Κώστας Παπαδόπουλος, Τρίχορδο: Ο ήχος της ψυχής μας (2001)

Η χθεσινή αναφορά μας στον Δημήτρη Παπαδόπουλο αναπόφευκτα σχεδόν μας οδηγεί και στον διάσημο πατέρα του, τον κορυφαίο σολίστ του μπουζουκιού Κώστα Παπαδόπουλο, ο οποίος γεννήθηκε στον Πειραιά το 1937 και από τα μέσα της δεκαετίας του '50 βρίσκεται στο μουσικό προσκήνιο προσφέροντας την υψηλή του τέχνη στην υπηρεσία του λαϊκού τραγουδιού με χιλιάδες ώρες ηχογραφήσεων στα στούντιο, αλλά και στο πάλκο πλάι σε μεγάλα ονόματα του ελληνικού τραγουδιού, μεταξύ των οποίων και ο Μίκης Θεοδωράκης, με τον οποίο η συνοδοιπορία του υπήρξε διαχρονική και γονιμότατη, συνήθως μαζί με τον επίσης κορυφαίο σολίστ Λάκη Καρνέζη. Η προσωπική του δισκογραφία ξεκίνησε το 1968 με το άλμπουμ «The Artistry of Greece» που αποτέλεσε την απαρχή μιας μακράς σειράς ηχογραφήσεων αυθεντικών λαϊκών θεμάτων σε ορχηστρική κατά κανόνα μορφή που κορυφώθηκε κατά την τριετία 1975-1977 με τη σειρά «The Sound of Greece», η οποία εκδόθηκε σε πέντε ξεχωριστά άλμπουμ προορισμένα για την τουριστική αγορά, αλλά με εκτελέσεις υψηλής αισθητικής ποιότητας. 

Με την αλλαγή του αιώνα ο πάντα ανήσυχος καλλιτέχνης αποφάσισε να σχηματίσει ένα οργανικό σύνολο μπουζουκιών που το ονόμασε «Τρίχορδο» με προφανή αναφορά στην αυθεντική μορφή του τρίχορδου μπουζουκιού, καθώς ήταν δεδηλωμένη η πρόθεση του σχήματος αυτού να αναδιφήσει στις πηγές του λαϊκού μας τραγουδιού και να επαναφέρει στο προσκήνιο κλασικές ή και λησμονημένες δημιουργίες που αποτέλεσαν το βάθρο, πάνω στο οποίο χτίστηκε όλο το οικοδόμημα του λαϊκού μουσικού μας πολιτισμού. Στο αρχικό σχήμα συμμετείχαν οι σολίστες Σπύρος Λιόσης, Χρήστος Κωνσταντίνου και Σπύρος Ιωαννίδης, ενώ στη συνέχεια ενσωματώθηκε και ο Δημήτρης Χριστοδούλου. Δυστυχώς, με εξαίρεση τον αειθαλή Κώστα Παπαδόπουλο, όλοι οι υπόλοιποι δε βρίσκονται πια στη ζωή, αν και πρόλαβαν να συμπράξουν στην ηχογράφηση του μοναδικού άλμπουμ που φέρει το όνομα του σχήματος, το οποίο κυκλοφόρησε το 2001 από την BMG με τίτλο «Ο ήχος της ψυχής μας».

Πρόκειται για ένα υπέροχο ηχογράφημα, μνημείο της υψηλής τέχνης των εκλεκτών συνεργατών. Το υλικό συγκροτείται με επιλεγμένες στιγμές μέσα από τον ανθόκηπο του λαϊκού τραγουδιού από τα χρόνια του ρεμπέτικου (Βαμβακάρης, Παπαϊωάννου, Περιστέρης) ως την εποχή του «έντεχνου» λαϊκού τραγουδιού (Θεοδωράκης, Λοΐζος, Γράψας), ενώ έχουν ανθολογηθεί και τρία παραδοσιακά θέματα μαζί με μία έκπληξη, ένα θέμα της διάσημης Καναδέζας τραγουδοποιού Loreena McKennitt, κατάλληλα διασκευασμένα από τον Κώστα Παπαδόπουλο και τον Νίκο Γράψα. Το άλμπουμ συμπληρώνεται με δύο οργανικές συνθέσεις του Κώστα Παπαδόπουλου εν είδει εισαγωγής και φινάλε του δίσκου.

Στα μπουζούκια είναι ο Κώστας Παπαδόπουλος, ο Σπύρος Λιόσης, ο Δημήτρης Χριστοδούλου και ο Σπύρος Ιωαννίδης. Την ορχήστρα συμπληρώνουν άλλα έγχορδα ακουστικά όργανα, όπως: κιθάρα, κοντραμπάσο, λαούτο, τζουράς και ταμπουράς. Τα φωνητικά μέρη ερμηνεύουν ο Σπύρος Λιόσης, ο Νίκος Γράψας, η Μαριώ και ο Μάριος Κώστογλου.

Δημήτρης Παπαδόπουλος: Μονάχα η αγάπη είναι λύση (2007)

Με αφορμή του δίσκο του Αντώνη Καλογιάννη «Αντίθετη πορεία» (1993) αναφερθήκαμε στον Δημήτρη Παπαδόπουλο, γιο του εμβληματικού σολίστ του μπουζουκιού Κώστα Παπαδόπουλου. Ευκαιρία λοιπόν να δούμε λίγο καλύτερα την πολύ ενδιαφέρουσα παρουσία του συγκεκριμένου καλλιτέχνη στα μουσικά μας πράγματα, όπου συμμετέχει ενεργά ήδη από τη δεκαετία του '90 είτε ως μουσικός (μπουζούκι), είτε και ως τραγουδοποιός, αφού το 1998 η Πίτσα Παπαδοπούλου είχε ερμηνεύσει δικά του τραγούδια στο δίσκο της «Μια αγάπη φτάνει», ενώ στη συνέχεια η συνάντησή του με την εξαιρετική στιχουργό Ιωάννα Αντωνοπούλου, την οποία πρωτογνωρίσαμε με μερικά πολύ όμορφα τραγούδια στο δίσκο της Καλλιόπης Βέττα «Στο φως» (1999), θα αποφέρει κάμποσα σκόρπια τραγούδια, όπως στο δίσκο «Υδροχόος» (2006) του Στέλιου Ρόκκου, για να κορυφωθεί αυτή η συνεργασία το 2007 με τη μοναδική ολοκληρωμένη κοινή δουλειά τους που εκδόθηκε από τη Legend με τίτλο «Μονάχα η αγάπη είναι λύση».

Πρόκειται για ένα συμπαθητικό κύκλο δώδεκα τραγουδιών που κινούνται μεταξύ αυθεντικού λαϊκού ήχου και λυρικής μπαλάντας με διάσπαρτα ανατολίτικα χρώματα σε ένα ομοιογενές πάντως σύνολο που αποδίδεται με φυσικά όργανα που ενορχήστρωσε ο συνθέτης μαζί με τον Πέτρο Βαρθακούρη, ενώ έχουμε και με πολύ ενδιαφέρουσες συμμετοχές. Καλοδουλεμένοι στίχοι, ιδιαίτερα εμπνευσμένοι σε κάποιες περιπτώσεις με έντονο το λυρικό στοιχείο που αποφέρει και αντίστοιχες μελωδικές στιγμές («Καλοκαιρινή βροχή μου», «Αετός», «Μονάχα η αγάπη είναι λύση») αξιοποιούνται κατάλληλα από τη μουσική του συνθέτη και το αποτέλεσμα ακούγεται εύηχο, χωρίς βέβαια εκπλήξεις ή κάποια πρωτοτυπία, που πάντως μοιάζει καλοδεχούμενο μέσα στην άνυδρη πια εδώ και χρόνια ελληνική μουσική πραγματικότητα. 

Ο ίδιος ο Δημήτρης Παπαδόπουλος είναι ο βασικός ερμηνευτής των τραγουδιών, ενώ μαζί του ως ντουέτο συμμετέχει ο Παντελής Θαλασσινός στο μελωδικό «Όνειρο». Σημαντική η παρουσία του Μανώλη Λιδάκη ως ερμηνευτή των δύο ωραιότερων ίσως τραγουδιών του δίσκου («Να σ' αγαπώ κόσμε», «Μονάχα η αγάπη είναι λύση»), ενώ η Μαρία Λούκα ερμηνεύει το τραγούδι «Ό,τι θέλει η αγάπη κάνει». Αξιοσημείωτο είναι το ορθόδοξο ζεϊμπέκικο «Ο καφές» που θυμίζει πολύ (μουσικά και ερμηνευτικά) το παλιότερο ομότιτλο τραγούδι του Ορφέα Περίδη! 

Αντώνης Καλογιάννης: Ιστορίες αγγέλων (1997)

Τέσσερα χρόνια μετά την «Αντίθετη πορεία» (1993) ο Αντώνης Καλογιάννης θα μας δώσει την τελευταία προσωπική του δισκογραφική κατάθεση με το άλμπουμ «Ιστορίες αγγέλων» που κυκλοφόρησε το 1997 από την Polydor. Με το δίσκο αυτό ο σπουδαίος ερμηνευτής, προδομένος πια και από τη φθορά της φωνής του, εγκαταλείπει τη δισκογραφία, σχεδόν 25 χρόνια πριν φύγει από τη ζωή.

Παρά τα φωνητικά προβλήματα πάντως ο δίσκος είναι ενδιαφέρων με μελωδικά χαμηλόφωνα τραγούδια, αλλά και πιο καθαρές λαϊκές στιγμές, όμορφα ενορχηστρωμένα από τον Νίκο Κούρο. Οκτώ από τα δεκατρία τραγούδια του άλμπουμ έχουν μουσική και στίχους του Γιάννη Δημητρά, τον οποίο μας είχε συστήσει ως ερμηνευτή πρώτος ο Μάνος Χατζιδάκις με τον κύκλο τραγουδιών «Ο οδοιπόρος, το μεθυσμένο κορίτσι κι ο Αλιβιάδης» (1974). 

Από τα υπόλοιπα ταργούδια του δίσκου ένα έχει μουσική και στίχους του Γιάννη Πάριου, ενώ δυο ορθόδοξα λαϊκά τραγούδια του μεγάλου μπουζουξή Στέλιου Ζαφειρίου σε στίχους του Βαγγέλη Καλογιάννη είναι και οι ωραιότερες στιγμές του δίσκου, το ένα ζεϊμπέκικο («Ή στραβός είν' ο γιαλός ή στραβά αρμενίζουμε») και το άλλο χασάπικο («Καισαριανή - Ομόνοια»). Ενδιαφέρον επίσης παρουσιάζει ένα μελοποιημένο ποίημα του Μενέλαου Λουντέμη («Οι κερασιές θ' ανθίσουνε και φέτος») σε μουσική της Αναστασίας Παπαδημητρίου, το οποίο μας είχε γίνει γνωστό πολλά χρόνια παλιότερα με την ωραία μελοποίησή του από τον Σπύρο Σαμοΐλη στο άλμπουμ «Κραυγή στα πέρατα» (1976). Ο δίσκος συμπληρώνεται με τη δεύτερη εκτέλεση του τραγουδιού «Τα 'χω όλα» σε μουσική Γιώργου Καζαντζή και στίχους Μανώλη Ρασούλη από το δίσκο «Του ταξιδιού τα κίβδηλα» (1996).

Ο τίτλος του δίσκου, αλλά και τα ένθετα σχόλια για κάθε τραγούδι γραμμένα από τον ίδιο τον ερμηνευτή έχουν μια ποιητική διάθεση, καθώς γίνονται αναφορές σε ποιητές και άλλους δημιουργούς, αγαπημένους προφανώς του ίδιου (Οδυσσέας Ελύτης, Δημήτρης Χριστοδούλου, Τάσος Λειβαδίτης, Δημήτρης Λάγιος). Φροντισμένη έκδοση με πλούσιο ένθετο. Μπουζούκι παίζει και πάλι ο Γιάννης Μπιθικώτσης, ενώ στα φωνητικά συμμετέχουν ο Γιάννης Πάριος και ο Γιάννης Δημητράς.

Αντώνης Καλογιάννης: Αντίθετη πορεία (1993)

Από τις αρχές της δεκαετίας του '80 ο Αντώνης Καλογιάννης ανέπτυξε μια σταθερή προσωπική δισκογραφία επιλέγοντας να κινηθεί κυρίως στο χώρο του ελαφρολαϊκού τραγουδιού που του απέφερε πολλές εμπορικές και καλλιτεχνικές επιτυχίες. 

Αίφνης όμως το 1993, πιθανότατα έχοντας επίγνωση ότι το φωνητικό του μέταλλο είχε αρχίσει να χάνει εκείνο το ιδιαίτερα εκφραστικό του χρώμα, αποφάσισε να κάνει μια στροφή σε «αντίθετη πορεία» καταφεύγοντας σε πιο καθαρά λαϊκά μονοπάτια. Έτσι τη χρονιά εκείνη μας έδωσε τη 16η κατά σειρά προσωπική του δουλειά με τον σημαδιακό τίτλο «Αντίθετη πορεία» και με υλικό σε φόρμες ορθόδοξα λαϊκές επιλέγοντας βέβαια και τους κατάλληλους συνεργάτες για το πολύ καλό αποτέλεσμα που συνιστά η συγκεκριμένη έκδοση.

Έχουμε λοιπόν έναν κύκλο δώδεκα λαϊκών τραγουδιών που συνέθεσαν ο Βαγγέλης Κορακάκης, ο Θοδωρής Παπαδόπουλος, ο Χρήστος Φιλίππου και ο Γιώργος Αρσενίδης, στον οποίο πρώτος ο Αντώνης Καλογιάννης άνοιξε το δρόμο προς τη δισκογραφία στον προηγούμενο μόλις δίσκο του. Στίχους έγραψαν οι: Ανδρέας Παράσχος, Γιώργος Κλεφτογιώργος, Αντώνης Πετράτος, Ανθούλα Αθανασιάδου, Φοίβος Γαβρής και Χριστόφορος Μπαλαμπανίδης. Ξεχωρίζουν ασφαλώς τα δύο στέρεα λαϊκά τραγούδια του αρχιμάστορα του είδους Βαγγέλη Κορακάκη («Δεν έχω αγάπη», «Κάτσε και σκέψου μια στιγμή»). Πάντως τη λαϊκή ταυτότητα του δίσκου επισφραγίζουν δύο κλασικά ρεμπέτικα σε επανεκτέλεση, ένα του Βασίλη Τσιτσάνη («Το σκαλοπάτι σου») κι ένα του Μπαγιαντέρα («Η νυχτερίδα»). Μάλιστα στο τραγούδι του Τσιτσάνη τον Καλογιάννη συνοδεύει ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου!

Την ενορχήστρωση επιμελήθηκε ο Νίκος Κούρος. Μπουζούκι παίζει ο Κώστας Παπαδόπουλος, καθώς και ο γιος του Δημήτρης Παπαδόπουλος, ενώ στα φωνητικά συμετέχει η Κατερίνα Κόρου.

Αντώνης Καλογιάννης: Σε ανύποπτο χρόνο (1991)

Μετά τη μέτρια προηγούμενη δουλειά του («Επικίνδυνα παιχνίδια») το 1991 ο Αντώνης Καλογιάννης επέστρεψε με καινούργιο υλικό σαφώς μεγαλύτερου ενδιαφέροντος, παρά την ανομοιογένεια του ύφους, καθώς πρόκειται για μια πολυσυνεργατική δουλειά. Ο δίσκος επιγράφεται «Σε ανύποπτο χρόνο» και περιλαμβάνει δέκα καλογραμμένα τραγούδια με τις υπογραφές του Νότη Μαυρουδή, του Μάριου Τόκα και του Σταμάτη Κραουνάκη, καθώς και δύο πρωτοεμφανιζόμενων συνθετών, του Γιώργου Αρσενίδη και του Πάνου Γεωργιάδη.

Ο Μάριος Τόκας, συνεργάτης του τραγουδιστή από τα παλιά, έγραψε δυο ευαίσθητα τραγούδια («Τις ώρες που σε θέλω», «Μ' ένα ταγκό το χρόνο σταματώ») σε στίχους των Χριστόφορου Μπαλαμπανίδη και Ανδρέα Νεοφυτίδη. Το τραγούδι «Μοίρες» σε μουσική Σταμάτη Κραουνάκη και στίχους Λίνας Νικολακοπούλου αποδίδεται σε δεύτερη εκτέλεση και προέρχεται από το άλμπουμ «Μαμά γερνάω» (1988). Σε δεύτερη εκτέλεση επίσης ακούγεται το υπέροχο «Ίσως φταίνε τα φεγγάρια» από τον ομώνυμο δίσκο του Νότη Μαυρουδή σε στίχους Τάσου Σαμαρτζή που είχε εκδοθεί ένα χρόνο νωρίτερα.

Το δίσκο συμπληρώνουν τρία διασκευασμένα ξένα τραγούδια με ελληνικούς στίχους του Ανδρέα Νεοφυτίδη. Ανάμεσά τους και το αγαπημένο «Χόρεψέ με» («Dance Me to the End of Love») του διάσημου Καναδού τραγουδοποιού Leonard Cohen. Την ενορχήστρωση του υλικού επιμελήθηκε ο Γιάννης Ιωάννου. Στο μπουζούκι και πάλι ο Γιάννης Μπιθικώτσης. Στα φωνητικά συμμετέχουν οι: Σοφία Βόσσου, Αγγελική Γαΐτη, Ράνια Διζικιρίκη, Νίκος και Ζανίνα Πηλιούρη.

Αλέξης Παπαδημητρίου, Αντώνης Καλογιάννης: Επικίνδυνα παιχνίδια (1990)

Η τακτική ετήσια δισκογραφική παρουσία του Αντώνη Καλογιάννη θα αποφέρει το 1990 το 14ο προσωπικό του άλμπουμ με τίτλο «Επικίνδυνα παιχνίδια» που περιλαμβάνει δέκα τραγούδια ελαφρολαϊκού ύφους γραμμένα από τον εμπορικό συνθέτη Αλέξη Παπαδημητρίου, δημιουργό πολλών σουξε της εποχής μέσα από τις συνεργασίες του με πρωτοκλασάτα ονόματα του ελληνικού πενταγράμμου, όπως η Μαρινέλλα, ο Γιάννης Πάριος, ο Γιάννης Πουλόπουλος και φυσικά ο Αντώνης Καλογιάννης.

Οι στίχοι των τραγουδιών ανήκουν στην πολυγραφότατη στιχουργό της νεότερης γενιάς Εύη Δρούτσα, η οποία μόλις δυο χρόνια νωρίτερα είχε κάνει τα πρώτα δισκογραφικά της βήματα συνεργαζόμενη πάλι με τον Αλέξη Παπαδημητρίου στα άλμπουμ «Δίχως τίτλο» (με τη Νέλλη Μάνου) και «Τολμώ» (με τη Μαρινέλλα). Στιχουργική απλή, χωρίς κάποια πρωτοτυπία, σχεδόν διεκπεραιωτικού χαρακτήρα, όπως και η μουσική του συνθέτη που δεν προσθέτει κάτι στο ενεργητικό του σπουδαίου ερμηνευτή. Η ενορχήστρωση μάλιστα που επιμελήθηκε ο ίδιος ο συνθέτης στηρίζεται υπερβολικά στα ηλεκτρονικά ηχοχρώματα του συνθεσάιζερ αφαιρώντας τη φυσικότητα του ήχου που θα ταίριαζε καλύτερα στο ερμηνευτικό ύφος του Καλογιάννη σε μια περίοδο μάλιστα που δυστυχώς τα σημάδια του χρόνου μοιάζει να έχουν επηρεάσει το χρώμα της φωνής του. 

Τρία τραγούδια («Στην απέναντι την όχθη», «Ώρα μηδέν», «Ατέλειωτη παρτίδα») ξεχωρίζουν κάπως μέσα στη μετριότητα του υλικού, το οποίο στη γενική του αίσθηση ηχεί σαν ένα ψυχρό εργαστηριακό κατασκεύασμα. Στο τραγούδι «Ώρα μηδέν» τον Αντώνη Καλογιάννη συνοδεύει η Αλέξια, ενώ στα φωνητικά συμμετέχουν η Λία Βίσση, η Κατερίνα Αδαμαντίδου και η Εύα Τσελίδου. Μικρές ανάσες φυσικού ήχου προσφέρουν το μπουζούκι και το μαντολίνο που παίζει ο Γιάννης Μπιθικώτσης.

Αντώνης Καλογιάννης: Τι ώρα να 'ναι (1989)

Χθες, 11 Φεβρουαρίου, συμπληρώθηκαν πέντε χρόνια απουσίας ενός μεγάλου ερμηνευτή με χαρακτηριστική βραχνή φωνή, χαμηλόφωνη και πάντα εκφραστική που μας σύστησε πρώτος ο Μίκης Θεοδωράκης στα χρόνια του δικτατορικού ακόμη καθεστώτος και που στη συνέχεια διεύρυνε εντυπωσιακά το ερμηνευτικό του πεδίο με σημαντικές συνεργασίες που έχουν αποτυπωθεί σε πάμπολλους προσωπικούς δίσκους, ιδιαίτερα κατά τις δεκαετίες του '80 και '90. 

Βεβαίως και μιλώ για τον Αντώνη Καλογιάννη (1940-2021) που πρωτοανέβηκε στο πάλκο στα μέσα της δεκαετίας του '60, ενώ στη συνέχεια έγινε βασικό και αναντικατάστατο μέλος της ομάδας του Μίκη Θεοδωράκη συμμετέχοντας στις παγκόσμιες περιοδείες του και στις αμέτρητες ηχογραφήσεις έργων του. Κατά τη δεκαετία του '70 ξεκίνησε τα ανοίγματά του και σε άλλους συνθέτες, όπως ο Δήμος Μούτσης, ο Μίμης Πλέσσας, ο Γιώργος Γιαννουλάτος, ο Γρηγόρης Σουρμαΐδης, ο Αργύρης Κουνάδης και ο Χρήστος Γκάρτζος, ενώ από το ξεκίνημα της επόμενης δεκαετίας έδινε σταθερά το δισκογραφικό του παρών κάθε χρόνο με μια μεγάλη σειρά προσωπικών δίσκων συνεργαζόμενος με τους συνθέτες Μάριο Τόκα, Δημήτρη Λάγιο, Σπύρο Παπαβασιλείου, Αλέξη Παπαδημητρίου, Ηλία Ανδριόπουλο και άλλους. 

Το 1989 βρίσκει τον Αντώνη Καλογιάννη με διπλή δισκογραφική παρουσία, μια συμμετοχή στο δίσκο «Τα λόγια της αγάπης» του Ηλία Ανδριόπουλου και μια ολοκληρωμένη δουλειά με τίτλο «Τι ώρα να 'ναι». Η δεύτερη αποτελεί και τη 13η κατά σειρά προσωπική του δισκογραφική κατάθεση, ένα άλμπουμ με δεκατρία χαμηλόφωνα λαϊκά τραγούδια, τα περισσότερα σε μουσική του Κώστα Νικολόπουλου και στίχους του Βασίλη Μαστροκώστα. Ο Κώστας Νικολόπουλος είναι ένας συνθέτης που ξεκίνησε από το παλιό ποπ συγκρότημα Charms κι έκανε αισθητή την παρουσία του το 1981 ως συνθέτης του δίσκου «Παράπονα της πλώρης» με αποκλειστικό ερμηνευτή τον Γρηγόρη Μπιθικώτση. 

Ο δίσκος πάντως ξεκινάει με το θαυμάσιο λυρικό τραγούδι «Τα λόγια της αγάπης» από τον ομότιτλο δίσκο του Ηλία Ανδριόπουλου (όπου ακουγόταν σε οργανική μορφή) με στίχους του Μάνου Ελευθερίου. Ο Γιάννης Πάριος συμμετέχει επίσης ως συνθέτης με τρία τραγούδια, ενώ ο Μάριος Τόκας υπογράφει το μελωδικό βαλσάκι «Έλσα» σε στίχους του Κύπριου Ανδρέα Νεοφυτίδη. Στα φωνητικά συμμετέχει η Άλκηστις Πρωτοψάλτη. Μπουζούκι παίζουν ο Γιάννης Μπιθικώτσης και ο Χρήστος Κωνσταντίνου. Την ενορχήστρωση και διευύθυνση ορχήστρας επιμελήθηκε ο Γιάννης Ιωάννου.

Τζένη Βάνου: Τα ερωτικά του '60 (1995)

Η πρώτη και σημαντικότερη φάση της καριέρας της Τζένης Βάνου (1959-1965) δισκογραφικά είναι μοιρασμένη ανάμεσα στις εταιρείες Columbia (1959-1961) και Philips (1962-1964), ενώ στη συνέχεια είχε ένα σύντομο πέρασμα από τη Lyra, ώσπου αποφάσισε να εγκαταλείψει την εγχώρια μουσική σκηνή και να αναζητήσει την τύχη της στην Αμερική. Είδαμε χθες μια αντιπροσωπευτική ανθολογία με επιλεγμένες στιγμές από τα χρόνια της Columbia, οπότε σήμερα θα περάσουμε σε μια ανάλογη ανθολογία που καλύπτει της τριετία της Philips (1962-1964).

Το 1995 λοιπόν από τη Mercury εκδόθηκε μια αναδρομική συλλογή με 16 τραγούδια της Τζένης Βάνου από την περίοδο 1962-1964. Τίτλος της συλλογής: «Τα ερωτικά του ΄60». Όπως φαίνεται κι από τον τίτλο, έχουμε μια ανθολογία τραγουδιών ερωτικής θεματολογίας στο τυπικό ύφος του «ελαφρού» τραγουδιού της εποχής που υπηρέτησε με ζήλο και υψηλή ερμηνευτική ποιότητα η Τζένη Βάνου. Μαζί της σταθερά ο μέντοράς της Μίμης Πλέσσας που υπογράφει τη μουσική σε τέσσερα τραγούδια, όσα και ο συνθέτης και μαέστρος Κώστας Κλάββας, ενώ από δύο υπογράφουν ο Κώστας Καπνίσης, ο Αργύρης Κουνάδης και ο Σπήλιος Μεντής κι από ένα ο Γιώργος Μουζάκης και ο Λυκούργος Μαρκέας. Στίχους έχουν γράψει οι: Γιάννης Ιωαννίδης, Χρήστος και Γιώργος Γιαννακόπουλος, Κώστας Κινδύνης, Αλέξης Αλεξόπουλος, Μίνως Αργυράκης, Τάσος Μαστοράκης, Γιάννης Δαλιανίδης και Σπήλιος Μεντής.

Τα περισσότερα τραγούδια προέρχονται από δίσκους 45 στροφών της εποχής με εξαίρεση δύο («Απόψε», «Θαρθείς και θα με βρεις») που πρωτοκυκλοφόρησαν πολύ αργότερα στο άλμπουμ «Τι να πρωτοθυμηθώ» (1985) του Μίμη Πλέσσα. Παλιότερα όλων (ηχογραφημένα το 1962) είναι δυο υπέροχες μπαλάντες του Αργύρη Κουνάδη σε στίχους του ζωγράφου Μίνου Αργυράκη («Ανεμώνη, «Μικρή μου σελήνη»). Από τα υπόλοιπα τραγούδια αξίζει να επισημάνουμε ότι το «Θαρθείς και θα με βρεις» του Μίμη Πλέσσα είχε λάβει το πρώτο βραβείο στο Φεστιβάλ Τραγουδιού του Βελγίου (1964), ενώ τα δύο μεγάλα σουξέ της συλλογής, το «Θέλω κοντά σου να μείνω» (του Γιώργου Μουζάκη) και «Το αμαξάκι» (του Κώστα Καπνίση), ερμηνεύονται σε ντουέτο από τη Τζένη Βάνου και τον στενό τότε συνεργάτη της Γιάννη Βογιατζή.

Τζένη Βάνου: Τα πρώτα μου τραγούδια (1959-1964)

Η μεγάλη Ελληνίδα ερμηνεύτρια Τζένη Βάνου (1939-2014), κατά κόσμον Ευγενία Βραχνού, έφυγε από τη ζωή πριν από 12 χρόνια, στις 5 Φεβρουαρίου 2014, ενώ σαν σήμερα ήρθε στη ζωή γεννημένη στην Αθήνα στις 10 Φεβρουαρίου 1939 (κατ' άλλους το 1936). Πολύ μικρή βρέθηκε να τραγουδά δίπλα στον Νίκο Γούναρη, όπου τη γνώρισε ο Μίμης Πλέσσας, ο πρώτος και μεγαλύτερος μέντορας της καριέρας της, ο άνθρωπος που την έβαλε στη δισκογραφία το 1959 με το τραγούδι «Αστέρι αστεράκι» και της χάρισε το πρώτο βραβείο στο Φεστιβάλ Τραγουδιού της Θεσσαλονίκης το 1964 με το τραγούδι «Τώρα». 

Η πρώτη φάση της καριέρας της (1959-1965), αρχικά στην Columbia και στη συνέχεια στη Philips, ήταν και η σημαντικότερη, γιατί τότε καθιερώθηκε ως όνομα πρώτης γραμμής στο ελληνικό πεντάγραμμο μέσα από δεκάδες όμορφα τραγούδια που της έγραψαν οι πιο διαπρεπείς συνθέτες του λεγόμενου «ελαφρού» τραγουδιού, όπως ο Κώστας Γιαννίδης, ο Γιώργος Μουζάκης, ο Μίμης Πλέσσας, ο Κώστας Καπνίσης, ο Κώστας Κλάββας, ο Νίκι Γιάκοβλεφ, ο Γεράσιμος Λαβράνος, αλλά και ο Μίκης Θεοδωράκης με τον Μάνο Χατζιδάκι. Στη συνέχεια η καριέρα της φάνηκε να περιέρχεται σε στασιμότητα κι έτσι αποφάσισε να φύγει στην Αμερική, όπου παρέμεινε για μερικά χρόνια, χωρίς σπουδαία αποτελέσματα. 

Επιστρέφοντας στην Ελλάδα με το ξεκίνημα της επόμενης δεκαετίας αποφάσισε να κάνει τη μεγάλη στροφή στην καριέρα της προσχωρώντας στο χώρο του ελαφρολαϊκού τραγουδιού που την ξανάφερε δυναμικά στο προσκήνιο και της χάρισε μεγάλες επιτυχίες και μια διαρκή παρουσία στο δισκογραφικό πεδίο που κράτησε ως τα τέλη της δεκαετίας του '90. Στο διάστημα αυτό είχε δίπλα της και πάλι σημαντικούς δημιουργούς, σταθερά τον Μίμη Πλέσσα, αλλά κι άλλους συνθέτες, όπως ο Γιώργος Κατσαρός, ο Τόλης Βοσκόπουλος, ο Χρήστος Νικολόπουλος, ο Τάκης Μουσαφίρης, ο Αλέκος Χρυσοβέργης, ο Γιώργος Κριμιζάκης και ο Αλέξης Παπαδημητρίου. Μετά το 2000 εγκατέλειψε τη δισκογραφία και περιορίστηκε σε σποραδικές ζωντανές εμφανίσεις σε επιλεγμένα μαγαζιά.

Το άλμπουμ «Τα πρώτα μου τραγούδια» (1959-1964) κυκλοφόρησε από την ΕΜΙ Columbia το 1984 κι αποτελεί μια αντιπροσωπευτική ανθολόγηση των πρώτων ηχογραφήσεων της Τζένης Βάνου για λογαριασμό της συγκεκριμένης εταιρείας. Πρόκειται για μια συλλογή 16 τραγουδιών που καλύπτουν ουσιαστικά την τριετία 1959-1961 μαζί με ένα μεταγενέστερο τραγούδι του 1964. Παλιότερα όλων (ηχογραφήσεις του 1959) είναι τα τραγούδια «Της αυλής σου το φεγγάρι» των Μίμη Πλέσσα και Κώστα Πρετεντέρη και το κινηματογραφικό «Γκρίζο γατί» του Μάνου Χατζιδάκι και του Αλέκου Σακελλάριου (γνωστό βέβαια κυρίως με τη φωνή της Αλίκης Βουγιουκλάκη), ενώ νεότερο (ηχογράφηση του 1964) είναι το τραγούδι «Η σκλάβα» των Γιώργου Μουζάκη και Γιώργου Γιαννακόπουλου. Η συλλογή πάντως περιλαμβάνει πολλά ακόμη όμορφα τραγούδια, από τα οποία ξεχωρίσουν κυρίως τα εξής: «Αν σ' αρνηθώ», «Πέρασε ήλιε». «Από σένα αρχίζουν όλα», «Η αγάπη μας» (όλα του Μίμη Πλέσσα) και το υπέροχο «Ξύπνα αγάπη μου» του Κώστα Γιαννίδη σε δεύτερη εκτέλεση, το τραγούδι που έκανε διάσημη τη Νάνα Μούσχουρη με το πρώτο βραβείο που απέσπασε στο Φεστιβάλ Μεσογειακού Τραγουδιού της Βαρκελώνης το 1960.

Αξιοσημείωτο είναι ότι κάποια τραγούδια, παρά το «ελαφρό» τους ύφος, έχουν στην ορχήστρα τους και μπουζούκι - σε μια εποχή που στο ΕΙΡ (Εθνικό Ίδρυμα Ραδιοφωνίας) δεν επιτρεπόταν να ακούγονται τραγούδια με μπουζούκι - και μάλιστα με κορυφαίους σολίστες της εποχής, όπως ο Κώστας Παπαδόπουλος, ο Λάκης Καρνέζης, ο Χάρης Λεμονόπουλος και ο Στέλιος Μακρυδάκης. Στην εκτέλεση των τραγουδιών συμμετέχουν οι ορχήστρες διαφόρων συνθετών, όπως του Μίμη Πλέσσα, του Γιώργου Μουζάκη, του Κώστα Καπνίση και του Γιώργου Κατσαρού, ενώ στα φωνητικά κάποιων τραγουδιών συμμετέχουν ο Δημήτρης Μπαξεβανάκης, ο Γιάννης Μάνος και το Τρίο Μπελκάντο.