Παναγιώτης Ε. Σινιόρος: Φιλανθρωπία ή εξαπάτηση; (2026)

ΠΡΟΛΟΓΟΣ: Ως παλιός εκπαιδευτικός παρακολουθώ στενά τα εκπαιδευτικά πράγματα του τόπου μας και θλίβομαι που το ελληνικό δημόσιο σχολείο βρίσκεται πια στο έσχατο σημείο της απαξίωσης τόσο από την επίσημη πολιτεία, όσο δυστυχώς και από την κοινωνία. Ένα από τα φλέγοντα προβλήματα που έρχεται στην επικαιρότητα κάθε χρόνο τέτοια εποχή είναι το θέμα των χιλιάδων ακάλυπτων θέσεων διδασκαλίας που πλέον έχουν ξεπεράσει κάθε όριο εν συγκρίσει με το παρελθόν, ακόμη και από τις αποφράδες ημέρες της χρεοκοπίας και των μνημονίων, αφού οι ανάγκες για έκτακτο διδακτικό προσωπικό (αναπληρωτές) ξεπερνούν τις 40.000! Ταυτόχρονα οι άμοιροι αυτοί προσωρινοί (συμβασιούχοι) εκπαιδευτικοί καλούνται συχνά να αναστατώσουν πλήρως την οικογενειακή τους ζωή, προκειμένου να προσφέρουν τις διδακτικές τους υπηρεσίες σε κάποια εσχατιά της πατρίδας μας, όπου μάλιστα συχνά αντιμετωπίζουν το τρομακτικό πρόβλημα της στέγασης, ειδικά στις περιοχές της υπέρμετρης και ανεξέλεγκτης τουριστικοποίησης. 

Παίρνω λοιπόν αφορμή από μια είδηση που διάβασα πολύ πρόσφατα σε εκπαιδευτική σελίδα, σύμφωνα με την οποία ένας καλοπροαίρετος ιδιοκτήτης ξενοδοχείου στην τουριστική Ζάκυνθο προτίθεται να προσφέρει κατάλυμα σε νεοδιοριζόμενους εκπαιδευτικούς έναντι συμβολικού τιμήματος για τους χειμερινούς μήνες, με την προϋπόθεση ότι θα έχει και πάλι στη διάθεσή του το ξενοδοχείο μόλις αρχίσει η νέα τουριστική περίοδος! Αξιέπαινη ασφαλώς η προσφορά του, έστω και ημιτελής, αλλά η συγκεκριμένη πρωτοβουλία, πέρα από την ανάδειξη της κρατικής ευθύνης για το οξύ στεγαστικό πρόβλημα των περιφερόμενων εκπαιδευτικών, αναδεικνύει κι ένα άλλο ερώτημα: Μπορεί η φιλανθρωπία να υποκαταστήσει το κράτος δικαίου; Και στ' αλήθεια, πόσο άδολη μπορεί να είναι μια τέτοια χειρονομία ή ποια σχέση μπορεί να έχει με καίριες έννοιες, όπως: αλληλεγγύη, ενσυναίσθηση, κοινωνική ευαισθησία;

Κι ακριβώς πάνω σ' αυτά τα ερωτήματα έρχεται να δώσει τη δική του οπτική και τις δικές του απαντήσεις ο Λέσβιος ακαδημαϊκός δάσκαλος, ερευνητής  και συγγραφέας Παναγιώτης Ε. Σινιόρος, ο οποίος πρόσφατα εξέδωσε ένα άκρως ενδιαφέρον και - δυστυχώς - πάντα επίκαιρο πόνημα με τίτλο «Φιλανθρωπία ή εξαπάτηση;» που κυκλοφόρησε μόλις τον περασμένο Ιούνιο από τις Εκδόσεις Ακρώρεια. Το βιβλίο ξεκινάει θέτοντας εξαρχής τα καίρια ερωτήματα, τις απαντήσεις των οποίων θα αναζητήσει μέσα στις σελίδες που ακολουθούν: «Τι είναι η ευεργεσία από κοινωνική άποψη; Τι είναι η χορηγία ή η φιλανθρωπία - επίσης από κοινωνική άποψη; Είναι προσφορά στην κοινωνία ή μήπως ένας τρόπος με τον οποίο αποκτά κανείς πολιτική, κοινωνική κι εν τέλει οικονομική ισχύ υπερέχοντας των άλλων;» Η αναζήτηση των απαντήσεων διατρέχει το ιστορικό παρελθόν μέσα από μια ειλικρινή διάθεση να φωτιστούν όλες οι πτυχές του ζητήματος, για να καταλήξει σε ένα ξεκάθαρο πολιτικό συμπέρασμα: «Η φιλανθρωπία οφείλει να υπόκειται σε δημόσιο έλεγχο, αντίστοιχο με εκείνον που ασκείται στους κρατικούς προϋπολογισμούς. Δεν είναι δυνατόν να επιτελεί δημόσιο ρόλο χωρίς δημοκρατική νομιμοποίηση και λογοδοσία, όπως συμβαίνει σήμερα».

Το βιβλίο είναι καλογραμμένο χωρίς περιττές καλολογίες φτηνού εντυπωσιασμού και με απλή και απέριττη γλώσσα, ώστε να καθίσταται άμεσα εύληπτο το νόημά του, το οποίο επισημαίνεται και με γλαφυρότερο τρόπο μέσα από τα έξυπνα σκιτσογραφήματα του Στάθη (Σταυρόπουλου) που διανθίζουν τις σελίδες του.

Νομίζω πως μια πιο σαφή και καίρια προσέγγιση στην ουσία του έργου μάς δίνει η κριτική του βιβλίου που υπογράφει ο φιλόλογος Δημήτρης Πατίλας, από την οποία παραθέτω ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα: «Είναι εντυπωσιακή η απερίφραστη μερικές φορές και αιχμηρή κατάθεση απόψεων και επιχειρημάτων. Ο λόγος ζωντανός, παραστατικός, άμεσος, ευανάγνωστος. Η εικονογράφηση από τον σκιτσογράφο Στάθη (Σταυρόπουλο) ενισχύει το μήνυμα του βιβλίου. Συνολικά, το "Φιλανθρωπία ή Εξαπάτηση" αποτελεί μια σημαντική συμβολή στον δημόσιο διάλογο γύρω από τη σχέση οικονομικής ισχύος, κοινωνικής δικαιοσύνης και φιλανθρωπίας. Με πλούσια τεκμηρίωση, σύγχρονα παραδείγματα, ιστορικό βάθος και συνεκτική επιχειρηματολογία, προσφέρει στον αναγνώστη σημαντικά ερεθίσματα κριτικής σκέψης και προβληματισμού. Η τεκμηρίωσή του είναι τόσο στέρεη, που ακόμα και οι αναγνώστες που δεν θα συμφωνήσουν με όλες τις θέσεις του συγγραφέα, θα παρακινηθούν -νομίζω - να κοιτάξουν βαθύτερα πίσω από τη λάμψη των χορηγιών. Η ουσία του βιβλίου συμπυκνώνεται τελικά στη θέση : "Ο λαός δεν έχει ανάγκη από φιλανθρωπία· έχει δικαιώματα: στην αξιοπρέπεια, στην εργασία, στον πολιτισμό"».

© Εκδόσεις Ακρώρεια | 2026