Σάββατο, 20 Ιουλίου 2019

Σταμάτης Κόκοτας: Εγώ και ο έρωτας (1974)

Κατά τη δισκογραφική συνήθεια της εποχής, στα πρώτα χρόνια δηλαδή της δεκαετίας του '70, ο Σταμάτης Κόκοτας κυκλοφορεί το 1974 τον πέμπτο κατά σειρά προσωπικό του δίσκο με τον υπότιτλο "Εγώ κι ο έρωτα", πάντα από την EMI, όπου στεγαζόταν από το ξεκίνημα της μεγάλης του καριέρας.
Πρόκειται για ένα τυπικό προσωπικό άλμπουμ, όπου είναι συγκεντρωμένα μερικά από τα δημοφιλέστερα τραγούδια εκείνου του καιρού με τη φωνή του μεγάλου ερμηνευτή, παρμένα τα περισσότερα από συμμετοχές του σε μεγάλους δίσκους διαφόρων συνθετών. Εδώ η κύρια πηγή είναι οι δίσκοι "Διαδρομή" του Γιώργου Χατζηνάσιου και "Μέρες αγάπης" του Γιάννη Σπανού, αμφότεροι του 1973. Από τους δυο αυτούς δίσκους λοιπόν σταχυολογήθηκαν τέσσερα τραγούδια: "Νάχα τα χρόνια σου", "Ήσουνα παιδί", "Άσ' τους να λένε", "Μια βραδιά του Μαγιού". Τα υπόλοιπα τραγούδια υπογράφουν οι Γιώργος Ζαμπέτας, Ευάγγελος Πιτσιλαδής, Αντώνης Κατινάρης, καθώς κι ο Σταύρος Ξαρχάκος στο υπέροχο "Έσβησε το τραγούδι", σε δεύτερη εκτέλεση, από το δίσκο "Χρώματα" (1968), όπου το ερμήνευσε πρώτη η Βίκυ Μοσχολιού.

Πέμπτη, 18 Ιουλίου 2019

Μάνος Λοΐζος: Σπάνιες ερμηνείες (1962-1980)

Ο Μάνος Λοΐζος (1937-1982) ανήκει αναμφισβήτητα στο εκλεκτότερο κομμάτι εκείνης της ευλογημένης γενιάς συνθετών του '60 που αναδεύει ακατάπαυστα τη μνήμη και την ευαισθησία μας. Και μάλιστα ο Μάνος, παρά τη μακρόχρονη "απουσία" του από τα εγκόσμια, 37 ολόκληρα χρόνια ήδη, έχει κατακτήσει μια υστεροφημία που μεγαλώνει με το πέρασμα του χρόνου, καθώς τα τραγούδια του εξακολουθούν να τραγουδιούνται και να περνούν στις νεότερες γενιές παραμένοντας πάντα φρέσκα και χυμώδη με την ίδια οξύμωρη σχέση απέναντι στο χρόνο που έχει το παλιό κρασί!
Στα είκοσι σχεδόν δημιουργικά του χρόνια ο Μάνος Λοΐζος δεν έγραψε και πολλά τραγούδια, λίγο περισσότερα από τα εκατό, αλλά συγκριτικά με άλλους ομοτέχνους του είναι ίσως ο συνθέτης με τον υψηλότερο δείκτη δημοφιλίας των τραγουδιών του, αφού κανένα δεν είναι μέτριο ή αδιάφορο, ακόμη κι αν δεν προοριζόταν για την επίσημη δισκογραφία, αλλά γράφτηκε κατά παραγγελία για διάφορες σκηνικές ανάγκες (κινηματογράφος, θέατρο). 
Επειδή λοιπόν όλα τα τραγούδια της επίσημης δισκογραφίας του Μάνου Λοΐζου είναι πασίγνωστα και πολυτραγουδισμένα, σκέφτηκα να συγκεντρώσω σε μια μεγάλη συλλογή τα "άλλα" τραγούδια του, τα δεύτερα, ας πούμε. Αυτά που γράφτηκαν για τον κινηματογράφο κυρίως ή ηχογραφήθηκαν για διάφορες άλλες περιστάσεις ή ακόμα δεν ηχογραφήθηκαν ποτέ στο στούντιο, αλλά μας διασώζονται σε πρόχειρες οικιακές ηχογραφήσεις με φτηνά μηχανήματα και αντίστοιχα μέτρια έως κακή ποιότητα ηχοληψίας. 
Η συλλογή που σας παρουσιάζω περιλαμβάνει 37 τραγούδια, μερικά γνωστά μέσα από άλλες εκτελέσεις και ηχογραφήσεις και μερικά παντελώς άγνωστα και ανέκδοτα. Τα περισσότερα προέρχονται από τις ταινίες: "Μπετόβεν και μπουζούκι" (1965), "Το λεβεντόπαιδο" (1969), "Η νεράιδα και το παλικάρι" (1969), "Πρόκληση" (1970), "Η ιδιωτική ζωή μου" (1971), "Διακοπές στην Κύπρο μας" (1971), "Η Αλίκη δικτάτωρ" (1972). Δυο από τα ανέκδοτα τραγούδια της ταινίας "Μπετόβεν και μπουζούκι" έχουν στίχους της Ευτυχίας Παπαγιαννοπούλου στη μοναδική της συνεργασία με τον συνθέτη! Παρόλο που φρόντισα να αποφύγω όσα τραγούδια έχουν ενταχθεί στην επίσημη δισκογραφία του συνθέτη, έχω συμπεριλάβει κατ' εξαίρεση το πρώτο δισκογραφημένο τραγούδι του, το "Τραγούδι του δρόμου" (ηχογρ. 1962) σε ποίηση Λόρκα μεταφρασμένο από τον Νίκο Γκάτσο, στη μοναδική επίσης συνάντηση του συνθέτη με τον μεγάλο στιχουργό, σε αντίθεση με την ευρεία συνεργασία του με τον Λευτέρη Παπαδόπουλο, ο οποίος κι εδώ καταλαμβάνει συντριπτικά τη μερίδα του λέοντος. Μεταξύ των τραγουδιών έχουμε κι ένα ακυκλοφόρητο 45άρι του 1967 με τη Μαρινέλλα, το οποίο δεν πρόλαβε να κυκλοφορήσει λόγω του πραξικοπήματος των συνταγματαρχών, ενώ στη συνέχεια ξεχάστηκε οριστικά! Έχουμε επίσης ένα ανέκδοτο τραγούδι γραμμένο για το θεατρικό έργο "Οι κουραμπιέδες" (1977) που παρουσιάστηκε στην ελληνική τηλεόραση. Τέλος, έχουμε ένα μικρό δείγμα από τον κύκλο μελοποιημένων ποιημάτων "Γράμματα στην αγαπημένη" του Ναζίμ Χικμέτ από μια ανέκδοτη ηχογράφηση με τη φωνή του Μανώλη Ρασούλη.
Οι ερμηνευτές των τραγουδιών είναι κυρίως ηθοποιοί, όπως η Αλίκη Βουγιουκλάκη, ο Δημήτρης Παπαμιχαήλ, η Άννα Φόνσου, η Ευαγγελία Σαμιωτάκη, ο Λαυρέντης Διανέλλος, η Ελένη Ανουσάκη και η Δώρα Σιτζάνη. αλλά και γνωστοί τραγουδιστές, όπως η Kλειώ Δενάρδου, η Αλέκα Μαβίλη, η Μαρινέλλα, ο Γιάννης Πουλόπουλος, ο Γιάννης Πάριος, η Χάρις Αλεξίου και ο Νίκος Δημητράτος. Και φυσικά ο ίδιος ο Μάνος Λοΐζος με την υπέροχη και άκρως εκφραστική φωνή του.

Τετάρτη, 17 Ιουλίου 2019

Εκδόσεις Σκαρίφημα: Η καινούργια σοδειά (2019)

Οι εκδόσεις "Σκαρίφημα" που επιμελείται ο Σωτήρης Καρκαλάτος, καλός φίλος του Δισκοβόλου, συνεχίζουν το μαγικό ταξίδι τους στο χώρο του έντυπου λογοτεχνικού βιβλίου και μας παρουσιάζουν μια υπέροχη καινούργια σοδειά μέσα στη χρονιά που διανύουμε.
Θυμίζω ότι η πρώτη μας γνωριμία με το Σκαρίφημα έγινε το περασμένο Νοέμβρη με την παρουσίαση μιας σειράς εκδόσεων που πραγματοποιήθηκαν στο διάστημα 2014-2017. Από την καινούργια εκδοτική του δραστηριότητα έχω σήμερα εδώ τέσσερα μικρά βιβλία λογοτεχνικού περιεχομένου, τα δύο πεζογραφήματα και τα άλλα δύο ποιητικά.
Ειδικότερα, από τη σειρά "Ανασύροντας από τη λήθη" έχουμε το δεύτερο πεζογράφημα με τον μακροσκελή τίτλο "Νύχτα εγκληματική με πράσινους καπνούς κρυσταλλωμένους στον ορίζοντα". Το υπογράφει ο Πάνος Καραβίας (1907-1985), συγγραφέας που γραμματολογικά εμπίπτει στη λεγόμενη "Γενιά του '30". Όπως και στην περίπτωση του βιβλίου του Πάνου Σαμαρά, και πάλι το καινούργιο αυτό βιβλίο γράφτηκε και θεματολογικά εκτυλίσσεται στα χρόνια της γερμανικής κατοχής, αλλά παρέμεινε ανέκδοτο για πολλές δεκαετίες. 
Το δεύτερο πεζογράφημα ανήκει στον Σπύρο Καρυδάκη κι επιγράφεται "Χ.Τ. 1985 μ.Χ., μια νέκυια". Πρόκειται για μια σύντομη νουβέλα σε διάρθρωση επυλλίου μοιρασμένου σε 24 μικρές ραψωδίες με θεματικό άξονα την πορεία προς τον θάνατο.
Από τα δύο ποιητικά βιβλία το πρώτο ανήκει στον παραγωγικό Σαράντο Ρηγάκο. Η "Κοσμογονία" του είναι η τέταρτη κατά σειρά ποιητική του συλλογή μετά τις τρεις πρώτες ("Ασφαλής διέλευση", "Όρυγμα", "Γαλάζιο λίκνο"), τις οποίες ήδη παρουσιάσαμε. Η γραφή του εξακολουθεί να έχει τα ίδια χαρακτηριστικά ενός λόγου κατακερματισμένου που πασχίζει ασθμαίνοντας να εξωτερικεύσει χωρίς ανάσα έναν ταραγμένο εσωτερικό κόσμο βυθισμένο στο άγχος και την ανησυχία. 
Τέλος, έχουμε τη σύντομη ποιητική συλλογή "Μπορεί επίτηδες να μένω από τσιγάρα" του Αλέξανδρου Κυπριώτη που περιλαμβάνει μικρά επιγραμματικά ποιήματα, το καθένα με ξεχωριστό τίτλο, όλα ερωτικής θεματολογίας, μερικά από τα οποία είχαν ήδη δημοσιοποιηθεί νωρίτερα (2015-2016) σε ηλεκτρονικά μέσα, ενώ κάποια άλλα παρουσιάστηκαν σε δημόσια τρίγλωσση ανάγνωση στο Στράλεν της Γερμανίας το φθινόπωρο του 2018.

Δευτέρα, 15 Ιουλίου 2019

Χριστιάνα: Πορτρέτο (1981)

Η δεκαετία του '70 υπήρξε η πιο παραγωγική και εμπορική στην καριέρα της Χριστιάνας, η οποία ηχογραφούσε αποκλειστικά στη Philips (Polydor). Έτσι, με το ξεκίνημα της επόμενης δεκαετίας η εταιρία θέλησε να κάνει μια σούμα αυτής της καλής σοδειάς από την πετυχημένη περίοδο που προηγήθηκε εκδίδοντας έναν δίσκο που κορφολογεί μερικές από τις καλύτερες στιγμές της τραγουδίστριας. 
Εύλογα λοιπόν ο απολογιστικός αυτός δίσκος ονομάστηκε "Πορτρέτο", αφού καλύπτει δειγματοληπτικά το διάστημα 1974-1980 περιλαμβάνοντας μεταξύ άλλων και μερικά μεγάλα σουξέ μαζί με κάποια άλλα λιγότερο γνωστά, αλλά ίσως ωραιότερα τραγούδια της, όπως: "Έβγα τελάλη μου", "Το χωρισμό δε θα δέσω μαντήλι", "Ξέχασέ με", "Μίλα μου", "Τα μάτια σου", "Γιαρέμ γιαρέμ", "Τελειώσαμε λοιπόν", "Το μυστικό στων κοριτσιών τα χείλη"
Παραδόξως από την ανθολογία αυτή εξαιρέθηκε η συμμετοχή της στον αξιόλογο δίσκο "Ο δρόμος για τα Κύθηρα" (1973) του Γιώργου Κατσαρού που υπήρξε πολύ σημαντικός για τη Χριστιάνα, αφού σηματοδοτεί και την παρθενική της δισκογραφική εμφάνιση.

Κυριακή, 14 Ιουλίου 2019

Χριστιάνα: Σ' απόσταση αναπνοής (1989)

Το 1989 η Χριστιάνα αποφασίζει να μεταστεγαστεί σε άλλη εταιρία και συγκεκριμένα στην EMI Columbia, έχοντας ήδη συμπληρώσει πάνω από μια 15ετία συνεχούς δισκογραφικής παρουσίας στην Polydor, με την οποία είχε ηχογραφήσει τρία χρόνια νωρίτερα το τελευταίο άλμπουμ ("Η νύχτα το απαιτεί") της πολύχρονης συνεργασίας τους.
Ο τίτλος του 10ου αυτού προσωπικού της δίσκους ήταν "Σ' απόσταση αναπνοής" και περιλαμβάνει ένδεκα καινούργια τραγούδια που υπογράφουν τέσσερις άσημοι συνθέτες, κυρίως ο Θανάσης Καργίδης (έξι τραγούδια). Οι άλλοι είναι οι: Β. Κελαϊδής, Κ. Νικολόπουλος, Λ. Καραβασιλίδης. Στους στίχους βρίσκουμε πολύ γνωστότερα ονόματα, όπως αυτά της Λίνας Νικολακοπούλου, του Φίλιππου Γράψα και της Άννας Μπιθικώτση.
Συμπαθητικά τραγούδια και όμορφα ερμηνευμένα από μια ώριμη Χριστιάνα. Μερικά ακούστηκαν αρκετά, όπως τα "Μωρό μου" και "Κάρμεν", αλλά δεν μπορεί κανείς να τα θεωρήσει και εμπορικές επιτυχίες, μιας και ήδη η τραγουδίστρια είχε προ πολλού ξεπεράσει τα όρια της άλλοτε ευρείας δημοτικότητάς της. Ίσως γιαυτό το λόγο δεν μακροημέρευσε στην καινούργια της εταιρία κι αναγκάστηκε στη συνέχεια να αναζητήσει διαφορετική στέγη για τις δυο τελευταίες δουλειές της ("Σπασμένα κομμάτια φιλιά", "Φύλλο και φτερό") ως το 1994 που αποσύρθηκε οριστικά από το προσκήνιο.

Σάββατο, 13 Ιουλίου 2019

Χριστιάνα: Στα μεσαία κύματα (1985)

Λέγαμε χθες για την πτωτική πορεία της Χριστιάνας μετά το εμβληματικό "Σαριμπιντάμ" (1982), παρόλο που θα παραμείνει ενεργή δισκογραφικά για κάμποσα χρόνια ακόμη. Είναι χαρακτηριστικό λοιπόν ότι μετά την κορύφωση του "Σαριμπιντάμ" χρειάστηκε να περάσουν τρία ολόκληρα χρόνια, μέχρι την επιστροφή της στο στούντιο για μια καινούργια δουλειά. Κι αυτή ήρθε το 1985 με το δίσκο "Στα μεσαία κύματα", όγδοο κατά σειρά προσωπικό της από το 1974. Και μάλιστα αυτός ήταν ένας δίσκος χωρίς πρωτότυπα τραγούδια, αλλά μια αναδρομή στο παρελθόν με επανεκτελέσεις κλασικών μελωδιών από τις δεκαετίες του '50 και '60.
Θυμίζω λοιπόν μια κουβέντα που κάναμε πριν από λίγο καιρό, με αφορμή το δίσκο "Αφιέρωμα" του Κώστα Χατζή, που αναφερόταν στη χαρακτηριστική τάση της δεκαετίας του '80 για επιστροφή στο παρελθόν με αναβιώσεις υλικού από το ρεμπέτικο και ελαφρό τραγούδι. Σ' αυτό το ρεύμα εντάσσεται και ο δίσκος "Στα μεσαία κύματα" της Χριστιάνας, ο οποίος περιλαμβάνει δώδεκα επανεκτελέσεις τραγουδιών του Μίμη Πλέσσα, του Μάνου Χατζιδάκι, του Γιάννη Βέλλα, του Κώστα Γιαννίδη και του Λυκούργου Μαρκέα. Τα περισσότερα ανήκουν στο "ελαφρό" ρεπερτόριο, ενώ και τα λίγα λαϊκά που επιλέχθηκαν, έχουν ενορχηστρωθεί για ελαφρά ορχήστρα με έντονη χρήση των πληκτροφόρων, μιας και ο υπεύθυνος της ενορχήστρωσης είναι ο μάστορας του είδους Μίμης Πλέσσας. 
Προσωπικά δε βρίσκω ενδιαφέρον στη συγκεκριμένη εκδοχή των κλασικών αυτών τραγουδιών, κυρίως γιατί τους λείπει η γλυκύτητα των αρχικών εκτελέσεων λόγω της ψυχρής ενορχήστρωσης, αλλά αν κάτι τα διασώζει, δεν είναι παρά η πειστική και όμορφη ερμηνεία της Χριστιάνας, η οποία υπερασπίζεται πολύ φιλότιμα το υλικό που κλήθηκε να διεχειριστεί.

Παρασκευή, 12 Ιουλίου 2019

Σταμάτης Κραουνάκης, Χριστιάνα: Σαριμπιντάμ (1982)

"Σαριμπιντάμ ...θα πει τρελλαίνομαι". Αυτός είναι ο τίτλος του δεύτερου δίσκου του Σταμάτη Κραουνάκη μετά το σημαδιακό "Σκουριασμένα χείλια" (1981), αν δεν υπολογίσουμε δυο πρωτόλειες θεατρικές δουλειές ("Το σπίτι του Αγαμέμνονα", "Το όνειρο του Βασίλη"). Κι αν με τα "Σκουριασμένα χείλια" είχαμε την πρώτη κιόλας συνάντηση του συνθέτη με μια στιχουργό που έμελλε να σημαδέψει όλη την πορεία του, με το "Σαριμπιντάμ" θα έχουμε την πρώτη ολοκληρωμένη συνεργασία του Σταμάτη Κραουνάκη με τη Λίνα Νικολακοπούλου, με την οποία μοιράζεται τους στίχους των δώδεκα τραγουδιών.
Είχα πάντα μια ξεχωριστή αδυναμία σ' αυτό το δίσκο, τον οποίο, θυμάμαι, είχα σπεύσει να αποκτήσω αμέσως μόλις κυκλοφόρησε σε βινύλιο το 1982, παρά τα ανύπαρκτα οικονομικά μου τότε, και δεύτερη φορά μόλις βγήκε σε CD το 1994. Δεν ξέρω ακριβώς αν ήταν η μουσική που με τράβηξε ή οι στίχοι. Ο Κραουνάκης έδειξε ήδη με την προηγούμενη δουλειά του την ευκολία που διαθέτει στη μελωδία και στο στήσιμο ρυθμικών τραγουδιών που υποστηρίζονται από σωστή και σύγχρονη ενορχήστρωση. Τα στοιχεία αυτά αποτυπώνονται πολύ πιο ανάγλυφα σε τούτα τα τραγούδια, όπου μια ισχυρή διάθεση προς τη μελωδία αναδεικνύει το νοσταλγικό υπόβαθρο κάποιων τραγουδιών. 
Από την άλλη εδώ έχουμε το πρώτο μεγάλο ξεπέταγμα της Λίνας Νικολακοπούλου μ' αυτήν την τόσο ιδιότυπη και πρωτότυπη στιχοποιία, όπου νιώθεις ότι εμπεριέχεται ολόκληρη η προγενέστερη στιχουργική παράδοση από την Ευτυχία Παπαγιαννοπούλου ίσαμε τον Κώστα Τριπολίτη. Και μαζί ένας λόγος ελλειπτικός και επίμονα υπαινικτικός με σαφείς ποιητικές φιλοδοξίες προς την κατεύθυνση του υπερρεαλισμού. Κι από την άλλη ένας λόγος αυθόρμητος, σχεδόν αυτονόητος με εικόνες οικείες και καθημερινές, με συναισθήματα που καλύπτονται από έναν μελοδραματικό μανδύα και λειτουργούν κυρίως στο
ημίφως. Με θεματικές αφετηρίες από τον κόσμο του θεάτρου και του κινηματογράφου. Με τα θερινά σινεμά και τις μυρωδιές ενός κόσμου που τροφοδοτεί αδιάλειπτα τη νοσταλγία. Τα τρία καλύτερα τραγούδια του δίσκου ("Το καλοκαίρι θα 'ρθει", "Πόσα χρόνια ακόμα", "Κάθε βράδυ που θα φεύγεις") αποτυπώνουν εύγλωττα αυτά τα χαρακτηριστικά.
Είναι λοιπόν όλα αυτά, αλλά νομίζω και κάτι ακόμα: Είναι αυτή η θαυμάσια, έστω και ξεχασμένη πια, φωνή της Χριστιάνας. Μιας τραγουδίστριας που έλαμψε για ένα διάστημα στα χρόνια του '70 και μετά έσβησε απότομα. Τη θυμόμαστε κυρίως από δύο καλούς δίσκους: Του Γιώργου Κατσαρού "Ο δρόμος για τα Κύθηρα" (1973) και του Απόστολου Καλδάρα "Σκόρπια φύλλα" (1975), πλάι στον Δημήτρη Μητροπάνο και στις δύο περιπτώσεις. Έκανε και μερικούς προσωπικούς δίσκους με κάποιες σκόρπιες επιτυχίες, αλλά φαινόταν κάπου στο τέλος της δεκαετίας εκείνης να χάνεται. Ώσπου ξαφνικά με το "Σαριμπιντάμ" έδωσε και πάλι ένα δυνατό "παρών", γιατί τα τραγούδια αυτού του δίσκου ακούστηκαν αρκετά και φαινόταν να της ανοίγουν έναν καινούργιο δρόμο. Κι όμως, δεν υπήρξε συνέχεια ανάλογη των προσδοκιών που καλλιέργησε ένας τόσο καλός και πρωτότυπος (για την εποχή του) δίσκος. Συνέχισε να είναι ενεργή δισκογραφικά ως τα μέσα της επόμενης δεκαετίας ηχογραφώντας προσωπικούς δίσκους που κατά καιρούς έβγαλαν κάποιες μικρές επιτυχίες, αλλά ποτέ δεν έφτασαν στο επίπεδο ενός "Σαριμπιντάμ".

Πέμπτη, 11 Ιουλίου 2019

Σταμάτης Κραουνάκης, Βίκυ Μοσχολιού: Σκουριασμένα χείλια (1981)

Το 1981 η Βίκυ Μοσχολιού βρισκόταν στο απόγειο της καριέρας της γνωρίζοντας πλέον και τη μεγάλη εμπορική καταξίωση με τα "Αρχοντορεμπέτικα" που μόλις είχαν κυκλοφορήσει, ενώ η καλλιτεχνική της πορεία ήδη σημείωνε μνημειώδεις κατακτήσεις με πιο πρόσφατες εκεί στη Lyra τις θαυμάσιες συνεργασίες της με τους συνθέτες Γιάννη Σπανό (1977) και Σταύρο Κουγιουμτζή (1979). 
Αίφνης λοιπόν βρέθηκε μπροστά σ' έναν καινούργιο και άγνωστο συνθέτη που δήλωνε ένθερμος θαυμαστής της και στεκόταν μπροστά της με δέος και φανερό τρακ. Όταν όμως ο νεαρός Σταμάτης Κραουνάκης της έπαιξε στο πιάνο κάποιες μελωδίες απ' τα πρωτόλεια εκείνα τραγούδια του, η μεγάλη ερμηνεύτρια δε δίστασε να εκδηλώσει τον ενθουσιασμό της και το αποτέλεσμα ήταν ένας ολοκληρωμένος κύκλος τραγουδιών με τίτλο "Σκουριασμένα χείλια".
Από τα πολύ σημαντικά στοιχεία αυτού του δίσκου είναι φυσικά η παρουσία του στιχουργού Κώστα Τριπολίτη που υπογράφει τα εννιά από τα 12 τραγούδια, ενώ δύο είναι γραμμένα από τον ίδιο τον συνθέτη κι ένα, αυτό που έδωσε και τον τίτλο στο δίσκο, από την άγνωστη ως εκείνη τη στιγμή στιχουργό Λίνα Νικολακοπούλου στην παρθενική της δισκογραφική εμφάνιση. Σπουδαία λοιπόν όλα αυτά! Ο Τριπολίτης είχε ήδη μερικά χρόνια προϋπηρεσίας στο τραγούδι, αλλά εκείνη η χρονιά ήταν η πιο παραγωγική του, αφού εμφανίστηκε ταυτόχρονα σε έξι συνολικά δίσκους ("Ραντάρ", "Επιβάτης", "Φράγμα", "Πίσω απ' τη βιτρίνα", "Το γαϊτανάκι της ζωής", "Σκουριασμένα χείλια")! Σαν έτοιμος από καιρό έκανε τη μεγάλη του εισβολή στη δισκογραφία, όπου και εδραιώθηκε αμέσως ως ισχυρή δύναμη στον τομέα της στιχουργίας.
Στη μουσική του Κραουνάκη διακρίνω μια μικρή αμηχανία ως προς το ύφος, καθώς ο συνθέτης μου φαίνεται πως ακόμη ψάχνει τον προσανατολισμό του. Ταυτόχρονα όμως αποκαλύπτεται και μια σφύζουσα μελωδική φλέβα, η οποία σε μερικές περιπτώσεις μορφοποιήθηκε σε πανέμορφα τραγούδια, όπως τα "Κόκκινο κουμπί", "Σε θέλω", "Συχνότητα", "Τζετ" (το αγαπημένο μου) και το δυνατό ζεϊμπέκικο "Σκουριασμένα χείλια". Εντυπωσιακό επίσης και το τραγούδι "Επεμβαίνεις", γραμμένο στο ύφος του Γιώργου Ζαμπέτα, ο οποίος μάλιστα συμμετέχει και στην ερμηνεία του! 
Η ερμηνεία της Βίκυς Μοσχολιού είναι καθηλωτική και αποπνέει μια βαθιά συγκίνηση, ενώ η φωνή της ήδη βρίσκεται σε οριακό σημείο, πάνω από το οποίο δε θα μπορέσει πια να προχωρήσει, καθώς στα αμέσως επόμενα χρόνια θα έρθει δυστυχώς και μάλλον πρόωρα η φωνητική της παρακμή.
Την ενορχήστρωση έκανε ο Νίκος Λαβράνος. Αξιοπρόσεκτο ότι στο εξώφυλλο δεν αναφέρεται πουθενά το όνομα του συνθέτη! Όπως εξομολογείται ο ίδιος, αυτό έγινε με απόφαση του Πατσιφά με τη δικαιολογία πως τάχα δεν υπήρχε αρκετός χώρος στο εξώφυλλο! 
Διευκρινίζω ότι ο δίσκος γνώρισε δυο ψηφιακές επανεκδόσεις, από τις οποίες τη δεύτερη φιλοξένησε το περιοδικό ΔΙΦΩΝΟ συμπεριλαμβάνοντας επιπλέον και το ανεξάρτητο τραγούδι "Του Αγίου Βαλεντίνου" που είχε κυκλοφορήσει το 1985 σε 45άρι.

Τετάρτη, 10 Ιουλίου 2019

Τρεις σονάτες για πιάνο του Μπετόβεν (Ashkenazy)

Άλλο ένα υπέροχο βινύλιο από την εποχή των αναλογικών ηχογραφήσεων της μεγάλης αγγλικής εταιρίας Decca που χρονολογείται στα τέλη της δεκαετίας του '70.
Πρόκειται για τις τρεις πιο δημοφιλείς πιανιστικές συνθέσεις του κορυφαίου Γερμανού συνθέτη της λόγιας μουσικής Ludwig van Beethoven (1770-1827). Συγκεκριμένα, πρόκειται για τις Σονάτες για Πιάνο αρ.8, 14 και 23, οι οποίες προέρχονται από διαφορετικές ηλικιακές φάσεις του συνθέτη. Η 8η σονάτα, έργο 13, είναι γνωστή με τον τίτλο "Παθητική" και είναι το βασικό έργο, με το οποίο ο Μπετόβεν αποχαιρετά τον 18ο αιώνα, για να περάσει στον επόμενο, όταν η συνθετική του γραμμή άρχισε να γίνεται πιο απαιτητική προαναγγέλλοντας έντονα τον επερχόμενο ρομαντισμό. Η "Παθητική" σονάτα γράφτηκε το 1798 και δημοσιεύτηκε στη Βιέννη το 1799.
Η σονάτα αρ. 14, έργο 27 (αριθμός 2), γνωστή με την επωνυμία "Σονάτα του σεληνόφωτος", είναι ασφαλώς ένα οριακό έργο του συνθέτη, από τα πιο αγαπημένα του διαχρονικά και σίγουρα από τα ομορφότερα. Ιδιαίτερα το υποβλητικό αργό πρώτο μέρος αποτελεί σήμα κατατεθέν του συνθέτη και μια από τις ωραιότερες σελίδες της λόγιας μουσικής συνολικά. Η σύνθεση χρονολογείται στα 1801. Ο Γιάννης Ρίτσος εμπνευσμένος από το έργο αυτό έγραψε το δικό του ομότιτλο ποιητικό αριστούργημα.
Τέλος, η σονάτα αρ. 23, έργο 57, που επιγράφεται ως "Appassionata" (δηλαδή επίσης "Παθητική"), αποτελεί άλλο ένα πολύ αγαπημένο έργο του Μπετόβεν, έργο πιο στιβαρό και υψηλών δεξιοτεχνικών απαιτήσεων. Γράφτηκε στη διετία 1804-1805 και δημοσιεύτηκε το 1807.
Φυσικά η παγκόσμια δισκογραφία κοσμείται με αμέτρητες ηχογραφήσεις των τριών αυτών αριστουργημάτων και όλοι οι μεγάλοι πιανίστες υπογράφουν στο ρεπερτόριό τους μερικές σπουδαίες εκτελέσεις. Μεταξύ αυτών βεβαίως και ο σπουδαίος Ρώσος πιανίστας και αρχιμουσικός Vladimir Ashkenazy (γενν. 1937), ο οποίος έχει στο ενεργητικό του την ερμηνεία όλων των πιανιστικών έργων του Μπετόβεν εκεί στα τέλη του '70 για λογαριασμό της Decca. Δεξιοτεχνική άνεση, διαυγής απόδοση του ρυθμικού και μελωδικού ανάγλυφου των τριών έργων και πεντακάθαρη ηχογράφηση συνιστούν ασφαλώς μια μεγάλη στιγμή της κλασικής δισκογραφίας.

Τρίτη, 9 Ιουλίου 2019

Το Κοντσέρτο για Βιολί του Μπραμς (Oistrakh, Klemperer)

Μετά από μια γερή αποτοξίνωση από τον Δισκοβόλο αυτές τις μέρες, επιστρέφω με μια ξεχωριστή μουσική πρόταση από την ανεξάντλητη δεξαμενή της λόγιας ευρωπαϊκής μουσικής και ειδικότερα από την ακμαία περίοδο του ρομαντισμού, δηλαδή της μουσικής μετά τον Beethoven που καλύπτει χοντρικά τον 19ο αιώνα μετά το 1820 περίπου.
Σας προτείνω λοιπόν ένα διαχρονικό διαμάντι της λόγιας ρομαντικής μουσικής, το εξαίσιο Κοντσέρτο για Βιολί και Ορχήστρα, έργο 77, του κορυφαίου Γερμανού συνθέτη Johannes Brahms (1833-1897). O Μπραμς υπήρξε πολυγραφότατος συνθέτης με σπουδαία έργα που καλύπτουν όλες τις λόγιες μουσικές φόρμες, με εξαίρεση την όπερα. Μεταξύ των έργων του περιλαμβάνονται και τέσσερα κοντσέρτα, δύο για πιάνο, ένα για βιολί κι ένα για βιολί και βιολοντσέλο. 
Το βιολιστικό του κοντσέρτο ολοκληρώθηκε το 1878 και έκανε πρεμιέρα την Πρωτοχρονιά του 1879 στη Λειψία με σολίστ στο βιολί το σπουδαίο Αυστριακό βιολονίστα Joseph Joachim (1831-1907), ο οποίος μάλιστα πρόσθεσε την περίφημη "καντέντσα" στο πρώτο μέρος. Το έργο είναι δομημένο στην κλασική τριμερή μορφή (γοργό-αργό-γοργό), αν και αρχικά ο συνθέτης σκόπευε να προσθέσει κι ένα scherzo πριν από το φινάλε, το οποίο τελικά δεν πραγματοποίησε. Το δεύτερο μέρος (Adagio) είναι μια υπέροχη λυρική μελωδία, ενώ το τρίτο ακολουθεί τη φόρμα του κλασικού rondo σε γοργό χορευτικό ρυθμό.
Η συγκεκριμένη εκτέλεση που σας προτείνω είναι ιστορική και μια από τις πλέον καταξιωμένες διαχρονικά στη δισκογραφική πορεία του έργου. Σολίστ είναι ο Σοβιετικός ογκόλιθος του βιολιού David Oistrakh (1908-1974), ενώ την Εθνική Ορχήστρα της Γαλλικής Ραδιοφωνίας διευθύνει ο μεγάλος Γερμανός αρχιμουσικός Otto Klemperer (1885-1973). Η ηχογράφηση πραγματοποιήθηκε το 1961, αλλά παρά την ηλικία της παραμένει λαμπερή και ολοζώντανη.