Μάνος Κατράκης: Ludwig van Beethoven (1981)

Μια πολύ ιδιαίτερη δισκογραφική κατάθεση του μεγάλου ηθοποιού Μάνου Κατράκη αποτελεί η συμμετοχή του στο άλμπουμ «Ludwig van Beethoven» που εκδόθηκε το 1981 από την EMI στο πλαίσιο της παιδικής σειράς Η ζωή των μεγάλων μουσουργών, στην οποία περιλήφθηκαν ανάλογα αφιερώματα στους κορυφαίους λόγιους συνθέτες Johann Sebastian Bach, Wolfgang Amadeus Mozart και Piotr Ilitch Tchaikovsky.

Πρόκειται για μια προσεγμένη παραγωγή που παρουσιάζει τον μεγάλο Γερμανό συνθέτη Ludwig van Beethoven (1770-1827) αυτοβιογραφούμενο μέσω εξομολόγησης του βίου του σε δυο παιδιά, τον Φερδινάνδο και τον Καρλ που υποδύεται ο μικρός Λουκάς Μεταξάς. Το ρόλο του συνθέτη αποδίδει με τη στιβαρή φωνή του ο Μάνος Κατράκης, μόλις τρία χρόνια πριν φύγει από τη ζωή, καθώς η ηχογράφηση πραγματοποιήθηκε το καλοκαίρι του 1981. Ο Αλέξης Κωστάλας επιμελήθηκε την παραγωγή κρατώντας ο ίδιος και το ρόλο του αφηγητή.

Αξιοσημείωτο είναι ότι η αυτοβιογραφική αφήγηση του συνθέτη διανθίζεται και με τους ανάλογους μουσικούς σταθμούς της μεγάλης του καριέρας. Ακούγονται λοιπόν αποσπάσματα από τα σημαντικότερα έργα που συνέθεσε, όπως Συμφωνίες (μέρη από τις υπ' αριθμόν 1, 3, 5, 6, 7 και 9 Συμφωνίες), τα Κοντσέρτα για Πιάνο αρ.4 και 5, οι Σονάτες για Πιάνο αρ. 8, 14 και 23, Κουαρτέτα Εγχόρδων, Σονάτες για Βιολί και Πιάνο ή Βιολοντσέλο και Πιάνο και Συμφωνικές Εισαγωγές (Φιντέλιο, Κοριολανός, Τα εγκαίνια της αίθουσας). Δυστυχώς, παρά τη φροντισμένη παραγωγή που περιλαμβάνει όμορφες ζωγραφιές του Γιώργου Σταθόπουλου και πλούσιο εσώφυλλο με ολόκληρο το κείμενο της αφήγησης και τους αναλυτικούς τίτλους των μουσικών έργων που ακούγονται, δεν υπάρχει καμία απολύτως πληροφορία για τους εκτελεστές των έργων (σολίστες, ορχήστρες και μαέστροι).

Τατιάνα Ζωγράφου: Δε βιάζομαι να μεγαλώσω (2007)

Τρία χρόνια μετά την πρωτόλεια δισκογραφική της δουλειά («Πετώντας πας στην πόλη») η Τατιάνα Ζωγράφου επανήλθε με έναν ακόμη κύκλο παιδικών τραγουδιών που εκδόθηκε το 2007 από το Μελωδικό Καράβι με τίτλο «Δε βιάζομαι να μεγαλώσω».

Πρόκειται για ένα πολύ όμορφο κύκλο που αποτελείται από δεκαπέντε τραγούδια, δύο οργανικές γέφυρες κι ένα οργανικό υστερόγραφο. Και πάλι η αφορμή στάθηκε η έκδοση του αντίστοιχου μουσικού βιβλίου που εικονογράφησε ο ζωγράφος Χρήστος Κεχαγιόγλου. Η θεματολογία των τραγουδιών αντλείται από τον ήλιο και το φεγγάρι και αποδίδεται με τρόπο που να μπορεί να αφορά όχι μόνο τα παιδιά, αλλά και τους μεγάλους. Το λέει άλλωστε και η δημιουργός: «Δεν υπάρχουν σύνορα ανάμεσα στη μουσική για παιδιά και στη μουσική για ενήλικες. Η μουσική είναι ένα». Έτσι, θα μπορούσαμε να πούμε ότι δεν είναι ακριβώς παιδικά τραγούδια, αλλά τραγούδια για την παιδικότητα ανεξαρτήτως ηλικίας. Ξεχωριστή στιγμή του δίσκου το τρυφερό νανούρισμα «Νάνι το μωρό μου» που αποδίδει με μεγάλη ευαισθησία ο Διονύσης Σαββόπουλος.

Στα περισσότερα τραγούδια οι στίχοι ανήκουν στη Βεατρίκη Κάντζολα-Σαμπατάκου, ενώ συνέπραξαν και οι Βασίλης Αναγνωστόπουλος, Ιουλίτα Ηλιοπούλου, Αργυρώ Κοκορέλη και η συνθέτρια. Την ενορχήστρωση επιμελήθηκε ο Βαγγέλης Ζωγράφος. Εκτός από τον Διονύση Σαββόπουλο τραγουδούν επίσης οι: Βαγγέλης Γερμανός, Ηλίας Λιούγκος, Τάσος Αποστόλου, Ειρήνη Δερέμπεη, Άννα Καραγεωργιάδου, Νίτσα Κουρτίδου και η Τατιάνα Ζωγράφου. Συμμετέχει η Παιδική Χορωδία του Δημήτρη Τυπάλδου.

Τατιάνα Ζωγράφου: Πετώντας πας στην πόλη (2004)

Θα σταθούμε σήμερα σε μια σύγχρονη τραγουδοποιό, η οποία επικεντρώνει το ενδιαφέρον της στα παιδιά και στη μελοποιημένη ποίηση. Η Τατιάνα Ζωγράφου σπούδασε παιδαγωγικά στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, αλλά και μουσική στο τοπικό ωδείο και στην Αθήνα, ενώ επί χρόνια ανέπτυξε σημαντική δραστηριότητα στο Δίκτυο για τα Δικαιώματα του Παιδιού. Γιαυτό και το μουσικό και συγγραφικό της έργο είναι αφιερωμένο εξολοκλήρου στα παιδιά.

Η πρώτη δισκογραφική εμφάνιση της Τατιάνας Ζωγράφου (σε ανεξάρτητη έκδοση, αλλά και ως ένθετο παιδικού βιβλίου) σημειώθηκε το 2004 με το άλμπουμ «Πετώντας πας στην πόλη», ένα τριπλό κύκλο δεκαεννέα συνολικά παιδικών ταργουδιών που επιμερίζονται σε τρεις θεματικές ενότητες με τους εξής επιμέρους τίτλους: α) Τα παιχνίδια του χρόνου, β) Τα τι και τα γιατί, γ) Για την αγάπη.... Η ίδια έγραψε και τους όμορφους στίχους με τη συνεργασία του Κώστα Καρτελιά και του Σταμάτη Δαγδελένη. 

Τρυφερές μελωδίες γεμάτες λυρσιμό και φρεσκάδα αποδίδονται όμορφα από μια μεγάλη ομάδα γνωστών ερμηνευτών: Μαρία Φαραντούρη, Νένα Βενετσάνου, Κώστας Θωμαΐδης, Τάσης Χριστογιαννόπουλος, Ηλίας Λιούγκος, Βασίλης Γισδάκης, Δώρος Δημοσθένους, Άννα Καραγεωργιάδου και Δήμητρα Τίγκα. Συμετέχει η Παιδική Χορωδία του Δημοτικού Ωδείου Μοσχάτου υπό τη διεύθυνση του Δημήτρη Μπουζάνη.

Σημειώνει σχετικά η ίδια η δημιουργός: «Πάει ένας χρόνος που μου κόλλησε στο μυαλό. "Πετώντας πας στην πόλη". Πως αλλιώς; Μόνον έτσι. Με μπόλικη φαντασία, χαρά, μελαγχολία και ολίγη κανέλα. Τα πιο παλιά τραγούδια συνάντησαν τα καινούργια και φτιάχτηκε αυτή η συλλογή. Αποτελείται από τρεις κύκλους τραγουδιών με διαφορετική θεματολογία ο καθένας. Το χρόνο που περνά ή που δεν περνά, τις απορίες των παιδιών -μικρών και μεγάλων- για τα τι και τα γιατί σ' ό,τι συμβαίνει γύρω μας. Και την αγάπη. Έτσι, αγκαλιά με τον μαγικό μας χρόνο, τις απορίες και τον έρωτα, ξεκίνησα αυτό το ταξίδι. Μαζί οι πιο παλιοί συνεργάτες μου, σταθεροί εμψυχωτές αυτής της μουσικής διαδρομής, ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος, που επωμίστηκε τον κυρίως όγκο των ενορχηστρώσεων, ο Δημήτρης Μπουζάνης, που μοιράστηκε πολλές προσωπικές του ιδέες στην πιανιστική συνοδεία των τραγουδιών και όχι μόνο, η Αμαλία Κουντούρη, ο Ορέστης Ζαφειρόπουλος, η Βιβή Γκέκα, ο Κώστας Σερεμέτης αλλά και οι καινούργιοι φίλοι μουσικοί, ο Βαγγέλης Ζωγράφος, ο Ηρακλής Βαβάτσικας, ο Διονύσης Βερβιτσιώτης, ο Γιώργος Κοντογιάννης, η Μαριαλένα Καραγιάννη, που αγκάλιασαν αυτή τη δουλειά και με συγκινητική γενναιοδωρία έδωσαν τα μέγιστα σ' αυτή καταθέτοντας όλη τους την δεξιοτεχνία και έμπνευση, θα ήθελα επίσης να ευχαριστήσω τον Νίκο Κυπουργό και την Λένα Πλάτωνος που εδώ και τρία χρόνια με τον έναν ή τον άλλο τρόπο με ενθαρρύνουν στο ξεκίνημα αυτό...».

Δημήτρης Μπασλάμ: Θυμωμένη μπετονιέρα (2009)

Δυο χρόνια μετά τις πρώτες πολύ πετυχημένες παιδικές δουλειές του («Ο Γαργαληστής», «Ο Αγησίλαγος») που εκδόθηκαν στο διάστημα 2005-2007, ο συνθέτης και συγγραφέας Δημήτρης Μπασλάμ θα μας δώσει και μια τρίτη δουλειά στο ίδιο ύφος συμπληρώνοντας έτσι ένα ιδιαίτερο τρίπτυχο παιδικής δισκογραφίας που τον επέβαλε ως σημαντική παρουσία στο χώρο, καθώς μάλιστα όλες οι δουλειές του εκδόθηκαν στη συνέχεια και σε μορφή εικονογραφημένων βιβλίων, ενώ ανέβηκαν με επιτυχία και στη θεατρική σκηνή, κατά κανόνα με σκηνοθεσία του ιδίου.

Το 2009 λοιπόν ο Δημήτρης Μπασλάμ θα παρουσιάσει το ψηφιακό άλμπουμ «Θυμωμένη μπετονιέρα», όπου πρωταγωνιστούν ως ζωντανές μορφές μια μπετονιέρα και οι βασικοί της συνεργάτες και φίλοι, δηλαδή το μυστρί, το τούβλο, ο τενεκές, το μαδέρι, ο ασβέστης, το φτυάρι κι ο μπουλντόζας. Όλοι μαζί αποφασίζουν να γκρεμίσουν τον κόσμο, για να ξαναφτιάξουν έναν καινούργιο απαλλαγμένο από τις διαχρονικές του παθογένειες. Κι εδώ λοιπόν ο δημιουργός καταθέτει ένα οραματικό κείμενο με όμορφες ιδέες που περνούν στις παιδικές ψυχές ευκολότερα μέσα από την ευφάνταστη μυθοπλασία.

Στην αφήγηση των κειμένων παρών και πάλι ο Αντώνης Καφετζόπουλος και μαζί του η ηθοποιός Άννα Καλαΐτζίδου. Τα τραγούδια ερμηνεύουν ο Σωκράτης Μάλαμας (σταθερά παρών στις δουλειές του Μπασλάμ), ο Αργύρης Μπακιρτζής, ο Φώτης Σιώτας, η Μαρίνα Δακανάλη, η Λουίζα Σοφιανοπούλου και ο συνθέτης, ο οποίος συμμετέχει και στα αφηγηματικά μέρη. Την εικονογράφηση αυτή τη φορά επιμελήθηκε ο Γιώργος Κωνσταντίνου.

Κλείνοντας αυτό το μικρό αφιέρωμα στον εκλεκτό δημιουργό Δημήτρη Μπασλάμ πρέπει να επισημάνω ότι ο δρόμος που είχε αποφασίσει να κατευθύνει την πορεία της καριέρας του θα συνεχιστεί στην ίδια γραμμή και μέχρι σήμερα έχοντας ήδη αποδώσει μια θαυμάσια σειρά παιδικών δημιουργιών, όπως «Τα παπούτσια του βαρύτονου» (2014), το «Λέω να πετάξω» (2018) και «Το πουλόβερ» (2019). Παράλληλα συνεχίζει να γράφει παιδικά βιβλία και να επιμελείται σκηνικές παρουσιάσεις των έργων του.

Δημήτρης Μπασλάμ: Ο Αγησίλαγος (2007)

Δυο χρόνια μετά την καλή υποδοχή που γνώρισε ο υπέροχος «Γαργαληστής» του ο συνθέτης και συγγραφέας Δημήτρης Μπασλάμ θα μας δώσει τη δεύτερη παιδική του δουλειά με ένα καινούργιο μουσικό παραμύθι που εκδόθηκε σε ψηφιακό δίσκο από τη Sony το 2007 με τίτλο «Ο Αγησίλαγος». 

Αυτή τη φορά ο δημιουργός επινόησε έναν καινούγιο ήρωα, ένα λαγό μάγειρα και καλοφαγά που μαγειρεύει πρωτότυπα φαγητά, αλλά ξαφνικά μια μέρα παθαίνει μαγουλάδες από το πολύ φαγητό κι αρχίζει ένα περιπετειώδες ταξίδι για ανεύρεση της καλύτερης τροφής που θα τον γιατρέψει. Βρίσκει έτσι την ευκαιρία να περάσει όμορφα μηνύματα για την υγιεινή διατροφή, αλλά και την αποδοχή της διαφορετικότητας μέσα από το όραμα μιας πολυπολιτισμικής κοινωνίας που δεν αναγνωρίζει διακρίσεις φυλετικές.

Η δομή του έργου έχει παρόμοια χαρακτηριστικά με την προηγούμενη δουλειά με σύντομα αφηγηματικά μέρη που διανθίζονται από χαριτωμένα τραγούδια. Οι περισσότεροι συνεργάτες του δημιουργού είναι και πάλι οι ίδιοι, όπως ο Αντώνης Καφετζόπουλος που μαζί με τον συγγραφέα έχουν το ρόλο του αφηγητή, ενώ τραγουδούν και πάλι ο Σωκράτης Μάλαμας, ο Γιάννης Χαρούλης, η Μάρθα Φριντζήλα και ο Φώτης Σιώτης και μαζί τους τα καινούργια μέλη της παρέας, ο Αλκίνοος Ιωαννίδης, ο Αργύρης Μπακιρτζής και η Μαριαστέλλα Τζανουδάκη.

Η ενορχήστρωση υπογράφεται και πάλι από τον συνθέτη, ενώ η πολύ φροντισμένη έκδοση του δίσκου κοσμείται με θαυμάσιες ζωγραφιές του Βίκτωρα Μοσχόπουλου. Επισημαίνω, τέλος, ότι και αυτό το έργο έκδόθηκε και σε μορφή βιβλίου (από τις Εκδόσεις Επόμενος Σταθμός), ενώ γνώρισε και θεατρική διασκευή για παιδική σκηνή με κούκλες.

Δημήτρης Μπασλάμ: Ο Γαργαληστής (2005)

Σαν σήμερα, στις 7 Δεκεμβρίου 1967, γεννήθηκε στη Γερμανία ο κοντραμπασίστας, συνθέτης και συγγραφέας Δημήτρης Μπασλάμ, ο οποίος πέρασε τα παιδικά του χρόνια στην Έδεσσα, ενώ αργότερα εγκαταστάθηκε στη Θεσσαλονίκη για σπουδές στο Σύγχρονο Ωδείο. Εκεί μάλιστα άρχισε να συνεργάζεται με διάφορα ροκ συγκροτήματα, όπως οι Big Sleep, ενώ σύντομα βρέθηκε στον καλλιτεχνικό κύκλο της λεγόμενης «σχολής της Θεσσαλονίκης» δίπλα σε σπουδαία ονόματα, όπως ο Σωκράτης Μάλαμας, ο Θανάσης Παπακωνσταντίνου, ο Γιάννης Αγγελάκας και άλλοι. 

Στη δισκογραφία έκανε το ντεμπούτο του το 2005 με το soundtrack της ταινίας «Η γυναίκα είναι ...σκληρός άνθρωπος» του Αντώνη Καφετζόπουλου, ο οποίος στάθηκε υποστηρικτής της δουλειάς του και στη συνέχεια, όταν αποφάσισε να διοχετεύσει όλη του την έμπνευση στην παιδική μουσική αξιοποιώντας και το συγγραφικό του ταλέντο. Έτσι στα επόμενα χρόνια θα μας δώσει μια θαυμάσια σειρά παιδικών δίσκων εκλεπτυσμένης μουσικής γραφής και ευφάνταστης στιχοποιίας με έργα που συχνά έχουν μεταφερθεί και στη σκηνή, αλλά και σε μορφή εικονογραφημένων βιβλίων.

Η αρχή έγινε 2005, λίγο μετά την έκδοση του soundtrack που προαναφέραμε, όταν κυκλοφόρησε από τη Sony το ψηφιακό άλμπουμ «Ο Γαργαληστής», μια εξολοκλήρου προσωπική δουλειά του Δημήτρη Μπασλάμ με μουσική, στίχους, κείμενα, ενορχήστρωση και παραγωγή, όλα δικά του! Στην ουσία πρόκειται για ένα έξυπνο παραμύθι που αναπτύσσεται με μικρά επιγραμματικά κείμενα που αφηγείται ο Αντώνης Καφετζόπουλος, τα οποία διανθίζονται με άφθονα μικρά τραγούδια ερμηνευμένα από τους Σωκράτη Μάλαμα, Θανάση Παπακωνσταντίνου, Γιάννη Αγγελάκα, Μάρθα Φριντζήλα, Φώτη Σιώτα και Γιάννη Χαρούλη. Η ιστοριούλα του έργου έχει για ήρωα ένα ληστή στα βάθη της Ανατολής που θεωρούσε ότι το σπουδαιότερο πράγμα του κόσμου είναι το παιδικό γέλιο και γιαυτό έβαλε για στόχο της ζωής του να το ...κλέβει από τα παιδάκια που το είχαν μπόλικο, για να το μοιράζει στα παιδάκια που σπάνια χαμογελούσαν!

Το ευφάνταστο αυτό μουσικό παραμύθι γνώρισε πολύ θετική αποδοχή από το κοινό κι έτσι στη συνέχεια πέρασε και σε μορφή βιβλίου με πλούσια εικονογράφηση από τον Βίκτωρα Μοσχόπουλο, ενώ κατά καιρούς γνώρισε και σκηνική εκτέλεση με πιο πρόσφατη την ομώνυμη παράσταση της Παιδκής Σκηνής του Θεάτρου Αυλαία της Θεσσαλονίκης κατά τη σεζόν 2021-2022.

Η Άλκηστις Πρωτοψάλτη ταξιδεύει στη Λιλιπούπολη (2013)

Κλείνει σήμερα τα 70 της χρόνια η Άλκηστις Πρωτοψάλτη, από τις σημαντικότερες ερμηνεύτριες της μεταπολιτευτικής περιόδου με πλούσια προσωπική δισκογραφία και εκλεκτές συνεργασίες με κορυφαίους δημιουργούς από το 1975 που μας την πρωτοσύστησε ο Δήμος Μούτσης ως βασική ερμηνεύτρια της Τετραλογίας μέχρι και σήμερα που τη βρίσκουμε πάντα ενεργή και δυναμική. Ως ένα μικρό αφιέρωμα στα σημερινά της γενέθλια επέλεξα μια σχετικά πρόσφατη και πάντως πολύ ξεχωριστή δισκογραφική της στιγμή, στην οποία ωστόσο ούτε η μοναδική ερμηνεύτρια είναι, αφού πλαισιώνεται από μια μεγάλη ερμηνευτική ομάδα, ούτε καν ερμηνεύει τραγούδια σε πρώτη εκτέλεση!

Το 2013 λοιπόν εκδόθηκε από τη Heaven Music το άλμπουμ Ένα ταξίδι στη Λιλιπούπολη και όπως εύγλωττα δηλώνεται από τον τίτλο, έχουμε να κάνουμε με μιαν επιστροφή στον εμβληματικό κύκλο τραγουδιών Εδώ Λιλιπούπολη που είχε εκδοθεί το 1980 από την ΕΜΙ. Η «Λιλιπούπολη» βέβαια είναι η θρυλική "παιδική" εκπομπή του Τρίτου Προγράμματος που μεταδιδόταν επί μια πενταετία (1976-1980) σε ημίωρα επεισόδια αυτοτελή ή σε συνέχειες, με ευφάνταστες ιστορίες που σκάρωνε μια μεγάλη συγγραφική ομάδα με επικεφαλής τη Ρεγγίνα Καπετανάκη, πλημμυρισμένες από υπέροχα τραγούδια σε στίχους της Μαριανίνας Κριεζή. Τις φωνές των ηρώων απέδιδαν σπουδαίοι ηθοποιοί, όπως η Αλέκα Παΐζη, η Σαπφώ Νοταρά, ο Λευτέρης Βογιατζής, ο Βασίλης Μπουγιουκλάκης, ο Σταμάτης Φασουλής, η Άννα Παναγιωτοπούλου, ο Μίμης Χρυσομάλλης και πολλοί άλλοι, καθώς και τραγουδιστές, άσημοι ακόμη τότε, όπως η Νένα Βενετσάνου και η Κρίστη Στασινοπούλου. Η πρωτοποριακή και ρηξικέλευθη αυτή ραδιοφωνική σειρά που τάραξε τα νερά της τότε πολιτικής ορθότητας προκαλώντας ποικίλες αντιδράσεις από το κατεστημένο της εποχής, δε θα μπορούσε ποτέ να βγει στον αέρα, αν δεν είχε αναλάβει την παραγωγή και προβολή της ένα ελεύθερο πνεύμα σαν κι αυτό του Μάνου Χατζιδάκι, διευθυντή τότε του Τρίτου Προγράμματος, ο οποίος μάλιστα είχε την εμπνευσμένη ιδέα να εμπιστευθεί το μουσικό μέρος του προγράμματος στους νέους και άσημους ακόμη τότε συνθέτες Νίκο Κυπουργό, Λένα Πλάτωνος, Δημήτρη Μαραγκόπουλο και Νίκο Χριστοδούλου, αν και τα τραγούδια του τελευταίου δεν συμπεριλήφθηκαν τελικά στην πρώτη δισκογραφική αποτύπωση της σειράς.

Αξίζει να επισημάνουμε ότι το υλικό που ενσωματώθηκε στο άλμπουμ του 1980 επανακυκλοφόρησε το 2001 με τους ίδιους ερμηνευτές (Αντώνης Κοντογεωργίου, Σπύρος Σακκάς, Σαβίνα Γιαννάτου και Μαριέλλη Σφακιανάκη), αλλά σε νέα εκτέλεση και ζωντανή ηχογράφηση που πραγματοποιήθηκε παραμονές Χριστουγέννων του 2001 στο Μουσικό Θέατρο του Βόλου με αφορμή τη συμπλήρωση 25 χρόνων από την πρώτη ραδιοφωνική μετάδοση της «Λιλιπούπολης» (1976). 

Κι έτσι φτάνουμε στο 2013, όταν η «Λιλιπούπολη» γνώρισε και μια τρίτη δισκογραφική εμφάνιση και πάλι από ζωντανή παρουσίαση του έργου, αυτή τη φορά στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών σε μια σειρά παραστάσεων κατά το τριήμερο 30 Νοεμβρίου ως 2 Δεκεμβρίου του 2012. Η έκδοση αυτή έχει το συγκριτικό πλεονέκτημα σε σχέση με τις δύο προηγούμενες ότι μας δίνει ολοκληρωμένη πλέον τη μουσική του έργου συμπεριλαμβάνοντας και τη συμμετοχή του τέταρτου συνθέτη της σειράς, του Νίκου Χριστοδούλου. Ο δίσκος κυκλοφόρησε λίγο αργότερα με τίτλο Ταξίδι στη Λιλιπούπολη με την Άλκηστη Πρωτοψάλτη επικεφαλής της ερμηνευτικής ομάδας μαζί με τον Βασίλη Αγροκώστα, αλλά και σολίστες από το Ιόνιο Πανεπιστήμιο και το Αρσάκειο μαζί με πολυπληθή παιδική χορωδία από 140 παιδιά του Μουσικού Ομίλου Αρσακείων-Τοσιτσείων Σχολείων της Εκάλης. Την ιδέα αυτής της πετυχημένης αναβίωσης του έργου είχε η Ρεγγίνα Καπετανάκη, ενώ την καλλιτεχνική επιμέλεια ανέλαβε ο εκ των συνθετών της «Λιλιπούπολης» Δημήτρης Μαραγκόπουλος. Το αποτέλεσμα είναι θαυμάσιο, χωρίς πάντως να μπορεί να διαγράψει από το θυμικό των παλιότερων φιλόμουσων τον πηγαίο αυθορμητισμό της πρώτης εκτέλεσης που παραμένει σημείο αναφοράς.

Τάσος Γκρους: Τα τραγούδια της Πανδώρας (2003)

Μετά τον κύκλο τραγουδιών Του πόθου και του πάθους (1998) και αφού μεσολάβησε η συμμετοχή του με πέντε τραγούδια στον παρθενικό προσωπικό δίσκο της Αργυρώς Καπαρού Μετάξι είναι το βλέμμα σου (2000), ο συνθέτης Τάσος Γκρους επανέρχεται με καινούργιο υλικό το 2003 και μάλιστα με τραγούδια για παιδιά. 

Πρόκειται για ένα ψηφιακό δίσκο που εκδόθηκε ως ένθετος στο παιδικό βιβλίο Τα τραγούδια της Πανδώρας που κυκλοφόρησε το 2003 από τις εκδόσεις Κέδρος. Συγγραφέας του βιβλίου είναι η Ανθούλα Αθανασιάδου (γενν. 1957), η οποία έκανε σπουδές κινηματογράφου στο Παρίσι κι έχει γράψει αρκετά τηλεοπτικά σενάρια, ενώ η κύρια ενασχόλησή της με την παιδική λογοτεχνία έχει αποφέρει ως τώρα μεγάλο αριθμό βιβλίων, όπως το συγκεκριμένο που μεταπλάθει σε μια σύγχρονη εκδοχή τον κλασικό μύθο της Πανδώρας, η οποία μοιράζει σε όλα τα παιδιά του κόσμου τις όμορφες μελωδίες του δίσκου. 

Η ικανότητα του Τάσου Γκρους να μεταλλάσσεται από το ένα μουσικό ύφος σε άλλο και πάλι εδώ δίνει το παρών της! Δέκα χαριτωμένα τραγουδάκια σε στίχους της συγγραφέως είναι το υλικό του δίσκου, από τα οποία μάλιστα τα τρία αποδίδονται και σε ορχηστρική μορφή. Τα τραγούδια ερμηνεύουν οι:  Κρίστη Στασινοπούλου, Λιζέτα Καλημέρη, Αργυρώ Καπαρού, Κώστας Μάντζιος, Δανάη Παπαδοπούλου και Ζάχος Χατζηλούκας. Συμμετέχει μικρή χορωδία αποτελούμενη από μαθήτριες του Μουσικού Λυκείου Παλλήνης. Την εικονογράφηση της έκδοσης επιμελήθηκε η ζωγράφος Ρούλα Ακάλεστου.

Θάνος Μικρούτσικος: Λέγε ο ένας, λέγε ο άλλος (2017)

Με αφορμή τη χθεσινή παρουσίαση του παιδικού δίσκου Παράξενο δεν είναι; του Θάνου Μικρούτσικου σε κείμενα της συζύγου του Μαρίας Παπαγιάννη, θα ήθελα να σταθούμε λίγο παραπάνω στην περίπτωση της θαυμάσιας, αν και ελάχιστα προβεβλημένης αυτής συγγραφέως παιδικών βιβλίων. 

Η Μαρία Παπαγιάννη λοιπόν γεννήθηκε στη Λάρισα το 1964 και σπούδασε ελληνική φιλολογία στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο. Ξεκίνησε επαγγελματικά ως δημοσιογράφος, αλλά σύντομα την κέρδισε η συγγραφή παιδικών βιβλίων με σημαντικές μάλιστα διακρίσεις και τιμητικούς επαίνους, όπως το βραβείο του λογοτεχνικού περιοδικού Διαβάζω για το βιβλίο της "Ως διά μαγείας". Με τον Θάνο Μικρούτσικο παντρεύτηκε το 1996 και μαζί απέκτησαν δυο παιδιά, τον Στέργιο και την Αλεξάνδρα.

Το 2017 εκδόθηκε από την Cobalt Music μια από τις τελευταίες εν ζωή δισκογραφικές δουλειές του Θάνου Μικρούτσικου βασισμένη σε κείμενα της Μαρίας Παπαγιάννη. Πρόκειται για την έκδοση Λέγε ο ένας, λέγε ο άλλος που κυκλοφόρησε σε μορφή βιβλίου με τρία παραμύθια ("Ο κάπτεν Τζίμης", "Το αίνιγμα του Τρουλ", "Απαγορευμένη λέξη") και μαζί ένα ένθετο ψηφιακό δίσκο με τη μουσική και τα τραγούδια που εικονογραφούν με ήχους τα παραμύθια αυτά. Τους στίχους έγραψε η Μαρία Παπαγιάννη και τραγουδούν ο Μίλτος Πασχαλίδης, ο Κώστας Θωμαΐδης, η Άννα Λινάρδου, ο Ηλίας Μπενέτος και ο ίδιος ο Μικρούτσικος που υποδύεται κιόλας το ρόλο του κάπτεν Τζίμη στο κλασικό τραγούδι του Νίκου Καββαδία που ακούγεται κι εδώ κατάλληλα διασκευασμένο! Την όμορφη εικονογράφηση της έκδοσης επιμελήθηκε ο Πέτρος Χριστούλιας.

Θάνος Μικρούτσικος: Παράξενο δεν είναι; (2007)

Μια διαφορετική, αλλά πάντα ενδιαφέρουσα μουσική πρόταση του πολυσχιδούς συνθέτη Θάνου Μικρούτσικου αποτελεί ο παιδικός δίσκος Παράξενο δεν είναι; που δημιουργήθηκε με αφορφή την ομώνυμη παιδική παράσταση σε κείμενα της συζύγου του Μαρίας Παπαγιάννη και ανέβηκε στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών τα Χριστούγεννα του 2007. Η ίδια επίσης μοιράζεται τους στίχους των τραγουδιών με τη Μελίνα Καρακώστα. Το ομότιτλο τραγούδι του δίσκου βασίζεται σε ποίημα του Γιάννη Ρίτσου, ενώ ανάμεσα στα τραγούδια θα βρούμε και δύο γνωστά παλιότερα του συνθέτη, το "Η πιο όμορφη θάλασσα" σε ποίηση Ναζίμ Χικμέτ και "Το πειρατικό του Captain Jimmy" σε ποίηση Νίκου Καββαδία. Σολίστ η Χαρά Κεφαλά και ο Δημήτρης Πακτσόγλου. Τραγουδούν επίσης: Κόρα Καρβούνη, Δημήτρης Ντάσκας, Χρήστος Μαλάκης και οι κόρες του συνθέτη Κωνσταντίνα και Σεσίλ. Ο Θύμιος Παπαδόπουλος παίζει πνευστά, ενώ ο συνθέτης πιάνο και κρουστά συμμετέχοντας και στα φωνητικά και φυσικά υπογράφοντας την ενορχήστρωση. Παραθέτω το πολύ κατατοπιστικό κείμενο του συνθέτη που συνοδεύει την έκδοση του δίσκου: 

"Η παιδική τέχνη είναι η μοναδική τέχνη που εδώ και καιρό, αλλά και για το ορατό μέλλον, όπως φαίνεται, δεν απειλείται από την κρίση η οποία ταλανίζει πολλές μορφές της τέχνης. Πιστεύω, όμως, ότι η καλή παιδική τέχνη πρέπει ν' αντιμετωπίζεται σοβαρά και χωρίς εκπτώσεις. Είχα διαβάσει πριν από λίγα χρόνια ένα Βιβλίο μουσικής του Μιχάλη Γρηγορίου, που απευθυνόταν στα παιδιά κι είχε τίτλο "Μουσική για παιδιά και για έξυπνους μεγάλους". Συμφωνώ απολύτως. Τα παιδιά έχουν μια δυνατότητα πρόσληψης πολύ μεγαλύτερη απ’ αυτή που πολλοί νομίζουν. Θεωρώ ότι τόσο στο επίπεδο της φόρμας όσο και στο επίπεδο του περιεχομένου δεν υπάρχουν απαγορευμένες περιοχές για τα παιδιά. Όλες οι σοβαρές αλλά και πετυχημένες καλλιτεχνικές εργασίες για τα παιδιά στη λογοτεχνία, στον κινηματογράφο, στη ζωγραφική, στη μουσική κινούνται σ' αυτή την κατεύθυνση. (....) Έχω εμπιστοσύνη στη φαντασιακή δύναμη των παιδιών. Ένα κουμπί γίνεται πολύτιμο διαμάντι, μια κορδέλα ανεμόσκαλα στα αστέρια. Αυτό συμβαίνει και με τα παραδοσιακά παραμύθια όλων των πολιτισμών. Είναι γεμάτα από υπερρεαλιστικές εικόνες, τις οποίες τα παιδιά προσλαμβάνουν με απολύτως φυσικό τρόπο, αφού τα παιδιά έτσι βιώνουν την καθημερινότητα τους, ισορροπώντας στους δυο κόσμους, τον πραγματικό και το φανταστικό. Μ' αυτό το σκεπτικό συνέθεσα τα τραγούδια που υπάρχουν σ' αυτό το CD δουλεύοντας για την παράσταση "Παράξενο δεν είναι;", μια παραγωγή του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών για τα Χριστούγεννα του 2007. Οι σολίστ Χαρά Κεφαλά και Δημήτρης Πακσόγλου ερμήνευσαν τα τραγούδια μ' εξαιρετικό τρόπο ξεδιπλώνοντας πολλές από τις πτυχές του μεγάλου ταλέντου τους. Η Κόρα Καρβούνη, ο Δημήτρης Ντάσκας, ο Χρήστος Μαλάκης, η Σεσίλ και η Κωνσταντίνα τραγούδησαν μ' ενθουσιασμό και συγκίνηση. (...) Στο "Παράξενο δεν είναι;" βρέθηκα περικυκλωμένος από αγαπημένα πρόσωπα. Στο κέντρο η Μαρία, όπως πάντα".

Χριστόδουλος Χάλαρης: Τα παιδικά (1974)

Ο δίσκος Τα παιδικά είναι ο τρίτος χρονικά δίσκος του Χριστόδουλου Χάλαρη και κυκλοφόρησε την ίδια χρονιά με τον κύκλο τραγουδιών Ακολουθία (1974). Είχε προηγηθεί ο Τροπικός της Παρθένου (1973), ενώ το 1975 κυκλοφόρησαν οι Δροσουλίτες, η κορυφαία δισκογραφική κατάθεση του συνθέτη, με την οποία ωστόσο έκλεισε τον σύντομο αυτό κύκλο με πρωτότυπα τραγούδια και στράφηκε οριστικά στην παραδοσιακή μουσική ξεκινώντας με μια σημαντική δουλειά πάνω στον Ερωτόκριτο (1976) .

Τα παιδικά αποτελούν μια συλλογή "παιδικών" τραγουδιών, αν και ο χαρακτηρισμός αυτός ανταποκρίνεται μόνο εν μέρει στο περιεχόμενο του δίσκου. Πράγματι οι στίχοι έχουν μια παιδική αφέλεια και η θεματολογία τους παραπέμπει ευθέως στα παλιά αναγνωστικά του Δημοτικού, εκείνα τα κλασικά με τα χοντρά εξώφυλλα που τα είδαμε να επανακυκλοφορούν τα τελευταία χρόνια μέσω εφημερίδων. Γράφτηκαν από τον πολυμήχανο και ευρηματικό Γιάννη Λογοθέτη, που εκείνη την εποχή είχε έντονη δραστηριότητα στα δισκογραφικά πράγματα, είτε ως στιχουργός (με Μούτση, Χατζηνάσιο, Κιουρτσόγλου, Ανδρεάδη), είτε ακόμη και ως συνθέτης και τραγουδιστής. Τα στιχάκια του έχουν εμφανή εικονογραφική διάθεση, πράγμα που προδίδει την κύρια ιδιότητά του, αυτή του σκιτσογράφου, αν και το σχέδιο του εξωφύλλου ανήκει στη δεκάχρονη Εύη Μήτση.

Από την άλλη, τα τραγούδια αυτά έχουν έντονη τη μουσική σφραγίδα του Χάλαρη. Η σύνθεση της ορχήστρας είναι ίδια μ΄αυτήν που ξέρουμε από τις άλλες δημιουργίες του, χωρίς καμιά διάθεση προσαρμογής στην ιδιαιτερότητα των συγκεκριμένων στίχων. Και οι τραγουδιστές λειτουργούν επίσης με την ίδια λογική. Eρμηνεύει η Δήμητρα Γαλάνη και μαζί της ο Θέμης Ανδρεάδης και ο Χρύσανθος. Πάντως, αναξάρτητα αν τα τραγούδια ονομάζονται παιδικά χωρίς να έχουν ακουστεί από παιδιά, δεν παύουν να είναι ωραία τραγούδια και να ακούγονται ευχάριστα.

Συμμετέχουν οι μουσικοί: Ποντιακή λύρα: Κωστίκος Τσακαλίδης, μπουζούκι: Γιάννης Βάρλας, σαντούρι: Τάσος Διακογιώργης, κρουστά: Μηνάς Χάλαρης, κλαρίνο: Δημήτρης Γκόγκιας, βιολί: Πολυχρόνης Χαλκιάς, τζουράς, 12/χορδη κιθάρα: Χριστόδουλος Χάλαρης. 

Σάκης Τσιλίκης: Το τζιτζίκι και η παρέα του (1980)

Ο Σάκης Τσιλίκης μπήκε με φούρια στο χώρο της δισκογραφίας το 1980 με τέσσερις μαζεμένους παιδικούς δίσκους (Ο μικρός πρίγκιπας, Ένα τρόλεϋ, Φραουλί-φράουλο, Το τζιτζίκι και η παρέα του), καθώς κι έναν κύκλο τραγουδιών (Τσιμεντένια πόλη), παρόλο που η μουσική του δραστηριότητα είχε ήδη ξεκινήσει από τα χρόνια της Μεταπολίτευσης, όταν άρχισε να καταπιάνεται συστηματικά με τη σκηνική μουσική που θα αποτελέσει και την κύρια μουσική του ενασχόληση καθ' όλη τη διάρκεια της καριέρας του.

Το άλμπουμ Το τζιτζίκι και η παρέα του είναι ένα παιδικό μουσικό παραμύθι που ανέβηκε στη σκηνή το 1980 βασισμένο σε κείμενα και στίχους του Γιάννη Καλαμίτση (1939-2013), ενώ την ίδια χρονιά κυκλοφόρησε και σε δίσκο από την Columbia. Ο Σάκης Τσιλίκης έγραψε τα τραγούδια και επιμελήθηκε την ενορχήστρωση και τη διεύθυνση της ορχήστρας. Τους ρόλους και τα τραγούδια ερμήνευσαν οι ηθοποιοί: Χριστίνα Δελαβίνια (τζιτζίκι), Ελένη Λουκάδη (γουρούνι), Βασίλης Πελλίδης (λιοντάρι), Ελένη Τζωρτζή (αλεπού), Γιώργος Μαλταμπές (γαϊδούρι), Κόννη Σοφιάδου (καρακάξα), Κώστας Παγώνης (σκύλος), Φωκίων Ζαρίκος (κόρακας), Θανάσης Θεολόγης (ελέφαντας). Ο δίσκος κλείνει με το τραγούδι "Τα ραφτικά της γιαγιάς" σε στίχους του Λάζαρου Μπίκα, το οποίο ερμηνεύει η Άννα Βίσση, την ίδια χρονιά που τραγουδούσε τη "Μεθυσμένη πολιτεία" και λίγο πριν στραφεί σε άλλους πιο εμπορικούς δρόμους γυρνώντας οριστικά την πλάτη της στο "έντεχνο" παρελθόν της! Την εικαστική φροντίδα της έκδοσης υπογράφει ο Σπύρος Ορνεράκης.

Ο Νίκος Τσιριγώτης μελοποιεί Αίσωπο: Η σοφία του Αισώπου (2024)

Με πολλή χαρά επιστρέφω σήμερα στον φίλο Μυτιληνιό συνθέτη Νίκο Τσιριγώτη που πρόσφατα μας έδωσε ένα ακόμη πειστικό δείγμα της γνήσιας μελωδικής του φλέβας μελοποιώντας αυτή τη φορά στίχους εμπνευσμένους από τους μύθους του Αισώπου.

Ο Αίσωπος (περ. 620-560 π.Χ.) μας είναι γνωστός μέσα από ένα μεγάλο αριθμό διδακτικών μύθων σε μορφή αλληγορικών αφηγήσεων ή παραβολών με πρωταγωνιστές κυρίως ζώα, οι πράξεις των οποίων λειτουργούν συμβολικά για την ανθρώπινη ζωή και συμπεριφορά, καθώς κάθε μύθος καταλήγει στο χαρακτηριστικό "επιμύθιο", όπου με πολύ εύληπτο τρόπο επεξηγείται το μήνυμα της αφήγησης. Θρακικής ή Φρυγικής καταγωγής έζησε ως δούλος στην Αθήνα στα τελευταία αρχαϊκά χρόνια. Έγραψε στην απλή γλώσσα της εποχής του, αλλά δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι ανήκει στον ίδιο όλο το σώμα των Αισώπειων μύθων που μας παραδόθηκε από την ιστορική πρώτη του έκδοση στο Μιλάνο το 1479, αλλά και τις πολλαπλές μεταγενέστερες εκδόσεις, όπως αυτή που επιμελήθηκε ο Αδαμάντιος Κοραής στο Παρίσι το 1810.

Μόλις πριν από μερικούς μήνες λοιπόν εκδόθηκε από τις Εκδόσεις Μένανδρος μια καινούργια έκδοση των Αισώπειων μύθων που επιμελήθηκαν οι φιλόλογοι και συγγραφείς Γιάννης Παπάνης και Μίνα Καραγιαννάκου μαζί με τον εικονογράφο Αντώνη Κυριαζή. Η έκδοση έχει τον τίτλο Η σοφία του Αισώπου και υπότιτλο: Ο παραμυθένιος κόσμος του Αισώπου σε ποίηση, μουσική και τραγούδια. Η βασική πρωτοτυπία της έκδοσης έγκειται στο γεγονός ότι οι επιλεγμένοι μύθοι, συνολικά 50, αποδίδονται σε έμμετρη μορφή με έξυπνα στιχουργικά ευρήματα των δύο μεταφραστών που έχουν αναμορφώσει προσφυώς το αρχικό κείμενο σε μορφή απλών στίχων προσφέροντας ένα ευφρόσυνο και διδακτικό ανάγνωσμα για μικρούς και μεγάλους.

Ο Νίκος Τσιριγώτης έντυσε με όμορφες μελωδίες δεκατρία από αυτά τα στιχουργήματα μεταμορφώνοντάς τα σε ωραιότατα παιδικά τραγούδια με ευρηματική ρυθμική ποικιλία και απλή ενορχήστρωση με όργανα που έπαιξε ο ίδιος, ενώ τα τραγούδησαν οι Χρύσα Βέκιου, Νίκος Καρακαλπάκης, Αμέρσσα Τσιριγώτη και ο συνθέτης. Μια δεύτερη πολύ ενδιαφέρουσα πρωτοτυπία της έκδοσης είναι ότι όλα τα μελοποιημένα ποιήματα συνοδεύονται από ένα QR κώδικα, τον οποίο μπορεί ο αναγνώστης να διαβάσει μέσω σαρωτή από το κινητό του και να ακούσει τα τραγούδια, αλλά και να βρει την αντίστοιχη παρτιτούρα της μουσικής μαζί με τους στίχους.

Χρήστος Λεοντής, Γιάννης Ρίτσος: Πρωινό άστρο (2011)

Τριανταέξι χρόνια μετά την ιστορική συνάντηση του Χρήστου Λεοντή με τον μεγάλο μας ποιητή Γιάννη Ρίτσο που αποτυπώθηκε στο εμβληματικό άλμπουμ Καπνισμένο τσουκάλι (1975) ήρθε η δεύτερη ολοκληρωμένη δουλειά του συνθέτη πάνω στο έργο του ποιητή με τον μικρό κύκλο τραγουδιών Πρωινό Άστρο που κυκλοφόρησε το 2011 από τις εκδόσεις του περιοδικού Μετρονόμος. Ο κύκλος αποτελείται από έξι μελωδικές, βαθύτατα λυρικές στιγμές που ερμηνεύει ο ευαίσθητος νέος τραγουδιστής Παντελής Θεοχαρίδης, ενώ η ηθοποιός Ουρανία Μπασλή απαγγέλλει αποσπάσματα του έργου, το οποίο συνέθεσε ο ποιητής το 1955 και το αφιέρωσε στην κόρη του Έρη.

Σημειώνει χαρακτηριστικά ο συνθέτης: «Το ‘’Πρωινό άστρο’’ του Ρίτσου, είναι ίσως από τα τρυφερότερα πράγματα που έχω διαβάσει. Είναι γραμμένο για την κόρη του, για ένα μωρό, κι από κει μέσα περνάει μια ολόκληρη ιδεολογία ο Ρίτσος, για έναν άνθρωπο που αντικρίζει πρώτη φορά τον κόσμο, έναν κόσμο όπως εκείνος τον είχε αντιληφθεί τότε, και έναν κόσμο που οραματιζότανε ο ίδιος. Άλλα ζούσε, άλλα οραματιζότανε. Μέσα από την ματιά ενός πατέρα που τον έχει συνεπάρει η γέννηση του δικού του παιδιού και κάθε παιδιού. Γιατί το ποίημα ξεφεύγει από τη σχέση του πατέρα προς το νεογέννητό του και προχωρεί τα πράγματα πολύ πιο πέρα (...) Αφιερώνω αυτά τα τραγούδια σε όλα τα παιδιά και σε όλους εκείνους που δείχνουν την ίδια τρυφερότητα σ’ αυτά, όπως και ο Ρίτσος, με την ευχή, όλοι μαζί ν’ αλλάξουμε τον κόσμο». 

Αξίζει εδώ να σημειώσω ότι αυτή είναι η τρίτη μελοποίηση του όμορφου ποιήματος του Γιάννη Ρίτσου, αφού είχαν προηγηθεί άλλες δύο εξίσου ενδιαφέρουσες, μία από τον Σαράντη Κασσάρα που κυκλοφόρησε επίσης το 2011 με τίτλο Carmina Graeca κι άλλη μία από τον Σάκη Τσιλίκη που είχε εκδοθεί το 2009.

Νίκος Τσιριγώτης: Παιδικά τραγούδια (2024)

Έχω τη χαρά να παρουσιάσω σήμερα ένα υπέροχο κύκλο παιδικών τραγουδιών του πολυτάλαντου ερασιτέχνη (με την αυθεντική έννοια του όρου) συνθέτη και μαέστρου από τη Μυτιλήνη Νίκου Τσιριγώτη, για τη σπουδαία δουλειά του οποίου έχουμε μιλήσει ήδη αρκετές φορές εδώ στο Δισκοβόλο, πάντα με αφορμή και κάτι καινούργιο που παρουσίαζε, έστω κι αν πεισματικά επιμένει να λειτουργεί εκτός των εμπορικών πλαισίων αγνοώντας τις σειρήνες και τους πειρασμούς που συχνά τον προσεγγίζουν, προτιμώντας να προσφέρει ανιδιοτελώς το ταλέντο του στην τοπική κοινωνία της Λέσβου.

Τα "Παιδικά τραγούδια" εκδόθηκαν πολύ πρόσφατα στη Μυτιλήνη σε ανεξάρτητη έκδοση και παραγωγή και αποτελούν έναν ευρύ και χορταστικό κύκλο από είκοσι συνολικά τραγούδια (επιλεγμένα από έναν ακόμη ευρύτερο κύκλο) παιδικού προσανατολισμού, τα οποία πρόσφατα (το περασμένο Σάββατο) παρουσιάστηκαν ζωντανά στο τοπικό κοινό σε μια μεγάλη μουσικοποιητική βραδιά που διοργάνωσε το 2ο ΓΕΛ της Μυτιλήνης με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Λογοτεχνίας. Οι στίχοι των τραγουδιών βασίστηκαν σε παιδικά ποιήματα ντόπιων κυρίως στιχουργών (Δημ. Νικορέτζος, Β. Σταυρακέλλης, Γ. Παπάνης, Μάρω Ματθαίου, Χρυσ. Γελαγώτης, Ε. Βαρβαρέσσου), αλλά και του γνωστού σκηνοθέτη και τραγουδοποιού Ανδρέα Θωμόπουλου, καθώς και του εμβληματικού Λέσβιου ποιητή Αργύρη Εφταλιώτη (1849-1923). Η θεματολογία τους αναφέρεται στην καθημερινότητα των παιδιών, στις ευαισθησίες, αλλά και στις παραμυθένιες φαντασιώσεις τους. Τρυφερές μελωδίες και ευφάνταστα ρυθμικά θέματα χαρακτηρίζουν τη μουσική των τραγουδιών που παίζονται όλα στο ιδιόκτητο στούντιο του συνθέτη από τον ίδιο με τη βοήθεια της ηλεκτρονικής τεχνολογίας, χωρίς αυτό να ενοχλεί στο ελάχιστο τον τελικό ήχο που ακούμε. Ο ίδιος επίσης συμμετέχει και ως ερμηνευτής, μαζί με τη Χρύσα Βέκιου και την κόρη του Αμέρσσα Τσιριγώτη με τη συμμετοχή μιας πλειάδας άλλων ερασιτεχνών ερμηνευτών (Α. Μυλωνά, Χ. Μουρατίδης, Κ. Γούναρης, Ν. Βερβενιώτης).

Ο συνθέτης και συγγραφέας Στέφανος Φευγαλάς αναλύοντας τη δουλειά του Νίκου Τσιριγώτη σημειώνει μεταξύ άλλων: 

Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης με το 2ο ΓΕΛ Μυτιλήνης

Η εαρινή ισημερία στις 21 Μαρτίου κάθε χρόνου έχει καθιερωθεί από την Unesco, μετά από πρόταση της ελληνικής Εταιρείας Συγγραφέων, ως Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης και γιορτάζεται απανταχού της γης με ποικίλες εκδηλώσεις που αναδεικνύουν τον ποιητικό λόγο ως ζωτικό στοιχείο του ανθρώπινου πνεύματος και της ανθρώπινης ευαισθησίας.

Θα ήθελα λοιπόν να σταθούμε σήμερα σε μια υπέροχη πρωτοβουλία του 2ου Γενικού Λυκείου Μυτιλήνης, το οποίο ετοίμασε μια ξεχωριστή μουσικοποιητική βραδιά με τίτλο "Γύρισε Χρυσή Κλωστή", η οποία θα παρουσιαστεί το ερχόμενο Σάββατο, 23 Μαρτίου 2024, στην Αίθουσα Εκδηλώσεων των Λυκείων της πόλης. Αντιγράφω το σχετικό δελτίο τύπου:

Τιμώντας την Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης, το 2ο ΓΕΛ Μυτιλήνης διοργανώνει την εκδήλωση «Γύρισε  χρυσή κλωστή...». Πρόκειται για μουσικοθεατρική παρουσίαση παιδικών τραγουδιών σε στίχους Λέσβιων ποιητών και μουσική του καταξιωμένου μαέστρου Νίκου Τσιριγώτη. Η παρουσίαση θα γίνει το Σάββατο 23 Μαρτίου 2024 και ώρα 7 μ.μ. στην αίθουσα εκδηλώσεων των Κεντρικών Λυκείων.

Στίχοι λογοτεχνών και ποιητών όπως των Αργ. Εφταλιώτη, Δ. Νικορέντζου, Αν. Θωμόπουλου, Μάρως Ματθαίου, Χρ. Γελαγώτη, Βασ. Σταυρακέλλη, Ειρήνης Βαρβαρέσσου, Γιάννη Παπάνη, ντύθηκαν με τη μαγευτική μουσική του Νίκου Τσιριγώτη, για να μας ταξιδέψουν στον ονειρικό παιδικό κόσμο, κάνοντάς μας να θυμηθούμε, να ονειροπολήσουμε, να νοσταλγήσουμε και να βιώσουμε ένα όμορφο αλλά και διδακτικό παραμύθι που δεν έχει ηλικία. Και όλα αυτά ντυμένα με την εικαστική απεικόνιση της παιδικής και εφηβικής  ματιάς, τη δραματοποίηση και τη δημιουργία βίντεο γυρισμένα στον ονειρικό χώρο των Πηγών Κρατήγου, όπου η φύση αποκτά διαστάσεις παραμυθιού.

Στην παρουσίαση συμμετέχει το Δημοτικό Σχολείο Χαλίκων, το 6ο Δημοτικό Σχολείο και η παιδική χορωδία Animato υπό τη διεύθυνση των κ.κ Νεκταρίας Λαγκαδινού και Νίκης Καρδακάρη.

Θα αναγνωσθούν μηνύματα καταξιωμένων ανθρώπων των Γραμμάτων και των Τεχνών όπως των καθηγητών Δ. Νικορέντζου και Στ. Φευγαλά, του σκηνοθέτη Αν. Θωμόπουλου και του μουσικού παραγωγού και συγγραφέα Αχιλλέα Θεοφίλου. Στα παιδιά θα μοιραστεί cd με ηχογραφημένα όλα τα τραγούδια.

Με πολύ μεράκι και ταλέντο μαθητές του Λυκείου με τη βοήθεια εκπαιδευτικών τους και την υπέροχη μουσική επένδυση του πολυτάλαντου Λέσβιου συνθέτη Νίκου Τσιριγώτη ετοίμασαν και μια σειρά βιντεσκοπημένων μουσικών παραμυθιών, μια ιδέα από τα οποία μπορείτε να πάρετε από τους παρακάτω συνδέσμους με τις ιστορίες "Ο διψασμένος και η νεράιδα" και "Η χρυσαφένια".

Γιώργος-Μενέλαος Μαρίνος: Καραμελοχώρα (1977)

Έχουμε ξαναμιλήσει για τον ενδιαφέροντα τραγουδοποιό Γιώργο-Μενέλαο Μαρίνο με αφορμή την παρουσίαση των δίσκων του "Απολογισμός" (1977) και "Η μαμά Ελλάδα" (1979). Πρέπει να επισημάνουμε πάντως ότι ο Μαρίνος αποτελεί μια πολυσχιδή δημιουργική προσωπικότητα που ξεκίνησε από τις μπουάτ της Πλάκας, για να εξελιχθεί σε μια δυναμική παρουσία με πολύ αξιόλογο και ογκώδες συγγραφικό έργο που περιλαμβάνει συνολικά 36 βιβλία, κυρίως παιδικού ενδιαφέροντος λόγω και της ιδιότητάς του ως παιδαγωγού. Έζησε για αρκετές δεκαετίες μόνιμα εγκατεστημένος στη Δανία, αλλά τα τελευταία χρόνια διαμένει στην Αίγινα και συνεχίζει το συγγραφικό του έργο.

Ακριβώς λοιπόν λόγω της ιδιότητας του παιδαγωγού ο Γιώργος-Μενέλαος Μαρίνος στα χρόνια της μουσικής του ενασχόλησης είχε καταπιαστεί και με το παιδικό τραγούδι ηχογραφώντας δύο παιδικούς κύκλους τραγουδιών, πρώτα το "Γεια χαρά" (1976) που εκδόθηκε από τη CBS κι αμέσως μετά την "Καραμελοχώρα" από την Columbia.

Ο δίσκος "Καραμελοχώρα" ενορχηστρωμένος από τον Νέστορα Δάνα περιλαμβάνει δεκαοκτώ παιδικά τραγούδια σε μουσική, στίχους και ερμηνεία του ίδιου του δημιουργού τους, όπως άλλωστε συμβαίνει και σε όλες τις δουλειές του. Τον συνοδεύει παιδική χορωδία. Απλές έως απλοϊκές μελωδίες μουσικά επενδυμένες με τα γνωστά ηχητικά κλισέ της εποχής, δε θα έλεγα ότι έχουν κάποιο ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Οι στίχοι όμως των τραγουδιών είναι πολύ ενδιαφέροντες, καθώς εδώ ο δημιουργός δεν δείχνει διατεθειμένος να στρογγυλέψει τον συνήθη αιχμηρό του λόγο με καμουφλαρισμένες αφελείς κοινοτοπίες, αλλά συχνά, έστω και με μια προσποιητή αφέλεια, εκφέρει σκληρές αλήθειες κριτικάροντας τις παθογένειες του καιρού του περνώντας παράλληλα μηνύματα ανθρωπισμού και κοινωνικής ευαισθησίας.

Ο σκηνικός Νίκος Κυπουργός: Κηποθέατρο (2004)

Έχοντας πίσω του συμπληρωμένες δυο δεκαετίες γόνιμης σχέσης με τον τομέα της σκηνικής μουσικής, δηλαδή της μουσικής για το θέατρο και τον κινηματογράφο, ο Νίκος Κυπουργός πραγματοποίησε το 2004 μια ζωντανή παρουσίαση επιλεγμένων στιγμών από το σκηνικό του έργο στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, η οποία εκδόθηκε αμέσως σε δίσκο από τον Σείριο με τίτλο "Κηποθέατρο". 

Στην πραγματικότητα πρόκειται για ένα ευφυές συμπίλημα ενός εκ των πραγμάτων ετερόκλητου υλικού που τελικά αποκτά μια ομοιογενή γραμμή χάρις στην ανάδειξη της εξαιρετικής ηχοχρωματικής αισθητικής του δημιουργού. 

Το υλικό χωρίζεται σε δυο υποενότητες με τους τίτλους: Κηποθέατρο και Σινέ-Άλσος. Καθεμιά αντιστοιχεί και στη βασική πηγή προέλευσης του υλικού. Η πρώτη αφορά στη μουσική για το θέατρο και η δεύτερη στον κινηματογράφο. Το θεατρικό υλικό προέρχεται κυρίως από παιδικές παραστάσεις, αλλά λειτουργεί άνετα και για ένα ακροατήριο ενηλίκων.

Για την απόδοση όλου αυτού του μουσικού καλειδοσκοπίου επιστρατεύτηκε μια πλειάδα εκλεκτών συντελεστών από το μουσικό χώρο. Τραγουδούν: Μαρία Φαραντούρη, Χρόνης Αηδονίδης, Σαβίνα Γιαννάτου, Αλκίνοος Ιωαννίδης, Δώρος Δημοσθένους, Λιζέτα Καλημέρη και Nicola Flori. Συμμετέχουν: Παιδική και Μικτή Χορωδία του Δημοτικού Ωδείου Λάρισας, Φωνητικό Κουαρτέτο Camea Σόφιας, Συμφωνική Μπάντα Νέου Φίλιππος Νάκας, Συγκρότημα Γύρω-Γύρω. Συμμετέχουν επίσης κορυφαίοι μουσικοί, όπως: Ηρακλής Βαβάτσικας (ακορντεόν), Ιρίνα Βαλεντίνονα (πιάνο), Νίκος Γκίνος (κλαρινέτο), Στέλλα Κυπραίου (κιθάρα, λαούτο), Μίλτος Παπαστάμου (βιολί), Σωκράτης Σινόπουλος (πολίτικη λύρα), Βαγγέλης Σκούρας (κόρνο), Renato Ripo (βιολοντσέλο).

Ο σκηνικός Νίκος Κυπουργός: Τα μυστικά του κήπου (2001)

Ο δίσκος "Τα μυστικά του κήπου" αποτελεί την κορυφαία δισκογραφική κατάθεση του Νίκου Κυπουργού στον τομέα του παιδικού τραγουδιού και ασφαλώς ένα δίσκο-σταθμό στο είδος. Είκοσι επτά σύντομα τραγούδια που απευθύνονται σε παιδιά υποψιασμένα, χωρίς να χαϊδεύουν ευχάριστα τα αθώα τους αφτιά, περνούν έξυπνα μηνύματα και κλείνουν πονηρά το μάτι, για να δείξουν ότι πίσω από την επιφάνεια υπάρχουν κι άλλα πράγματα που πρέπει ν' ανακαλύψουν.

Ο δίσκος ουσιαστικά είναι μια συλλογή, όπου συγκεντρώθηκαν τραγούδια του συνθέτη που γράφτηκαν σε διαφορετικές χρονικές στιγμές και για διαφορετικές κάθε φορά ανάγκες. Όλα χρησιμοποιήθηκαν σε διάφορες παιδικές παραστάσεις, όπως: "Σιωπή, ο βασιλιάς ακούει" (1994), "Ο χιονάνθρωπος και το κορίτσι" (1991), "Παραμυθιάδα" (1997), "Μακαρόνια με κέτσαπ" (1992), "Το σκλαβί" (2000), "Η Αλίκη στη χώρα των θαυμάτων" (1998), "Χίλιες κια μία νύχτες" (1999), "Η Πεντάμορφη και το τέρας" (1994), "Μια ιστορία με ιστορίες" (1998) και φυσικά "Εδώ Λιλιπούπολη" (1976-1979).

Οι στίχοι γράφτηκαν από τους Δημήτρη Μαυρίκιο, Αγαθή Δημητρούκα, Χάρη & Πάνο Κατσιμίχα, Λίνα Νικολακοπούλου, Σταμάτη Δαγδελένη, Θωμά Μοσχόπουλο, Κώστα Καρτελιά, Ξένια Καλογεροπούλου, Παρασκευά Καρασούλο, Λένα Κιτσοπούλου, Μιχάλη Γκανά, Θανάση Παπακωνσταντίνου και Νίκο Κυπουργό.

Και βέβαια στην ερμηνεία των τραγουδιών συμμετέχει μια πλειάδα Ελλήνων τραγουδιστών, παλιότερων και νέων: Μαρία Φαραντούρη, Δήμητρα Γαλάνη, Χαρούλα Αλεξίου, Διονύσης Σαββόπουλος, Βασίλης Παπακωνσταντίνου, Έλλη Πασπαλά, Νένα Βενετσάνου, Σαβίνα Γιαννάτου, Μελίνα Κανά, Χάρης & Πάνος Κατσιμίχας, Σπύρος Σακκάς, Αλκίνοος Ιωαννίδης, Ψαραντώνης, Χρήστος Θηβαίος, Άρης Χριστοφέλλης, Θανάσης Παπακωνσταντίνου, Δώρος Δημοσθένους. Ένα πέρασμα κάνει κι ο Θανάσης Βέγγος. Και στο φινάλε το γοητευτικό δημώδες νανούρισμα "Βλέφαρό μου" με τη συγκινητική ερμηνεία του Χρόνη Αηδονίδη που κλέβει την παράσταση.

Κουμεντάκης, Κυπουργός, Μουλουδάκης: Η Γιορίντε, ο ακροβάτης και η κουκουβάγια (2001)

Ολοκληρώνουμε εδώ το μικρό μας αφιέρωμα στη δισκογραφία του λόγιου συνθέτη Γιώργου Κουμεντάκη με έναν πολυσυμμετοχικό δίσκο, κατ' επίφασιν παιδικό, με τίτλο "Η Γιορίντε, ο ακροβάτης και η κουκουβάγια", ο οποίος εκδόθηκε από τη Lyra το 2001 και ουσιαστικά αποτελεί προσωπική δουλειά του αξιόλογου κιθαριστή Γιώργου Μουλουδάκη.

Έχουμε λοιπόν εδώ τη σύμπραξη τριών συνθετών της νεότερης γενιάς, του Νίκου Κυπουργού, του Γιώργου Κουμεντάκη και του Γιώργου Μουλουδάκη, και μάλιστα ο τελευταίος εδώ εμφανίζεται με τη διπλή ιδιότητα του συνθέτη και του εκτελεστή (κιθαριστή). Δεν είναι παράδοξη η σύμπραξη των τριών αυτών δημιουργών, αφού τους συνδέει η κοινή αφετηρία τους από τη χατζιδακική σχολή, της οποίας αποτελούν λαμπρά τέκνα. Και παρόλο που ο μεγάλος συνθέτης δεν αξιοποίησε ποτέ την κιθάρα ως πρωταγωνιστικό εργαλείο της μουσικής του, με εξαίρεση φυσικά το soundtrack της ταινίας "Blue" (1968), εδώ είναι εμφανής η αύρα της δικής του αισθητικής στη μελωδική βάση και στην ανάπτυξη των θεμάτων που συνιστούν τα τρία έργα του δίσκου.

Το κύριο σώμα του δίσκου καλύπτεται με τα 16 μέρη της σύνθεσης του Γιώργου Μουλουδάκη "Ο νέος και η κουκουβάγια" που συνιστά και την παρθενική συνθετική εργασία του κιθαριστή, μια μουσική αφήγηση ενός παιδικού ονείρου στο ύφος της Τζοκόντας του Μάνου Χατζιδάκι, συγκαλυμμένα τραγούδια δηλαδή χωρίς λόγια. Ακολουθεί η σύνθεση του Νίκου Κυπουργού "Εννέα μουσικές εικόνες για κιθάρα" αφιερωμένη στον Γιώργο Μουλουδάκη, έργο που μοιάζει με σουίτα απλών μελωδικών μοτίβων γραμμένων στο διάστημα 1990-1996 με θέμα τα παιδιά, κάτι σαν μουσικοί χρωματισμοί ενός υποθετικού παιδικού παραμυθιού. 

Η σύνθεση του Γιώργου Κουμεντάκη έχει τίτλο "Σουίτα των Αδελφών Γκριμμ" και αναπτύσσεται σε πέντε μέρη. Kι αυτό το έργο είναι αφιερωμένο στον Γιώργο Μουλουδάκη. Στην πραγματικότητα δεν πρόκειται για πρωτότυπη σύνθεση, αλλά για μεταγραφή του παλαιότερου έργου "Παραμύθια των Αδελφών Γκριμμ" (1996), το οποίο αρχικά ήταν γραμμένο για αφηγητή και κουαρτέτο εγχόρδων.