Τατιάνα Ζωγράφου: Πετώντας πας στην πόλη (2004)

Θα σταθούμε σήμερα σε μια σύγχρονη τραγουδοποιό, η οποία επικεντρώνει το ενδιαφέρον της στα παιδιά και στη μελοποιημένη ποίηση. Η Τατιάνα Ζωγράφου σπούδασε παιδαγωγικά στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, αλλά και μουσική στο τοπικό ωδείο και στην Αθήνα, ενώ επί χρόνια ανέπτυξε σημαντική δραστηριότητα στο Δίκτυο για τα Δικαιώματα του Παιδιού. Γιαυτό και το μουσικό και συγγραφικό της έργο είναι αφιερωμένο εξολοκλήρου στα παιδιά.

Η πρώτη δισκογραφική εμφάνιση της Τατιάνας Ζωγράφου (σε ανεξάρτητη έκδοση, αλλά και ως ένθετο παιδικού βιβλίου) σημειώθηκε το 2004 με το άλμπουμ «Πετώντας πας στην πόλη», ένα τριπλό κύκλο δεκαεννέα συνολικά παιδικών ταργουδιών που επιμερίζονται σε τρεις θεματικές ενότητες με τους εξής επιμέρους τίτλους: α) Τα παιχνίδια του χρόνου, β) Τα τι και τα γιατί, γ) Για την αγάπη.... Η ίδια έγραψε και τους όμορφους στίχους με τη συνεργασία του Κώστα Καρτελιά και του Σταμάτη Δαγδελένη. 

Τρυφερές μελωδίες γεμάτες λυρσιμό και φρεσκάδα αποδίδονται όμορφα από μια μεγάλη ομάδα γνωστών ερμηνευτών: Μαρία Φαραντούρη, Νένα Βενετσάνου, Κώστας Θωμαΐδης, Τάσης Χριστογιαννόπουλος, Ηλίας Λιούγκος, Βασίλης Γισδάκης, Δώρος Δημοσθένους, Άννα Καραγεωργιάδου και Δήμητρα Τίγκα. Συμετέχει η Παιδική Χορωδία του Δημοτικού Ωδείου Μοσχάτου υπό τη διεύθυνση του Δημήτρη Μπουζάνη.

Σημειώνει σχετικά η ίδια η δημιουργός: «Πάει ένας χρόνος που μου κόλλησε στο μυαλό. "Πετώντας πας στην πόλη". Πως αλλιώς; Μόνον έτσι. Με μπόλικη φαντασία, χαρά, μελαγχολία και ολίγη κανέλα. Τα πιο παλιά τραγούδια συνάντησαν τα καινούργια και φτιάχτηκε αυτή η συλλογή. Αποτελείται από τρεις κύκλους τραγουδιών με διαφορετική θεματολογία ο καθένας. Το χρόνο που περνά ή που δεν περνά, τις απορίες των παιδιών -μικρών και μεγάλων- για τα τι και τα γιατί σ' ό,τι συμβαίνει γύρω μας. Και την αγάπη. Έτσι, αγκαλιά με τον μαγικό μας χρόνο, τις απορίες και τον έρωτα, ξεκίνησα αυτό το ταξίδι. Μαζί οι πιο παλιοί συνεργάτες μου, σταθεροί εμψυχωτές αυτής της μουσικής διαδρομής, ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος, που επωμίστηκε τον κυρίως όγκο των ενορχηστρώσεων, ο Δημήτρης Μπουζάνης, που μοιράστηκε πολλές προσωπικές του ιδέες στην πιανιστική συνοδεία των τραγουδιών και όχι μόνο, η Αμαλία Κουντούρη, ο Ορέστης Ζαφειρόπουλος, η Βιβή Γκέκα, ο Κώστας Σερεμέτης αλλά και οι καινούργιοι φίλοι μουσικοί, ο Βαγγέλης Ζωγράφος, ο Ηρακλής Βαβάτσικας, ο Διονύσης Βερβιτσιώτης, ο Γιώργος Κοντογιάννης, η Μαριαλένα Καραγιάννη, που αγκάλιασαν αυτή τη δουλειά και με συγκινητική γενναιοδωρία έδωσαν τα μέγιστα σ' αυτή καταθέτοντας όλη τους την δεξιοτεχνία και έμπνευση, θα ήθελα επίσης να ευχαριστήσω τον Νίκο Κυπουργό και την Λένα Πλάτωνος που εδώ και τρία χρόνια με τον έναν ή τον άλλο τρόπο με ενθαρρύνουν στο ξεκίνημα αυτό...».

Γιάννης Μαρκόπουλος: Το τραγούδι των Ελλήνων (1991)

Έχουμε τονίσει επανειλημμένα την τεράστια συμβολή του συνθέτη Γιάννη Μαρκόπουλου στην ανάδειξη της ζωντανής μας παράδοσης, κυρίως μέσα από το πρωτότυπο δημιουργικό του έργο με τη μεγαλόπνοη ιδέα της «επιστροφής στις ρίζες» που υιοθέτησε από τις αρχές της δεκαετίας του '70 χτίζοντας πάνω της ένα γιγαντιαίο έργο βασισμένο στο συνδυασμό των παραδοσιακών δρόμων με τους κανόνες του έντεχνου τραγουδιού και με την επιστράτευση της υψηλής ποίησης ως βασικού νοηματοδότη αυτής της νέας φόρμας.

Ωστόσο δεν είναι λίγες και οι περιπτώσεις που ο συνθέτης έσκυψε ευλαβικά στην παράδοση επαναφέροντας στο προσκήνιο αυτούσιες μελωδίες διαχρονικής ομορφιάς μέσα από προσεγμένες ενορχηστρωτικές προσεγγίσεις, ώστε το τραγούδι των ανώνυμων δημιουργών της παράδοσής μας να ξαναβρεί τη χαμένη του ταυτότητα απαλλαγμένο από τις αυθαίρετες παρεμβάσεις που επέφερε η αγοραία χρήση του. Ξεπερνώντας λοιπόν την αρχική του ματιά στην κρητική παράδοση με τα περίφημα «Ριζίτικα» (1971) προχώρησε στο επόμενο μεγάλο βήμα το 1980 με τις «Ρίζες», όπου πλέον το τραγούδι παίρνει την καθαρή του μορφή χωρίς ενορχηστρωτικές παρεμβάσεις, επανέρχεται εκ νέου το 1987 με την «Τολμηρή επικοινωνία» και καταλήγει στο μεγάλο κύκλο «Το τραγούδι των Ελλήνων» το 1991.

Το διπλό άλμπουμ «Το τραγούδι των Ελλήνων» αποτελεί τη δισκογραφική αποτύπωση δύο συναυλιών του συνθέτη υπό την αιγίδα του θεατρικού εργαστηρίου Ανάβασις που δόθηκαν στις 29 και 30 Νοεμβρίου 1991 στο θέατρο Παλλάς, όπου και ηχογραφήθηκαν ζωντανά. Το πρόγραμμα περιλάμβανε μια ευρεία ανθολογία παραδοσιακών τραγουδιών απ' όλες τις περιοχές του ελληνισμού σε μια προσπάθεια να αναδειχθεί η μελωδική ομορφιά, η ιστορία και η γνήσια ψυχή των πανελλήνων μέσα από ένα υλικό που διατρέχει το χωροχρόνο και φτάνει ολοζώντανο ως τις μέρες μας γυρεύοντας εναγώνια τη θέση του ανάμεσα στους σύγχρονους φορείς αυτής της μακράιωνης παράδοσης. Ο συνθέτης δούλεψε με σεβασμό και γνώση το υλικό του έχοντας και την επιστημονική υποστήριξη ανθρώπων που έχουν αφιερώσει τη ζωή τους σ' αυτό τον τομέα, όπως ο Παναγιώτης Μυλωνάς, ο Παναγιώτης Κουνάδης και ο Γιώργος Κωνστάντζος. Ένα τεράστιο επιτελείο 220 ερμηνευτών, οργανοπαικτών και χορευτών βρέθηκε επί σκηνής, για τη διεκπεραίωση της μεγάλης αυτής παραγωγής. Ανάμεσά τους και μερικοί από τους γνωστότερους θεράποντες του παραδοσιακού μα ςτραγουδιού, όπως η οικογένεια Κονιτόπουλων, ο Θανάσης Δοϊτσίδης, ο Θανάσης Σκορδαλός, ο Δημήτρης Βάγιας, ο Χαράλαμπος Γαργανουράκης, η χορωδία του Παναγιώτη Μυλωνά και πολλοί άλλοι.

Το πρόγραμμα προλογίζει ο ίδιος ο Γιάννης Μαρκόπουλος, ο οποίος είχε και τη συνολική σχεδίαση της παράστασης. Το έργο είναι αφιερωμένο στον μεγάλο αρχαιολόγο Μανώλη Ανδρόνικο.

Γιάννης Μαρκόπουλος: 30 Χρυσές Επιτυχίες (1980)

Συμπληρώνονται σήμερα τρία χρόνια από την αποδημία του κορυφαίου συνθέτη Γιάννη Μαρκόπουλου (1939-2023), ενός πολυδιάστατου δημιουργού που διέγραψε μια λαμπρή διαδρομή στο ελληνικό τραγούδι επί έξι δεκαετίες συνεχούς και γόνιμης παρουσίας από τις αρχές της δεκαετίας του '60 που πρωτοεμφανίστηκε. Στα πρώτα χρόνια του πειραματίστηκε πάνω στο λαϊκό ήχο με μια υπέροχη ανθοφορία πανέμορφων τραγουδιών γραμμένων κυρίως για τον ελληνικό κινηματογράφο και στη συνέχεια συνέλαβε και υλοποίησε αριστοτεχνικά τη μεγαλόπνοη ιδέα της λεγόμενης «επιστροφής στις ρίζες» με το μπόλιασμα του παραδοσιακού και του «έντεχνου» ήχου που τον οδήγησε στη δημιουργία μιας μεγάλης σειράς εμβληματικών συνθέσεων που καλύπτουν ολόκληρη τη δεκαετία του '70, αρχής γενομένης με τον κύκλο «Ήλιος ο Πρώτος» (1969) σε ποίηση του Οδυσσέα Ελύτη και στη συνέχεια με σημαντικές μελοποιήσεις και άλλων ποιητών και εκλεκτών στιχουργών μας (Γιώργος Σεφέρης, Διονύσιος Σολωμός, Μιχάλης Κατσαρός, Κ.Χ. Μύρης, Γιώργος Χρονάς, Μάνος Ελευθερίου, Γιώργος Σκούρτης, Μιχάλης Φακίνος, Κώστας Βίρβος, Πάνος Θεοδωρίδης κ.ά.).

Το 1980 η Columbia εξέδωσε μια μεγάλη αφιερωματική σειρά με τίτλο «30 Χρυσές Επιτυχίες» εν είδει εκτενών πορτρέτων των σημαντικών δημιουργών του ρεπερτορίου της. Το αντίστοιχο αφιέρωμα στον Γιάννη Μαρκόπουλο περιλαμβάνει μερικές ξεχωριστές στιγμές του συνθέτη από το σπουδαίο έργο του κατά τη δεκαετία της μεγάλης του ακμής (1969-1979). Πρόκειται για μια σειρά μεγάλων τραγουδιών από τους κύκλους: «Ήλιος ο Πρώτος» (1969), «Χρονικό» (1970), «Ριζίτικα» (1971), «Διάλειμμα» (1972), «Ιθαγένεια» (1972), «Τραγούδια του νέου πατέρα» (1972), «Ο Στράτης Θαλασσινός ανάμεσα στους αγάπανθους» (1973), «Θητεία» (1974), «Θεσσαλικός κύκλος» (1974), «Μετανάστες» (1974), «Ανεξάρτητα» (1975), «Αφιέρωμα» (1975), «Who Pays the Ferryman» (1978) και «Σεργιάνι στον κόσμο» (1979). Τραγουδούν: Βίκυ Μοσχολιού, Νίκος Ξυλούρης, Λάκης Χαλκιάς, Χαράλαμπος Γαργανουράκης, Τάνια Τσανακλίδου, Βασιλική Λαβίνα, Ηλίας Κλωναρίδης, Ιωάννα Κιουρτσόγλου και ο συνθέτης.

Δύο επισημάνσεις για την έκδοση: Πρώτον, τα οκτώ από τα τριάντα τραγούδια της συλλογής ερμηνεύονται σε δεύτερη εκτέλεση από τους Νίκο Ξυλούρη («Ζαβαρακατρανέμια», «Τα παιδιά», «Το καφενείον Η Ελλάς», «Την εικόνα σου»), Ηλία Κλωναρίδη («Η μάνα του Αλέξανδρου», «Ο σκλάβος») και Βασιλική Λαβίνα («Τα λόγια και τα χρόνια», «Παραπονεμένα λόγια»). Αυτό έγινε είτε γιατί οι αρχικές πρώτες εκτελέσεις ανήκαν σε άλλη δισκογραφική εταιρεία (τα τραγούδια που επανεκτέλεσε ο Ξυλούρης), είτε λόγω της κακής σχέσης που συνθέτη με τον βασικό ερμηνευτή των υπόλοιπων τραγουδιών (Γιώργο Νταλάρα) μετά την έκδοση του δίσκου «Σεργιάνι στον κόσμο» (1979), ο οποίος άλλωστε είχε εκδοθεί από τη Minos, πριν οι δυο εταιρείες συνενωθούν. Δεύτερον, η ψηφιακή επανέκδοση του αρχικού διπλού βινυλίου σε μονό δίσκο ακτίνας δυστυχώς περιόρισε το υλικό σε δεκαεννέα μόλις τραγούδια, αφαιρώντας τα υπόλοιπα ένδεκα. Πραγματική σφαγή!

Ο Πουλικάκος τραγουδάει Νίκο Εγγονόπουλο: Η Ύδρα των πουλιών (2010)

Λένε πως η ζωή είναι ένας κύκλος, καθώς ο άνθρωπος σεργιανάει στο βίο του σε ποικίλα μονοπάτια και στο τέλος επιστρέφει στην αφετηρία του. Δεν ξέρω αν αυτό έχει γενική εφαρμογή, αλλά σίγουρα ισχύει στην περίπτωση του Δημήτρη Πουλικάκου. Γιατί ο συγκεκριμένος καλλιτέχνης αλλιώς ξεκίνησε κι αλλιώς μετέπειτα διαμόρφωσε τη δημιουργική του πορεία, αν και δεν είναι και τόσο γνωστή η πρώτη του δραστηριότητα, πριν τον κερδίσει η ροκ και οι συναυλιακές δραστηριότητες που κάλυψαν το μεγαλύτερο κομμάτι της ζωής του. Θα πρέπει λοιπόν να επισημάνουμε ότι στα νεανικά του χρόνια, παρά την αριστοκρατική καταγωγή του και τους συγγενικούς του δεσμούς με διάσημα ονόματα της ελληνικής πολιτικής ζωής (Παναγιώτης Κανελλόπουλος, Κωνσταντίνος Καραμανλής), είχε αποφασίσει συνειδητά να κρατηθεί μακριά από αυτό το περιβάλλον και φρόντισε να αποκτήσει καλή μόρφωση και να συνταχθεί με πνευματικά πρόσωπα που υπηρετούσαν το χώρο της διανόησης και της τέχνης. Από τις αρχές μάλιστα της δεκαετίας του '60 ανέπτυξε στενή φιλία με το ποιητή Νάνο Βαλαωρίτη, με τον οποίο συνεργάστηκε για ένα διάστημα στην έκδοση του βραχύβιου λογοτεχνικού περιοδικού Πάλι (1964-1966), το οποίο υπηρετούσε το σουρρεαλιστικό κίνημα της εποχής, αν και ο ερχομός της χούντας ανέκποψε βίαια τέτοιες δραστηριότητες και ανάγκασε τον ίδιο να αναζητήσει διαφορετικούς τρόπους έκφρασης.

Παρουσιάζοντας σ' αυτό το αφιέρωμα τη δισκογραφία του Δημήτρη Πουλικάκου είδαμε ότι από το ξεκίνημα του νέου αιώνα όλη του η παρουσία ήταν περιορισμένη σε επανεκδόσεις παλιότερου υλικού ή διάφορων ζωντανών ηχογραφήσεων, ενώ είχε σταματήσει προ πολλού να παράγει καινούργια πράγματα. Το 2010 ωστόσο μας ξαναδίνει πρωτότυπο υλικό και μάλιστα αυτή θα είναι και η τελευταία του δισκογραφική δουλειά μέχρι σήμερα, αν και όχι με δικές του συνθέσεις, αφού ο ίδιος περιορίζεται αποκλειστικά στο ρόλο του ερμηνευτή. Πρόκειται για το άλμπουμ «Η Ύδρα των πουλιών» που εκδόθηκε από την ετικέτα Pazzlemusik και βασίζεται σε μελοποιημένο ποιητικό λόγο του Νίκου Εγγονόπουλου (1907-1985), κορυφαίου εκπροσώπου της ελληνικής υπερρεαλιστικής ποίησης. Ιδού λοιπόν ο Πουλικάκος επιστρέφοντας στην αφετηρία του και συμπορευόμενος και πάλι με τον υπερρεαλισμό, όπως στα χρόνια του '60!

Η δύστροπη ποιητική γραφή του Νίκου Εγγονόπουλου δεν προσφέρεται εύκολα για μελοποιητική προσέγγιση και γιαυτό ελάχιστες είναι οι απόπειρες που έγιναν στο έργο του από τους μουσικούς μας. Ο Νίκος Μαμαγκάκης είναι ο μόνος συνθέτης που είχε αποτολμήσει στο παρελθόν να συνθέσει ένα ολόκληρο έργο αποκλειστικά με ποίηση του Εγγονόπουλου. Αναφέρομαι φυσικά στον εμβληματικό «Μπολιβάρ», έργο πρωτοποριακό εν έτει 1968 που δε στάθηκε ικανό πάντως να κινητοποιήσει άλλους ομοτέχνους του, πέρα από κάποιες σκόρπιες απόπειρες που επιχείρησαν κατά καιρούς ο Μάνος Χατζιδάκις, ο Σωτήρης Ρεμπάπης, ο Νίκος Ξυδάκης, η Σοφία Καμαγιάννη και ο Χρήστος Οικονόμου. Έτσι λοιπόν η έκδοση του άλμπουμ «Η Ύδρα των πουλιών» έρχεται να καλύψει αυτό το μεγάλο κενό και να μας δώσει τη δεύτερη ολοκληρωμένη μελοποίηση του ποιητή διά χειρός του δημιουργού Socos, μιας αινιγματικής μορφής της σύγχρονης μουσικής σκηνής: μουσικός, συνθέτης και κιθαρίστας με προχωρημένα καλλιτεχνικά γούστα που μόνον τύποις εντάσσεται στο χώρο του ροκ, ενώ ουσιαστικά διασπά τα τυπικά πλαίσια του συγκεκριμένου χώρου κι απλώνεται σε όλα τα επίπεδα της σύγχρονης μουσικής έκφρασης. Πρωτοεμφανίστηκε στην ελληνική δισκογραφία το 2005 με τα «Δάκρυα του ονείρου», στη συνέχεια μας έδωσε το «Kafka» (2007), αλλά και μια σειρά μουσικών για το θέατρο. Το παρόν άλμπουμ αποτελεί την κορύφωση της μουσικής του πορείας με μια μουσική γραφή που θα χαρακτήριζα εντελώς αδόκιμα ίσως και αυθαίρετα ως ένα είδος λόγιου hip hop που πασχίζει αγωνιωδώς να αναδείξει τις υπόγειες διαδρομές του ποιητικού λόγου.

Ο Δημήτρης Πουλικάκος είναι ο αποκλειστικός ερμηνευτής (μάλλον ψιθυριστής) του δίσκου. Η ερμηνεία του είναι πέραν κριτικής, γιατί δε βρίσκω ανάλογα σημεία αναφοράς. Νομίζω ότι πετυχαίνει με υποβλητικό τρόπο μιαν απολύτως επιβλητική προσέγγιση στον δύσκολο ποιητικό κείμενο. Κι αυτό αξίζει να σημειωθεί, για να φανεί η ιδιαίτερη αξία αυτού του δίσκου που στο σύνολό του - κι εννοώ κυρίως το εικαστικό του μέρος βασισμένο σε ζωγραφικούς πίνακες του ποιητή - αποτελεί μιαν εξαιρετική έκδοση που σπάνια βλέπουμε στις μέρες μας.

Δημήτρης Πουλικάκος: Live (2006)

Ήδη από την έκδοση του άλμπουμ «Ο θείος Νώντας ξέρει...» (1998) και σε όλη την πρώτη δεκαετία του 2000 η δισκογραφική παρουσία του Δημήτρη Πουλικάκου δεν μας πρόσφερε καινούργιες συνθέσεις, αλλά ήταν περιορισμένη σε κυκλοφορίες συλλογών παλιότερου υλικού ή ζωντανές ηχογραφήσεις του παρελθόντος. Σ' αυτό το διάστημα λοιπόν εκδόθηκαν διαδοχικά οι εξής δίσκοι με τα συγκεκριμένα χαρακτηριστικά: «Οι διακοπές του θείου Νώντα» (2001), «Αδέσποτα Σκυλιά» (2004), «14 μεγάλα τραγούδια» (2006), «Δημήτρης Πουλικάκος Live» (2006), «Τα παιδία παίζει» (2009) και «Νοσταλγοί του Rock 'n' Roll» (2010).

Το άλμπουμ «Δημήτρης Πουλικάκος Live» εκδόθηκε το 2006 από την MBI και αποτελεί μια συλλογή ζωντανών ηχογραφήσεων του καλλιτέχνη που πραγματοποιήθηκαν με πρόχειρα μέσα σε διάφορους χώρους και διαφορετικούς χρόνους, καθώς ανατρέχουν ως τις την εποχή των πρώτων βημάτων του στη δισκογραφία με το συγκρότημα MGC στα τέλη της δεκαετίας του '60. Το παλιότερο κομμάτι της συλλογής είναι το «Γύρω γύρω στη σκοπιά» από ηχογράφηση του 1969 στις Σπέτσες, ένα τραγούδι που αποτελεί ελληνική προσαρμογή του κλασικού «All Along He Watch-Tower» του Bob Dylan, το οποίο δυο χρόνια αργότερα το έκανε πασίγνωστο στο ελληνικό κοινό ο Διονύσης Σαββόπουλος με τη δική του ελληνική προσαρμογή («Ο παλιάτσος κι ο ληστής»). Αξιοπρόσεκτη στιγμή επίσης αποτελεί το εναρκτήριο «Το '69 με κάποιο φίλο», σύνθεση του Παύλου Σιδηρόπουλου από το άλμπουμ «Φλου» (1979), εδώ ζωντανά εκτελεσμένο στο Ρόδον το χειμώνα του 1991 με τη συμμετοχή των Απροσάρμοστων. Άλλη μια ενδιαφέρουσα στιγμή είναι το τραγούδι «Cold Turkey», σύνθεση του John Lennon, καθώς και το ακροτελεύτιο τραγούδι με το σουρρεαλιστικό τίτλο «Το ξεχασμένο πηγάδι καραδοκούσε το θύμα του» από ζωντανή ηχογράφηση στη μπουάτ Κύτταρο το 1986. Τα περισσότερα πάντως τραγούδια του άλμπουμ προέρχονται από τη μεγάλη συναυλία του Πουλικάκου στο Λυκαβηττό το καλοκαίρι του 1991.

Δημήτρης Πουλικάκος: Ο θείος Νώντας ξέρει... (1998)

Μπορεί η προσωπική δισκογραφία του Δημήτρη Πουλικάκου να είναι περιορισμένη, αλλά αν συνυπολογίσουμε τις πάμπολλες συμμετοχές του σε διάφορους δίσκους άλλων καλλιτεχνών και φυσικά τις ατέλειωτες ζωντανές του εμφανίσεις, καταλήγουμε στην εικόνα ενός υπερδραστήριου καλλιτέχνη που δεν έπαψε ποτέ να βρίσκεται στο προσκήνιο, πάντα με τον δικό του, αρκετά εκκεντρικό, αλλά ενδιαφέροντα και συνήθως πρωτότυπο, τρόπο. 

Έτσι λοιπόν μετά τη συνεργασία του με τον Παύλο Σιδηρόπουλο στο άλμπουμ «Zorba the Freak» (1985) περιορίστηκε σε μια σειρά σκόρπιων συμμετοχών του σε δίσκους, όπως: «Εγκαίνια» (1991), «Τα λέμε» (1993), «Θεοκωμωδία» (1994), «Πασπαρτού» (1996) και «Ουφ» (1998), ώσπου το 1998 εκδόθηκε ο επόμενος προσωπικός του δίσκος με τον περιπαικτικό τίτλο «Ο θείος Νώντας ξέρει...» (...και διαλέγει 16 κομμάτια για σας!), από το φιλικό προσωνύμιο που του είχε κολλήσει ο Παύλος Σιδηρόπουλος, το οποίο έκτοτε ο Πουλικάκος είχε υιοθετήσει και χρησιμοποίησε και σε επόμενες δουλειές του!

Στην πραγματικότητα το συγκεκριμένο άλμπουμ - που εκδόθηκε από την Columbia και διανεμήθηκε μέσω του περιοδικού Ποπ & Ροκ - περιλαμβάνει εξολοκλήρου το πρώτο άλμπουμ του Πουλικάκου («Μεταφοραί, εκδρομαί ο Μήτσος», 1976) με την προσθήκη έξι ανέκδοτων ηχογραφήσεων από το προσωπικό αρχείο του Πουλικάκου. Από τις ηχογραφήσεις αυτές η διπλή εκδοχή του κομματιού «I'll Give You Some» και το τραγούδι «Howlin at the Moon» προέρχoνται από πρόχειρη εγγραφή σε κασετόφωνο από συναυλία στο Λυκαβηττό το καλοκαίρι του 1986 με τη συμμετοχή του συγκροτήματος Αδέσποτα Σκυλιά, ενώ το κομμάτι «Χτεσινά τρένα το '91» προέρχεται από ηχογράφηηση του 1991 με τη συμμετοχή των Απροσάρμοστων. Αξιοσημείωτο είναι ότι το κομμάτι αυτό περιλαμβάνεται και στο δίσκο «Μεταφοραί, εκδρομαί ο Μήτσος», αλλά με διαφορετική μουσική! Το καταληκτικό κομμάτι «Ο ύπνος του δικαίου» δεν είναι παρά ...το ροχαλητό του Πουλικάκου που ηχογραφήθηκε ενώ κοιμόταν με την τηλεόραση ανοιχτή!

Παύλος Σιδηρόπουλος, Δημήτρης Πουλικάκος: Zorba the Freak (1985)

Μετά τη ζωντανή ηχογράφηση «Crazy Love στου Ζωγράφου» (1979) ο Δημήτρης Πουλικάκος περιορίστηκε σε μια μικρή συμμετοχή στη μουσική του Δημήτρη Παπαδημητρίου για την ταινία «Ρεβάνς» (1984), για να επανεμφανιστεί στη δισκογραφία ουσιαστικά το 1985 με το άλμπουμ «Zorba the Freak», το οποίο τυπικά αποτελεί προσωπική δουλειά του Παύλου Σιδηρόπουλου, αλλά με την έντονη παρουσία του Πουλικάκου, ο οποίος υπογράφει τη μουσική στα μισά τραγούδια, συμμετέχει στα φωνητικά, ενώ έχει και την πλήρη ευθύνη της παραγωγής.

Πρόκειται για ένα κλασικό ροκ άλμπουμ που κινείται στη γραμμή του ροκ ήχου που είχε ήδη διαμορφώσει ο Σιδηρόπουλος με τις προηγούμενες δουλειές του («Φλου», 1979, «Εν λευκώ», 1982) με τις απαραίτητες προσωπικές πινελιές του Πουλικάκου, κυρίως στα σαρκαστικά τραγούδια του δίσκου, αυτά που είναι πλημμυρισμένα με ένα πικρό ειρωνικό τόνο επί παντός, όπως ο ίδιος ο Μίκης Θεοδωράκης που αντιμετωπίζεται σχεδόν χλευαστικά με το τραγούδια «Μίκη Μάου(ς)». Άλλωστε υπάρχει μια λεπτή έμμεση γραμμή που τους συνδέει, καθώς ο Σιδηρόπουλος ήταν δισεγγονός του θρυλικού Ζορμπά, στο όνομα του οποίου ο μεγάλος συνθέτης είχε χτίσει ένα μέρος του μύθου του μέσω της μουσικής του για την κλασική ταινία του Μιχάλη Κακογιάννη. Ο τίτλος του δίσκου υπαινίσσεται αυτή τη σχέση, μόνο που ο Ζορμπάς εδώ έχει μεταμορφωθεί σε ...φρικιό!

Η μουσική κινείται μεταξύ ροκ εντ ρολ, ροκ και μπλουζ («Clown») με αναφορές ακόμη και στη soul («I remember Otis»). Σημαντική στιγμή του δίσκου το εμβληματικό «Άντε ...και καλή τύχη μάγκες» με μουσική του Αλέκου Αράπη. Κάποια τραγούδια ακούγονται σε επανεκτέλεση, όπως το «Απογοήτευση» από την εποχή του συγκροτήματος Δάμων και Φιντίας και «Το '69» από το άλμπουμ «Φλου». Οι στίχοι εναλλάσσονται μεταξύ ελληνικής και αγγλικής γλώσσας. Στην εκτέλεση των τραγουδιών συμμετέχει το σχήμα Απροσάρμοστοι με επικεφαλής τον Παύλο Σιδηρόπουλο (τραγουδά και παίζει κρουστά) και μαζί του τους Αλέκο Αράπη (μπάσο), Κυριάκο Δαρίβα (τύμπανα), Οδυσσέα Γαλανάκη και Βασίλη Πετρίδη (ηλεκτρική κιθάρα). Ανάμεσα στους υπόλοιπους σολίστες περιλαμβάνονται και παλιά μέλη του Εξαδάκτυλου, όπως ο Δημήτρης Πολύτιμος και ο Νίκος Πολίτης, αλλά και ο David Lynch (σαξόφωνο) και ο Γιάννης Γιοκαρίνης (ακουστικό πιάνο). Τη χορωδία που ακούγεται σε κάποια τραγούδια συγκροτούν όλα τα μέλη της ορχήστρας. 

Δημήτρης Πουλικάκος: Crazy Love στου Ζωγράφου (1979)

Η δεύτερη προσωπική δουλειά του Δημήτρη Πουλικάκου ήρθε το 1979, τρία χρόνια μετά το εμβληματικό «Μεταφοραί Εκδρομαί Ο Μήτσος» που του είχε ανοίξει για τα καλά το δρόμο για τη δισκογραφία. Πρόκειται μάλιστα για ένα άλμπουμ αποκλειστικά ηχογραφημένο ζωντανά από μεγάλη συναυλία του έδωσε μαζί με τους φίλους του στο ανοιχτό γήπεδο μπάσκετ της περιοχής Ζωγράφου στις 10 Ιουνίου 1979, η οποία εκδόθηκε αμέσως σε δίσκο με τίτλο «Crazy Love στου Ζωγράφου» και υπότιτλο «Μήτσος και Σία Live». 

Δύο αξιοσημείωτες λεπτομέρειες για τη συναυλία αυτή: Πρώτον, η αφορμή δόθηκε από μια παρέα παιδιών ενός τοπικού σχολείου που ζήτησε από τον Πουλικάκο μ' αυτόν τον τρόπο να ενισχύσει το φτωχό τους ταμείο για τη σχολική τους εκδρομή! Δεύτερον, η συναυλία ήταν προγραμματισμένη για ένα μήνα νωρίτερα, αλλά αναβλήθηκε δυο φορές λόγω της καταρρακτώδους βροχής που εμπόδιζε την πραγματοποίησή της. Γιαυτό άλλωστε και στο εξώφυλλο του δίσκου ο Πουλικάκος κρατάει μια ομπρέλα ως υπόμνηση της μικρής αυτής περιπέτειας με τον καιρό!

Ο δίσκος διαμορφώθηκε από το υλικό της συναυλίας, αν και δεν περιέλαβε τελικά ολόκληρο το πρόγραμμα, όπου παίχτηκαν κατάλληλα διασκευασμένα πολλά τραγούδια με επίκεντρο το κλασικό αμερικάνικο ροκ εντ ρολ, αλλά ακόμη και ελληνικά σουξέ, όπως το «Υπάρχω» του Καζαντζίδη! Ήταν υλικό που ο Πουλικάκος και η παρέα του δοκίμαζαν συχνά στα προγράμματά τους. Μεταξύ αυτών και τα κλασικά: «Crazy Love», «Little Queenie», «Purple Haze» και «Gimme Shelter». Τραγούδια διαχρονικά γραμμένα από ιστορικές μορφές της διεθνούς ποπ και ροκ μουσικής (Jim Hendrix, Chuck Berry, Joe Cocker, Paul Anka, Mick Jagger κ.ά.). Δεν έλειπαν ωστόσο και οι πρωτότυπες στιγμές που ακούστηκαν για πρώτη φορά στη συναυλία. Στη σκηνή η παρουσία του Πουλικάκου με το αστείρευτο χιούμορ του ήταν κυριαρχική, ενώ μαζί του ήταν παρόντες και συμμετείχαν στην εκτέλεση των τραγουδιών πληθώρα εκλεκτών ρόκερ της εποχής, όπως οι: Παύλος Σιδηρόπουλος, Σταύρος Λογαρίδης, Λουκάς Σιδεράς, Νίκος Πολίτης, Λεωνίδας Αλαχαδάμης, Θόδωρος Παπαντίνας και πολλοί άλλοι. Ο δίσκος γνώρισε επιτυχία κι ακούστηκε πολύ στον καιρό του, ενώ σήμερα θεωρείται πλέον κλασικός και σημείο αναφοράς για τον αυθεντικό ήχο του ελληνικού ροκ.

Δημήτρης Πουλικάκος: Μεταφοραί Εκδρομαί Ο Μήτσος (1976)

Με αφορμή μιαν αλλιώτικη επέτειο, τη συμπλήρωση 50 χρόνων από την κυκλοφορία του πρώτου προσωπικού δίσκου ενός εμβληματικού εκπροσώπου του ελληνικού ροκ, του Δημήτρη Πουλικάκου (Αθήνα, 1943) και του ιστορικού πια άλμπουμ «Μεταφοραί, Εκδρομαί Ο Μήτσος» που εκδόθηκε το 1976 από την Columbia, θα ανοίξουμε σήμερα ένα μικρό αφιέρωμα στον αειθαλή γερόλυκο της ελληνικής ροκ σκηνής που δεν έπαψε ποτέ να βρίσκεται στο προσκήνιο όλα αυτά τα χρόνια, έστω και με αραιές δισκογραφικές παρουσίες.

Δυο χρόνια λοιπόν μετά τη Μεταπολίτευση, σε μια περίοδο που τον πρώτο λόγο είχε ακόμη το πολιτικό τραγούδι, η αλήθεια είναι ότι το ροκ βρισκόταν σε μια φάση ύφεσης και απαξίωσης απέναντι στη δεσποτική κυριαρχία του λεγόμενου «έντεχνου» ήχου. Είχαν γίνει αρκετές κι ενίοτε σοβαρές προσπάθειες τα προηγούμενα χρόνια να στηθεί μια αξιόλογη ροκ σκηνή με την πληθώρα των νεανικών σχημάτων που ξεπήδησαν μέσα στη δεκαετία του '60. Κάπως έτσι άλλωστε ξεκίνησε κι ο Δημήτρης Πουλικάκος, έχοντας θητεύσει στα συγκροτήματα M.G.C. και Εξαδάκτυλος. Το 1975 έκανε τα πρώτα αυτόνομα βήματά του στη δισκογραφία συμμετέχοντας στο δίσκο του Γιάννη Λογοθέτη «Ελλαδέξ», όπου μεταξύ άλλων ερμήνευσε και το σουξεδάκι της εποχής «Πολύ ωραίο στυλ». Αμέσως μετά προχώρησε στην παρουσίαση της πρώτης ολοκληρωμένης προσωπικής του δουλειάς με το χαρακτηριστικό και εμφανώς περιπαικτικό τίτλο «Μεταφοραί, Εκδρομαί Ο Μήτσος» προσπαθώντας να δώσει το δικό του μουσικό στίγμα υπερασπιζόμενος ένα μουσικό είδος που είχε περιορισμένη απήχηση στο κοινό της εποχής. Και πράγματι, ο δίσκος στην αρχή πέρασε απαρατήρητος, αν και αρκετά χρόνια αργότερα κατάφερε να επανέλθει στο προσκήνιο και να γνωρίσει μια ενδιαφέρουσα ετεροχρονισμένη επιτυχία.

Το υλικό του δίσκου είναι ετερόκλητο, καθώς γράφτηκε και ηχογραφήθηκε σε διαφορετικές χρονικές στιγμές. Κάποια τραγούδια μάλιστα προοέρχονται από την εποχή του Εξαδάκτυλου και είχαν ηχογραφηθεί αρκετά χρόνια νωρίτερα. Γιαυτό και στο οπισθόφυλλο έχει μπει ως προμετωπίδα η φράση: «Ο Δημήτρης Πουλικάκος παρουσιάζει τον Εξαδάχτυλο και διάφορους άλλους εκλεκτούς κυρίους σε νέες περιπέτειες...». Συνολικά πρόκειται για ηχογραφήσεις της περιόδου 1972-1976 που για πρώτη φορά βρήκαν το δρόμο της δισκογραφίας, ενώ το βασικό τραγούδι του άλμπουμ «Σκόνη, πέτρες, λάσπη» είχε ήδη ακουστεί και στην τανία «Αλδεβαράν» (1975) του Ανδρέα Θωμόπουλου, όπου μάλιστα είχε πρωταγωνιστήσει ο Πουλικάκος με την ιδιότητα του ηθοποιού που ασκούσε παράλληλα με το τραγούδι. Η σκωπτική και σατιρική διάθεση του Πουλικάκου πλημμυρίζει τα περισσότερα τραγούδια, ακόμη και η περιπαικτική του διάθεση στην αντιστροφή του παραπάνω τραγουδιού με την ακατάληπτη φράση «ΗΠΣΑΛΣΕΡΤΕΠΗΝΟΚΣ»! Εκτός από τον ίδιο μουσική έγραψαν επίσης οι παλιοί του συνοδοιπόροι Αντώνης Τριανταφύλλου, Νίκος Δαπέρης, Johnny Lambizzi και ο Σταμάτης Σπανουδάκης, ενώ το τραγούδι «Και τώρα... χωρίς βαρβάρους...» υπογράφεται ομαδικά απ' όλα τα μέλη του Εξαδάκτυλου.

Βαγγέλης Κορακάκης, Μαρία Ρουσσέα: Μικρός Απρίλης (2002)

Το 2002 κορυφώνεται η δισκογραφική παρουσία της Μαρίας Ρουσσέα με ένα μικρής διάρκειας προσωπικό άλμπουμ που περιλαμβάνει τέσσερα τραγούδια του σπουδαίου λαϊκού τραγουδοποιού Βαγγέλη Κορακάκη. Τίτλος του άλμπουμ: «Μικρός Απρίλης». Εκδόθηκε από τη Lyra και για κάποιο ανεξήγητο (για μένα) λόγο αποτέλεσε και το κύκνειο άσμα της θαυμάσιας αυτής ερμηνεύτριας που αξιώθηκε μόλις τρεις προσωπικές δουλειές όλες κι όλες κατά την τριετία 1999-2002 («Άρωμα αγάπης», «Να είσαι εδώ στα δύσκολα», «Μικρός Απρίλης») και στη συνέχεια χάθηκαν τα ίχνη της από το χώρο της δισκογραφίας, παρόλο που η ίδια σε συνέντευξή της είχε προαναγγείλει τη συνέχεια της συνεργασίας της με τον Βαγγέλη Κορακάκη, πιθανότατα με την προοπτική μιας ολοκληρωμένης δουλειάς, η οποία δυστυχώς δεν ήρθε ποτέ!

Εκείνο που μου φαίνεται ακόμη πιο παράδοξο είναι ότι η εξαφάνιση της Μαρίας Ρουσσέα συνέβη στην καλύτερη στιγμή της. Γιατί το άλμπουμ «Μικρός Απρίλης» είναι ένα μικρό λαϊκό αριστούργημα! Πρόκειται για τέσσερα εμπνευσμένα τραγούδια του Βαγγέλη Κορακάκη με εξαιρετικής ευαισθησίας στίχους και στέρεες λαϊκές μελωδίες, από τις καλύτερες στιγμές συνολικά στην πλούσια καριέρα του συνθέτη, έστω κι αν δεν ακούστηκαν και τόσο από τον πολύ κόσμο. Η αρχή γίνεται με ένα πιο εξωστρεφές ερωτικό τραγούδι («Τα μάτια σου φεγγάρια αναμμένα»), ενώ ακολουθούν δύο πανέμορφες λαϊκές στιγμές («Μικρός Απρίλης», «Αργά που ήρθες Μάη») που μοιάζουν θεματικά αλληλένδετες και εμποτισμένες με τη γλυκιά μελαγχολία του χαμένου χρόνου, για να φτάσουμε στο φινάλε με το ωραιότερο τραγούδι του κύκλου, το αργό μελαγχολικό χασάπικο «Έχει μεθύσει ο καιρός» που δίνει στην ερμηνεύτρια την ευκαιρία να μας χαρίσει μια συγκινητική ερμηνευτική στιγμή σπάνιας ομορφιάς.

Μαρία Ρουσσέα: Άρωμα αγάπης (1999)

Τρία χρόνια μετά το δισκογραφικό βάπτισμα του πυρός («Πρωτόμπαρκο», 1996) η Μαρία Ρουσσέα αξιώθηκε να μας δώσει την πρώτη ολοκληρωμένη προσωπική της δουλειά με το άλμπουμ «Άρωμα αγάπης» που κυκλοφόρησε το 1999 από τη Lyra.

Αυτή τη φορά η καλή ερμηνεύτρια ευτύχησε να εξασφαλίσει ένα πιο ενδιαφέρον υλικό που σφραγίζεται με δυο σοβαρές υπογραφές, μία του συνθέτη Λάκη Παπαδόπουλου στη μουσική και αυτή του Μάνου Ελευθερίου στους στίχους. Για την ακρίβεια, από τα ένδεκα τραγούδια του δίσκου τα εννέα έχουν μουσική του Λάκη Παπαδόπουλου, ενώ τα άλλα δύο ανήκουν στον Λάκη Αργυριάδη. Ο Μάνος Ελευθερίου υπογράφει τους στίχους επτά συνολικά τραγουδιών, ενώ τρία έχουν στίχους του Λάκη κι ένα της Σάννυς Μπαλτζή.

Στο μουσικό τους μέρος τα τραγούδια κινούνται μεταξύ ποπ και ροκ μπαλάντας, ενώ τα δυο τραγούδια του Λάκη Αργυριάδη έχουν πιο λαϊκό χρώμα. Ξεχωρίζουν κάποιες χαμηλόφωνες τρυφερές μπαλάντες του Λάκη («Άρωμα αγάπης», «Μη ζητάς απ' τη βροχή», «Παλιομελωδία», «Καλό ταξίδι») που δίνουν την ευκαιρία στην ερμηνεύτρια να μας χαρίσει υπέροχα αισθαντικές ερμηνείες.

Στα φωνητικά συμμετέχουν ο Λάκης Παπαδόπουλος και ο Βασίλης Λέκκας, ενώ την ενορχήστρωση και τη διεύθυνση της ορχήστρας επιμελήθηκε ο Λάκης με τη σύμπραξη του Διονύση Νήρου. Οι κιθάρες του Γιάννη Εκμετζόγλου και η φυσαρμόνικα του Μάνου Αβαράκη δίνουν ένα ξεχωριστά μελωδικό χρώμα στα τραγούδια που αξιώνονται και αντίστοιχα εξαιρετικής ερμηνείας από τη Μαρία Ρουσσέα.

Μαρία Ρουσσέα: Πρωτόμπαρκο (1996)

Ας μείνουμε λοιπόν για λίγο ακόμη στην καλή ερμηνεύτρια Μαρία Ρουσσέα, για να δούμε ολοκληρωμένα τη μικρή δισκογραφική της παραγωγή, η οποία ουσιαστικά εντοπίζεται στο σύντομο διάστημα 1996-2002. Κι ας πάμε σήμερα στο πρώτο δισκογραφικό της φανέρωμα που σημειώθηκε το 1996 με τη συμμετοχή της στο «Πρωτόμπαρκο», ένα άλμπουμ με δεκατρία τραγούδια που υπογράφουν μουσικά ο παλιός κιθαρίστας και συνθέτης Μιχάλης Σεραφείμ (γενν. 1955) και ο νεότερος μουσικός (κιθαρίστας και πιανίστας) Κώστας Στεφανής (γενν. 1974) μαζί με ένα τραγούδι του Γιάννη Δεμιρτζόγλου.

Ο δίσκος εκδόθηκε από τη νεοσύσταστη δισκογραφική ετικέτα Μουσική Τράπεζα, χωρίς να γνωρίσει καμία εμπορική ανταπόκριση, πράγμα που είχε ως φυσικό επακόλουθο να χαθεί γρήγορα από την αγορά. Η αλήθεια είναι ότι δεν διαθέτει και κάποιες ιδιαίτερες αρετές, αφού τα τραγούδια του δεν ξεφεύγουν από τις κοινοτοπίες του κυρίαρχου ήχου της εποχής, αν και τρία τουλάχιστον από αυτά («Αποχρώσεις», «Μηνύματα», «Νύχτα φωτεινή»), όλα σε μουσική και στίχους του Κώστα Στεφανή ερμηνευμένα μάλιστα από τον ίδιο, διαθέτουν ένα όμορφο νοσταλγικό χρώμα κι ακούγονται ευχάριστα. Τα υπόλοιπα κινούνται σε πιο λαϊκότροπους δρόμους. 

Η Μαρία Ρουσσέα είναι η βασική ερμηνεύτρια του δίσκου με οκτώ τραγούδια, ενώ τα υπόλοιπα τα αποδίδει ο Κώστας Στεφανής. Η Άννα Ρόσση και ο Γιώργος Χριστοδούλου συμμετέχουν στα φωνητικά. Εκτός από τον Στεφανή, στίχους έγραψαν και οι: Νατάσσα Κορομπόκη, Ρόζα Πετροπούλου, Γιώργος Μισιτζής και Μαίρη Παλληκάρη Ζωγράφου. Την ενορχήστρωση του υλικού και τον προγραμματισμό επιμελήθηκε ο Μιχάλης Σεραφείμ, ο οποίος έπαιξε κιθάρες και μαντολίνο, ενώ ο Γιάννης Αλεξάκης έπαιξε μπουζούκι και τζουρά.

Γιάννης Νικολάου, Μαρία Ρουσσέα: Να είσαι εδώ στα δύσκολα (2001)

Γυρίζοντας λίγο πίσω, θα σταθούμε στο έτος 2001, τη χρονιά που ο Γιάννης Νικολάου συνεργάστηκε με τη Μαρία Ρουσσέα ως αποκλειστικός συνθέτης του προσωπικού της δίσκου «Να είσαι εδώ στα δύσκολα» που εκδόθηκε από τη Lyra.

Η Μαρία Ρουσσέα (Αθήνα, 1969) πέρασε σαν διάττοντας αστέρας από την ελληνική δισκογραφία, η οποία στάθηκε άδικη μαζί της, γιατί ποτέ δεν της έδωσε τις ευκαιρίες που αναλογούσαν στη θαυμάσια φωνή της, ώστε να μπορέσει να εδραιωθεί, κι έτσι πολύ πρόωρα χάθηκε από το προσκήνιο. Στο τραγούδι πρωτοεμφανίστηκε στις αρχές της δεκαετίας του '90, ενώ το 1996 έκανε το δισκογραφικό της ντεμπούτο συμμετέχοντας στα άλμπουμ «Ταξίδι στο βυθό» και «Πρωτόμπαρκο». Το 1999 παρουσίασε το πρώτο προσωπικό της άλμπουμ με τίτλο «Άρωμα αγάπης», ενώ το 2001 ήρθε το δεύτερο με το δίσκο του Γιάννη Νικολάου και την επόμενη χρονιά ουσιαστικά έκλεισε η δισκογραφική της παρουσία με το μικρής διάρκειας προσωπικό της άλμπουμ «Μικρός Απρίλης» με τέσσερα τραγούδια του Βαγγέλη Κορακάκη.

Ο δίσκος «Να είσαι εδώ στα δύσκολα» περιλαμβάνει συνολικά δεκατρία πρωτότυπα τραγούδια κι ένα οργανικό φινάλε βασισμένο στη μελωδία του τραγουδιού «Για τον χαμένο έρωτα». Ομολογώ πως δε γνώριζα το δίσκο και ακούγοντάς τον για τη σημερινή παρουσίαση έμεινα με την απορία πώς είναι δυνατόν ένα τόσο όμορφο σύνολο τραγουδιών να μην έχει βρει το δρόμο του προς το κοινό και να παραμένει ουσιαστικά άγνωστο. Ιδιαίτερα τα τέσσερα πρώτα τραγούδια («Μάγια», «Σαν ιδέα», «Να είσαι εκεί στα δύσκολα», «Για το χαμένο έρωτα») είναι ωραιότατα, γραμμένα σε ρυθμούς μπαλάντας, μπλουζ και βαλς με καλούς στίχους κι εξίσου θαυμάσιες ερμηνείες. Τα υπόλοιπα τραγούδια έχουν πιο λαϊκότροπα χρώματα και εξωστρεφείς ρυθμούς που πάντως η ερμηνεύτρια καταφέρνει να διεκπεραιώσει με την ίδια άνεση εντάσσοντάς τα αρμονικά στο σύνολο. 

Τους στίχους των τραγουδιών υπογράφουν οι: Ανδρέας Καραγιαννίδης, Γιώργος Κρητικός, Βαγγέλης Βελώνιας, Βάσω Σαμαρτζή, Γιώτα Βασιλακοπούλου, Φώτης Σώλος και ο συνθέτης. Την ενορχήστρωση επιμελήθηκε ο Γιάννης Νικολάου που συμμετέχει και στα φωνητικά.

Γιάννης Νικολάου, Παντελής Θαλασσινός: Οι άγγελοι του έρωτα (2005)

Η παλιά φιλία που συνέδεε τον Γιάννη Νικολάου με τον Παντελή Θαλασσινό από τα χρόνια των Λαθρεπιβατών επανήλθε και πάλι στο προσκήνιο με μιαν όμορφη δισκογραφική σύμπραξη που απέφερε το άλμπουμ «Οι άγγελοι του έρωτα». Εκδόθηκε το 2005 από την ΜΒΙ με τον διευκρινιστικό υπότιτλο «Ο Παντελής Θαλασσινός τραγουδάει Γιάννη Νικολάου», ο οποίος δηλώνει με σαφήνεια το περιεχόμενο του δίσκου που περιλαμβάνει συνθέσεις του Γιάννη Νικολάου με ερμηνευτή τον Παντελή Θαλασσινό.

Το άλμπουμ έχει μικτό περιεχόμενο, καθώς από τα 13 τραγούδια του τα τέσσερα ακούγονται σε δεύτερη εκτέλεση. Συγκεκριμένα, τα τραγούδια «Το κρίνο» (σε ποίηση Λένας Παππά) και «Τα άγρια πουλιά» προέρχονται από το άλμπουμ «Κακό παιδί» (1998), όπου τα είχαν ερμηνεύσει αντίστοιχα ο Γιάννης Νικολάου και ο Βασίλης Σκουλάς, το τραγούδι «Του φεγγαριού» προέρχεται από το άλμπουμ «Χωρίς πυξίδα» (1995), όπου το είχαν ερμηνεύσει ο Γιάννης Νικολάου και ο Κωστής Χρονάκης, και το τραγούδι «Παραμύθι» από τον προσωπικό δίσκο του Κώστα Μάντζιου «Αν ήταν εύκολη η ζωή... θα κράταγε αιώνες» (1997).

Στο πρωτότυπο υλικό του δίσκου περιλαμβάνεται μια καινούργια μελοποίηση της Λένας Παππά («Πικρό τραγούδι»), πέντε τραγούδια σε στίχους του Γιάννη Νικολάου, άλλα τρία της Alice Tori κι από ένα των Κώστα Φασουλά, Βαγγέλη Βελώνια και Μιχάλη Χουρδάκη. Στα φωνητικά συμμετέχουν η Μαριώ, η Αρχοντούλα Σαββιδάκη και ο Γιάννης Νικολάου, ο οποίος υπογράφει και την ενορχήστρωση με τη σύμπραξη του Παντελή Θαλασσινού, του Πάρι Περυσινάκη και του Τάσου Ζαφειρίου. Στο τραγούδι «Του έρωτα» συμμετέχει του κουαρτέτο εγχόρδων «Crescento» με την ενορχηστρωτική επιμέλεια του Μιχάλη Ανδρονίκου, ενώ στο ομότιτλο τραγούδι του δίσκου συμμετέχει η ανδρική χορωδία του Παρασκευά Σαράκη.

Η έκδοση είναι ιδιαίτερα φροντισμένη και καλαίσθητη με την εικαστική επιμέλεια της Μίνας Γερασκλή.

Ο Γιάννης Νικολάου και η Μπάντα του Δρόμου (2004)

Μετά το άλμπουμ «Κακό παιδί» (1998) ο Γιάννης Νικολάου ανέκοψε κάπως τη δισκογραφική του δραστηριότητα, αφού αρχικά περιορίστηκε στην ενορχήστρωση ενός προσωπικού δίσκου της Λένας Αλκαίου («Στου παραδείσου τα μπουζούκια», 2000) και στη συνέχεια στη σύνθεση μερικών καινούργιων τραγουδιών που ερμήνευσε η Μαρία Ρουσσέα στο δίσκο της «Να είσαι εδώ στα δύσκολα» (2001), ενώ αμέσως μετά εγκατστάθηκε στα Χανιά κι άρχισε να δουλεύει με κρητικούς μουσικούς και να συνθέτει τραγούδια κρητικού ύφους, τα οποία μάλιστα δισκογράφησε λίγο αργότερα στο άλμπουμ «Στο Νότο έρωτας φυσά» (2006).

Στο μεταξύ λίγο νωρίτερα, το 2004, ο τραγουδοποιός ξαναμπήκε στο στούντιο με το υλικό της επόμενης προσωπικής του δουλειάς που κυκλοφόρησε από τη νεοσύστατη εταιρεία Vinilio με τίτλο «Ο Γιάννης Νικολάου και η Μπάντα του Δρόμου», ένα άλμπουμ με δώδεκα τραγούδια, δύο από τα οποία («Μοίρα», «Χρώματα) γραμμένα σε ποίηση της Λένας Παππά αποδίδονται σε δεύτερη εκτέλεση και είναι παρμένα από το δίσκο «Κακό παιδί». Το εναρκτήριο τραγούδι («Εμένα την καρδιά μου δεν τη θόλωσαν») αποτελεί μελοποιημένο ποίημα του Ναπολέοντα Λαπαθιώτη (1888-1944), ενώ στο κλείσιμο του δίσκου έχουμε άλλο ένα μελοποιημένο ποίημα με τίτλο «Τα πιο γλυκά» σε ποίηση του Κλαύδιου Μαρκίνα (1890-1960). Τα υπόλοιπα τραγούδια έχουν στίχους του Νίκου Γαλανιάδη, του Τάσου Βογιατζή και του συνθέτη, ο οποίος είναι και ο ερμηνευτής των τραγουδιών.

Αυτή τη φορά ο δημιουργός πήρε πάνω του εξοκλήρου την ευθύνη του υλικού του, όχι μόνο στη μουσική και την ερμηνεία, αλλά και στην ενορχήστρωση παίζοντας ο ίδιος κιθάρες (κλασική, δωδεκάχορδη και ηλεκτρική), ενώ ο Νίκος Τσουκάτος παίζει ακορντεόν, άρπα και άλλα όργανα, ο Δημήτρης Παπαευαγγέλου μπάσο, η Χρύσα Κωττάκη πιάνο και ο Τάσος Ζαφειρίου μπουζούκι και τζουρά συμβάλλοντας και στα φωνητικά.

Γιάννης Νικολάου: Κακό παιδί (1998)

Η 3η προσωπική δουλειά του Γιάννη Νικολάου ήρθε τρία χρόνια μετά το «Χωρίς πυξίδα» (1995) κι αφού μεσολάβησαν κάποιες σκόρπιες συμμετοχές του σε άλλους δίσκους, όπως στα άλμπουμ «Τελευταίο φως» (1995) του Οδυσσέα Εισαγγελέα, «Αν ήταν εύκολη η ζωή...» (1997) του Κώστα Μάντζιου και «Τα πάθη μου τα μυστικά» (1997) της Λένας Αλκαίου. Τίτλος του: «Κακό παιδί». Εκδόθηκε το 1998 από την Ankh Productions και νομίζω πως είναι η αρτιότερη προσωπική δουλειά του καλού τραγουδοποιού.

Το ιδιαίτερο ενδιαφέρον αυτού του δίσκου, πέρα από τις καλογραμμένες μελωδίες στο γνωστό ύφος του δημιουργού που κινείται μεταξύ ροκ και μπλουζ μπαλάντας με παραδοσιακές πινελιές, ακόμη και με στοιχεία χιπ χοπ, είναι ότι για πρώτη φορά εμπλουτίζει μια δουλειά του με ποιητικό υλικό, αφού επτά από τα δεκατρία τραγούδια αποτελούν μελοποιημένα ποιήματα της Λένας Παππά (1932-2025), συνιστώντας έτσι τη δεύτερη συστηματική μουσική προσέγγιση στο λόγο της σημαντικής αυτής μεταπολεμικής ποιήτριας, λίγα μόλις χρόνια μετά το άλμπουμ «Της αγάπης μαχαιριά» (1994) του Χάρη και Πάνου Κατσιμίχα, όπου είχαμε την πρώτη ουσιαστικά εμφάνιση της ποιήτριας στο ελληνικό πεντάγραμμο. Η ίδια μάλιστα υποδέχθηκε με μεγάλη ικανοποίηση το αποτέλεσμα, καθώς σημειώνει στο ένθετο φυλλάδιο: «Ακούγοντας μελοποιημένα τα ποιήματά μου δοκίμασα μιαν έκπληξη - σαν να άκουγα κάτι εντελώς καινούργιο και ανακάλυπτα πράγματα που αλλιώς δε θα πρόσεχα - γιατί μέσα στη μουσική όλα παίρνουν μιαν άλλη διάσταση. Η ευαισθησία και η έμπνευση του Γιάννη Νικολάου έδωσε στους στίχους μου μια παλλόμενη υπόσταση που έδεσε θαυμαστά μαζί τους και μ' έκανε να δω πίσω από τις λέξεις ζωγραφισμένες με ήχους το μυστικό τους νόημα και τη δύναμή τους φέρνοντάς μου μηνύματα που δε φανταζόμουν πως έχουν».

Τα υπόλοιπα τραγούδια του δίσκου έχουν στίχους του Γιώργου Κρητικού, του Κώστα Φασουλά, του Οδυσσέα Εισαγγελέα, της Γιώτας Βασιλακοπούλου και του συνθέτη, ο οποίος είναι και πάλι ο βασικός ερμηνευτής τους με κάποιες πολύ ενδιαφέρουσες συμμετοχές: Στο τραγούδι «Ο σώζων εαυτόν σωθήτω» συμπράττουν μαζί του ο Βασίλης Καζούλλης και ο Νίκος Καλλίνης με το συγκρότημά του Εκείνος κι Εκείνος. Στο τραγούδι «Φρύδια σμιχτά» συμμετέχει και πάλι ο Βασίλης Καζούλλης, ενώ το τραγούδι «Τ' άγρια πουλιά» ερμηνεύει ο σπουδαίος Κρητικός λυράρης και ερμηνευτής Βασίλης Σκουλάς συνοδευόμενος στο βιολί από τον Νίκο Οικονομίδη. Την ενορχήστρωση επιμελήθηκε και πάλι ο Νίκος Πιτλόγλου.

Γιάννης Νικολάου: Χωρίς πυξίδα (1995)

Ένα χρόνο μετά το «Όνειρα αυθαίρετα» και τη συνεργασία του με τη λαϊκή ερμηνεύτρια Λένα Αλκαίου ο τραγουδοποιός Γιάννης Νικολάου παρουσιάζει τη δεύτερη δουλειά του με τίτλο «Χωρίς πυξίδα» (1995), η οποία ουσιαστικά αποτελεί και την πρώτη εξολοκλήρου προσωπική του δισκογραφική κατάθεση, καθώς ο ίδιος έχει την ευθύνη της μουσικής, των στίχων και της ερμηνείας με εξαίρεση το τραγούδι «Μια στάση πριν την τρέλα» που ερμηνεύει η Τζένη Ντούρου, καθώς και άλλα δύο τραγούδια που έχουν στίχους του Οδυσσέα Εισαγγελέα. Το ένα μάλιστα από αυτά είναι η μελαγχολική μπαλάντα «Δε φταίω εγώ που μεγαλώνω», ένα από τα ωραιότερα τραγούδια του δημιουργού, το οποίο εδώ αποδίδεται από τον ίδιο σε δεύτερη εκτέλεση, αφού πρώτος το είχε ερμηνεύσει ο Παντελής Θαλασσινός την εποχή των Λαθρεπιβατών στο άλμπουμ «Ταξίδι στ' όνειρο» (1990).

Η μουσική των τραγουδιών «παίζει» σε διάφορα μουσικά πεδία φλερτάροντας χωρίς επιφυλάξεις (ίσως και «χωρίς πυξίδα») μεταξύ παραδοσιακών, λαϊκών και ροκ διαδρομών. Παρά την διάχυτη νοσταλγική μελαγχολία των στίχων, τα περισσότερα τραγούδια διακρίνονται για την επικοινωνιακή τους εξωστρέφεια που υποστηρίζεται και από τους ανάλογους ρυθμούς της μελωδίας τους. Το τραγούδι πάντως που ξεχώρισε από τη συγκεκριμένη δουλειά και τραγουδήθηκε πολύ είναι το ακροτελεύτιο με τίτλο «Του φεγγαριού», μια κρητική "μαντινάδα" με όμορφη ρυθμική ανάπτυξη που ερμηνεύουν από κοινού ο συνθέτης και ο κρητικός λυράρης και τραγουδιστής Κώστας Χρονάκης. Το υλικό ενορχήστρωσε ο Νίκος Πιτλόγλου που παίζει πλήκτρα κι έχει την ευθύνη του ηλεκτρονικού προγραμματισμού, ενώ συμμετέχουν πολλοί διαπρεπείς μουσικοί, μεταξύ των οποίων ο Λάζαρος Κουλαξίζης στο ακορντεόν, ο Δημήτρης Μαριολάς στο μπουζούκι (μπαγλαμά και τζουρά), ο Γιώργος Μαγκλάρας στο βιολί και ο Γιάννης Νικολάου στις κιθάρες.

Γιάννης Νικολάου, Λένα Αλκαίου: Όνειρα αυθαίρετα (1994)

Θα ξεκινήσουμε σήμερα ένα μικρό αφιέρωμα στην προσωπική δισκογραφία του Γιάννη Νικολάου (Πειραιάς, 1960), μιας ιδιαίτερης και πολύ ενδιαφέρουσας περίπτωσης τραγουδοποιού που ανέδειξε η γόνιμη δεκαετία του '90. Τον πρωτογνωρίσαμε με τους Λαθρεπιβάτες δίπλα στον Παντελή Θαλασσινό ως ένα νεανικό σχήμα που είχε αξιοπρόσεκτη παρουσία στα μουσικά μας πράγματα κατά το διάστημα 1987-1991, όταν και μας έδωσε τρεις συνολικά ολοκληρωμένες δουλειές («Απόψε λέω να μην κοιμηθούμε», «Ταξίδι στ' όνειρο», «Έτσι απλά»), ενώ στη συνέχεια οι δυο συνοδοιπόροι αποφάσισαν να ακολουθήσουν τους προσωπικούς τους δρόμους, οι οποίοι πάντως κάποιες φορές διασταυρώθηκαν στην πορεία τους.

Το 1994 ο Γιάννης Νικολάου μάς έδωσε την πρώτη ολοκληρωμένη προσωπική του δουλειά με τίτλο «Όνειρα αυθαίρετα», ένα άλμπουμ με δώδεκα τραγούδια μοιρασμένα σε δύο ισοδύναμες μικρότερες ενότητες. Το πρώτα έξι τραγούδια τα υπογράφει εξολοκλήρου ο ίδιος ως συνθέτης, στιχουργός και ερμηνευτής. Στα υπόλοιπα έξι τραγούδια περιορίζεται στο ρόλο του συνθέτη, ενώ τους στίχους έγραψε ο Γιώργος Κρητικός και τα ερμηνεύει η Λένα Αλκαίου (Πειραιάς, 1965), μία καλή λαϊκή ερμηνεύτρια που είχε πρωτοεμφανιστεί μόλις την προηγούμενη χρονιά συμμετέχοντας στο δίσκο «Πόλεις του Νότου» της Νένας Βενετσάνου. Από ένα τραγούδι σε κάθε ενότητα υπογράφουν στιχουργικά ο Οδυσσέας Εισαγγελέας και η Σωτηρία Μπαβέλου αντίστοιχα.

Τα τραγούδια κινούνται σε ύφος ροκ μπαλάντας στο οικείο ύφος που μας είχαν συνηθίσει οι Λαθρεπιβάτες. Η ενότητα πάντως της Λένας Αλκαίου πριέχει περισσότερο λαϊκούς σκοπούς, όπου δείχνει πιο ευπροσάρμοστη η φωνή της. Ξεχωρίζει το τραγούδι «Σαν τη Σπεράντζα», ενώ από τα τραγούδια που ερμηνεύει ο ίδιος ο συνθέτης θα ξεχώριζα περισσότερο το «Κερνάω καφέ» και το ομότιτλο. Την ενορχήστρωση υπογράφει ο Αντώνης Γούναρης.

Γιούλη Τσίρου: Στα παζάρια του κόσμου (2003)

Γενέθλια ημέρα η σημερινή για την καλή ερμηνεύτρια Γιούλη Τσίρου, η οποία γεννήθηκε στις 25 Μαΐου 1963 στην Αθήνα, ενώ έφηβη ακόμη - στα 16 μόλις χρόνια της - είχε την ευκαιρία να μπει στη δισκογραφία και μάλιστα δίπλα σε έναν ογκόλιθο της μουσικής μας, τον Γιάννη Μαρκόπουλο, ο οποίος την αξιοποίησε αρχικά στον κύκλο «Σεργιάνι στον κόσμο» (1979) κι ένα χρόνο αργότερα στο δίσκο «Ρίζες» (1980) με υλικό από την ελληνική παράδοση. Αυτό της άνοιξε έναν καλό δρόμο που την έφερε να συνεργάζεται με αξιόλογα ονόματα της εποχής, όπως ο Γιώργος Νταλάρας, ο Χάρρυ Κλυνν, ο Κώστας Γανωτής, ακόμη και ο Στέλιος Καζαντζίδης. Το 1988 παρουσίασε την πρώτη προσωπική της δουλειά με τίτλο «Κάθε βράδυ τραγουδάω» (1988), για να ακολουθήσουν οι δίσκοι: «Το φεγγάρι κάνει κύκλο» (1989), «Έλα με την αγάπη» (1992) και «Ένας Αύγουστος αλήτης» (1996). Τα τελευταία χρόνια απουσιάζει από το μουσικό προσκήνιο και ασχολείται κυρίως με μεταφράσεις ξένων βιβλίων.

Επιστρέφουμε όμως πίσω, στο 2003, όταν η Γιούλη Τσίρου μας έδωσε την 5η και τελευταία ολοκληρωμένη προσωπική της δουλειά με τίτλο «Στα παζάρια του κόσμου», μια παραγωγή που φέρει την υπογραφή του Λαυρέντη Μαχαιρίτσα, ο οποίος μάλιστα επιμελήθηκε και την ενορχήστρωση σε συνεργασία με τον Δημήτρη Μπέλο. Πρόκειται για ένα πολύ ενδιαφέρον άλμπουμ που περιλαμβάνει εξολοκλήρου διασκευές ξένων, παραδοσιακών κυρίως, τραγουδιών απ' όλο τον κόσμο. Έχουμε λοιπόν επιλεγμένα τραγούδια από την ισπανική, τη μεξικάνικη, τη ρωσική, την εβραϊκή και την κουρδική παράδοση, όλα ανώνυμων δημιουργών, μαζί με τσιγγάνικα βαλκανικά θέματα, άλλο ένα παραδοσιακό θέμα από τη Νέα Γουινέα και μια σύγχρονη μελωδία από την Πορτογαλία. 

Όλα τα τραγούδια έχουν μεταφερθεί στα ελληνικά από τον δημοσιογράφο και σύζυγο της ερμηνεύτριας Ξενοφώντα Μπρουντζάκη σε μια απόδοση μάλλον τυπολατρική, χωρίς κάποια ιδιαίτερη ποιητική έμπνευση. Ευτυχώς το μελωδικό φορτίο των τραγουδιών και η ομολογουμένως φιλότιμη ερμηνευτική προσέγγιση της Τσίρου διασώζουν την όλη προσπάθεια και μας δίνουν ένα όμορφο ηχητικό αποτέλεσμα βασισμένο σε ακουστικά όργανα, όπως τα βιολιά, οι κιθάρες, το μαντολίνο, το ακορντεόν, τα κρουστά και τα πλήκτρα. Να προσθέσω απλώς ότι στα φωνητικά συμμετέχουν οι: Φίλιππος Σπυρόπουλος, Κώστας Απέργης, Γιάννης Κώστογλου και Τάκης Βασαλάκης.

Μαρινέλλα: Είσαι μια θύελλα (1989)

Με το άλμπουμ «Είσαι μια θύελλα» (1989), δεύτερη συνεργασία της Μαρινέλλας με τη Minos, όπου είχε μεταπηδήσει ένα χρόνο νωρίτερα, ολοκληρώνεται το μικρό μας αφιέρωμα στη δισκογραφία της μεγάλης ερμηνεύτριας μέσα στη δεκαετία του '80, διάστημα κατά το οποίο είχε συνεχή δισκογραφική παρουσία σε ετήσια σχεδόν βάση και με πολύ εμπορικές δουλειές που συνήθως επιβραβεύονταν με τη διάκριση του «χρυσού» δίσκου, παρόλο που το ρεπερτόριό της πλέον δε θα μπορούσε επ' ουδενί να συγκριθεί ποιοτικά με το αντίστοιχο της προγενέστερης εποχής.

Πατώντας λοιπόν απόλυτα πάνω στα κεκτημένα της πρόσφατης δισκογραφίας της η Μαρινέλλα μάς έδωσε και πάλι έναν παρόμοιο κύκλο δέκα ελαφρολαϊκών τραγουδιών με ποπ στοιχεία ανάμικτα ενίοτε και με ανατολίτικους ρυθμούς, όπως το ομότιτλο τραγούδι. Θα έλεγα μάλιστα ότι ο δίσκος αποτελεί τη φυσική προέκταση του αμέσως προηγούμενου («Τολμώ»), αφού ουσιαστικά έχουμε και πάλι τους ίδιους συντελεστές: Τη μουσική μοιράζονται ο Αλέξης Παπαδημητρίου και ο Γιώργος Νιάρχος με την προσθήκη μιας σύνθεσης του Γιάννη Πάριου, ο οποίος έδινε σταθερό παρών και στις προηγούμενες δουλειές της Μαρινέλλας είτε ως στιχουργός, είτε ως ερμηνευτής, είτε και ως συνθέτης. Στους στίχους βρίσκουμε και πάλι παρούσα την Εύη Δρούτσα, αλλά και τη Ρόνη Σοφού, κόρη του παλιού στιχουργού Θάνου Σοφού, ο οποίος μάλιστα συμμετέχει με τρία τραγούδια, στο ένα από κοινού με τον Ναπολέοντα Ελευθερίου. Και βέβαια στην ενορχήστρωση και πάλι παρών ο Χάρης Ανδρεάδης.

Αποτελεί περιττολογία να τονίσω για άλλη μια φορά την υψηλή ερμηνευτική ποιότητα της Μαρινέλλας που καταφέρνει να δίνει οντότητα στο μέτριο αυτό υλικό αποτελούμενο από απλά τραγουδάκια που σε κάθε άλλη περίπτωση θα περνούσαν αδιάφορα. Κάποια από αυτά βέβαια ακούστηκαν πολύ και συνέβαλαν στην εμπορική επιτυχία του δίσκου. Θα ξεχώριζα λίγο παραπάνω το ομότιτλο, το «Γιαυτό μ' αρέσεις» και κυρίως το καλογραμμένο ρυθμικό «Κουβέντες λιγάκι μελό» που διαθέτει και συμπαθητικούς στίχους.

Μαρινέλλα: Τολμώ (1988)

Δε γνωρίζω αν η μέτρια υποδοχή της προηγούμενης δουλειάς της («Μια νύχτα...», 1986) αποτέλεσε την αιτία να μη συνεχίσει η Μαρινέλλα τη μακροχρόνια (κάπου 20 χρόνια) συνεργασία της με τη Philips και να μετακινηθεί στη Minos, όπου θα ηχογραφήσει τις επόμενες δουλειές της ανανεώνοντας έτσι και το ενδιαφέρον του κοινού που έδειξε πολύ θερμότερη υποδοχή στην πρώτη κιόλας δουλειά της στη νέα εταιρεία, η οποία κυκλοφόρησε στα τέλη του 1988 με τίτλο «Τολμώ».

Επί της ουσίας βέβαια το νέο αυτό άλμπουμ δε διαφέρει σε τίποτε από το προηγούμενο, αλλά το κατάλληλο marketing έκανε καλύτερα τη δουλειά του αυτή τη φορά και ο δίσκος έγινε «χρυσός» ξεπερνώντας τις 50.000 πωλήσεις. Το υλικό του δίσκου κινείται στο ίδιο και πάλι ύφος του ελαφρολαϊκού και μοντέρνου ήχου, παρών και πάλι ως υπέυθυνος της ενορχήστρωσης ο ίδιος άνθρωπος, ο μαέστρος Χάρης Ανδρεάδης, ενώ τα πέντε από τα δώδεκα τραγούδια που συγκροτούν το σώμα του άλμπουμ υπογράφονται και πάλι από τον Αλέξη Παπαδημητρίου. Επίσης τέσσερα τραγούδια έχουν μουσική του πιανίστα και μαέστρου Γιώργου Νιάρχου, ενώ από ένα τραγούδι έγραψαν ο Νίκος Ιγνατιάδης και ο Νίκος Λαβράνος. Υπάρχει επίσης κι ένα διασκευασμένο ξένο τραγούδι («Να μ' αγαπάς) που αποτελεί το ερωτικό θέμα της ταινίας «St. Elmo's Fire», παραγωγής 1985 σε σκηνοθεσία του Joel Schumacher με μουσική του David Foster και ελληνικούς στίχους του Γιάννη Πάριου. Στα υπόλοιπα τραγούδια οι στίχοι ανήκουν στην Εύη Δρούτσα και τη Ρόνη Σοφού.

Αν και σε ερμηνευτικό επίπεδο έχουμε πάντα τα ίδια υψηλά στάνταρ, το υλικό του δίσκου δεν ξεπερνάει τη μετριότητα με καλύτερες στιγμές τα δυο τραγούδια («Κούρσα θανάτου», «Να μ' αγαπάς) που ερμηνεύουν σε ντουέτο η Μαρινέλλα με τον Γιάννη Πάριο. Στη χορωδιακή συνοδεία κάποιων τραγουδιών συμμετέχουν η Κατερίνα Αδαμαντίδου, η Λίτσα Γιαγκούση και ο Στέλιος Γουλιέλμος.

Μαρινέλλα: Μια νύχτα... (1986)

Αμέσως μετά την κυκλοφορία του άλμπουμ «Η αγάπη μας» (1985) η Μαρινέλλα παρουσίασε την επόμενη προσωπική της δουλειά με τίτλο «Μια νύχτα...» που εκδόθηκε τον Απρίλιο του 1986, πάντα από τη Philips / Polygram. Η έκδοση του δίσκου ήρθε σε μια περίοδο που είχαν αρχίσει να κυκλοφορούν αλλεπάλληλες επανεκδόσεις σε μορφή ανθολογιών με παλιότερα τραγούδια της ερμηνεύτριας κι αυτό φαίνεται πως συνέβαλε στον παραμερισμό του συγκεκριμένου δίσκου που δε γνώρισε την ίδια απήχηση στο κοινό, όπως οι προηγούμενοι, σηματοδοτώντας ένα κορεσμό του μουσικόφιλου κοινού από το επαναλαμβανόμενο πλέον ύφος των τραγουδιών της ερμηνεύτριας προσαρμοσμένο πλήρως στον τυποποιημένο ήχο που ήταν κυρίαρχος εκείνη την εποχή.

Ο δίσκος περιλαμβάνει δέκα συνολικά τραγούδια ελαφρολαϊκού προσανατολισμού χωρίς κάποιο ιδιαίτερο στίγμα που να κάνει πιο ευκρινή τη μουσική τους ταυτότητα. Τα περισσότερα είναι ελαφρολαϊκές μπαλάντες που ταιριάζουν στα φωνητικά χαρακτηριστικά της ερμηνεύτριας, χωρίς αυτά καθαυτά να διαθέτουν κάποιο ιδιαίτερο προσόν. Τα επτά από τα δέκα τραγούδια του άλμπουμ έγραψε ο Αλέξης Πααπδημητρίου, τρία από τα οποία συνυπογράφει με τον Γιάννη Αξιώτη που δεν είναι άλλος από τον γνωστό μουσικό παραγωγό Φίλιππο Παπαθεοδώρου. Τα υπόλοιπα τρία τραγοίδα υπογράφει η παλιά τραγουδοποιός Νινή Ζαχά, διαχρονική συνεργάτιδα της Μαρινέλλας. Αν θα μπορούσαμε να ξεχωρίσουμε κάποιες στιγμές του δίσκου που αξίζουν λίγο περισσότερο να ακουστούν είναι τα τραγούδια: «Δεν πεθαίνεις», «Η αγάπη μας τελειώνει», «Απ' την Οδό Αθηνάς» και το χαριτωμένο «Είμαι η Μαίρη». Οι στίχοι υπογράφονται από τη Σώτια Τσώτου, την Άλκηστι Γκόγκου, τη Μαρί Μωραΐτη, τον Λάκη Τεάζη και τον Γιάννη Τζουανόπουλο.

Η Μαρινέλλα υπερασπίζεται φιλότιμα το μέτριο αυτό υλικό και μας δίνει και πάλι εξαιρετικές ερμηνείες, χωρίς πάντως αυτό να μοιάζει αρκετό, για να περάσει και στο ευρύ κοινό. Την ενορχήστρωση και διεύθυνση ορχήστρας επιμελήθηκε ο Χάρης Ανδρεάδης.

Μαρινέλλα: Η αγάπη μας (1985)

Η Μαρινέλλα μπήκε στη δεκαετία του '80 με το άλμπουμ «Για σένανε μπορώ» (ξεπέρασε τις 50.000 πωλήσεις). Δυο χρόνια αργότερα είχε τη δεύτερη ολοκληρωμένη συνεργασία της με τον Γιώργο Χατζηνάσιο που απέφερε το επίσης πετυχημένο εμπορικά άλμπουμ «Για σένα τον άγνωστο» (1983), ενώ την επόμενη χρονιά περιορίστηκε σε μια συλλογή γνωστών τραγουδιών σε δεύτερη εκτέλεση («Μεγάλες στιγμές») και στη συμμετοχή της στο δίσκο του Αντώνη Καλογιάννη «Μικρά ερωτικά» (μουσική του Μάριου Τόκα), για να φτάσουμε έτσι στο 1985 και στη νέα προσωπική της δουλειά με τίτλο «Η αγάπη μας».

Πρόκειται για ένα τυπικό άλμπουμ ελαφρολαϊκού προσανατολισμού στην ίδια περίπου αισθητική γραμμή με τις προηγούμενες δουλειές της που πάντως κατάφερναν να περάσουν στον κόσμο και να γνωρίζουν σημαντική εμπορική επιτυχία. Από τα δεκατρία τραγούδια του δίσκου ο Αλέκος Χρυσοβέργης μαζί με τον στιχουργό Σπύρο Γιατρά υπογράφουν τα έξι, ενώ τέσσερα τραγούδια υπογράφουν ο Σπύρος Παπαβασιλείου και ο Νίκος Βρεττός, ανάμεσα στα οποία και το ομότιτλο που έγινε μεγάλο σουξέ, αν και το τραγούδι που ακούστηκε περισσότερο ήταν το ντουέτο «Είσαι παντού και πουθενά» του Αλέξη Παπαδημητρίου και της Ρόνης Σοφού που ερμηνεύουν μαζί η Μαρινέλλα και ο Κώστας Χατζής. Δυο τραγούδια επίσης έγραψε ο Μάριος Τόκας σε στίχους του Σαράντη Αλιβιζάτου.

Αξιοσημείωτο είναι ότι στην ψηφιακή επανέκδοση του δίσκου προστέθηκαν και δύο ακόμη τραγούδια («Ψεύτικη απάντηση ενός απογεύματος», «Τηλεφωνώ») σε μουσική του Τάκη Μπουγά και στίχους του Κώστα Άλλου (που δεν είναι άλλος από τον Κώστα Τριπολίτη). Τα τραγούδια αυτά προέρχονται από το μεταγενέστερο άλμπουμ «Ριγκ» (1987) του Τάκη Μπουγά, όπου συμμετείχε με τα δυο αυτά τραγούδια και η Μαρινέλλα.

Τις ενορχηστρώσεις των τραγουδιών έκαναν οι ίδιοι οι συνθέτες με εξαίρεση τα τραγούδια του Τόκα και του Παπαδημητρίου που ενορχήστρωσε ο Χάρης Ανδρεάδης. 

Μαρινέλλα: Για σένανε μπορώ (1981)

Μετά το άλμπουμ «Σ' αγαπώ» (1979) η Μαρινέλλα ηχογράφησε ένα δίσκο με παλιά τραγούδια της Σοφίας Βέμπο και συγχρόνως μας έδωσε σε ζωντανή ηχογράφηση τη δεύτερη μεγάλη συνεργασία της με τον Κώστα Χατζή («Το ταμ ταμ», 1980), ενώ την επόμενη χρονιά επανήλθε με ένα ακόμη προσωπικό δίσκο με τίτλο το όνομά της, αν και εκ των υστέρων ο συγκεκριμένος δίσκος πήρε τον τίτλο «Για σένανε μπορώ», για να είναι πιο ευδιάκριτος μέσα στην πληθώρα ανθολογιών που έχουν κυκλοφορήσει κατά καιρούς με τίτλο απλώς το όνομα της ερμηνεύτριας.

Ο δίσκος ουσιαστικά αποτελεί και προσωπική δουλειά του συνθέτη Αντώνη Στεφανίδη (1948-2017), ενός προικισμένου δημιουργού που είχε ξεκινήσει ήδη από τη δεκαετία του '60 με το νεανικό γκρουπ Vikings (μαζί με τον Αντώνη Βαρδή και τον Γιώργο Μελέκη) σημειώνοντας εκείνη την εποχή μια μεγάλη επιτυχία με το ποπ γαλλόφωνο τραγουδάκι «Francoise». Αργότερα βρέθηκε στη Γαλλία, όπου παρέμεινε για πολλά χρόνια, ενώ στην ελληνική μουσική σκηνή επανεμφανίστηκε στις αρχές της δεκαετίας του '80 με το προσωπικό του άλμπουμ «Μην αργείς» (1980), για να ακολουθήσει την επόμενη χρονιά η μεγάλη συνεργασία του με τη Μαρινέλλα που τον επέβαλε πλέον στο εγχώριο δισκογραφικό στερέωμα, όπου θα γνωρίσει μεγάλες εμπορικές επιτυχίες τα επόμενα χρόνια.

Ο δίσκος «Για σένανε μπορώ» περιλαμβάνει δεκατρία συνολικά τραγούδια, από τα οποία τα ένδεκα ανήκουν στον Αντώνη Στεφανίδη, τα περισσότερα σε στίχους της Σώτιας Τσώτου, ενώ από ένα τραγούδι συνεισέφεραν ο Σπύρος Παπαβασιλείου και ο Γιώργος Κριμιζάκης. Στίχους έγραψαν επίσης ο Δημήτρης Ιατρόπουλος, η Σάσα Μανέττα, ο Μάνος Κουφιανάκης, ο Τάσος Οικονόμου και ο Πάνος Φαλάρας. Τα περισσότερα τραγούδια κινούνται στο ύφος του διεθνούς ήχου της εποχής που τονίζεται κατάλληλα και από την ανάλογη ενορχήστρωση που επιμελήθηκε ο Κώστας Κλάβας. Ακούστηκαν περισσότερο τα τραγούδια «Αργεί να ξημερώσει», «Εγώ θα πάρω καπετάνιο» και «Για σένανε μπορώ», αλλά κάποιες πιο χαμηλόφωνες στιγμές του δίσκου («Ξεγελώ τον καθένα», «Αγέρας ήσουν», «Βρέχει») δίνουν την ευκαιρία στη σπουδαία ερμηνεύτρια να μας δώσει ερμηνείες υψηλής εκφραστικής ευαισθησίας.

Μαρινέλλα: Σ' αγαπώ (1979)

Δυο μήνες σχεδόν μετά το θάνατό της έχουμε σήμερα μια καλύτερη αφορμή, για να επανέλθουμε στη δουλειά της, γιατί σαν σήμερα, στις 19 (ή 20;) Μαΐου 1938, γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη η Κυριακή Παπαδοπούλου, η μεγάλη Μαρινέλλα. Πρωτοανέβηκε στο πάλκο μόλις στα 18 της χρόνια (1956) κι ένα χρόνο αργότερα μπήκε στη δισκογραφία συνοδεύοντας φωνητικά τον Στέλιο Καζαντζίδη, με τον οποίο έμελλε να συμπορευτεί ως τα μέσα της επόμενης δεκαετίας, αρχικά ως συνοδευτική φωνή και στη συνέχεια και ως σύζυγός του, αφού παντρεύτηκαν το 1965, αν και ο γάμος τους δεν κράτησε παρά ένα μόλις χρόνο. Στη συνέχεια ξεκίνησε τη θριαμβευτική προσωπική της πορεία στο τραγούδι που την ανέδειξε σύντομα στο μεγαλύτερο γυναικείο όνομα του ελληνικού πενταγράμμου. Το δεύτερο μισό μάλιστα της δεκαετίας του '70 στάθηκε η περίοδος της μεγαλύτερης εμπορικής της καταξίωσης, πρώτα με το περίφημο «Ρεσιτάλ» (1976) του Κώστα Χατζή και λίγο αργότερα με το δημοφιλέστατο άλμπουμ «Η Μαρινέλλα του σήμερα...» (1978) με τραγούδια του Γιώργου Χατζηνάσιου.

Στο παρόν αφιέρωμά μας λοιπόν από τη σημείο αυτό θα πιάσουμε το νήμα της προσωπικής δισκογραφίας της μεγάλης ερμηνεύτριας ως το τέλος της επόμενης δεκαετίας, μια περίοδο που την κράτησε σταθερά στην πρώτη γραμμή της εμπορικότητας, αν και η ποιότητα του ρεπερτορίου της δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να συγκριθεί με την ποιότητα του υλικού που ερμήνευε στο παρελθόν, παρόλο που και πάλι είχε σποραδικές συνεργασίες με παλιότερους δημιουργούς, όπως ο Κώστας Χατζής («Το ταμ ταμ» 1980,  «Συνάντηση» 1987) και ο Γιώργος Χατζηνάσιος («Για σένα τον άγνωστο» 1983).

Το 1979 λοιπόν η Μαρινέλλα παρουσίασε το άλμπουμ «Σ' αγαπώ» με δώδεκα ερωτικά τραγούδια ελαφρολαϊκού κυρίως ύφους. Ο Νίκος Ιγνατιάδης έγραψε τρία από τα τραγούδια του δίσκου σε στίχους του Μάνου Κουφιανάκη και του Γιάννη Πάριου, όλα σε ρυθμούς «ντίσκο» που ήταν ο κυρίαρχος ήχος της εποχής. Το τραγούδι «Καλύτερα» γνώρισε τη μεγαλύτερη απήχηση στο κοινό της εποχής, όπως και το διασκευασμένο «Η αγάπη μας γιορτή» των Robert Palmer James και Pierro Trombetto με ελληνικούς στίχους πάλι του Γιάννη Πάριου. Στο ομότιτλο τραγούδι, σύνθεση του Γιάννη Αξιώτη με στίχους του Νάσου Νανόπουλου, συμμετέχει και ο Τόλης Βοσκόπουλος, σύζυγος εκείνη τη εποχή της Μαρινέλλας. Επίσης στην τρυφερή μπαλάντα «Περιμένω μόνο εσένα» των Γιώργου Κατσρού και Σόφης Ζαννίνου συνοδεύουν οι Αδελφοί Τζαβάρα. Τραγούδια επίσης έγραψαν ο Θανάσης Πολυκανδριώτης, η Νινή Ζαχά και ο Νίκος Τζαβάρας.

Την ενορχήστρωση του δίσκου επιμελήθηκε ο μαέστρος και συνθέτης Κώστας Κλάβας, εκτός από τα τραγούδια του Νίκου Ιγνατιάδη και του Γιώργου Κατσαρού που ενορχήστρωσαν και διηύθυναν οι ίδιοι.

Ελλη Πασπαλά, Σταύρος Λάντσιας, David Lynch: Trio (2001)

Η τρίτη προσωπική δουλειά της Έλλης Πασπαλά που ολοκληρώνει το μικρό αυτό αφιέρωμα έχει τίτλο «Trio» κι εκδόθηκε το 2001 από τη Wea. O τίτλος υποδηλώνει το συγκεκριμένο τζαζ μουσικό σχήμα που είχε δημιουργήσει εκείνη την εποχή η σπουδαία ερμηνεύτρια, η οποία συνέπραξε με τον David Lynch (στο σαξόφωνο) και τον Σταύρο Λάντσια (στο πιάνο) για μια μεγάλη σειρά ζωντανών εμφανίσεων σε επιλεγμένους χώρους στην Ελλάδα, αλλά και στο εξωτερικό, γνωρίζοντας παντού τη θερμή υποδοχή του κοινού. Κι ακριβώς αυτή η θετική ανταπόκριση οδήγησε και στην έκδοση του συγκεκριμένου δίσκου που βασίστηκε σε ζωντανή ηχογράφηση του προγράμματος που παρουσίασαν τον Γενάρη του 2001 στη μουσικό χώρο Σφεντόνα.

Ακούγοντας κανείς το χορταστικό υλικό του δίσκου (διάρκειας περίπου 71 λεπτών) εισπράττει απλόχερα το πηγαίο ταλέντο των τριών εκλεκτών καλλιτεχνών, οι οποίοι επιχείρησαν μια τολμηρή ανάπλαση ενός δοκιμασμένου μουσικού υλικού (προερχόμενου κυρίως από την προσωπική τους δισκογραφία) φωτίζοντας αθέατες πλευρές του ή προτείνοντας νέους τρόπους ακρόασής του και μάλιστα συνταιριάζοντας σε ένα αρμονικό σύνολο ένα φαινομενικά ετερόκλητο υλικό που περιλαμβάνει συνθέσεις του Μάνου Χατζιδάκι, του Στάμου Σέμση, του Σωκράτη Μάλαμα, του Παναγιώτη Καλαντζόπουλου και της Ευανθίας Ρεμπούτσικα μαζί με τον απαραίτητο Nino Rota, αλλά και οργανικά θέματα του Σταύρου Λάντσια και του David Lynch. 

Η «χημεία» των τριών καλλιτεχνών μοιάζει τόσο λειτουργική, ώστε ο Παναγιώτης Καλαντζόπουλος να τους έχει χαρακτηρίσει ως «Τρεις επί σκηνής και όργανα για δεκατρείς»! Κι αυτό δεν είναι υπερβολή, αφού τα κομμάτια (φωνητικά ή οργανικά) αποδίδονται με ποικίλους οργανικούς συνδυασμούς που διεκπεραιώνουν εξολοκλήρου οι τρεις συνεργάτες. Η Πασπαλά κάνει τα φωνητικά, αλλά παίζει και πιάνο. Ο David Lynch παίζει διαφόρων τύπων σαξόφωνο, αλλά και πίκολο φλάουτο, ενώ ο Σταύρος Λάντσιας παίζει πιάνο, αλλά και κρουστά! Αξιοσημείωτο είναι ότι στο δίσκο ακούγεται κι ένα ακυκλοφόρητο τραγούδι με τίτλο «Η μεγάλη διαφορά» σε μουσική της Ευανθίας Ρεμπούτσικα και στίχους του Άρη Δαβαράκη από τη θεατρική παράσταση «Αυτό να το κάψεις».

Η Έλλη Πασπαλά στο Μέγαρο Μουσικής (1993)

Η αρχή της προσωπικής δισκογραφίας της Έλλης Πασπαλά σημειώθηκε το 1988 με το άλμπουμ «Στη λάμψη του φεγγαριού», για να ακολουθήσουν οι δύο επόμενες προσωπικές της δουλειές, με πρωτότυπο αυτή τη φορά υλικό («Το νησί των Λωτοφάγων», «Living a Lie»), που κυκλοφόρησαν στο διάστημα 1990-1993 αποκλειστικά με συνθέσεις του σολίστ της βιόλας και συνθέτη Στάμου Σέμση, του δημιουργού που συνδέθηκε μαζί της για πολλά χρόνια και έχει υπογράψει το μεγαλύτερο μέρος των πρωτότυπων τραγουδιών της. 

Την ίδια χρονιά (1993) που εκδόθηκε ο δίσκος «Living a Lie», κυκλοφόρησε από την ΑΚΤΗ και μια δεύτερη προσωπική δουλειά της Πασπαλά με τίτλο «Η Έλλη Πασπαλά στο Μέγαρο Μουσικής» και όπως εύκολα καταλαβαίνει κανείς, πρόκειται για ένα άλμπουμ με ζωντανές ηχογραφήσεις από το Μέγαρο Μουσικής Αθηνών. Για την ακρίβεια, ο τότε καλλιτεχνικός διευθυντής του Μεγάρου Θάνος Μικρούτσικος προσκάλεσε την ερμηνεύτρια να παρουσιάσει ένα δικό της πρόγραμμα ενταγμένο στο πλαίσιο της σειράς «Το τραγούδι». Η συναυλία δόθηκε στις 29 Ιανουαρίου 1993 στην Αίθουσα Δημήτρη Μητρόπουλου του Μεγάρου, όπου και ηχογραφήθηκε, αν και στο δίσκο αποτυπώθηκε μέρος του ευρύτερου προγράμματος, το οποίο βασίστηκε σε μια δειγματοληπτική επισκόπηση του ελληνικού και διεθνούς τραγουδιού. Ο δίσκος έχει για πρόλογο και επίλογο δύο έξοχα δείγματα του αυθεντικού λαϊκού τραγουδιού μας, το αργό χασάπικο «Λίγα ψίχουλα αγάπης» του Σταύρου Τζουανάκου και το δυνατό ζεϊμπέκικο «Άνοιξε γιατί δεν αντέχω» του Γιάννη Παπαϊωάννου. Από το ελληνικό ρεπερτόριο έχουμε επίσης τραγούδια του Βασίλη Τσιτσάνη, του Νίκου Ξυδάκη, του Σταμάτη Κραουνάκη και του Γιώργου Ανδρέου, ενώ από το διεθνές τραγούδι έχουμε συνθέσεις των David Byrne, Cole Porter, Tom Waits, Kurt Weill, Henry Mancini, Bill Withers και Bob Telson. 

Τα τραγούδια ερμηνεύονται είτε στη γυμνή μορφή του lied (φωνή και πιάνο), είτε με λιτό τζαζ συνοδευτικό σχήμα αποτελούμενο από τους David Lynch (σαξόφωνο, φλάουτο, κρουστά), Τάκη Φαραζή (πιάνο), Αλέξανδρο Παρασκευόπουλο (ηλεκτρικό μπάσο), Στέφανο Λογοθέτη (τύμπανα, φωνητικά) και Γιώργο Ζαχαρίου (πιάνο). Το αποτέλεσμα ηχεί θαυμάσιο και η ερμηνεύτρια καταφέρνει να αναδείξει τη διαχρονική γοητεία των σπουδαίων αυτών τραγουδιών μέσα από την ακαταμάχητη εκφραστική της δύναμη.

Ελλη Πασπαλά: Στη λάμψη του φεγγαριού (1988)

Με αφορμή τα σημερινά της γενέθλια θα σταθούμε για λίγο σε μια σειρά προσωπικών δίσκων της εκλεκτής ερμηνεύτριας Έλλης Πασπαλά, η οποία γεννήθηκε στις 17 Μαΐου 1957 στη Νέα Υόρκη, όπου μάλιστα πήρε τα πρώτα μουσικά της μαθήματα φοιτώντας στη Manhattan School of Music παράλληλα με μαθήματα υποκριτικής. Στην Ελλάδα εγκαταστάθηκε οριστικά το 1982 και ξεκίνησε αμέσως την ελληνική της καριέρα δίπλα στον Μάνο Χατζιδάκι συμμετέχοντας σε αρκετές δουλειές του συνθέτη, όπως: «Πορνογραφία» (1982), «Οι μπαλάντες της Οδού Αθηνάς» (1983), «Memed γεράκι μου» (1984), «Ρωμαϊκή Αγορά» (1986) και «Λαϊκή Αγορά» (1987). Στην συνέχεια ηχογράφησε μια πολύ ενδιαφέρουσα σειρά προσωπικών δίσκων συμμετέχοντας παράλληλα και σε δίσκους άλλων καλλιτεχνών της νεότερης γενιάς, όπως: Ηλίας Λιούγκος, Νίκος Ξυδάκης, Σταμάτης Κραουνάκης, Νίκος Κυπουργός, Λένα Πλάτωνος, Χάρης και Πάνος Κατσιμίχας, Στάμος Σέμσης, Παναγιώτης Καλαντζόπουλος, Ευανθία Ρεμπούτσικα και πολλοί άλλοι.

Το μικρό μας αφιέρωμα στην ερμηνεύτρια θα περιλάβει τρεις προσωπικές δουλειές της που κυκλοφόρησαν κατά το διάστημα 1988-2001, στις οποίες δεν ερμηνεύει πρωτότυπο υλικό, αλλά αποκλειστικά επανεκτελέσεις ή ζωντανές εκτελέσεις επιλεγμένων τραγουδιών από το ελληνικό και διεθνές ρεπερτόριο. Η αρχή έγινε το 1988 με το άλμπουμ «Στη λάμψη του φεγγαριού» που αποτελεί και τον πρώτο προσωπικό της δίσκο, ο οποίος ήρθε αμέσως μετά την ολοκλήρωση του κύκλου συνεργασίας της με τον Μάνο Χατζιδάκι. Το άλμπουμ περιλαμβάνει αποκλειστικά ξενόγλωσσο υλικό, επιλεγμένα δηλαδή κλασικά τραγούδια από την Ευρώπη και την Αμερική που αποδίδει με υψηλής ποιότητας εκφραστική δύναμη σε τέσσερις διαφορετικές γλώσσες, αγγλικά γερμανικά, ιταλικά και γαλλικά. Δοκιμάζει με τόλμη τις φωνητικές της δυνατότητες σε ιδιαίτερα απαιτητικό υλικό με διάσημες υπογραφές δημιουργών του σκηνικού κυρίως χώρου, όπως οι: Kurt Weill (και Brecht), Nino Rota και Nicola Piovani, Maurice Jauber, Randy Newman, Lina Wertmuller και Michel Jonasz.

Ατμοσφαιρικές ενορχηστρώσεις διαμορφώνουν μια μυσταγωγική ηχητική πανδαισία με τη φροντίδα του πιανίστα Θεόδωρου Κοτεπάνου και τη συνδρομή μιας σειράς κορυφαίων σολίστ ακουστικών οργάνων, μεταξύ των οποίων οι παλαίμαχοι Δημήτρης Βράσκος (βιολί, μαντολίνο) και Ανδρέας Ροδουσάκης (κοντραμπάσο), ο Στάμος Σέμσης (βιολί, βιόλα), ο Σωτήρης Ταχιάτης (βιολοντσέλο), η Στέλλα Κυπραίου (κιθάρα), ο Νίκος Γκίνος (κλαρίνο), ο Νίκος Αντύπας (κρουστά), ο Σωκράτης Άνθης (τρομπέτα) και ο Βαγγέλης Σκούρας (κόρνο).