Τρίτη, 22 Ιανουαρίου 2019

Κώστας Μουντάκης: Ο Πρωτομάστορας (1981)

Ας επιστρέψουμε και πάλι στην ανεξάντλητη δεξαμενή της ελληνικής μουσικής παράδοσης κι ας πάμε μια βόλτα στο μεγαλονήσι που κοιμάται αράθυμο μεσοπέλαγα ανάμεσα Αιγαίο και Λιβυκό πέλαγος. Στην Κρήτη που δεκαετίες τώρα τροφοδοτεί την ελληνική μουσική με τους υπέροχους χυμούς της μ' αυτούς τους καταπληκτικούς λυράρηδες και τραγουδιστάδες της.
Ένα από τα πιο εκλεκτά τέκνα της κρητικής παράδοσης υπήρξε αναμφίβολα ο ρεθεμνιώτης Κώστας Μουντάκης (1926-1991), κορυφαίος λυράρης, συνθέτης, τραγουδιστής και μέγας παιδαγωγός που εξέθρεψε γενιές νέων καλλιτεχνών της μεγάλης κρητικής παράδοσης. Στα νεανικά του χρόνια εργάστηκε πολύ στο ραδιόφωνο με την καθοδήγηση του μυθικού μουσικολόγου Σίμωνα Καρά. Την πρώτη του ηχογράφηση πραγματοποίησε το 1955, για να ακολουθήσει μια ατέλειωτη δισκογραφική δραστηριότητα μέχρι και τα τελευταία χρόνια της ζωής του, ενώ συχνά βρέθηκε και στα πέρατα του κόσμου γνωρίζοντας τη μεγάλη αποδοχή των ομογενών μας. Λόγω προβλημάτων υγείας από τα μέσα της δεκαετίας του '70 στράφηκε περισσότερο στη διδασκαλία ιδρύοντας σε όλες τις μεγάλες πόλεις της Κρήτης τις περίφημες μουσικές του σχολές, ενώ το 1985 δημιούργησε το "Ελληνικό Ωδείο" του στην Αθήνα, όπου και πέθανε, αρκετά πρόωρα, το 1991.
Ένα καλό δείγμα της απαράμιλλης τέχνης του Κώστα Μουντάκη αποτελεί ο δίσκος "Ο Πρωτομάστορας" που εκδόθηκε το 1981 από την ετικέτα Margophone της Minos. Μελωδίες, ρυθμοί και ηχοχρώματα που μοσχοβολούν Κρήτη και αυθεντική παράδοση. Στη λύρα φυσικά ο ίδιος ο Κώστας Μουντάκης, ενώ τον συνοδεύουν στο λαούτο ο Μανούσος Παπατσαράς και στην κιθάρα ο Μάνος Μουντάκης.

Δευτέρα, 21 Ιανουαρίου 2019

Άκης Λυμούρης: Βήματα (1970)

Έχουμε αναφερθεί συχνά στον πολύ ενδιαφέροντα συνθέτη Άκη Λυμούρη (γενν. 1933) παρουσιάζοντας μερικές εξαιρετικές και σπάνιες εκδόσεις δίσκων περιορισμένης διάρκειας της μικρής εταιρίας "Στροφές" που ήταν αφιερωμένες στην ποίηση, ελληνική και ξένη, με ονόματα όπως ο Γιάννης Ρίτσος, ο Νίκος Καββαδίας, ο Ταγκόρ, ο Λόρκα και άλλοι. Στις εκδόσεις αυτές συνήθως αφηγητής ήταν ο ηθοποιός και θεατρικός συγγραφέας Νότης Περγιάλης, ενώ ο Λυμούρης συνόδευε την απαγγελία με διακριτικές μουσικές πινελιές.
Ο Άκης Λυμούρης πάντως παραμένει ένας μεγάλος άγνωστος της ελληνικής μουσικής, γιατί ποτέ δεν έπεσαν πάνω του τα φώτα της δημοσιότητας, πράγμα που ούτε ο ίδιος το επιδίωξε ποτέ, ούτε και η δουλειά του απευθύνονταν στο ευρύ κοινό. Ωστόσο αποτελεί μια πολυδιάστατη μουσική προσωπικότητα με σημαντικές σπουδές και αξιόλογο συγγραφικό έργο στο χώρο πάντα της μουσικής, ενώ για πολλά χρόνια διετέλεσε και παραγωγός μουσικών εκπομπών στην Ελληνική Ραδιοφωνία.
Εδώ λοιπόν έχουμε ένα διαφορετικό δισκάκι 45 στροφών που εκδόθηκε το 1970 από τις "Στροφές" και περιλαμβάνει δύο ορχηστρικά κομμάτια που συνέθεσε ο Άκης Λυμούρης υποκύπτοντας κατά κάποιο τρόπο στο συρμό της εποχής, τότε που το "συρτάκι" είχε αποκτήσει παγκόσμια ακτινοβολία και ήταν ο καλύτερος πρεσβευτής του τόπου μας διεθνώς. Τα δυο κομμάτια του αναλογικού αυτού δίσκου έχουν τους τίτλους "Βήματα" και "Σκιές στο μουράγιο". Το πρώτο ακολουθεί πιστά το πρότυπο του δημοφιλούς χορού με συνδυασμό χασάπικου και χασαποσέρβικου ρυθμού. Την ορχήστρα διευθύνει ο συνθέτης.

Κυριακή, 20 Ιανουαρίου 2019

Νίκος Δόικος: Μια διεθνής διάκριση του Καστοριανού ποιητή


Σε μια τιμητική έκδοση με τίτλο «Pegaso Greco» της Ομοσπονδίας Ιταλών Συγγραφέων (Federazione Unitaria Italiana Scrittori), η οποία επιγράφεται στα ελληνικά «Σύγχρονοι Έλληνες Ποιητές» και την επιμελήθηκαν ο Γεράσιμος Ζώρας, καθηγητής της Φιλοσοφικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών στην Ιταλική και Συγκριτική Λογοτεχνία,  και η Ελένη Παρασκευά, απόφοιτος της Φιλοσοφικής του ΕΚΠΑ με μεταπτυχιακές σπουδές στη Ρώμη και το Μάντσεστερ, στέλεχος του Ιταλικού Υπουργείου Παιδείας, ανθολογούνται σαράντα σύγχρονοι Έλληνες ποιητές με ένα ή δύο ποιήματα ο καθένας.
Ανάμεσα τους και ο Καστοριανός ποιητής Νίκος Δόικος, το έργο του οποίου έχουμε παρουσιάσει στο Δισκοβόλο κατά το παρελθόν. Ο Δόικος λοιπόν συμμετέχει σ' αυτή την ανθολογία με τα ποιήματα: «Ταπεινή μου γραφίδα» και «Της λογοτεχνίας καταδρομείς», αμφότερα προερχόμενα από την ποιητική συλλογή «Ρανίδες ύδατος κι αίματος» (2016).
Η διάκριση αυτή αποτελεί μια σημαντική στιγμή στην προσωπική οδοιπορία του ποιητή στα μονοπάτια και τις πλαγιές που οδηγούν στις ακρώρειες του ποιητικού Παρνασσού και τιμά ιδιαίτερα και τη γενέτειρά του, την Καστοριά.
Παραθέτουμε τον πλήρη αλφαβητικό κατάλογο των ποιητών που ανθολογούνται
στην ξεχωριστή αυτή έκδοση, για να γίνει καλύτερα αντιληπτό πόσο σημαντική είναι η συμμετοχή του Νίκου Δόικου σ' αυτή τη μεγάλη πνευματική οικογένεια:
Κατερίνα Αγγελάκη Ρουκ, Γιώτα Αργυροπούλου, Νάσος Βαγενάς, Κωνσταντίνος Βάσσης, Γιώργος Βέης, Αναστάσης Βιστωνίτης, Βασίλης Βιτσαξής, Θοδωρής Βοριάς, Κωστής Γκιμοσούλης, Γιάννης Δάλλας, Κική Δημουλά, Νίκος Δόικος, Ελένη Ηλιοπούλου Ζαχαροπούλου, Νίκος Κακαδιάρης, Μαρία Καρδάτου, Γιώργος Κασαπίδης, Γιώργος Κεντρωτής, Ηλίας Κεφαλάς, Γεωργία Κολοβελώνη, Κωνσταντίνος Κομιανός, Ελένη Κοφτερού, Κωνσταντίνα Μαρίνη, Πρόδρομος Μάρκογλου, Στέλιος Μαφρέδας, Παναγιώτης ΝικολαΪδης, Λευτέρης Ξανθόπουλος, Θανάσης Παπαθανασόπουλος, Ελένη Παρασκευά, Π.Β.Πάσχος, Τίτος Πατρίκιος, Άννα Πετροπούλου, Μαρία Πολίτου, Τάσος Πορφύρης, Λευτέρης Πούλιος, Κώστας Ριζάκης, Νίκος Φωκάς, Αντώνης Φωστιέρης, Κατερίνα Χανδρινού, Ντίνος Χριστιανόπουλος, Γιώργος Χριστοδουλίδης, Μάριον Χωρεάνθη.
Τέλος, παραθέτουμε ένα από τα δυο σημαντικά αυτά ποιήματα του Νίκου Δόικου που επιλέχθηκαν για την ανθολογία "Pegaso Greco":






Παρασκευή, 18 Ιανουαρίου 2019

Γρηγόρης Τζιστούδης: Ταξιδεύοντας (1983)

Αφού σας παρουσίασα χθες έναν από τους πρώτους προσωπικούς δίσκους του μπουζουξή Γρηγόρη Τζιστούδη με υλικό άλλων συνθετών παιγμένο δεξιοτεχνικά από τον ίδιο, σήμερα ολοκληρώνω αυτό το σύντομο πορτρέτο του σπουδαίου σολίστα με έναν ακόμη προσωπικό του δίσκο, ο οποίος όμως αυτή τη φορά περιλαμβάνει πρωτότυπο υλικό.
Αναφέρομαι στον ορχηστρικό δίσκο "Ταξιδεύοντας" που εκδόθηκε το 1983 από την (πρώην) CBS με εννέα πανέμορφα οργανικά κομμάτια, τη μουσική των οποίων συνυπογράφουν ο ίδιος ο Τζιστούδης και ο Βασίλης Κουμπής, αυτός ο εξαιρετικός νεοκυματικός συνθέτης που για πολλά χρόνια συνεργάστηκε με τον σολίστα. 
Τα μουσικά θέματα του άλμπουμ είναι εμπνευσμένα από το ελληνικό τοπίο με έμφαση περισσότερο στο Αιγαίο, αλλά και στη Θεσσαλονίκη, την ιδιαίτερη πατρίδα του Τζιστούδη. Ρυθμοί καθαρά ελληνικοί, χασάπικοι, χασαποσέρβικοι ή ζεϊμπέκικοι με έντονα αυτοσχεδιαστικά στοιχεία, ενίοτε μάλιστα με έμμεσες αναφορές και στη λόγια μουσική γραφή, όπως η περίπτωση του "Ρόντο" που μοιάζει σαν ένα κλασικό Rondo από κάποιο κοντσέρτο του Μότσαρτ!

Πέμπτη, 17 Ιανουαρίου 2019

Γρηγόρης Τζιστούδης: Gregoris 2 (1976)

Ο Γρηγόρης Τζιστούδης (γενν. 1950) είναι ένας σπουδαίος δεξιοτέχνης του μπουζουκιού που χάρισε και χαρίζει την τέχνη του στο διεθνές μουσικόφιλο κοινό, μιας και η έδρα του είναι η Σουηδία, όπου είναι εξαιρετικά δημοφιλής και πολυβραβευμένος. Πάντα "επέστρεφε" ωστόσο στη γενέτειρα αντλώντας από την ελληνική μουσική δεξαμενή το υλικό των ηχογραφήσεών του. Χαρακτηριστικές στιγμές του η συμμετοχή του ως σολίστα στους δίσκους "Όπου και να ταξιδέψω, η Ελλάδα με πληγώνει" (1981) του Γιάννη Ζουγανέλη και "Τα πικροσάββατα" (1994) του Μίκη Θεοδωράκη (σε δεύτερη εκτέλεση).
Κατά καιρούς έχει αποτυπωθεί η τέχνη του σε κάμποσους προσωπικούς δίσκους βινυλίου με αρχή το 1975, όταν εκδόθηκε στη Σουηδία η πρώτη δισκογραφική δουλειά του με τίτλο "Me and My Bouzouki"
Ένα χρόνο μετά, το 1976, μας έδωσε το δεύτερο οργανικό του δίσκο με τίτλο "Gregoris 2", ο οποίος εκδόθηκε από την ΕΜΙ για τη διεθνή αγορά. Το περιεχόμενο αυτού του δίσκου ωστόσο είναι ακραιφνώς ελληνικό, καθώς περιλαμβάνει πασίγνωστα μουσικά θέματα των τεσσάρων κορυφαίων Ελλήνων δημιουργών του λεγόμενου "έντεχνου" τραγουδιού, δηλαδή του Μίκη Θεοδωράκη, του Μάνου Χατζιδάκι, του Γιάννη Μαρκόπουλου και του Σταύρου Ξαρχάκου, κατάλληλα διασκευασμένα για ορχήστρα με επικεφαλής φυσικά το μπουζούκι. Ο δίσκος συμπληρώνεται με ένα κομμάτι του Γιώργου Ζαμπέτα κι ένα παραδοσιακό ιταλικό θέμα.

Τετάρτη, 16 Ιανουαρίου 2019

Μιχάλης Ρακιντζής: Μωρό μου φάλτσο (1987)

Δεν έχω δυσκολία να ομολογήσω ότι ποτέ δεν υπήρξα λάτρης του ελληνικού ποπ τραγουδιού, το οποίο πάντα μου έδινε μια αίσθηση παιδικής αφέλειας και άκριτου μιμητισμού των ξένων προτύπων του, από τα οποία ποτέ δεν απογαλακτίστηκε πραγματικά. Γιαυτό το λόγο διάλεξα για σήμερα ένα δίσκο αυτής της κατηγορίας, ο οποίος κυκλοφόρησε λίγο μετά τα μέσα της άνυδρης για το ελληνικό τραγούδι δεκαετίας του '80, κάνοντας πολύ μεγάλη αίσθηση για τη φρεσκάδα και το ρυθμικό του πλούτο δείχνοντας μια καινούργια διάσταση σε ένα είδος τραγουδιού που έμοιαζε προ πολλού να έχει αποπροσανατολιστεί ολοκληρωτικά.
Μιλώ για το δίσκο "Μωρό μου φάλτσο" του Μιχάλη Ρακιντζή που εκδόθηκε το 1987 από τη Minos. Ο δημιουργός του ήταν μέχρι εκείνη τη στιγμή ένας από τους αμέτρητους άσημους ποπ καλλιτέχνες των πάμπολλων συγκροτημάτων που πάσχιζαν να επιβιώσουν στο χώρο υπηρετώντας αυτό το χαρακτηριστικό ανάλαφρο παιδικό τραγουδάκι με αγγλόφωνο πάντα στίχο που μοναδική του φιλοδοξία ήταν να κατακτήσει τις εφηβικές πίστες των ντισκοτέκ της εποχής. 
Και ξαφνικά ο Μιχάλης Ρακιντζής το γύρισε στα ελληνικά ηχογραφώντας αυτό το άλμπουμ με δέκα κομμάτια, από τα οποία το ένα ορχηστρικό. Δεν τον ενδιέφερε αν όλα τα κομμάτια έμοιαζαν σχεδόν σαν δίδυμα αδερφάκια. Ο ρυθμός τους ήταν καταιγιστικός και εμφανώς εμποτισμένος με τα ρέγκε ηχοχρώματα που λίγα χρόνια νωρίτερα είχε κάνει παγκόσμιο κτήμα ο σπουδαίος τζαμαϊκανός τροβαδούρος τις δεκαετίες του '60 και '70. Όλα σχεδόν τα κομμάτια πηγάζουν από το εμπνευσμένο αρχικό τραγούδι που έδωσε τον τίτλο στο δίσκο και το οποίο γνώρισε τεράστια επιτυχία. Εξαίρεση το εναρκτήριο τραγούδι της δεύτερης όψης, το κλασικό "Δεν πιστεύω" που ερμήνευσε η Ελένη Δήμου, για να γίνει ίσως η πιο διαχρονική προσωπική της επιτυχία.
Να προσθέσω απλώς ότι τη μουσική και την ενορχήστρωση σε όλα τα κομμάτια υπογράφει ο Μιχάλης Ρακιντζής, όπως και τους στίχους σε τέσσερα τραγούδια, ενώ οι στίχοι των υπολοίπων πέντε ανήκουν στην άγνωστη τότε Αναστασία Μουτσάτσου. Η τελευταία συμμετέχει και στα φωνητικά μαζί με τον επίσης άγνωστο Χρήστο Δάντη.
ΥΓ. Το άψογο rip από τον αναλογικό δίσκο αποτελεί προσφορά του φίλου μου sanch, τον οποίο ευχαριστώ πολύ...

Τρίτη, 15 Ιανουαρίου 2019

Φίλιππος Νικολάου: Μου χρωστάς, δε σου χρωστάω (1978)

Ο Φίλιππος Νικολάου υπήρξε ένας πολύ δημοφιλής ελαφρολαϊκός ερμηνευτής με σπουδαία δισκογραφική παρακαταθήκη κυρίως στη δεκαετία του '70. Διέθετε φωνή με καλό χρωματισμό, ενώ συχνά έγραφε και στίχους, ακόμη και μουσική σε πολλά τραγούδια του. Είχε κάνει την πρώτη μεγάλη επιτυχία του το 1969 με το πολύ αγαπημένο τραγούδι "Όταν", το οποίο έδωσε και τον τίτλο στην πρώτη προσωπική του δουλειά το 1971. Ακολούθησαν πολλές ακόμη αξιόλογες στιγμές ("Φύλλα φθινοπωρινά", "Μια καρδιά για σένανε", "Μάη μου", "Στο άδειο μου πακέτο". "Μεγιέ μελέ"...) που τον επέβαλαν ως σημαντική τραγουδιστική μονάδα για πολλά χρόνια.
Το 1978 από τη Philips κυκλοφόρησε ο 8ος κατά σειρά προσωπικός του δίσκος με τίτλο "Μου χρωστάς, δε σου χρωστάω". Πρόκειται για ένα τυπικό άλμπουμ της εποχής εκείνης με ελληνικά και διασκευασμένα τραγούδια από το διεθνές ρεπερτόριο, όπως είχε γίνει συρμός στα μεταπολιτευτικά χρόνια από πολλούς καλλιτέχνες του ελαφρολαϊκού ρεπερτορίου (Γιάννης Πάριος, Γιάννης Πουλόπουλος, Τόλης Βοσκόπουλος κ.ά.). Οι πιο πετυχημένες στιγμές αυτού του δίσκου ανήκουν ακριβώς στην κατηγορία των ξένων διασκευών, όπως το ομότιτλο τραγούδι του Enrico Macias που τότε έκανε το γύρο του κόσμου ή το ιταλικό "Ψυχούλα μου δυο λόγια". Από τα υπόλοιπα τραγούδια του δίσκου ακούστηκε πολύ το "Έ, ρε και νάχαμε" που έγραψε ο ίδιος ο Φίλιππος Νικολάου, ο οποίος μάλιστα υπογράφει και τους περισσότερους στίχους των τραγουδιών, ενώ στη μουσική έχουμε ποικίλες συμμετοχές, όπως του Δώρου Γεωργιάδη, του Χάρη Λυμπερόπουλου και του Στ. Λαζάρου
Την ενορχήστρωση επιμελήθηκε ο Κώστας Κλάββας, εκτός από τρία τραγούδια του Δώρου Γεωργιάδη που τα ενορχήστρωσε και διηύθυνε ο ίδιος.

Κυριακή, 13 Ιανουαρίου 2019

Η Εύα Φάμπα παίζει έργα για κιθάρα του Δημήτρη Φάμπα (1985)

Νιώθω συχνά την ανάγκη να δηλώσω την ευγνωμοσύνη μου για κάποιες μικρές δισκογραφικές εταιρίες που κόντρα στους κανόνες της αγοράς και τον ανελέητο ανταγωνισμό των δισκογραφικών κολοσσών έχουν τολμήσει να δώσουν στην κυκλοφορία υλικό κατεξοχήν αντιεμπορικό, πλην όμως άκρως ποιοτικών προδιαγραφών. Και είναι πάμπολλες αυτές οι μικρές φωνές που μας χάρισαν ξεχωριστές ηχογραφήσεις αγγίζοντας δημιουργούς που καταπιάστηκαν με τον δύσκολο ποιητικό λόγο ή με το απαξιωμένο πεδίο της λόγιας ελληνικής μουσικής. Μια τέτοια χαρακτηριστική περίπτωση, για παράδειγμα, υπήρξε η βραχύβια εταιρία "Στροφές", η οποία στα τέλη της δεκαετίας του '60 κυκλοφόρησε κάμποσες ηχογραφήσεις επικεντρωμένες στην ποίηση (Ρίτσος, Καββαδίας, Λόρκα, Ταγκόρ, Γεφτουσένκο κλπ.).
Σήμερα λοιπόν θέλω να εξάρω τη σπουδαία πολιτισμική προσφορά της εταιρίας Motivo που ίδρυσε στα μέσα της δεκαετίας του '70 ο Νίκος Μωραΐτης, αυτός που επιμελήθηκε και την ιστορική έκδοση των "Τραγουδιών της αντίστασης" (1974) με τον Νότη Μαυρουδή και τον Πέτρο Πανδή. Η συγκεκριμένη εταιρία έχει εστιάσει το ενδιαφέρον της στη λεγόμενη "κλασική" μουσική, λόγια θα την έλεγα εγώ πιο σωστά, και κυρίως στην ελληνική δημιουργία. Η δραστηριότητά της κορυφώθηκε στη δεκαετία του '80, όταν ενέταξε στον κατάλογό της μεγάλο όγκο της ελληνικής λόγιας δημιουργίας, από τους πατριάρχες του χώρου, όπως ο Νικόλαος Μάντζαρος ή ο Μανόλης Καλομοίρης, μέχρι τον Νίκο Σκαλκώτα και τους μεταπολεμικούς δημιουργούς. 
Μια τέτοια έκδοση θέλω σήμερα να σας παρουσιάσω. Περιλαμβάνει έργα για κλασική κιθάρα του πρωτομάστορα της ελληνικής κιθαριστικής τέχνης Δημήτρη Φάμπα (1921-1996), συνοδοιπόρου του επίσης κορυφαίου Γεράσιμου Μηλιαρέση, σπουδαίου μουσικού δάσκαλου, ερμηνευτή και συνθέτη, βασικού συνεργάτη του Μίκη Θεοδωράκη τη δεκαετία του '60. Ο πλήρης τίτλος του αναλογικού αυτού δίσκου που εκδόθηκε από τη Motivo το 1985 είναι: "Έργα για Κιθάρα του Δημήτρη Φάμπα" και περιλαμβάνει έξι συνθέσεις για κλασική κιθάρα, τα οποία κινούνται από τις προκλασικές φόρμες μέχρι την ελληνική και ξένη παράδοση με επιλεγμένα μοτίβα κατάλληλα εναρμονισμένα για σόλο κλασική κιθάρα.  
Τα έργα ερμηνεύει η κιθαρίστρια Εύα Φάμπα, κόρη του συνθέτη, η οποία γεννήθηκε στην Αθήνα το 1964. Ο πατέρας της υπήρξε και ο πρώτος της δάσκαλος και στη συνέχεια ο συνθέτης Δημήτρης Δραγατάκης. Διάσημη σολίστ σήμερα και καθηγήτρια μουσικής, συμμετέχει σε πολυάριθμα διεθνή κιθαριστικά φεστιβάλ κι έχει αποσπάσει σημαντικές διακρίσεις και τη θερμή επιδοκιμασία της κριτικής. Έχει επίσης αξιόλογη δισκογραφική δραστηριότητα με έργα από την παγκόσμια μουσική φιλολογία επικεντρώνοντας όμως σταθερά το κύριο ενδιαφέρον της στους Έλληνες συνθέτες.
Στο οπισθόφυλλο της έκδοσης φιλοξενείται ένα εξαιρετικά κατατοπιστικό σημείωμα του κορυφαίου μουσικού ερευνητή Γιώργου Μονεμβασίτη.

Παρασκευή, 11 Ιανουαρίου 2019

Στιγμές από το ελληνικό τραγούδι (1992)

Η Lyra υπήρξε από τις σημαντικότερες ελληνικές δισκογραφικές εταιρίες με τη μεγάλη της ακμή να σημειώνεται στις δεκαετίες του '60 και '70, όταν τα ηνία της είχε ο δαιμόνιος Αλέκος Πατσιφάς (1912-1981). Ιδρύθηκε το 1964, όταν ο Πατσιφάς πούλησε τη Fidelity που διηύθυνε μέχρι τότε στην πολυεθνική Philips μη μπορώντας να αντεπεξέλθει στο οικονομικό βάρος που είχε επωμιστεί. 
Η Lyra ξεκίνησε με τελείως διαφορετικούς μουσικούς προσανατολισμούς υποστηρίζοντας ένα νέο είδος τραγουδιού με λιτή ενορχήστρωση βασισμένο σε ποιητικά κείμενα ή στίχους ποιητικών προδιαγραφών. Επρόκειτο για το "Νέο Κύμα" που κατέκλυσε για μια πενταετία πάνω κάτω την ελληνική δισκογραφία με όμορφες μελωδίες και νέες υπέροχες φωνές. Με την επιβολή της δικτατορίας το "Νέο Κύμα" άρχισε να παρακμάζει κι έτσι η Lyra ανοίχτηκε σιγά σιγά και σε άλλες φόρμες τραγουδιού, πιο λαϊκές, που είχαν μεγαλύτερη εμπορική απήχηση. Κατά καιρούς υπό τη σκέπη της φιλοξενήθηκαν σπουδαίοι συνθέτες (Μάνος Χατζιδάκις, Μίκης Θεοδωράκης, Γιάννης Σπανός, Μίμης Πλέσσας, Νίκος Μαμαγκάκης, Διονύσης Σαββόπουλος, Μάνος Λοΐζος, Σταύρος Κουγιουμτζής, Νότης Μαυρουδής, Αργύρης Κουνάδης, Θάνος Μικρούτσικος, Ηλίας Ανδριόπουλος, Δήμος Μούτσης), αλλά και κορυφαίοι ερμηνευτές (Γιάννης Πουλόπουλος, Μιχάλης Βιολάρης, Γιώργος Ζωγράφος, Σωτηρία Μπέλλου, Αρλέτα, Πόπη Αστεριάδη, Καίτη Χωματά, Μαρία Δημητριάδη, Βίκυ Μοσχολιού, Αντώνης Καλογιάννης).
Μετά το θάνατο του Αλέκου Πατσιφά (1981) η Lyra αποδυναμώθηκε και πέρασε σταδιακά στην παρακμή, αν και κατά καιρούς συνέχισε να τροφοδοτεί την ελληνική δισκογραφία με αξιόλογες ηχογραφήσεις, όπως αυτές του Ηλία Ανδριόπουλου και του Δήμου Μούτση. Σήμερα δυστυχώς η εταιρία δεν υφίσταται πια και το πλούσιο ρεπερτόριό της - μετά από μια περίοδο μαζικής και άναρχης επανέκδοσής του - μένει πλέον στα αζήτητα περιμένοντας ίσως κάποιον νέο ιδιοκτήτη που θα το αξιοποιήσει με σύνεση.
Το 1992 λοιπόν η Lyra σε συμπαραγωγή με την ΕΤ2 (με αφορμή μια τηλεοπτική εκπομπή) εξέδωσε ένα διπλό απολογιστικό άλμπουμ με 28 τραγούδια από το μεγάλο της αρχείο, τα οποία καλύπτουν αντιπροσωπευτικά όλα τα μουσικά είδη που φιλοξένησε η εταιρία στα πρώτα 30 χρόνια της ζωής της. Τίτλος του άλμπουμ: "Στιγμές από το ελληνικό τραγούδι". Ο τίτλος μοιάζει μάλλον παραπλανητικός, αφού οι "στιγμές" αυτές δεν αντιπροσωπεύουν όλες τις εκδοχές του ελληνικού τραγουδιού, ούτε καν τις κορυφαίες του στιγμές διαχρονικά, αλλά αντλούνται αποκλειστικά από το ρεπερτόριο της Lyra και είναι σαφώς ανισοβαρείς μεταξύ τους.
Παρόλα αυτά όμως περιλαμβάνονται αρκετά γνωστά και όμορφα τραγούδια, αλλά και κάποια σχετικά άγνωστα, γραμμένα από μια πλειάδα συνθετών, μεταξύ των οποίων και οι: Μάνος Χατζιδάκις, Μίμης Πλέσσας, Γιάννης Σπανός, Λίνος Κόκοτος, Γιάννης Γλέζος, Διονύσης Σαββόπουλος και Νίκος Χουλιαράς. Προκαλεί εντύπωση (σε μένα τουλάχιστον) ότι απουσιάζει εξολοκλήρου το όνομα του Νότη Μαυρουδή, ενός από τους ακρογωνιαίους λίθους του νεοκυματικού ρεπερτορίου της Lyra. Επίσης λείπουν τα βαριά ονόματα ενός Μίκη Θεοδωράκη, ενός Νίκου Μαμαγκάκη ή ενός Θάνου Μικρούτσικου που τίμησαν την εταιρία με σημαντικές καταθέσεις τους! 
Τα επιλεγμένα τραγούδια ερμηνεύουν σπουδαίοι τραγουδιστές, όπως: Αρλέτα, Πόπη Αστεριάδη, Τζένη Βάνου, Γιοβάννα, Γιώργος Ζωγράφος, Αντώνης Καλογιάννης, Ρένα Κουμιώτη, Μανώλης Μητσιάς, Γιάννης Πουλόπουλος, Καίτη Χωματά και πολλοί άλλοι.

Τετάρτη, 9 Ιανουαρίου 2019

Ανεξάρτητη έκδοση: Πρώτος Συλλογικός (1977)

Με τίτλο "Πρώτος Συλλογικός" εκδόθηκε το 1977 ένας σπάνιος δίσκος από την ανεξάρτητη εταιρία "Liberta" που φιλοξενεί τη δουλειά μερικών νέων τότε και άγνωστων δημιουργών, οι οποίοι προχώρησαν μόνοι τους στη συγκεκριμένη έκδοση προσπαθώντας να αποφύγουν τις περιπέτειες και τους περιορισμούς από τις επίσημες δισκογραφικές εταιρίες.
Ο τίτλος του δίσκου δείχνει και το περιεχόμενό του, αφού έχουμε τη σύμπραξη πέντε μουσικών, οι οποίοι έγραψαν δέκα συνολικά τραγούδια κι ένα οργανικό πάνω στη μελωδία του εναρκτήριου τραγουδιού ("Μαβιά"). Πρόκειται για τους συνθέτες Γιώργο Καμπανά, Βαγγέλη Κυρίτση, Χρύσανθο Μουζακίτη, Λάκη Σούρα και Στέφανο (χωρίς επίθετο). Μεταξύ των τραγουδιών και το μελοποιημένο ποίημα του Κώστα Βάρναλη "Το αηδόνι" (μουσική Γιώργου Καμπανά). Στα υπόλοιπα οι στίχοι υπογράφονται από τους: Σαράντη Αλιβιζάτο, Θάνο Ασίκη, Θεόφιλο Βερύκιο, Σπύρο Μήλα και Στέφανο.
Μια μεγάλη ομάδα νέων και άγνωστων τραγουδιστών συμπράττει στην ερμηνεία των τραγουδιών. Ιδού τα ονόματα: Χαρά Πομώνη, Ελένη Τσαγγαράκη, Κώστας Αλιμάρας, Στέλιος Αλεξανδράκης και ο συνθέτης Χρύσανθος Μουζακίτης. Μάλιστα στο μελοποιημένο ποίημα του Βάρναλη συμμετέχει και ο πρωτοεμφανιζόμενος Γιάννης Κούτρας, ο οποίος λίγο αργότερα θα γίνει πολύ γνωστός από τη συνεργασία του με τον Θάνο Μικρούτσικο ("Μουσική πράξη στον Μπρεχτ", "Σταυρός του Νότου").
Αξίζει να αναφέρουμε ότι στην εκτέλεση των τραγουδιών συμμετέχουν σπουδαίοι μουσικοί, μεταξύ των οποίων η Ευανθία Ρεμπούτσικα, ο Πλούταρχος Ρεμπούτσικας, ο Γεράσιμος Πυλαρινός και ο Θύμιος Παπαδόπουλος. 
Διευκρινίζω ότι το υλικό προέρχεται από παλιά κασετούλα, η οποία δυστυχώς διασώθηκε σε όχι άριστη κατάσταση και κυρίως χωρίς ολόκληρο το υλικό του δίσκου. Ευτυχώς χάρις στην ευγενική μεσολάβηση φίλων ο δίσκος αποκαταστάθηκε τόσο στο ηχητικό του μέρος, όσο και στα εξώφυλλα.