Μαρινέλλα: Σ' αγαπώ (1979)

Δυο μήνες σχεδόν μετά το θάνατό της έχουμε σήμερα μια καλύτερη αφορμή, για να επανέλθουμε στη δουλειά της, γιατί σαν σήμερα, στις 19 (ή 20;) Μαΐου 1938, γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη η Κυριακή Παπαδοπούλου, η μεγάλη Μαρινέλλα. Πρωτοανέβηκε στο πάλκο μόλις στα 18 της χρόνια (1956) κι ένα χρόνο αργότερα μπήκε στη δισκογραφία συνοδεύοντας φωνητικά τον Στέλιο Καζαντζίδη, με τον οποίο έμελλε να συμπορευτεί ως τα μέσα της επόμενης δεκαετίας, αρχικά ως συνοδευτική φωνή και στη συνέχεια και ως σύζυγός του, αφού παντρεύτηκαν το 1965, αν και ο γάμος τους δεν κράτησε παρά ένα μόλις χρόνο. Στη συνέχεια ξεκίνησε τη θριαμβευτική προσωπική της πορεία στο τραγούδι που την ανέδειξε σύντομα στο μεγαλύτερο γυναικείο όνομα του ελληνικού πενταγράμμου. Το δεύτερο μισό μάλιστα της δεκαετίας του '70 στάθηκε η περίοδος της μεγαλύτερης εμπορικής της καταξίωσης, πρώτα με το περίφημο «Ρεσιτάλ» (1976) του Κώστα Χατζή και λίγο αργότερα με το δημοφιλέστατο άλμπουμ «Η Μαρινέλλα του σήμερα...» (1978) με τραγούδια του Γιώργου Χατζηνάσιου.

Στο παρόν αφιέρωμά μας λοιπόν από τη σημείο αυτό θα πιάσουμε το νήμα της προσωπικής δισκογραφίας της μεγάλης ερμηνεύτριας ως το τέλος της επόμενης δεκαετίας, μια περίοδο που την κράτησε σταθερά στην πρώτη γραμμή της εμπορικότητας, αν και η ποιότητα του ρεπερτορίου της δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να συγκριθεί με την ποιότητα του υλικού που ερμήνευε στο παρελθόν, παρόλο που και πάλι είχε σποραδικές συνεργασίες με παλιότερους δημιουργούς, όπως ο Κώστας Χατζής («Το ταμ ταμ» 1980,  «Συνάντηση» 1987) και ο Γιώργος Χατζηνάσιος («Για σένα τον άγνωστο» 1983).

Το 1979 λοιπόν η Μαρινέλλα παρουσίασε το άλμπουμ «Σ' αγαπώ» με δώδεκα ερωτικά τραγούδια ελαφρολαϊκού κυρίως ύφους. Ο Νίκος Ιγνατιάδης έγραψε τρία από τα τραγούδια του δίσκου σε στίχους του Μάνου Κουφιανάκη και του Γιάννη Πάριου, όλα σε ρυθμούς «ντίσκο» που ήταν ο κυρίαρχος ήχος της εποχής. Το τραγούδι «Καλύτερα» γνώρισε τη μεγαλύτερη απήχηση στο κοινό της εποχής, όπως και το διασκευασμένο «Η αγάπη μας γιορτή» των Robert Palmer James και Pierro Trombetto με ελληνικούς στίχους πάλι του Γιάννη Πάριου. Στο ομότιτλο τραγούδι, σύνθεση του Γιάννη Αξιώτη με στίχους του Νάσου Νανόπουλου, συμμετέχει και ο Τόλης Βοσκόπουλος, σύζυγος εκείνη τη εποχή της Μαρινέλλας. Επίσης στην τρυφερή μπαλάντα «Περιμένω μόνο εσένα» των Γιώργου Κατσρού και Σόφης Ζαννίνου συνοδεύουν οι Αδελφοί Τζαβάρα. Τραγούδια επίσης έγραψαν ο Θανάσης Πολυκανδριώτης, η Νινή Ζαχά και ο Νίκος Τζαβάρας.

Την ενορχήστρωση του δίσκου επιμελήθηκε ο μαέστρος και συνθέτης Κώστας Κλάβας, εκτός από τα τραγούδια του Νίκου Ιγνατιάδη και του Γιώργου Κατσαρού που ενορχήστρωσαν και διηύθυναν οι ίδιοι.

Ελλη Πασπαλά, Σταύρος Λάντσιας, David Lynch: Trio (2001)

Η τρίτη προσωπική δουλειά της Έλλης Πασπαλά που ολοκληρώνει το μικρό αυτό αφιέρωμα έχει τίτλο «Trio» κι εκδόθηκε το 2001 από τη Wea. O τίτλος υποδηλώνει το συγκεκριμένο τζαζ μουσικό σχήμα που είχε δημιουργήσει εκείνη την εποχή η σπουδαία ερμηνεύτρια, η οποία συνέπραξε με τον David Lynch (στο σαξόφωνο) και τον Σταύρο Λάντσια (στο πιάνο) για μια μεγάλη σειρά ζωντανών εμφανίσεων σε επιλεγμένους χώρους στην Ελλάδα, αλλά και στο εξωτερικό, γνωρίζοντας παντού τη θερμή υποδοχή του κοινού. Κι ακριβώς αυτή η θετική ανταπόκριση οδήγησε και στην έκδοση του συγκεκριμένου δίσκου που βασίστηκε σε ζωντανή ηχογράφηση του προγράμματος που παρουσίασαν τον Γενάρη του 2001 στη μουσικό χώρο Σφεντόνα.

Ακούγοντας κανείς το χορταστικό υλικό του δίσκου (διάρκειας περίπου 71 λεπτών) εισπράττει απλόχερα το πηγαίο ταλέντο των τριών εκλεκτών καλλιτεχνών, οι οποίοι επιχείρησαν μια τολμηρή ανάπλαση ενός δοκιμασμένου μουσικού υλικού (προερχόμενου κυρίως από την προσωπική τους δισκογραφία) φωτίζοντας αθέατες πλευρές του ή προτείνοντας νέους τρόπους ακρόασής του και μάλιστα συνταιριάζοντας σε ένα αρμονικό σύνολο ένα φαινομενικά ετερόκλητο υλικό που περιλαμβάνει συνθέσεις του Μάνου Χατζιδάκι, του Στάμου Σέμση, του Σωκράτη Μάλαμα, του Παναγιώτη Καλαντζόπουλου και της Ευανθίας Ρεμπούτσικα μαζί με τον απαραίτητο Nino Rota, αλλά και οργανικά θέματα του Σταύρου Λάντσια και του David Lynch. 

Η «χημεία» των τριών καλλιτεχνών μοιάζει τόσο λειτουργική, ώστε ο Παναγιώτης Καλαντζόπουλος να τους έχει χαρακτηρίσει ως «Τρεις επί σκηνής και όργανα για δεκατρείς»! Κι αυτό δεν είναι υπερβολή, αφού τα κομμάτια (φωνητικά ή οργανικά) αποδίδονται με ποικίλους οργανικούς συνδυασμούς που διεκπεραιώνουν εξολοκλήρου οι τρεις συνεργάτες. Η Πασπαλά κάνει τα φωνητικά, αλλά παίζει και πιάνο. Ο David Lynch παίζει διαφόρων τύπων σαξόφωνο, αλλά και πίκολο φλάουτο, ενώ ο Σταύρος Λάντσιας παίζει πιάνο, αλλά και κρουστά! Αξιοσημείωτο είναι ότι στο δίσκο ακούγεται κι ένα ακυκλοφόρητο τραγούδι με τίτλο «Η μεγάλη διαφορά» σε μουσική της Ευανθίας Ρεμπούτσικα και στίχους του Άρη Δαβαράκη από τη θεατρική παράσταση «Αυτό να το κάψεις».

Η Έλλη Πασπαλά στο Μέγαρο Μουσικής (1993)

Η αρχή της προσωπικής δισκογραφίας της Έλλης Πασπαλά σημειώθηκε το 1988 με το άλμπουμ «Στη λάμψη του φεγγαριού», για να ακολουθήσουν οι δύο επόμενες προσωπικές της δουλειές, με πρωτότυπο αυτή τη φορά υλικό («Το νησί των Λωτοφάγων», «Living a Lie»), που κυκλοφόρησαν στο διάστημα 1990-1993 αποκλειστικά με συνθέσεις του σολίστ της βιόλας και συνθέτη Στάμου Σέμση, του δημιουργού που συνδέθηκε μαζί της για πολλά χρόνια και έχει υπογράψει το μεγαλύτερο μέρος των πρωτότυπων τραγουδιών της. 

Την ίδια χρονιά (1993) που εκδόθηκε ο δίσκος «Living a Lie», κυκλοφόρησε από την ΑΚΤΗ και μια δεύτερη προσωπική δουλειά της Πασπαλά με τίτλο «Η Έλλη Πασπαλά στο Μέγαρο Μουσικής» και όπως εύκολα καταλαβαίνει κανείς, πρόκειται για ένα άλμπουμ με ζωντανές ηχογραφήσεις από το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών. Για την ακρίβεια, ο τότε καλλιτεχνικός διευθυντής του Μεγάρου Θάνος Μικρούτσικος προσκάλεσε την ερμηνεύτρια να παρουσιάσει ένα δικό της πρόγραμμα ενταγμένο στο πλαίσιο της σειράς «Το τραγούδι». Η συναυλία δόθηκε στις 29 Ιανουαρίου 1993 στην Αίθουσα Δημήτρη Μητρόπουλου του Μεγάρου, όπου και ηχογραφήθηκε, αν και στο δίσκο αποτυπώθηκε μέρος του ευρύτερου προγράμματος, το οποίο βασίστηκε σε μια δειγματοληπτική επισκόπηση του ελληνικού και διεθνούς τραγουδιού. Ο δίσκος έχει για πρόλογο και επίλογο δύο έξοχα δείγματα του αυθεντικού λαϊκού τραγουδιού μας, το αργό χασάπικο «Λίγα ψίχουλα αγάπης» του Σταύρου Τζουανάκου και το δυνατό ζεϊμπέκικο «Άνοιξε γιατί δεν αντέχω» του Γιάννη Παπαϊωάννου. Από το ελληνικό ρεπερτόριο έχουμε επίσης τραγούδια του Βασίλη Τσιτσάνη, του Νίκου Ξυδάκη, του Σταμάτη Κραουνάκη και του Γιώργου Ανδρέου, ενώ από το διεθνές τραγούδι έχουμε συνθέσεις των David Byrne, Cole Porter, Tom Waits, Kurt Weill, Henry Mancini, Bill Withers και Bob Telson. 

Τα τραγούδια ερμηνεύονται είτε στη γυμνή μορφή του lied (φωνή και πιάνο), είτε με λιτό τζαζ συνοδευτικό σχήμα αποτελούμενο από τους David Lynch (σαξόφωνο, φλάουτο, κρουστά), Τάκη Φαραζή (πιάνο), Αλέξανδρο Παρασκευόπουλο (ηλεκτρικό μπάσο), Στέφανο Λογοθέτη (τύμπανα, φωνητικά) και Γιώργο Ζαχαρίου (πιάνο). Το αποτέλεσμα ηχεί θαυμάσιο και η ερμηνεύτρια καταφέρνει να αναδείξει τη διαχρονική γοητεία των σπουδαίων αυτών τραγουδιών μέσα από την ακαταμάχητη εκφραστική της δύναμη.

Ελλη Πασπαλά: Στη λάμψη του φεγγαριού (1988)

Με αφορμή τα σημερινά της γενέθλια θα σταθούμε για λίγο σε μια σειρά προσωπικών δίσκων της εκλεκτής ερμηνεύτριας Έλλης Πασπαλά, η οποία γεννήθηκε στις 17 Μαΐου 1957 στη Νέα Υόρκη, όπου μάλιστα πήρε τα πρώτα μουσικά της μαθήματα φοιτώντας στη Manhattan School of Music παράλληλα με μαθήματα υποκριτικής. Στην Ελλάδα εγκαταστάθηκε οριστικά το 1982 και ξεκίνησε αμέσως την ελληνική της καριέρα δίπλα στον Μάνο Χατζιδάκι συμμετέχοντας σε αρκετές δουλειές του συνθέτη, όπως: «Πορνογραφία» (1982), «Οι μπαλάντες της Οδού Αθηνάς» (1983), «Memed γεράκι μου» (1984), «Ρωμαϊκή Αγορά» (1986) και «Λαϊκή Αγορά» (1987). Στην συνέχεια ηχογράφησε μια πολύ ενδιαφέρουσα σειρά προσωπικών δίσκων συμμετέχοντας παράλληλα και σε δίσκους άλλων καλλιτεχνών της νεότερης γενιάς, όπως: Ηλίας Λιούγκος, Νίκος Ξυδάκης, Σταμάτης Κραουνάκης, Νίκος Κυπουργός, Λένα Πλάτωνος, Χάρης και Πάνος Κατσιμίχας, Στάμος Σέμσης, Παναγιώτης Καλαντζόπουλος, Ευανθία Ρεμπούτσικα και πολλοί άλλοι.

Το μικρό μας αφιέρωμα στην ερμηνεύτρια θα περιλάβει τρεις προσωπικές δουλειές της που κυκλοφόρησαν κατά το διάστημα 1988-2001, στις οποίες δεν ερμηνεύει πρωτότυπο υλικό, αλλά αποκλειστικά επανεκτελέσεις ή ζωντανές εκτελέσεις επιλεγμένων τραγουδιών από το ελληνικό και διεθνές ρεπερτόριο. Η αρχή έγινε το 1988 με το άλμπουμ «Στη λάμψη του φεγγαριού» που αποτελεί και τον πρώτο προσωπικό της δίσκο, ο οποίος ήρθε αμέσως μετά την ολοκλήρωση του κύκλου συνεργασίας της με τον Μάνο Χατζιδάκι. Το άλμπουμ περιλαμβάνει αποκλειστικά ξενόγλωσσο υλικό, επιλεγμένα δηλαδή κλασικά τραγούδια από την Ευρώπη και την Αμερική που αποδίδει με υψηλής ποιότητας εκφραστική δύναμη σε τέσσερις διαφορετικές γλώσσες, αγγλικά γερμανικά, ιταλικά και γαλλικά. Δοκιμάζει με τόλμη τις φωνητικές της δυνατότητες σε ιδιαίτερα απαιτητικό υλικό με διάσημες υπογραφές δημιουργών του σκηνικού κυρίως χώρου, όπως οι: Kurt Weill (και Brecht), Nino Rota και Nicola Piovani, Maurice Jauber, Randy Newman, Lina Wertmuller και Michel Jonasz.

Ατμοσφαιρικές ενορχηστρώσεις διαμορφώνουν μια μυσταγωγική ηχητική πανδαισία με τη φροντίδα του πιανίστα Θεόδωρου Κοτεπάνου και τη συνδρομή μιας σειράς κορυφαίων σολίστ ακουστικών οργάνων, μεταξύ των οποίων οι παλαίμαχοι Δημήτρης Βράσκος (βιολί, μαντολίνο) και Ανδρέας Ροδουσάκης (κοντραμπάσο), ο Στάμος Σέμσης (βιολί, βιόλα), ο Σωτήρης Ταχιάτης (βιολοντσέλο), η Στέλλα Κυπραίου (κιθάρα), ο Νίκος Γκίνος (κλαρίνο), ο Νίκος Αντύπας (κρουστά), ο Σωκράτης Άνθης (τρομπέτα) και ο Βαγγέλης Σκούρας (κόρνο).

Χαράλαμπος Βασιλειάδης (Τσάντας): 30 Χρόνια Τραγούδια

Συμπληρώνονται σήμερα 56 χρόνια από την αποδημία ενός από τους μεγαλύτερους και παραγωγικότερους στιχουργούς που ανέδειξε το ελληνικό τραγούδι συνολικά και το λαϊκό ειδικότερα. Ο λόγος για τον σπουδαίο Χαράλαμπο Βασιλειάδη (1902-1970), γνωστό στο παλιό λαϊκό σινάφι ως Τσάντα ή και Ταμβάκη, ο οποίος έφυγε από τη ζωή στις 16 Μαΐου 1970, αφού πρόλαβε να μας χαρίσει εκατοντάδες υπέροχα τραγούδια. Υπολογίζεται ότι έγραψε κάπου 1500-2000 τραγούδια από το 1939 που πρωτοεμφανίστηκε στο χώρο, αν και η κακή του συνήθεια να μοιράζει έναντι ευτελούς τιμήματος τους στίχους του ανεξέλεγκτα στους πάντες δεν βοηθάει στην πλήρη καταγραφή της δουλειάς του, αφού επισήμως εμφανίζεται ως στιχουργός μόλις μερικών δεκάδων τραγουδιών! Ουσιαστικά η περίπτωσή του αποτελεί μιαν άλλη εκδοχή της περίπτωσης της Ευτυχίας Παπαγιαννοπούλου, η οποία πάντως εκ των υστέρων στάθηκε πιο τυχερή στην τελική εξακρίβωση των τραγουδιών της.

Ο Βασιλειάδης ήταν ένας καλλιεργημένος άνθρωπος, γνώριζε ξένες γλώσσες κι έκανε μεταφράσεις ξένων βιβλίων στα ελληνικά, πριν αποφασίσει να αφοσιωθεί αποκλειστικά στο τραγούδι, όπου πρωτοεμφανίστηκε λίγο πριν από τον πόλεμο συνεργαζόμενος αρχικά με τον Στελλάκη Περπινιάδη, ενώ σύντομα ανέπτυξε ευρείες συνεργασίες με όλο το ρεμπέτικο σινάφι και κυρίως με τον Γιάννη Παπαϊωάννου, με τον οποίο έγραψε πολλά λαϊκά αριστουργήματα («Πριν το χάραμα», «Άνοιξε άνοιξε», «Απ' της Ζέας το λιμάνι», «Σβήσε το φως τα κοιμηθούμε»). Συνθέτες του ρεμπέτικου, του ελαφρού και του λαϊκού τραγουδιού έγραψαν μερικά από τα ωραιότερα τραγούδια τους πάνω σε στίχους δικούς του. Ιδού μερικά ονόματα: Βασίλης Τσιτσάνης, Νίκος Γούναρης, Απόστολος Καλδάρας, Στέλιος Χρυσίνης, Γεράσιμος Κλουβάτος, Γιώργος Λαύκας, Απόστολος Χατζηχρήστος, Θόδωρος Δερβενιώτης, Μιχάλης Γενίτσαρης, Νάκης Πετρίδης, Αντώνης Κατινάρης, Γρηγόρης Μπιθικώτσης και πολλοί άλλοι. 

Άφησα σκόπιμα έξω από αυτόν τον κατάλογο τον Γιώργο Ζαμπέτα, γιατί η συνάντησή του με τον Χαράλαμπο Βασιλειάδη αποτελεί ένα ξεχωριστό κεφάλαιο. Η συνεργασία των δύο απέφερε γύρω στα 140 τραγούδια και υπήρξε καταλυτική για την πορεία του μεγάλου λαϊκού δημιουργού, αφού μαζί του ξεκίνησε το 1953 με το τραγούδι «Σαν σήμερα, σαν σήμερα» και είναι αυτός που έγραψε το τελευταίο μεγάλο τραγούδι του στιχουργού, αν και μετά το θάνατό του, το περίφημο «Πού 'σαι Θανάση». Αυτή η εικοσάχρονη συμπόρευση διανθίστηκε με πάμπολλες υπέροχες κορυφώσεις, όπως: «Ήρθα κι απόψε στα σκαλοπάτια σου», «Τα δειλινά», «Πάει πάει», «Άκου τ' αηδόνια», «Το καράβι», «Αγωνία», μαζί με τα πιο χαρακτηριστικά εύθυμα τραγούδια του συνθέτη («Ο κυρ Αλέκος», «Ο αράπης», «Ο μαθητής», «Πατέρα κάτσε φρόνιμα»).

Η αφιερωματική συλλογή που ετοίμασα για τον μεγάλο στιχουργό περιλαμβάνει 22 από τα πιο γνωστά και χαρακτηριστικά τραγούδια του ανθολογημένα από ηχογραφήσεις της περιόδου 1946-1973. Χωρίζεται άτυπα σε δύο μικρές ενότητες: Η πρώτη καλύπτει την περίοδο 1946-1960 με τραγούδια των μεγάλων δημιουργών του ρεμπέτικου και λαϊκού τραγουδιού: Γιάννης Παπαϊωάννου, Βασίλης Τσιτσάνης, Απόστολος Καλδάρας, Απόστολος Χατζηχρήστος, Στέλιος Χρυσίνης, Πάνος Γαβαλάς και Νίκος Μεϊμάρης. Η δεύτερη ενότητα είναι αφιερωμένη αποκλειστικά στη συνεργασία του στιχουργού με τον Γιώργο Ζαμπέτα που καλύπτει ολόκληρη τη δεκαετία του '60 (1960-1973). Όλα τα τραγούδια ακούγονται στις αυθεντικές πρώτες τους εκτελέσεις, αν και και πολλά από αυτά έγιναν γνωστότερα με νεότερες εκτελέσεις. Ερμηνεύουν οι: Στελλάκης Περπινιάδης, Οδυσσέας Μοσχονάς, Πρόδρομος Τσαουσάκης, Σωτηρία Μπέλλου, Ιωάννα Γεωργακοπούλου, Ρένα Στάμου, Ρένα Ντάλια, Πάνος Γαβαλάς, Απόστολος Χατζηχρήστος, Βασίλης Τσιτσάνης, Γρηγόρης Μπιθικώτσης, Πέτρος Αναγνωστάκης, Γιώργος Ζαμπέτας, Μαίρη Λίντα, Βίκυ Μοσχολιού, Πάνος Τζανετής, Μπέμπα Μπλανς και Τόλης Βοσκόπουλος.

Στράτος Διονυσίου, Τάκης Μουσαφίρης: Ποιος άλλος (1990)

Ολοκληρώνουμε το αφιέρωμά μας στον σπουδαίο λαϊκό ερμηνευτή Στράτο Διονυσίου με την τελευταία προσωπική του δουλειά που εκδόθηκε το 1990, τη χρονιά του πρόωρου θανάτου του, με τίτλο «Ποιος άλλος», τίτλο που είχε επιλέξει ο ίδιος θέλοντας με μια δόση έξαρσης της αυτοεκτίμησής του να υποδηλώσει τη μοναδικότητα της φωνής του! Στην πραγματικότητα το άλμπουμ δεν ολοκληρώθηκε ποτέ, αφού ο Διονυσίου πρόλαβε να ηχογραφήσει εννέα από τα δέκα τραγούδια του δίσκου, ο οποίος κυκλοφόρησε τον Ιούνιο του 1990, περίπου ένα μήνα μετά το θάνατό του.

Το συγκεκριμένο άλμπουμ - που φυσικά και λόγω της συγκυρίας γνώρισε τεράστια εμπορική επιτυχία ξεπερνώντας τις 130.000 πωλήσεις στην πρώτη του κυκλοφορία - αποτελεί τη δεύτερη αποκλειστική συνεργασία του ερμηνευτή με τον λαϊκό τραγουδοποιό Τάκη Μουσαφίρη, δύο χρόνια μετά το άλμπουμ «Εγώ ο ξένος» (1988), ενώ οι δυο τους είχαν συναντηθεί και σε αρκετές ακόμη δουλειές, όπως: «Θυμήσου» (1982), «Ο ταξιτζής» (1986) και «Είσαι ο ένας» (1989). Έτσι λοιπόν εκ των υστέρων μπορεί κανείς να πει ότι το κύκνειο άσμα του τραγουδιστή δε θα μπορούσε να είναι πιο ταιριαστό από μια τελευταία συνύπαρξη των δύο καλλιτεχνών, η οποία υλοποιήθηκε με την έκδοση του συγκεκριμένου άλμπουμ, το οποίο χάρισε στον Στράτο μερικές αλησμόνητες μεταθανάτιες επιτυχίες με κορωνίδα που πολυτραγουδισμένο «Ένα λεπτό περιπτερά», το μόνο από τα τραγούδια του δίσκου που δεν έχει στίχους του συνθέτη, αφού - τι έκπληξη! - οι στίχοι του υπογράφονται από τη Μαριανίνα Κριεζή, τη γνωστή στιχουργό της «Λιλιπούπολης» και των δίσκων της Λένας Πλάτωνος και του Λάκη Παπαδόπουλου! Κι επειδή το άλμπουμ δε θα μπορούσε να κυκλοφορήσει με εννέα μόλις τραγούδια, προστέθηκε τελικά κι ένα δέκατο, μια όμορφη λαϊκή σερενάτα με τίτλο «Όταν μια γυναίκα ξενυχτάει», που ερμηνεύει η Κική Λουκά, η ερμηνεύτρια που κάνει τα φωνητικά στο δίσκο μαζί με τον Θανάση Κομνηνό.

Ο συνθέτης ως μεταθανάτιο εγκώμιο στον ερμηνευτή σημειώνει μεταξύ άλλων στο οπισθόφυλλο της αρχικής έκδοσης: «Εννιά τραγούδια της ζωής… εννιά στιγμές της Άνοιξης. Στράτο… Δεν ξεχνιέσαι… δεν θα ξεχαστείς ποτέ. Ήσουν πρώτος και θα μείνεις πρώτος. Ήσουν φίλος και θα μείνεις φίλος. Ήσουν δικός μας και θα μείνεις δικός μας...».

Στράτος Διονυσίου: Υποκρίνεσαι (1980)

Το 1980 ήταν η σημαντικότερη ίσως χρονιά στην καριέρα του Στράτου Διονυσίου, αφού εκείνη ακριβώς η χρονιά σηματοδότησε την έναρξη της τελευταίας και πιο πετυχημένης εμπορικά φάσης της καριέρας του. Λίγο νωρίτερα είχε ολοκληρωθεί το μακροχρόνιο συμβόλαιό του με την Columbia, η οποία προφανώς επηρεασμένη από την προσωπική περιπέτεια του τραγουδιστή με τη δικαιοσύνη και τη συνακόλουθη καθίζηση της καριέρας του, δεν έδειξε καμία διάθεση για ανανέωση της συνεργασίας τους. Τότε ο Στράτος κατέφυγε στη Minos και σχεδόν επιτακτικά προσπάθησε να πείσει τον διευθυντή της Μάκη Μάτσα να του κλείσει αποκλειστικό συμβόλαιο χωρίς να θέτει κανένα όρο! Σύμφωνα με τη γλαφυρή περιγραφή του ίδιου του Μάτσα στο πολύ ενδιαφέρον βιβλίο του «Πίσω απ' τη βιτρίνα» (εκδ. Διόπτρα, 2014) ο τραγουδιστής θέλοντας να κάμψει τις επιφυλάξεις του διευθυντή της εταιρείας τού δήλωσε ορθά κοφτά: «Εγώ θα έρθω στη Minos, θες δε θες. Και όχι μόνο θα έρθω, αλλά μαζί θα ξανακάνουμε επιτυχίες»! Όπερ και εγένετο και μάλιστα με πανηγυρικό τρόπο, αφού η επόμενη δεκαετία του τραγουδιστή υπό τη σκέπη της Minos στάθηκε η περίοδος της απόλυτης εμπορικής του καταξίωσης.

Η αρχή λοιπόν αυτής της φάσης έγινε το 1980 με το άλμπουμ «Υποκρίνεσαι», ένα κύκλο δεκατεσσάρων λαϊκών τραγουδιών γραμμένων πάνω στα μέτρα και το ύφος της φωνής του με κορυφαία στιγμή το ομότιτλο τραγούδι που έγραψε ο Τάκης Σούκας σε στίχους του Μάκη Αλατζά, το οποίο έσπασε ταμεία κι έκανε αμέσως το δίσκο «χρυσό» επαναφέροντας πια για τα καλά στο προσκήνιο τον τραγουδιστή. Ο δίσκος έχει και άλλα τραγούδια που είχαν ανάλογη απήχηση στο κοινό, όπως το ορθόδοξο ζεϊμπέκικο «Και πάλι μάγκας θα 'σαι» σε μουσική του Μπάμπη Μπακάλη και στίχους του Σωτήρη Τσενέ, αλλά και το «Τα μάζεψα τα πράματα» του Θανάση Πολυκανδριώτη σε στίχους του Γιάννη Πάριου, ο οποίος μάλιστα υπογράφει στιχουργγικά τα μισά σχεδόν τραγούδια του δίσκου. Μουσική επίσης έγραψαν ο Στέλιος Ζαφειρίου και ο Γιάνννης Παλαιολόγος, ενώ στίχους η Σόφη Παπά, ο Νίκος Παναγιωτούνης και η Λήδα Χαλκιαδάκη, η γνωστή ερμηνεύτρια που παλιότερα είχε κάνει αισθητή την παρουσία της ως δίδυμο με τον σύζυγό της Σπύρο Βλασσόπουλο. 

Να προσθέσω απλώς ότι τη δεύτερη φωνή δίπλα στον ερμηνευτή κάνει η Χάρις Αλεξίου, ενώ την ενορχήστρωση και τη διεύθυνση ορχήστρας είχε ο συνθέτης και μαέστρος Νίκος Λαβράνος.

Στράτος Διονυσίου: Γυναίκες γυναίκες (1979)

Από το ξεκίνημα της καριέρας του στα τέλη της δεκαετίας του '50 και επί είκοσι συνεχή χρόνια ο Στράτος Διονυσίου ηχογραφούσε αποκλειστικά για την Columbia. Μετά την τρίχρονη απουσία του από τη δισκογραφία κατά το διάστημα 1973-1976 λόγω της οδυνηρής δικαστικής του περιπέτειας, επανήλθε σιγά σιγά στο προσκήνιο πάντα υπό τη σκέπη της Columbia, αλλά δυο προσωπικές του δουλειές με αξιόλογο μάλιστα υλικό και με τις βαριές υπογραφές του Μίμη Πλέσσα («Πάλι μαζί μας», 1976) και του Απόστολου Καλδάρα («Τα ορθόδοξα», 1978), δε στάθηκαν ικανές να δώσουν την προσδοκώμενη επανεκκίνηση στην καριέρα του, ενώ τα πράγματα φάνηκαν κάπως να βελτιώνονται με την τελευταία προσωπική του δουλειά στην ίδια εταιρεία, πριν αποφασίσει να αλλάξει στρατόπεδο.

Το άλμπουμ λοιπόν «Γυναίκες γυναίκες» κυκλοφόρησε την κρίσιμη χρονιά του 1979 και βοήθησε το ερμηνευτή να ορθοποδήσει κυρίως μέσα από το ομότιτλο τραγούδι που είχε πολύ καλή υποδοχή από το κοινό. Το έγραψε ο καλός μπουζουξής και συνθέτης Γιάννης Παλαιολόγος σε στίχους της Σόφης Παπά. Ακούστηκε επίσης αρκετά και το ορθόδοξο ζεϊμπέκικο «Γιατί Θεέ μου η ζωή» σε μουσική του σπουδαίου μπουζουξή Θανάση Πολυκανδριώτη και στίχους του Γιάννη Πάριου, ο οποίος στη συνέχεια θα συμπορευτεί ως στιχουργός για πολλά χρόνια με τον Διονυσίου. Τα υπόλοιπα τραγούδια του δίσκου τα έγραψαν ο Αντώνης Ρεπάνης και ο Σπύρος Παπαβασιλείου, ο οποίος μάλιστα είχε και την ευθύνη της ενορχήστρωσης και της διεύθυνσης της ορχήστρας. Στίχους έγραψαν επίσης ο Τάσος Οικονόμου, ο Μάνος Κουφιανάκης, ο Γιάννης Ρουβέλας και ο Μιχάλης Τουτουντζής.

Στράτος Διονυσίου: Τα σπάνια - 18 άγνωστα τραγούδια (Δίφωνο, 1996)

Το παλιό μουσικό περιοδικό Δίφωνο συνόδευε πάντα τη μηνιαία έντυπη έκδοσή του με ένα θεματικό ψηφιακό δίσκο, κατά κανόνα επικεντρωμένο στον καλλιτέχνη που φιλοξενούσε κάθε φορά στις σελίδες του. Έτσι λοιπόν το 1996 με το τεύχος 14 διανεμήθηκε ένα άλμπουμ αφιερωμένο στον λαϊκό ερμηνευτή Στράτο Διονυσίου με τίτλο «Τα σπάνια» και διευκρινιστική επισήμανση «18 άγνωστα τραγούδια».

Αν και ο τίτλος δεν ανταποκρίνεται απόλυτα στο περιεχόμενο του δίσκου, η αλήθεια είναι ότι τα περισσότερα από τα ανθολογημένα αυτά τραγούδια ανήκουν στα λιγότερα ακουσμένα από το πλούσιο ρεπερτόριο του τραγουδιστή. Με την ευθύνη του παραγωγού Γιώργου Λεφεντάριου έχουν επιλεγεί τραγούδια από την πρώτη περίοδο του Διονυσίου (1961-1971), πριν εμπλακεί σε δικαστικές περιπέτειες που τον απομάκρυναν για ένα διάστημα από το προσκήνιο κι ασφαλώς πολύ πριν από τη μεγάλη ακμή της καριέρας του κατά τη δεκαετία του '80. Το παλιότερο τραγούδι της ανθολογίας είναι το «Μέσα στου Μάνθου το τσαρδί», ηχογραφημένο για τις 45 στροφές το 1961 σε μουσική του Παναγιώτη Πετσά και στίχους του Ηρακλή Παπασιδέρη, ενώ το νεότερο είναι το «Τα μελιτζανιά σου μάτια» ηχογραφημένο το 1971 σε μουσική και στίχους του Γιάννη Καραμπεσίνη. Τέσσερα τραγούδια έχουν μουσική του ίδιου του τραγουδιστή, ενώ από τα υπόλοιπα ξεχωρίζει το ωραίο χασάπικο «Αγαπώ τα παλικάρια» (1970) των Μίμη Πλέσσα και Λευτέρη Παπαδόπουλου. Έχουμε επίσης τραγούδια των Απόστολου Καλδάρα, Νίκου Δαλέζιου, Στράτου Ατταλίδη, Νίκου Καρανικόλα, Μπάμπη Μπακάλη, Στέλιου Μακρυδάκη, Δημήτρη Τζαρά, Αντώνη Κατινάρη και Σταύρου Κάξου. Στις δεύτερες φωνές ακούμε τη Βούλα Γκίκα, τη Σία Ροζάκη, την Άννα Μπέλα, τον Χρηστάκη και τη Βούλα Γεωργούτη.

Στο εσώφυλλο της έκδοσης διαβάζουμε: «...Τα τραγούδια που ηχογράφησε πριν από τρεις δεκαετίες (τότε) έχουν αξία που καταργεί το χρόνο και τις μόδες. Είναι τραγούδια άγνωστα που ως σήμερα δεν κυκλοφόρησαν ποτέ σε δίσκους 33 στροφών ή CD. Το "Δίφωνο" ανθολογεί τις καλύτερες από τις ηχογραφήσεις αυτές που καλύπτουν την περίοδο 1961-1971. Τα "σπάνια" είναι 18 απλά, μικρά καθημερινά χρονογραφήματα της "ταραγμένης" δεκαετίας του '60 και, πέρα από το μουσικό και συλλεκτικό ενδιαφέρον που παρουσιάζουν, αποτελούν σημείο αναφοράς στο κοινωνικό, οικονομικό και πολιτικό επίπεδοτης "προβιομηχανικής" περιόδου της ελληνικής δισκογραφίας».