Κυριακή, 4 Δεκεμβρίου 2016

Γιώργος Γεωργιάδης: Το Μεγάλο Τραγούδι (12 Ψαλμοί του Δαβίδ) [1973]

Από τη Minos και ειδικότερα από την ετικέτα Standard κυκλοφόρησε στα τέλη του 1973 ο δίσκος "Το Μεγάλο Τραγούδι" του συνθέτη Γιώργου Γεωργιάδη, βασισμένος σε 12 Ψαλμούς του Δαβίδ, με υπότιτλο "Τραγούδια της αγάπης, της ειρήνης και των νέων ανθρώπων". Το έργο πρωτοπαρουσιάστηκε το 1973 στο Θέατρο Μουσούρη σε μια εκδήλωση της ελληνοεβραϊκής κοινότητας με αφορμή τη συμπλήρωση 25 χρόνων ζωής του ανεξάρτητου ισραηλινού κράτους.
Πρόκειται για μια ιδιαίτερη συνθετική εργασία, η οποία έχει ως αφετηρία τα ιερά αυτά κείμενα της Γραφής, χωρίς αυτό να στέκεται εμπόδιο, για να γράψει ο συνθέτης καθαρά λαϊκά τραγούδια! Μοιάζει παράταιρο και άκρως συζητήσιμο λοιπόν το αποτέλεσμα κι εξαρτάται από την προσωπική οπτική του καθενός πώς θα το αντιμετωπίσει. Ως απλά τραγούδια πάντως στέκονται μια χαρά! Εξού και κλήθηκαν να τα ερμηνεύσουν δυο νέοι τότε ερμηνευτές με σημαντική πορεία στο τραγούδι τα κατοπινά χρόνια: Η Χάρις Αλεξίου και ο Κώστας Σμοκοβίτης. Είναι η μοναδική δισκογραφική δουλειά του Γεωργιάδη που αξιώθηκε να έχει τόσο αξιόλογους ερμηνευτές, καθώς όλοι οι άλλοι κύκλοι τραγουδιών του αποδίδονταν από άσημους ή περιθωριακούς τραγουδιστές. 
Κατά τα λοιπά, η θεματική των βιβλικών κειμένων, που αποδίδονται ελεύθερα στη νεοελληνική από τον Νέστορα Μάτσα και τον Γιάννη Συλλάνταβο, ταιριάζει απόλυτα με τη γνωστή θεματολογία που συναντούμε στα περισσότερα έργα του συνθέτη: Αγάπη, ειρήνη, αδελφοσύνη και άλλα παρόμοια. 
Την ενορχήστρωση υπογράφει ο Νίκος Λαβράνος, ενώ διευθύνει ο συνθέτης. Ο δίσκος φυσικά δε γνώρισε καμία εμπορική απήχηση και γιαυτό σύντομα αποσύρθηκε από την κυκλοφορία και με τον καιρό έγινε δυσεύρετος.  



(c) LP | Minos/Standard | 1973 | mp3 | Πλήρη Εξώφυλλα
πηγή: d58

Παρασκευή, 2 Δεκεμβρίου 2016

Σωκράτης Βενάρδος: Ταξιάρχες (1968)

Είχαμε την ευκαιρία ν' ασχοληθούμε με το συνθετικό έργο του Σωκράτη Βενάρδου (1927-1983) ήδη αρκετές φορές στο παρελθόν με την παρουσίαση έργων του, όπως η "Εθνεγερσία" (1973) και "Πόσα νάταν τα παιδιά" (1974). Το κύριο ενδιαφέρον του ήταν προσανατολισμένο σε συνθέσεις θρησκευτικής μουσικής ("Φάτνη", 1971, "Ύμνος της αγάπης", 1977, "Κοσμάς ο Αιτωλός", 1980). 
Το 1968 από την ιδιωτική δισκογραφική του εταιρία ΩΔΗ κυκλοφόρησε ένα περίεργο 45άρι δισκάκι με τίτλο "Ταξιάρχες". Το χαρακτηρίζω περίεργο, γιατί, ενώ έχει τη μορφή δίσκου 45 στροφών, παίζει ωστόσο στις 33 στροφές! Δε γνωρίζω άλλη τέτοια περίπτωση και δεν ξέρω για ποιο λόγο φτιάχτηκε μ' αυτή την τεχνική ιδιαιτερότητα το συγκεκριμένο δισκάκι!
Το περιεχόμενό του πάντως είναι εξαιρετικά ενδιαφέρον. Σύμφωνα με τον συνθέτη, στο σχεδόν 20λεπτης διάρκειας έργο "Ταξιάρχες", με τον συνοδευτικό χαρακτηρισμό "Βυζαντινή Συμφωνία", οι "φωνές" των οργάνων της ορχήστρας ψάλλουν τους ήχους της βυζαντινής μουσικής. Είναι μια βουτιά του συνθέτη στη μουσική μας παράδοση, την οποία αντιλαμβάνεται ως ενιαία και συνεχή, με απαρχή τους αρχαίους μουσικούς "τρόπους" κι ενδιάμεσο σταθμό τη βυζαντινή υμνογραφία μέχρι τη σύγχρονη συμφωνική γραφή.



(c) 45'' | ΩΔΗ | mp3 | Εξώφυλλα
πηγή: π.Αρτ.

Πέμπτη, 1 Δεκεμβρίου 2016

Νίκος Μαμαγκάκης: Ο Νέος Ερωτόκριτος (1975)

Σπανιότατος και απολύτως δυσεύρετος δίσκος! Τίτλος του: "Ο Νέος Ερωτόκριτος". Μουσική του Νίκου Μαμαγκάκη και ποίηση του Παντελή Πρεβελάκη. Είχα μια παλιά κόπια από ένα κακοποιημένο βινύλιο με κατεστραμμένα εξώφυλλα κι έψαχνα χρόνια να αποκαταστήσω τουλάχιστον τα σωστά εξώφυλλα αυτού του λησμονημένου ή ακόμη και άγνωστου δίσκου, ώσπου πρόσφατα το κατάφερα μέσω ενός αγαπημένου φίλου κι έτσι μπορώ πια να τον παρουσιάσω σε απολύτως αξιοπρεπή μορφή.
Ο δίσκος είναι πολύ ενδιαφέρων. Είναι μια "άλλη" εκδοχή του "Ερωτόκριτου" μέσα από τη ματιά του ρεθυμνιώτη συγγραφέα, ποιητή, δοκιμιογράφου και Ακαδημαϊκού Παντελή Πρεβελάκη (1909-1986), που το εξέδωσε το 1973 σε ιδιωτική έκδοση, αρνούμενος στα χρόνια της δικτατορίας να έχει οποιαδήποτε ανάμιξη στα κοινά.  Το έργο έχει τη μορφή έπους διανθισμένου όμως με έντονα λυρικά στοιχεία.
Ο σπουδαίος συνθέτης Νίκος Μαμαγκάκης μελοποίησε σημαντικό μέρος του έργου αντλώντας την έμπνευση από τις παραδοσιακές κρητικές μελωδίες του "Ερωτόκριτου", γράφοντας έτσι ένα έργο καθαρά κρητικού χρώματος, παρόλο που ο ίδιος υποστηρίζει στεναρά ότι ο αυθεντικός "Ερωτόκριτος" δεν είναι κρητικό ποίημα, αλλά πανελλήνιο. 
Στο ρόλο του ποιητή-τραγουδιστή εμφανίζεται ο Μανόλης Ρασούλης, ο τρίτος κρητικός της παρέας, σε πρώτη δισκογραφική εμφάνιση (την ίδια χρονιά που είχε μια μικρή συμμετοχή και στα "Νέγρικα" του Μάνου Λοΐζου). Ερωτόκριτος είναι ο άγνωστος Νίκος Κριτζάς κι Αρετούσα η Αφροδίτη Μάνου.
Αξίζει να σημειώσουμε ότι ο χαλκέντερος συνθέτης το 2008 στην ιδιωτική δισκογραφική του εταιρία ΙΔΑΙΑ ηχογράφησε εκ νέου το έργο με καινούργια ενορχήστρωση και νέους ερμηνευτές μετονομάζοντάς το σε "Άγιος Ερωτόκριτος".

 
(c) LP | Lyra | 1975 | mp3 | Πλήρη Εξώφυλλα
πηγή: d58/π.Αρτ.

Τρίτη, 29 Νοεμβρίου 2016

Μάνος Χατζιδάκις: Επιστροφή (ορχηστρική εκδοχή)

Το 1970, στην καρδιά της χούντας, ο Μάνος Χατζιδάκις βρισκόταν στην Αμερική, περιζήτητος συνθέτης εκεί, ιδιαίτερα από τα μεγάλα χολιγουντιανά στούντιο, με τα οποία άλλωστε είχε μια μικρή συνεργασία με αξιόλογα αποτελέσματα, αν και ποτέ αυτά δε στάθηκαν ικανά να τον γοητεύσουν τόσο πολύ που να παραδοθεί στη χλιδή των πλουσιοπάροχων συμβολαίων! 
Την ίδια εποχή στην Ελλάδα οι δισκογραφικές εταιρίες δεν έμεναν με σταυρωμένα χέρια, αλλά με διάφορα τεχνάσματα ξεφούρνιζαν στην αγορά "νέους" δίσκους του συνθέτη, συνήθως εν αγνοία του, εξού και η πλήρης απόρριψή τους στη συνέχεια από τον ίδιο. 
Υπήρχαν όμως και δουλειές που έγιναν εν γνώσει του, έστω και δι' αλληλογραφίας, όπως ο πανέμορφος λαϊκός δίσκος "Επιστροφή" (1970) με την επίβλεψη του Νίκου Γκάτσου, ο οποίος έγραψε τους στίχους πάνω σε μελωδίες που του εμπιστεύθηκε ο συνθέτης. 
Την ενορχήστρωση των τραγουδιών αυτών ανέλαβε ο Δήμος Μούτσης, ο οποίος παλιότερα είχε συνεργαστεί με τον συνθέτη ως απλός μουσικός (παίζοντας φυσαρμόνικα), ενώ το πρώτο του δισκογραφημένο τραγούδι ("Μέσα απ' το παλιό μου σπίτι") είχε στίχους του Χατζιδάκι! Τα 11 τραγούδια του δίσκου ερμήνευσαν ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης και η νεαρότατη Δήμητρα Γαλάνη. 
Ο δίσκος γνώρισε σημαντική εμπορική απήχηση και γιαυτό η εταιρία ένα χρόνο αργότερα τον επανακυκλοφόρησε σε οργανική μορφή, κρατώντας δηλαδή την αρχική ενορχήστρωση και αφαιρώντας τις φωνές. Η εκδοχή αυτή ίσως δεν είναι και τόσο γνωστή, αλλά στ' αλήθεια είναι άκρως γοητευτική, γιατί αναδεικνύει ανάγλυφα την αστείρευτη μελωδική φλέβα του συνθέτη, αλλά και τη μεγάλη μαστοριά του Δήμου Μούτση στην ενορχήστρωση. 
Κάθε φορά που πιάνω στα χέρια μου αυτόν το δίσκο, στο νου μου φέρνω δύο παράδοξα που τον συνοδεύουν: Το ένα είναι ότι ο Μάνος Χατζιδάκις - εντελώς ανεξήγητα, νομίζω - ποτέ δεν τον έκρινε άξιο να καταγραφεί στην επίσημη εργογραφία του (το ίδιο έκανε και για το δίσκο "Της γης το χρυσάφι") και το άλλο ότι στα εξώφυλλα δε βλέπω πουθενά το όνομα του Δήμου Μούτση! Τέλος πάντων. Εκείνο που έχει σημασία είναι ότι ο δίσκος υπάρχει και είναι πραγματικά υπέροχος! Κάποια στιγμή κυκλοφόρησε και σε ψηφιακή μορφή, αλλά ποτέ δεν κατάφερα να τον βρω, οπότε περιορίζομαι στο καλοδιατηρημένο παλιό μου βινύλιο.
 


(c) LP | EMI-Columbia | 1971 | mp3 | Εξώφυλλα
πηγή: d58

Δευτέρα, 28 Νοεμβρίου 2016

Θανάσης Παπακωνσταντίνου: Η βροχή από κάτω (2006)

Μετά τις εντυπωσιακές μουσικές προτάσεις του Θανάση Παπακωνσταντίνου με τους δίσκους "Βραχνός Προφήτης" (2000) και "Αγρύπνια" (2002), κι αφού μεσολάβησαν κάποιες άλλες ηχογραφήσεις από ζωντανές του εμφανίσεις, το 2006 έρχεται η αναμενόμενη συνέχεια με το δίσκο "Η βροχή από κάτω", μια ομολογουμένως ιδιαίτερη και "δύσκολη" δουλειά, η οποία ευλόγως δεν πέρασε στον κόσμο, αν και ο χρόνος φαίνεται να τη δικαιώνει σιγά σιγά.
Έχω μια πολύ μεγάλη αδυναμία σ' αυτόν το δίσκο. Χαίρομαι και απολαμβάνω αφάνταστα τους ηχητικούς ακροβατισμούς και πειραματισμούς του Θανάση, οι οποίοι κάποιες στιγμές δείχνουν να οδηγούν τα πράγματα στα άκρα και προκαλούν ένα αυθόρμητο άγχος για το πού θα καταλήξουν, αλλά πάντα στο τέλος καταφέρνουν μ' ένα δυσεξήγητο τρόπο να επιφέρουν ένα είδος κάθαρσης μέσα από σκοτεινές και δαιδαλώδεις ηχοδιανοητικές διαδρομές. Το στοιχείο του αυτοσχεδιασμού φυσικά είναι έκδηλο, αλλά κάπου στο βάθος έχεις πάντα την υποψία ότι όλα αυτά δεν είναι και τόσο αυθόρμητα ή τυχαία, αλλά απόλυτα υπολογισμένα και άριστα οργανωμένα.
Από τις λίγες συμβατικές στιγμές του δίσκου θα ξεχώριζα δύο εξαίσια τραγούδια που διανθίζουν το υλικό. Είναι η "Βάλια Κάλντα", με την ερεβώδη ποιητική της γραφή, και η "Σάρα", ένα υπέροχο τραγούδι που δικαιούται μια μεγαλύτερη αναγνώριση, πέρα από το προσηλωμένο και πιστό κοινό του Θανάση. Διάσπαρτοι στίχοι του ποιητή Νίκου Καρούζου, αλλά και του Federico Garcia Lorca, επιτείνουν την έντονα ποιητική ατμόσφαιρα. Κάποια από τα θέματα αξιοποιήθηκαν και σε άλλες χρήσεις, όπως στη θεατρική παράσταση "Η μοιρασιά του διαβόλου" που ανέβηκε στο ΚΘΒΕ σε σκηνοθεσία Πέτρου Σεβαστίκογλου ή στην ταινία "Ο βασιλιάς" του Νίκου Γραμματικού.
 

(c) CD | LYRA | 2006

Κυριακή, 27 Νοεμβρίου 2016

Μίκης Θεοδωράκης: Επιτάφιος (Βεάκειο, 1977)

Η ιστορία του "Επιτάφιου" ως ποιητικού έργου, αλλά και ως μουσικής σύνθεσης, είναι γνωστή κι έχει σημαδέψει τα πνευματικά πράγματα του τόπου μας. Το εμβληματικό έργο του Μίκη Θεοδωράκη που σηματοδότησε και τη ληξιαρχική πράξη γέννησης του λεγόμενου "έντεχνου" λαϊκού τραγουδιού, μετά την πρώτη διπλή δισκογράφησή του το 1960, έχει γνωρίσει πολυάριθμες επανακτελέσεις μέχρι και τα πολύ πρόσφατα χρόνια. Φυσικά στην κορυφή παραμένουν οι τρεις πρώτες, σχεδόν σύγχρονες, ερμηνείες από τη Νάνα Μούσχουρη, τον Γρηγόρη Μπιθικώτση και τη Μαίρη Λίντα (έχω μια μικρή προτίμηση στην τελευταία).
Το 1977 στο θέατρο Βεάκειον του Πειραιά ηχογραφήθηκε μια ζωντανή εκτέλεση του έργου και μάλιστα στην ολοκληρωμένη του μορφή. Στο τραγούδι ήταν ο καλός λαϊκός τραγουδιστής Γιάννης Θωμόπουλος, ενώ τα μη μελοποιημένα μέρη του έργου απήγγειλε η σημαντική ηθοποιός Αλέκα Παΐζη. Στα μπουζούκια ο Κώστας Παπαδόπουλος, ο Λάκης Καρνέζης και ο Χρήστος Κωνσταντίνου. Διηύθυνε ο Μίκης Θεοδωράκης.
Ο δίσκος κυκλοφόρησε από τη χαμηλών ποιοτικών προδιαγραφών εταιρία General σε μια πολύ φτωχή και πρόχειρη έκδοση. Στο εξώφυλλο το μάτι καρφώνεται σε μια χτυπητή ανορθογραφία, καθώς ο τίτλος αναγράφεται ως "ΕΠΙΤΑΦΕΙΟΣ" (με -ει-)! Φυσικά διόρθωσα το εξάμβλωμα κι έτσι θα βρείτε μέσα και τις δύο εκδοχές των εξωφύλλων.



(c) CD | General | 1978 | mp3 | εξώφυλλα
πηγή: d58 


Σάββατο, 26 Νοεμβρίου 2016

Σταύρος Κουγιουμτζής: Μικραίνει ο κόσμος (1982)

Η δεύτερη ολοκληρωμένη δουλειά του Σταύρου Κουγιουμτζή στη Lyra είχε τίτλο "Μικραίνει ο κόσμος" και κυκλοφόρησε το 1982, τρία χρόνια μετά το "Όταν σε περιμένω" με τη Βίκυ Μοσχολιού. 
Είναι ένας από τους πιο αγαπημένους μου δίσκους του συνθέτη. Και είναι ένας δίσκος πολύ διαφορετικός απ' όλους τους προηγούμενούς του. Το λαϊκό ύφος υποχωρεί φανερά μπροστά σε μια γραφή πολύ πιο χαμηλόφωνη και λυρική με θαυμάσιες μελωδίες και υποβλητική ενορχήστρωση, όπου το βιολί, το ακορντεόν και η φυσαρμόνικα αποκτούν έναν πολύ ισχυρότερο ρόλο μέσα στο σώμα της ορχήστρας. 
Αλλά η σημαντικότερη καινοτομία του δίσκου εντοπίζεται στον τομέα του στίχου, αφού εδώ ο συνθέτης για πρώτη φορά επιλέγει εξολοκλήρου να μας δώσει μελοποιημένα ποιήματα, κυρίως του Ντίνου Χριστιανόπουλου, προσωπικού του φίλου και εμβληματικής μορφής στα πνευματικά πράγματα της Θεσσαλονίκης. Έχουμε επίσης ποιήματα του Γιώργου Σεφέρη ("Λυπούμαι"), του Μίλτου Σαχτούρη ("Ο ναύτης"), του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη ("Εικόνα αχειροποίητη"), του Τάσου Κόρφη ("Μικραίνει ο κόσμος") και του Κώστα Ριτσώνη ("Τι σημαίνει αγάπη", "Κάτι παιδιά")
Σε μερικά απ' αυτά τα πανέμορφα τραγούδια η μελωδική φλέβα του συνθέτη έχει κάνει θαύματα και το αποτέλεσμα είναι συναρπαστικό. Θα ξεχώριζα κυρίως τα τραγούδια: "Μικραίνει ο κόσμος", "Τι σημαίνει αγάπη", "Το τρανζιστοράκι", "Με γέλασες, με γέρασες", "Εικόνα αχειροποίητη" και "Ο ναύτης". Ειδικά το τελευταίο μας δίνει την ευκαιρία να συγκρίνουμε τη μελοποιητική ικανότητα του Κουγιουμτζή με την αντίστοιχη ενός Μάνου Χατζιδάκι, ο οποίος είχε μελοποιήσει το ίδιο ποίημα πολύ παλιότερα. Και χωρίς να κινδυνεύουμε να χαρακτηριστούμε ιερόσυλοι, θα έλεγα ότι η μελοποίηση του Κουγιουμτζή είναι ανώτερη, γιατί έφερε το δύστροπο από άποψη προσωδίας ποίημα στα δικά του μέτρα με μια καλοφτιαγμένη μελωδία που ρέει αβίαστα και φυσικά. 
Βασική ερμηνεύτρια του δίσκου είναι η εξαιρετική Αιμιλία Κουγιουμτζή και μαζί της ο Αντώνης Καλογιάννης, ο Γιάννης Κούτρας, ο Γιάννης Μπογδάνος και ο ποιητής Ντίνος Χριστιανόπουλος. Η ωραία ζωγραφιά του εξωφύλλου είναι του Γιώργου Σταθόπουλου.


(c) CD | LYRA | 1982