέχρι την επόμενη δυναμική επανεμφάνισή του. Η δημιουργική του κορύφωση σημειώθηκε το 1981, όταν κυκλοφόρησαν, ούτε λίγο ούτε πολύ, έξι μεγάλοι δίσκοι με δικούς του στίχους, δηλαδή: «Επιβάτης» και «Ραντάρ» του Μίκη Θεοδωράκη, «Φράγμα» του Δήμου Μούτση, «Πίσω απ' τη βιτρίνα» του Γιώργου Χατζηνάσιου, «Σκουριασμένα χείλια» του Σταμάτη Κραουνάκη και «Το γαϊτανάκι της ζωής» του Ανδρέα Πρέζα!

Η συλλογή των 20 τραγουδιών του Κώστα Τριπολίτη που επέλεξα καλύπτει την πρώτη δημιουργική του δεκαπενταετία, το διάστημα δηλαδή 1977-1992, γιατί στη συνέχεια η παρουσία του έγινε πολύ αραιή με τραγούδια διάσπαρτα σε προσωπικές δουλειές διαφόρων δημιουργών, με εξαίρεση τη δεύτερη συνεργασία του με τον Διονύση Τσακνή που απέφερε αρκετά χρόνια αργότερα το ολοκληρωμένο άλμπουμ «Γέφυρες» (2002). Στη συλλογή αντιπροσωπεύονται αναλογικά όλοι σχεδόν οι συνθέτες που συνεργάστηκαν μαζί του κατά το συγκεκριμένο χρονικό πλαίσιο. Είχε την τύχη μάλιστα να ερμηνεύσουν τα τραγούδια του μερικά από τα κορυφαία ονόματα του ελληνικού πενταγράμμου, όπως: Σωτηρία Μπέλλου, Μαρία Φαραντούρη, Βίκυ Μοσχολιού, Γιώργος Νταλάρας, Δήμητρα Γαλάνη, Βασίλης Παπακωνσταντίνου, Τάνια Τσανακλίδου, Γιάννης Κούτρας και άλλοι. Στη συλλογή περιλαμβάνονται μερικά σπουδαία τραγούδια που σφράγισαν την εποχή τους, όπως: «Στα κόκκινα φώτα του μπαρ», «Αγάπη», «Ξημερώνει», «Επιβάτης», «Ζω», «Δε λες κουβέντα», «Ερηνούλα μου», «Σχήμα λόγου», «Ανεμολόγιο».

Στέφανος Κορκολής: Ανεμόπτερο (2004)

Ολοκληρώνουμε το μικρό μας αφιέρωμα στον τραγουδοποιό Στέφανο Κορκολή με την ωριμότερη και πιο ενδιαφέρουσα μέχρι σήμερα δισκογραφική του κατάθεση στο χώρο του απλού τραγουδιού που εκδόθηκε το 2004 από τη Minos-EMI με τίτλο «Ανεμόπτερο».

Εννιά πρωτότυπα τραγούδια, από τα οποία το ένα («Havana») δίνεται σε διπλή εκδοχή (μία φωνητική και μία ορχηστρική), καθώς κι ένα οργανικό θέμα («Χαμηλή πτήση»), συγκροτούν το σώμα του δίσκου που ηχητικά παίζει μεταξύ «έντεχνου», ποπ και λάτιν ύφους δείχνοντας ένα δημιουργό σε πλήρη ωριμότητα και μεγάλη προσαρμοστική ικανότητα στα ιδιαίτερα φωνητικά χαρακτηριστικά των ερμηνευτών που επιλέγει για τα τραγούδια του. Τους στίχους έγραψε η Ρεβέκκα Ρούσση, γνωστή κι από άλλες ενδιαφέρουσες συνεργασίες της με εκλεκτούς δημιουργούς, όπως ο Μίμης Πλέσσας, ο Αντώνης Στεφανίδης, ο Νίκος Αντύπας, η Ευανθία Ρεμπούτσικα, ο Αντώνης Μιτζέλος και άλλοι. Δύο τραγούδια υπογράφονται από τον Παρασκευά Καρασούλο, παλιό συνοδοιπόρο του συνθέτη, από τα οποία το ένα («For esse mar») αποδίδεται και στα πορτογαλικά με στίχους του João Mendonça.

Τα τραγούδια ερμηνεύουν κατά σειρά η Ανδριάνα Μπάμπαλη (το ομότιτλο), η Δήμητρα Γαλάνη, ο Γιώργος Νταλάρας, η Άλκηστις Πρωτοψάλτη και Πορτογαλέζα φολκ ερμηνεύτρια και τραγουδοποιός Dulce Pontes, με την οποία ο Κορκολής είχε από παλιότερα στενή συνεργασία ως μαέστρος και πιανίστας σε συναυλίες της. Εδώ μάλιστα ερμηνεύει μαζί με τον Γιώργο Νταλάρα τη μεγάλη επιτυχία του δίσκου («Havana») στη φωνητική της εκδοχή. Επίσης ένα τραγούδι («Βελάκια») ερμηνεύει ο ίδιος ο Κορκολής, παρόλο που ήδη είχε από χρόνια εγκαταλείψει το ρόλο του ερμηνευτή στα τραγούδια του. Ο ίδιος επίσης έκανε την ενορχήστρωση, ενώ την εικαστική επιμέλεια της προσεγμένης έκδοσης υπογράφει ο Αλέξανδρος Παπαλέξης.

Στέφανος Κορκολής, Μαρινέλλα: Για πρώτη φορά (1997)

Μετά τις συνεργασίες του με τις σπουδαίες ερμηνεύτριες Μαρία Δημητριάδη («Το μαγικό κλειδί», 1987) και Δήμητρα Γαλάνη («Παλίρροια», 1989) κι αφού μεσολάβησαν αρκετές προσωπικές δουλειές του με δικές του ερμηνείες, καθώς κι ένα ολοκληρωμένο soundtrack για την ταινία του Μιχάλη Κακογιάννη «Πάνω, κάτω και πλαγίως» (1992), το 1993 ο Στέφανος Κορκολής μας δίνει άλλη μια δουλειά με γυναικεία φωνή, το άλμπουμ «Η δική μας η αγάπη» με τη Μαντώ, για να φτάσουμε στο 1997, όταν συναντά την τρίτη μεγάλη ερμηνεύτρια της καριέρας του με το δίσκο «Για πρώτη φορά» που εκδόθηκε από την BMG.

Το ραντεβού του συνθέτη αυτή τη φορά τον έφερε δίπλα στη Μαρινέλλα σε μια εποχή που η σπουδαία ερμηνεύτρια είχε αρχίσει σταδιακά να αραιώνει τη δισκογραφική της δραστηριότητα και την συντηρούσαν στην επικαιρότητα κυρίως οι αλλεπάλληλες επανεκδόσεις παλιότερων δίσκων της ή διαφόρων συλλογών από το πλούσιο ρεπερτόριό της. Ο Κορκολής λοιπόν της πρόσφερε μια καλή ευκαιρία να επανέλθει δυναμικά στο προσκήνιο με ένα υλικό προσαρμοσμένο απόλυτα στα φωνητικά της χαρακτηριστικά. Το άλμπουμ περιλαμβάνει δέκα τραγούδια που κινούνται σε μια ποικιλία μουσικού ύφους ανάλογη με την πολυμορφία του ερμηνευτικού ταμπεραμέντου της Μαρινέλλας, από λυρικές μπαλάντες μέχρι καθαρόαιμους λαϊκούς ρυθμούς. Η μεγάλη ερμηνεύτρια αποδεικνύει ότι δεν είχε χάσει τίποτε από την εκφραστική της δύναμη. Ξεχωρίζουν οι πολύ δυνατές ερμηνείες της στα τραγούδια «Αφιερώνω» και «Για πρώτη φορά» με τη λαμπερή πιανιστική συνοδεία του συνθέτη, καθώς και το «Νύχτα στο Μπουένος Άιρες» σε ρυθμό αργεντίνικου tango. 

Έξι από τα δέκα τραγούδια έχουν στίχους της Άντας Δούκα, ενώ από δύο τραγούδια έγραψαν ο Φίλιππος Γράψας και ο Πάνος Φαλάρας. Την ενορχήστρωση επιμελήθηκε ο συνθέτης παίζοντας ο ίδιος πιάνο. Μαζί του αξιόλογοι μουσικοί, όπως ο Αντώνης Γούναρης στις κιθάρες  και ο Γιάννης Μπιθικώτσης στα λοιπά έγχορδα (μπουζούκι, μπαγλαμά, τζουρά, μαντολίνο).

Στέφανος Κορκολής, Δήμητρα Γαλάνη: Παλίρροια (1989)

Δυο χρόνια μετά το δισκογραφικό βάπτισμα του πυρός με το άλμπουμ «Το μαγικό κλειδί» (1987) ο νέος τραγουδοποιός Στέφανος Κορκολής επανέρχεται με μια καινούργια συνθετική δουλειά - την 3η κατά σειρά, καθώς είχε μεσολαβήσει το άλμπουμ «Λες και είσαι νύχτα» -  συνεργαζόμενος και πάλι με τον στιχουργό Παρασκευά Καρασούλο. Και όπως στην πρώτη του δουλειά είχε την τύχη να ερμηνεύσει τα τραγούδια του η κορυφαία ερμηνεύτρια Μαρία Δημητριάδη, το ίδιο συμβαίνει και με πάλι, αυτή τη φορά με αποκλειστική ερμηνεύτρια τη Δήμητρα Γαλάνη, η οποία είχε ήδη πίσω της δύο γεμάτες δεκαετίες με μεγάλες ερμηνείες σε σπουδαία τραγούδια των πιο εκλεκτών συνθετών (Μάνος Χατζιδάκις, Μίκης Θεοδωράκης, Σταύρος Ξαρχάκος, Δήμος Μούτσης, Γιάννης Σπανός, Λουκιανός Κηλαηδόνης, Βασίλης Τσιτσάνης, Λίνος Κόκοτος, Γιώργος Χατζηνάσιος, Γιώργος Κατσαρός, Βασίλης Δημητρίου, Χριστόδουλος Χάλαρης, Μίμης Πλέσσας, Μάνος Λοΐζος, Μιχάλης Τερζής, Σταμάτης Κραουνάκης, Μάριος Τόκας, Χρήστος Νικολόπουλος και άλλοι).

Ο δίσκος έχει τίτλο «Παλίρροια» κι εκδόθηκε το 1989 από την ετικέτα Arista της BMG, ενώ το 2001 επανεκδόθηκε για λογαριασμό του μουσικού περιοδικού Δίφωνο (τεύχος 66). Πριν από την έκδοση της ολοκληρωμένης μορφής του άλμπουμ είχε κυκλοφορήσει ως προάγγελος ένα single με τα τραγούδια «Και σ' αγαπώ» και «Τίποτα». Στην πλήρη του τελικά μορφή ο δίσκος περιλαμβάνει δέκα όμορφες μπαλάντες λυρικού χρώματος με το υπέροχο πιάνο του συνθέτη σε πρωταγωνιστικό ρόλο. Το τραγούδι που ξεχώρισε αμέσως ήταν το «Δεν είσαι εδώ», αλλά κάμποσα ακόμη τραγούδια ακούστηκαν αρκετά, όπως: «Υγρασία», «Περπάτησε η ομορφιά», «Φιλήσυχη ζωή», «Τα πιο μεγάλα θαύματα» και φυσικά το ομότιτλο.

Στέφανος Κορκολής, Μαρία Δημητριάδη: Το μαγικό κλειδί (1987)

Στις 12 Σεπτεμβρίου 1960 γεννήθηκε στην Αθήνα ο τραγουδοποιός και εξαίρετος πιανίστας Στέφανος Κορκολής, ο οποίος έκανε το δισκογραφικό του ντεμπούτο το 1987 με το άλμπουμ «Το μαγικό κλειδί» που περιλαμβάνει ένδεκα ροκ μπαλάντες προσαρμοσμένες στις φωνητικές δυνατότητες της Μαρίας Δημητριάδη που είναι και η αποκλειστική ερμηνεύτρια του δίσκου. Τους στίχους έγραψε ο Παρασκευάς Καρασούλος κάνοντας κι αυτός εδώ το πρώτο δισκογραφικό του φανέρωμα.

Το «μαγικό κλειδί» δεν είναι παρά ένα συμβολικό εργαλείο για την αναζήτηση της αλήθειας. Γύρω από αυτό το θεματικό κέντρο περιστρέφονται λίγο πολύ όλα τα τραγούδια και γενικότερα η στιχουργική του Παρασκευά Καρασούλου (γενν. 1962), ο οποίος με τα χρόνια έχει εξελιχθεί σε έναν πολύ στιβαρό στιχουργό ποιητικών προδιαγραφών που γνώρισε κορυφώσεις, όπως η «Μικρή πατρίδα» (1996) του Γιώργου Ανδρέου και οι «Δον Κιχώτες» (2002) του Θοδωρή Οικονόμου, ενώ παράλληλα έχει αναπτύξει και ποικίλες άλλες πολιτιστικές δραστηριότητες μέσα από τον εκδοτικό οίκο Μικρή Άρκτος, το ηλεκτρονικό περιοδικό Ηριδανός και την καλλιτεχνική διεύθυνση του Φεστιβάλ Υμηττού στο Θέατρο Βράχων. Εδώ και χρόνια μάλιστα η Μικρή Άρκτος εκπροσωπεί στην Ελλάδα και τη μεγάλη γερμανική δισκογραφική εταιρεία ECM, όπου εκδίδει τη δουλειά της από τη δεκαετία του '90 η Ελένη Καραΐνδρου (και άλλοι εκλεκτοί Έλληνες λόγιοι μουσικοί).

Από το δίσκο ξεχώρισαν κι ακούστηκαν λίγο περισσότερο τα τραγούδια «Το μαγικό κλειδί», «Χάρισμά σου αν το βρεις», «Έτσι όπως έμπαινε το φως». Την ενορχήστρωση του δίσκου έκανε ο Στέφανος Κορκολής, ο οποίος συμμετέχει και στα φωνητικά. Η ερμηνεία της Μαρίας Δημητριάδη είναι για άλλη μια φορά καθηλωτική. Η κορυφαία ερμηνεύτρια βρισκόταν εκείνη την εποχή σε μια μεταβατική φάση της καριέρας της έχοντας ολοκληρώσει τον μακρύ κύκλο συνεργασίας της με τον Θάνο Μικρούτσικο και αναζητώντας ένα καινούργιο δρόμο. Είχε ήδη καταγράψει κάποιες ενδιαφέρουσες συνεργασίες, πρώτα με τον Γιώργο Σταυριανό («Έρημη πόλη»), λίγο αργότερα με τον Μιχάλη Τρανουδάκη («Η μυθολογία του Σαββάτου»), αλλά και με τον Μάνο Χατζιδάκι («Για την Ελένη»). Η δισκογραφική της περιπέτεια θα συνεχιστεί με κάπως αραιότερους ρυθμούς και τα επόμενα χρόνια, μέχρι να ξανασυναντηθεί με τον Παρασκευά Καρασούλο στο πολύ αξιόλογο άλμπουμ «Δον Κιχώτες» (2001), με το οποίο ολοκληρώνει ουσιαστικά στην παρουσία της στην ελληνική δισκογραφία.

Λαυρέντης Μαχαιρίτσας: Ψέμα στο ψέμα (2019)

Στις 9 Σεπτεμβρίου 2019 έφυγε από τη ζωή ο Λαυρέντης Μαχαιρίτσας έχοντας προλάβει να ολοκληρώσει τον τελευταίο κύκλο τραγουδιών του που κυκλοφόρησε λίγο μετά το θάνατό του, αρχικά από την εφημερίδα RealNews κι αμέσως μετά σε κανονική έκδοση από τη Minos-EMI. Τίτλος του δίσκου: «Ψέμα στο ψέμα». Ο ίδιος ο Μαχαιρίτσας αισθάνεται την ανάγκη να δικαιολογήσει τον τίτλο με ένα κατατοπιστικό σημείωμα που υπάρχει στο εσώφυλλο: «Οι άνθρωποι την πολεμούν την ειλικρίνεια, δεν είναι μαθημένοι να την αντιμετωπίζουν κατάματα. Ξέρεις, έχουν μάθει να ζουν χαϊδεύοντας ο ένας τον άλλο. Μα η αλήθεια είναι μέσα σου. Αυτή θα σου δίνει απαντήσεις, αυτή θα σε καταδιώκει. Όσο και να θες, δεν μπορείς να της κρυφτείς...». Μοιάζει σαν ένας χαιρετισμός στους φίλους του που στάθηκαν δίπλα του όλα αυτά τα χρόνια, απέναντι στους οποίους υπήρξε ο ίδιος πάντα ειλικρινής με την τέχνη του, τα αυθεντικά του τραγούδια που άφησε κληρονομιά, για να θυμίζουν, άλλοτε με τρυφερό κι άλλοτε με σκληρό και ανελέητο λόγο, πόση δύναμη κουβαλάει ένα απλό τραγούδι, όταν φωτίζει την αλήθεια και ανοίγει δρόμους που συχνά δεν είναι ορατοί με γυμνό μάτι.

Εν πάση περιπτώσει, τα ένδεκα τραγούδια που συγκροτούν το σώμα του κύκνειου άσματος ενός τόσο εμπνευσμένου και σημαντικού δημιουργού έρχονται να κλείσουν έναν δημιουργικό κύκλο με τον τρόπο που του αρμόζει, με όμορφες μελωδίες και αυθεντικές ροκ στιγμές. Δική του μουσική έχουν οκτώ τραγούδια του δίσκου, άλλα δύο υπογράφονται από τον αγέραστο θρακιώτη τραγουδοποιό Θανάση Γκαϊφύλλια, ενώ περιλαμβάνεται κι ένα τραγούδι σε δεύτερη εκτέλεση. Πρόκειται για τον κλασικό πια «Κυρ Παντελή» του Πάνου Τζαβέλλα που μας τον πρωτογνώρισε ο ίδιος στο άλμπουμ του «Τραγούδια από το αντάρτικο λημέρι» (1975). Στίχους έγραψαν ο Θανάσης Γκαϊφύλλιας, ο Γιάννης Προεστάκης, η Κέλλυ Σταμουλάκη, η Πόλυ Κυριακού, ο Γιάννης Κυφωνίδης, ο Αντώνης Παπαϊωάννου και - ε τρίτο συνεχόμενο δίσκο - ο Μάνος Ελευθερίου, ο οποίος είχε ήδη φύγει από τη ζωή την προηγούμενη χρονιά. Για το τραγούδι του Μάνου Ελευθερίου («Γιατρέ μου») ο Μαχαιρίτσας κάνει ειδική μνεία: «Ίσως ό,τι καλύτερο και πολύτιμο… Μου έτυχε για να βάλω μουσική, Μάνο… Ένα χρόνο μετά… Ένα χρόνο μετά… Το πιο μεγάλο ευχαριστώ. Τα είπες όλα…».

Όλα τα τραγούδια τα ερμηνεύει ο ίδιος ο Μαχαιρίτσας που έκανε και την ενορχήστρωση. Σε κάποια τραγούδια τον συνοδεύουν ο Νίκος Πορτοκάλογλου, ο Μίλτος Πασχαλίδης, ο Πασχάλης Τσαρούχας και η Μιρέλα Πάχου.