Νότης Μαυρουδής, Παναγιώτης Μάργαρης: Café de l' art, αρ.5 (2005)

Με το 5ο άλμπουμ της σειράς «Café de l' art» που κυκλοφόρησε το 2005 από την Eros Music το σπουδαίο κιθαριστικό δίδυμο Νότη Μαυρουδή και Παναγιώτη Μάργαρη επανέρχεται στο ελληνικό ρεπερτόριο. Κατά τη λογική του 3ου άλμπουμ που ήταν αφιερωμένο στους δυο κορυφαίους Έλληνες συνθέτες του λεγόμενου «έντεχνου» λαϊκού τραγουδιού, τον Μάνο Χατζιδάκι και τον Μίκη Θεοδωράκη, αυτή τη φορά επέλεξαν ένα άλλο εμβληματικό δίδυμο, το οποίο άφησε ανεξίτηλο το αποτύπωμά του στο πεδίο του ρεμπέτικου και λαϊκού τραγουδιού. Κι αυτό δεν είναι άλλο από τους κορυφαίους λαϊκούς βάρδους Μάρκο Βαμβακάρη (1905-1972) και Βασίλη Τσιτσάνη (1915-1984), οι οποίοι πλούτισαν τη μουσική μας παράδοση με δεκάδες λαϊκά αριστουργήματα που δεν έπαψαν ποτέ να τραγουδιούνται και να επανεκτελούνται ασταμάτητα.

Οι δυο εκλεκτοί κιθαριστές έσκυψαν με αγάπη και σεβασμό στις υπέροχες αυτές μελωδίες δίνοντάς τους μια ολοκαινούργια φορεσιά, απολύτως λιτή κι απέριττη, έτσι που να αναδεικνύεται αβίαστα ο εξαίσιος μελωδικός τους πλούτος, καθώς - όπως σημειώνει κι ο Νότης Μαυρουδής - «το πέρασμα των δεκαετιών και η ριζική αλλαγή του τρόπου ζωής στην Ελλάδα δε συρρίκνωσαν τη γοητεία του "παλιού υλικού" που έχει εισχωρήσει στο εθνικό υποσυνείδητο από γενιά σε γενιά». Οι κιθάρες βέβαια δεν προσπαθούν να υποκαταστήσουν τα μπουζούκια, αλλά να μεταφέρουν ουσιαστικά την πρώτη ύλη στο δικό τους ηχοχρωματικό κόσμο. Έτσι γεννιούνται καινούργιες μελωδίες που κουβαλάνε τη λεπτή αύρα των αρχικών ήχων, αλλά ταυτόχρονα αποκτούν και τη δική τους αυτονομία. Γιαυτό και δεν ξενίζει που ένα από τα τραγούδια αυτά, την «Αχάριστη» του Βασίλη Τσιτσάνη - τραγούδι της πρώτης μεταπολεμικής εποχής - το ερμηνεύει με το δικό της "έντεχνο" τρόπο η σοπράνο Σόνια Θεοδωρίδου, χωρίς αυτό να μοιάζει ως κάτι αιρετικό ή παράτολμο! Αλλά συμβαίνει και το αντίστροφο, καθώς την κιθαριστική μεταμόρφωση του προπολεμικού «Μινόρε της αυγής» (που πρώτος είχε ερμηνεύσει ο Μάρκος Βαμαβακάρης το 1936) εμπλουτίζουν τα αυτοσχεδιαστικά ταξίμια που παρεμβάλλει το μπουζούκι του Θανάση Πολυκανδριώτη σε μια συναρπαστική πολυφωνία!

Αξίζει να επισημάνουμε ότι η πολύ επιμελημένη έκδοση της Eros Music περιλαμβάνει πλούσιο ένθετο βιβλιαράκι με κείμενα και πληροφοριακό υλικό, καθώς κι ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον σημείωμα του γνωστού μύστη και μελετητή του αυθεντικού λαϊκού μας τραγουδιού Παναγιώτη Κουνάδη.

Νότης Μαυρουδής, Παναγιώτης Μάργαρης: Café de l' art, αρ.4 (2003)

Ο τέταρτος δίσκος της εξαίρετης κιθαριστικής σειράς «Café de l' art» κυκλοφόρησε το 2003 παράλληλα με τα δύο ανεξάρτητα άλμπουμ που ήταν αφιερωμένα στους συνθέτες Μάνο Χατζιδάκι και Μίκη Θεοδωράκη. Ο συνοδευτικός υπότιτλος «Cinema» προσδιορίζει ευθέως και την κοινή θεματική γραμμή που συνδέει το επιλεγμένο υλικό του δίσκου, αφού τα δεκαπέντε συνολικά θέματα του περιεχομένου του έχουν αντληθεί από το χώρο του κινηματογράφου, θέματα που διατρέχουν αναδρομικά τον κινηματογραφικό χρόνο για διάστημα μισού περίπου αιώνα, από το 1952 ως το 2001.

Οι δυο σπουδαίοι κιθαριστές, ο Νότης Μαυρουδής και ο Παναγιώτης Μάργαρης, εργάστηκαν με γνώση και ευαισθησία πάνω σε μια σειρά πολύ δημοφιλών κινηματογραφικών θεμάτων προσαρμόζοντάς τα στον ήχο και το ύφος της κλασικής κιθάρας, φροντίζοντας μάλιστα σε κάποιες περιπτώσεις να εμπλουτίσουν τα ηχοχρώματα με την προσθήκη και άλλων οργάνων, είτε του σαξόφωνου που παίζει ο David Lynch, είτε του πιάνου με τον Σταύρο Λάντσια, είτε του ακορντεόν με τον Χρήστο Ζερμπίνο, αλλά και άλλων οργάνων (βιολί, βιολοντσέλο, βιόλα, όμποε) που συνοδεύουν διακριτικά τους δύο κιθαριστές. 

Οι επιλεγμένες ταινίες είναι οι εξής: «Απαγορευμένα παιχνίδια» (1952), όπου ακούστηκε η περίφημη κιθαριστική μελωδία «Ρομάντσα» ανώνυμου δημιουργού (στην ταινία έπαιζε ο μυθικός Ισπανός κιθαριστής Narciso Yepes), «Το παιδί και το δελφίνι» (1957), όπου ακουγόταν το υπέροχο τραγούδι του Τάκη Μωράκη «Τι είναι αυτό που το λένε αγάπη», «Ο πρωτάρης» (1967), όπου πρωτοακούστηκε το κλασικό «The Sound of Silence» του Paul Simon, «Ο Νονός» (1971) με την εξαίσια μουσική του Nino Rota, «Ο βιολιστής στη στέγη» (1971), το περίφημο μιούζικαλ με τα αγαπημένα τραγούδια των Jerry Bock και Sheldon Harnick, «Ο ελαφοκυνηγός» (1978) με την υπέροχη «Cavatina» του Stanley Myers, «Το εξπρές του μεσονυκτίου» (1978) με μουσική του Giorgio Moroder, «Ο μελισσοκόμος» (1986) με μουσική της Ελένης Καραΐνδρου, «Η κοιλιά του αρχιτέκτονα» (1987) με μουσική του Wim Mertens, «Ο καιρός των τσιγγάνων» (1989) με μουσική του Goran Bregovic, «Ο δράκουλας» (1992) με μουσική του Wojcieck Kilar, «Λεόν» (1994) με μουσική του Eric Serra, «Ο Τιτανικός» (1997) με μουσική του James Horner, «Η ζωή είναι ωραία» (1997) με την οσκαρική μουσική του Nicola Piovani και «Αμελί» (2001) με τη δροσερή μουσική του Yann Tiersen.

Ο δίσκος περιλαμβάνει και δύο φωνητικά μέρη από τις ταινίες «Ο πρωτάρης» («The Sound of Silence») και «Ο δράκουλας», τα οποία ερμηνεύει η διάσημη Ισραηλινή σοπράνο Doa Nori στη δεύτερη συνεργασία της με τους δυο κιθαριστές στο πλαίσιο της συγκεκριμένης δισκογραφικής σειράς.

Νότης Μαυρουδής, Παναγιώτης Μάργαρης: Café de l' art, αρ.3 (2002)

Ο τρίτος δίσκος της θαυμάσιας κιθαριστικής σειράς «Café de l' art» των σπουδαίων κιθαριστών Νότη Μαυρουδή και Παναγιώτη Μάργαρη εκδόθηκε το 2002 από την Eros Music διαφοροποιημένος ουσιαστικά στη θεματολογία του, αφού αυτή τη φορά δεν τηρήθηκε η λογική της συνύπαρξης ελληνικών και ξένων μελωδιών, αλλά επιλέχθηκε εξολοκλήρου υλικό από την εγχώρια δημιουργία. 

Ο δίσκος λοιπόν είναι αφιερωμένος στους δυο Διόσκουρους της ελληνικής μουσικής, τον Μάνο Χατζιδάκι και τον Μίκη Θεοδωράκη, αμφότερους από τους αγαπημένους δημιουργούς του Νότη Μαυρουδή. Είναι αξιοσημείωτο άλλωστε ότι ήδη στους δύο πρώτους δίσκους της σειράς είχαν συμπεριληφθεί μελωδίες του Μάνου Χατζιδάκι. Από τα 15 επιλεγμένα θέματα τα οκτώ ανήκουν στον Μάνο Χατζιδάκι και τα επτά στον Μίκη Θεοδωράκη, όλα ανθολογημένα από το διαχρονικό έργο τους με βασικό κριτήριο τη λυρική και μελωδική τους υπόσταση, ώστε να διαμορφώνεται ένα αρμονικό και ομοιογενές σύνολο.

Κατά τη λογική των δύο προηγούμενων δίσκων τη ροή των οργανικών θεμάτων κι εδώ διανθίζουν μικρές φωνητικές νησίδες με δύο τραγούδια (ένα από κάθε συνθέτη) που ερμηνεύουν ο Λαυρέντης Μαχαιρίτσας («Ο εφιάλτης της Περσεφόνης») και η Ηρώ («Ο κήπος έμπαινε στη θάλασσα»).

Αξίζει να επισημάνουμε ότι εκτός των έξι αριθμημένων δίσκων της σειράς και λίγο πριν από την έκδοση του 4ου δίσκου (2003) κυκλοφόρησαν δύο επιπλέον δίσκοι αφιερωμένοι στους δύο μεγάλους συνθέτες - ένας για τον Μάνο Χατζιδάκι κι ένας για τον Μίκη Θεοδωράκη - οι οποίοι αποτελούν μια διευρυμένη μορφή του παρόντος ενιαίου άλμπουμ.

Νότης Μαυρουδής, Παναγιώτης Μάργαρης: Café de l' art, αρ.2 (2000)

Ενθαρρυμένοι από την απροσδόκητα καλή υποδοχή του άλμπουμ «Café de l' art» (1999) οι εξαίρετοι κιθαριστές Νότης Μαυρουδής και Παναγιώτης Μάργαρης αποφάσισαν να δώσουν συνέχεια στην όμορφη ιδέα της κιθαριστικής προσαρμογής δημοφιλών μουσικών θεμάτων από το διεθνές ρεπερτόριο παρουσιάζοντας ένα χρόνο αργότερα το δεύτερο άλμπουμ με την ένδειξη «Volume 2» καθιερώνοντας έτσι την αρίθμηση πλέον του κάθε άλμπουμ της σειράς που έφτασε ως τον αριθμό «6» με τη συμπλήρωση μιας δεκαετίας από την έκδοση του πρώτου - μη αριθμημένου - δίσκου.

Το δεύτερο λοιπόν άλμπουμ συνεχίζει ακριβώς πάνω στην ίδια λογική που είχε διαμορφωθεί ήδη από το προηγούμενο, με ελληνικά και ξένα μουσικά θέματα κατάλληλα διασκευασμένα για κιθαριστικό ντούο. Από ελληνικής πλευράς έχουν επιλεγεί το αγαπημένο «Βαλς του γάμου» της Ελένης Καραΐνδρου (από την ταινία «Ο μελισσοκόμος», 1986), ένα θέμα από το άλμπουμ «Reflections» (1970) του Μάνου Χατζιδάκι, ο υπέροχος «Αύγουστος» του Νίκου Παπάζογλου και το εμβληματικό «Πρωινό τσιγάρο» του Νότη Μαυρουδή. 

Από το διεθνές ρεπερτόριο έχουμε θέματα των Paco de Lucia, Nino Rota, John Lennon, Carlos Puebla κ.ά. μαζί με μια διασκευή του γλυκύτατου «Scarborough Fair» που είχαν κάνει διάσημο στα χρόνια του '60 οι Paul Simon και Art Garfunkel, μια ευφάνταστη φωνητική εκδοχή της γοητευτικής μπαρόκ μελωδίας «Adagio», η οποία συνήθως αποδίδεται στον Βενετσιάνο συνθέτη Tomaso Albinoni, αν και στην πραγματικότητα η σύνθεση ανήκει στον Remo Giazotto, καθώς επίσης μια έξοχη εκτέλεση του κλασικού κιθαριστικού θέματος «Recuerdos de l' Alambra» του Francisco Tarrega, μια οργανική εκδοχή του «Summertime» του George Gershwin κι ένα θέμα του Ariel Ramirez. 

Όπως και στο πρώτο άλμπουμ, έχουμε κι εδώ δύο φωνητικά θέματα («Scarborough Fair», «Adagio») που ερμηνεύει η πολυπράγμων Ισραηλινή ερμηνεύτρια Noa Dori.

Νότης Μαυρουδής, Παναγιώτης Μάργαρης: Café de l' art, αρ.1 (1999)

Από τις χθεσινές «αγγελικές» κιθάρες του Χρήστου Νικολόπουλου νομίζω πως η μετάβαση στον συνθέτη Νότη Μαυρουδή - που γεννήθηκε σαν χθες, στις 15 Ιουλίου 1945 - μοιάζει ως φυσική συνέχεια, μιας και ο συγκεκριμένος καλλιτέχνης τίμησε την κιθάρα όσο κανένας άλλος ομότεχνός του, είτε ως κορυφαίος δεξιοτέχνης του οργάνου, είτε ως δάσκαλος, είτε και ως συνθέτης που είχε πάντα την κιθάρα σε πρωταγωνιστικό ρόλο.

Η δισκογραφία φιλοξενεί αμέτρητες εκδόσεις με επίκεντρο την κλασική κιθάρα, ενίοτε μάλιστα σε ...ενισχυμένη εκδοχή! Χθες, για παράδειγμα, είδαμε μια έκδοση με μουσική για πέντε κιθάρες. Δεν έχουν λείψει επίσης και πιο ογκώδη κιθαριστικά σχήματα που έχουν φτάσει τις 100 ή ακόμη και τις 200 κιθάρες! Υπερβολές βέβαια για ένα χαμηλόφωνο όργανο που είναι συνυφασμένο περισσότερο με λυρικά και μελωδικά ηχοχρώματα. Γιαυτό και ο Νότης Μαυρουδής, αφού επί δεκαετίες αξιοποίησε την κιθάρα του ως σόλο όργανο, αποφάσισε κάποια στιγμή, όντας πια στην πλήρη ωριμότητά του, να τη συντροφεύσει και με μια δεύτερη δημιουργώντας ένα σπουδαίο κιθαριστικό ντουέτο με τον μαθητή κι εξαιρετικό επίσης κιθαριστή Παναγιώτη Μάργαρη, ακολουθώντας ίσως την παλιά ρήση (που αποδίδεται στον Σοπέν) πως τίποτε δεν είναι πιο όμορφο από μια κιθάρα, εκτός ίσως από δύο!

Το 1999 λοιπόν το συγκεκριμένο κιθαριστικό δίδυμο εγκαινίασε μια ιδαίτερα ενδιαφέρουσα δισκογραφική σειρά με γενικό τίτλο «Café de l' art», η οποία απέφερε συνολικά έξι διαδοχικές εκδόσεις κατά το διάστημα 1999-2008 με υλικό αντλημένο από το ελληνικό και διεθνές μουσικό θησαυροφυλάκιο διασκευασμένο κατάλληλα για δύο κλασικές κιθάρες. Η σειρά αποτελεί ουσιαστικά ένα συναρπαστικό πάντρεμα ήχων που διατρέχει ποικίλα μουσικά είδη (από τη λόγια ως την ποπ μουσική) χωρίς καμία προκατάληψη αναδεικνύοντας κρυμμένες ομορφιές μέσα από τα μουσικά αυτά θέματα.

Ο πρώτος δίσκος της σειράς που εκδόθηκε το 1999 από την Eros Music φέρει το διευκρινιστικό υπότιτλο «14 Guitar duets themes» γραμμένο στην αγγλική γλώσσα, μιας και η έκδοση είχε εξαρχής διεθνή προσανατολισμό. Το εισαγωγικό θέμα είναι το θεσπέσιο «Tango to Evora» της διάσημης Καναδέζας συνθέτριας Loreena McKennitt, ενώ μεταξύ των 14 συνολικά θεμάτων του άλμπουμ περιλαμβάνονται τρία με την  υπογραφή του Μάνου Χατζιδάκι και άλλα τρία του Νότη Μαυρουδή, από τα οποία το ένα («Ύστατο ταγκό») αποδίδεται στη φωνητική του εκδοχή από τη σοπράνο Νίνα Λοτσάρη μαζί με το πανέμορφο ισπανικό τραγούδι «Hijo de la luna» («Ο γιος του φεγγαριού») και το «Spente le stelle» («Έσβησαν τα αστέρια»). Τα υπόλοιπα θέματα προέρχονται κυρίως από χώρες της Λατινικής Αμερικής με μια προτίμηση στο χορευτικό ρυθμό του tango.

Χρήστος Νικολόπουλος, Κουιντέτο Έψιλον: Των αγγέλων οι κιθάρες (2006)

Ολοκληρώνουμε το μικρό αυτό αφιέρωμα στην οργανική δισκογραφία του Χρήστου Νικολόπουλου με ένα ακόμη ορχηστρικό άλμπουμ που παρουσιάζει εξαιρετικό ενδιαφέρον, αφού φανερώνει μιαν εντελώς διαφορετική διάσταση της μουσικής του. Ο λόγος για το δίσκο «Των αγγέλων οι κιθάρες» που εκδόθηκε το 2006 από την ΜΒΙ.

Την ιδιαιτερότητα αυτού του άλμπουμ μας τη δίνει υπαινικτικά ο ίδιος ο τίτλος του που είναι παρμένος από το πασίγνωστο σουξέ του συνθέτη «Των αγγέλων τα μπουζούκια» (από το άλμπουμ «Ξημέρωμα 1ης Ιανουαρίου 2000 μ.Χ.», 1993), όπου τη θέση των μπουζουκιών έχουν πάρει οι κιθάρες! Γιατί το υλικό του δίσκου δεν είναι παρά μια προσφυής διασκευή γνωστών τραγουδιών του συνθέτη για πέντε κιθάρες που έκανε το Κουιντέτο Έψιλον, ένα κιθαριστικό σύνολο που δημιούργησε το 2006 ο Καρδιτσιώτης κλασικός κιθαριστής Βασίλης Καναράς πλαισιωμένος από τους επίσης αξιόλογους κιθαριστές Δημήτρη Κοτρωνάκη, Παναγιώτη Λαμπρόπουλο, Πέτρο Πολίτη και Άκη Φιλιό. Οι δημοφιλείς λαϊκές μελωδίες του συνθέτη έχουν ξαφνικά μεταμορφωθεί σε θαυμάσια λόγια θέματα που γεφυρώνουν με αρμονικό και εύηχο τρόπο δυο φαινομενικά διαφορετικούς μουσικούς κόσμους. Την προσαρμογή έκαναν κυρίως τα μέλη του σχήματος Άκης Φιλιός και Πέτρος Πολίτης, καθώς και ο  Γιώργος Σιωράς, παλιός δάσκαλος του Βασίλη Καναρά, μαζί με τον μαέστρο και κιθαριστή Απόλλωνα Κουσκουμβεκάκη.

Το αποτέλεσμα είναι πράγματι γοητευτικό και ο ίδιος ο συνθέτης δεν έκρυψε τον ενθουσιασμό του σημειώνοντας μεταξύ άλλων: «Για μένα το να ακούω αγαπημένα μου μουσικά κομμάτια, "τα παιδιά της ψυχής μου", να περνάνε τα σύνορα της λαϊκής μουσικής και να μπαίνουν σε διαφορετικά ακουστικά κανάλια μόνο περηφάνια θα μπορούσαν να μου δώσουν. Περηφάνια, τόσο γιατί τα ερεθίσματα που ώθησαν εμένα στη σύνθεσή τους έγιναν αφορμή γι' αυτήν την παρέα αξιόλογων μουσικών να τα αφουγκραστούν μέσα από ένα διαφορετικό πρίσμα και να τα αναδείξουν με έναν τρόπο φρέσκο, μοντέρνο, σύγχρονο, όσο και για τα ίδια αυτά τα παιδιά που εντρυφήσανε σε ακούσματα, δυστυχώς αρκετά απομακρυσμένα και παρεξηγημένα από τη νέα γενιά, και τα μεταχειρίστηκαν με ευλάβεια αναδεικνύοντάς τα με τον τρόπο που άγγιξαν τη δική τους ψυχή...».

Αξίζει μάλιστα να προσθέσω και την ενθουσιώδη συναίνεση του γνωστού κλασικού κιθαριστή Κώστα Γρηγορέα στο όλο διάβημα: «Υπάρχουν σοβαροί λόγοι για να ακούσετε αυτό το δίσκο, ανεξάρτητα σε ποια κατηγορία ανήκετε ως ακροατής: Εάν είστε απλά μουσικόφιλος για να απολαύσετε ένα θαυμάσιο άκουσμα από πέντε κιθάρες που "ζωγραφίζουν" έχοντας για καμβά τις πιο αγαπημένες μελωδίες του Χρήστου Νικολόπουλου. Εάν είστε κιθαριστής, για να ακούσετε πέντε ομοτέχνους σας, με σχεδόν παιδικό κέφι, να σπρώχνουν την κιθάρα τους στα τεχνικά και εκφραστικά της όρια. Τέλος, εάν παίζετε μπουζούκι, για να αρχίσετε σοβαρά να ανησυχείτε: Η Αυτοκρατορία (της κιθάρας) αντεπιτίθεται!».

Χρήστος Νικολόπουλος, Μπάντα της Φλώρινας: Κυκλάμινα του Ολύμπου (1997)

Μια πολύ ξεχωριστή ορχηστρική δουλειά του Χρήστου Νικολόπουλου κυκλοφόρησε το 1997 από τη Sony με τον ποιητικό τίτλο «Κυκλάμινα του Ολύμπου». Η αναφορά στο όρος των Θεών δεν έγινε τυχαία, αφού παραπέμπει στη γενέθλια γη του συνθέτη, το χωριό Καψοχώρι Ημαθίας που κείται στις βόρειες παρυφές του Ολύμπου προσδιορίζοντας ταυτόχρονα και τη μακεδονική γη που απλώνεται βορειοδυτικά και βορειοανατολικά του μεγάλου ορεινού όγκου. 

Όλες αυτές οι γεωγραφικές επισημάνσεις έχουν άμεση σχέση με το περιεχόμενο του δίσκου που είναι χτισμένος πάνω σε ένα μουσικό υλικό με έντονες παραδοσιακές μυρωδιές της Μακεδονίας περασμένες μέσα από την έμπειρη μουσική αντίληψη του μεγάλου δεξιοτέχνη του μπουζουκιού, ο οποίος εδώ θέτει το μαγικό του όργανο στην υπηρεσία ενός υλικού κι ενός ήχου που υπερβαίνει τα όρια του «λαϊκού» και φτάνει ως τα ανεξερεύνητα όρια της ελληνικής παράδοσης. Γιαυτό και φρόντισε να έχει συμπαραστάτες του σ' αυτό το τολμηρό διάβημα μια ομάδα μουσικών που θα τη λέγαμε καθ' ύλην αρμόδια. Πρόκειται για την περίφημη Μπάντα της Φλώρινας, ένα εξαίρετο οργανικό σύνολο χάλκινων πνευστών που με ορμητήριο την ακριτική Φλώρινα δραστηριοποιείται έντονα ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του '60, όταν την ίδρυσε ο Τάσος Βαλκάνης, διευθυντής τότε της τοπικής φιλαρμονικής, και συνεχίζει μέχρι σήμερα συνεργαζόμενη στενά με τον σαξοφωνίστα και κλαρινετίστα Φλώρο Φλωρίδη κι έχοντας καταφέρει ήδη να ξεπεράσει και τα όρια της ελληνικής επικράτειας με συχνές εμφανίσεις σε σημαντικά διεθνή φεστιβάλ.

Ο δίσκος περιλαμβάνει δώδεκα οργανικά χορευτικά θέματα που κινούνται στους παραδοσιακούς μουσικούς δρόμους («τρόπους») με το μπουζούκι να κρατάει πάντα τον πρωταγωνιστικό ρόλο, όχι όμως κυριαρχικό, αφού δίνεται πολύς χώρος στα χάλκινα πνευστά που εκτελούν τα μέλη της μπάντας, δηλαδή ο Φλώρος Φλωρίδης και ο Λάζαρος Βαλκάνης (κλαρίνο, σαξόφωνο), ο Χρήστος Χασάπης και ο Παντελής Στόικος (κορνέτα) και ο Παναγιώτης Ιωάννου (τρομπόνι), ενώ ο Γιώργος Βαλκάνης παίζει ακορντεόν και ο Αθανάσιος Σαμαράς τύμπανα.

Χρήστος Νικολόπουλος: Δρόμοι της Ανατολής (1989)

Η παραγωγικότατη δεκαετία του '80 κλείνει για τον συνθέτη Χρήστο Νικολόπουλο με ένα δεύτερο ορχηστρικό δίσκο, ένδεκα χρόνια μετά τον πρώτο («Λαϊκά περάσματα», 1978), όπου βρίσκει την ευκαιρία για άλλη μια φορά να αναδείξει την απαράμιλλη δεξιοτεχνία του στο μπουζούκι, αλλά και τη γνώση των αυθεντικών μουσικών δρόμων της Ανατολής, πάνω στους οποίους χτίστηκε όλο το νεότερο οικοδόμημα του λαϊκού μας τραγουδιού. 

Το άλμπουμ επιγράφεται «Δρόμοι της Ανατολής» και περιλαμβάνει δέκα οργανικά θέματα που αναπτύσσονται σε μορφή concertante με κεντρικό όργανο το μπουζούκι συνδιαλεγόμενο με λιτή λαϊκή ορχήστρα. Ο ίδιος ο Νικολόπουλος έχει συνθέσει τα περισσότερα θέματα προσπαθώντας να αναδείξει τη διαχρονική πορεία του λαϊκού τραγουδιού που ανάγεται ως την απώτερη αρχαιότητα, καθώς γίνεται αναφορά στο αρχαιοελληνικό όργανο «πανδουρίς» που θεωρείται ο πρόδρομος του μπουζουκιού, αλλά και στον αρχαίο χορό «κόρδαξ», από τον οποίο κατάγεται το τσιφτετέλι. Το ηχητικό αυτό λαϊκό πανόραμα περιλαμβάνει ζεϊμπέκικα, μινόρε, ρομάντζες, απόηχους του ρεμπέτικου, αλλά και μια διασκευή παραδοσιακού χορού της Μικράς Ασίας.

Ο Χρήστος Νικολόπουλος παίζει μπουζούκι, τζουρά και μπαγλαμά, ο Γιώργος Ζηκογιάννης ηλεκτρικό μπάσο, ο Στέλιος Καρύδας κιθάρες και ο Νίκος Χατζόπουλος βιολί, ενώ ο Κώστας Γανωσέλης ενορχήστρωσε το υλικό και παίζει ο ίδιος πλήκτρα.

Χρήστος Νικολόπουλος: Τραγούδια για τους φίλους μου (1986)

Η δεκαετία του '80 στάθηκε η πιο παραγωγική για τον λαϊκό δημιουργό Χρήστο Νικολόπουλο με πολλές ολοκληρωμένες δουλειές, αλλά και σκόρπια τραγούδια που ερμήνευσαν οι δημοφιλέστεροι τραγουδιστές της εποχής, όπως ο Γιώργος Νταλάρας, ο Στράτος Διονυσίου, ο Πασχάλης Τερζής, η Χαρούλα Αλεξίου, η Ελένη Βιτάλη, ο Γιώργος Σαρής, ο Λεωνίδας Βελής, η Πίτσα Παπαδοπούλου και άλλοι. Το 1983 μάλιστα με το άλμπουμ «Ο τραγουδιστής» (που ερμήνευσε ο Γιώργος Νταλάρας) είχε την πρώτη δισκογραφική του συνάντηση με το νέο λαϊκό στιχουργό Λευτέρη Χαψιάδη, με τον οποίο έμελλε να συμπορευτεί γόνιμα για πολλά χρόνια στη συνέχεια. Με τον στιχουργό λοιπόν αυτό αποφάσισε να φτιάξει έναν ολοκληρωμένο δίσκο που κυκλοφόρησε το 1986 από τη Minos.

Πρόκειται για τον λαϊκό κύκλο «Τραγούδια για τους φίλους μου», ο οποίος - σύμφωνα με τη μαρτυρία του συνθέτη - προέκυψε από μια ιδέα της συζύγου του Γιώργου Νταλάρα Άννας Ραγκούση που πρότεινε στον συνθέτη ένα άλμπουμ, όπου κάθε τραγούδι θα το ερμήνευε και διαφορετικός τραγουδιστής! Το αποτέλεσμα πράγματι ήταν ένα άλμπουμ με δώδεκα τραγούδια που αποδίδουν δώδεκα ερμηνευτές, ένας από τους οποίους είναι και ο ίδιος ο συνθέτης, στην πρώτη τραγουδιστική του απόπειρα, κάτι που αργότερα θα το κάνει όλο και συχνότερα. Ουσιαστικά λοιπόν ο δίσκος συγκεντρώνει την «εθνική» Ελλάδος του λαϊκού μας τραγουδιού! Ιδού τα ονόματα: Γιώργος Νταλάρας, Χάρις Αλεξίου, Μανώλης Μητσιάς, Δήμητρα Γαλάνη, Στράτος Διονυσίου, Μανώλης Αγγελόπουλος, Γιάννης Πάριος, Λίτσα Διαμάντη, Ελένη Βιτάλη και οι νεότεροι Διονύσης Θεοδόσης και Μαίρη Βάσου, οι οποίοι μάλιστα ερμηνεύουν τα δύο ωραιότερα τραγούδια του δίσκου («Έτσι σ' αγάπησα», «Με χρώματα κι αρώματα»).

Όλη η μαστοριά του συνθέτη ξεδιπλώνεται στο υλικό αυτού του δίσκου. Ζεϊμπέκικα, χασάπικα, τσεφτετέλια και λαϊκές μπαλάντες εναλλάσσονται, όλα γραμμένα επιδέξια πάνω στην ερμηνευτική γκάμα του κάθε τραγουδιστή. Ο ίδιος ο συνθέτης επιμελήθηκε και την καλοδουλεμένη ενορχήστρωση παίζοντας μπουζούκι και τζουρά. Μαζί του πολλοί άλλοι εκλεκτοί δεξιοτέχνες, όπως ο Λευτέρης Ζέρβας στο βιολί, ο Στέλιος Καρύδας στην κιθάρα και το μπαγλαμά, ο Γιώργος Λαβράνος στα κρουστά, ο Πλούταρχος Ρεμπούτσικας στο βιολοντσέλο, ο Χρήστος Ζερμπίνος στο ακορντεόν και ο Γιώργος Νταλάρας στην κιθάρα.