Βασίλης Παπακωνσταντίνου: Να με φωνάξεις (1999)

Πριν από 76 χρόνια, στις 21 Ιουνίου - σαν σήμερα - του μακρινού πια 1950, ήρθε στον κόσμο στο ορεινό χωριό Βάστας της Αρκαδίας ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου, ένας από τους κορυφαίους Έλληνες ερμηνευτές που ανέδειξε η μεταπολιτευτική περίοδος κι ασφαλώς η δημοφιλέστερη φιγούρα της εγχώριας ροκ σκηνής, αν και το ρεπερτόριό του επεκτείνεται σε ολόκληρο το φάσμα του ελληνικού τραγουδιού με εκλεκτές συνεργασίες ακόμη και στο πεδίο του «έντεχνου» χώρου (Μίκης Θεοδωράκης, Μάνος Λοΐζος, Θάνος Μικρούτσικος, Γιώργος Τσαγκάρης κ.ά.).

Με την ευκαιρία λοιπόν της χθεσινής παρουσίασης του προσωπικού δίσκου του Απόστολου Μπουλασίκη «Της πόλης ξωτικό» (2003) μπορούμε σήμερα φυσιολογικά να σταθούμε σε μια προσωπική δισκογραφική δουλειά του Βασίλη Παπακωνσταντίνου, όπου συναντάται με την τραγουδοποιία του Μπουλασίκη, με τον οποίο είχε ήδη συνεργαστεί και νωρίτερα στο άλμπουμ «Πες μου ένα ψέμα ν' αποκοιμηθώ» (1997). 

Το 1999 λοιπόν κυκλοφόρησε από τη Minos το 16ο κατά σειρά προσωπικό άλμπουμ του Βασίλη Παπακωνσταντίνου με τίτλο «Να με φωνάξεις», σχεδόν ταυτόχρονα με το άλμπουμ «Θάλασσα στη σκάλα» με συνθέσεις του Θάνου Μικρούτσικου. Φυσικά, όπως όλα τα προηγούμενα, κι αυτό το άλμπουμ γνώρισε μεγάλη εμπορική αποδοχή και έγινε «χρυσό». Περιλαμβάνει δεκατρία ροκ τραγούδια, από τα οποία τα έξι αποτελούν συνθέσεις του Χριστόφορου Κροκίδη, τα τέσσερα του Απόστολου Μπουλασίκη, ενώ από ένα έγραψαν ο Λαυρέντης Μαχαιρίτσας, ο Θοδωρής Παυλάκος και ο ίδιος ο Παπακωνσταντίνου. Μάλιστα το ωραιότερο τραγούδι του δίσκου, η τρυφερή μπαλάντα «Σ' αγαπώ να προσέχεις», αποτελεί σύνθεση του Παπακωνσταντίνου σε στίχους του Βασίλη Γιαννόπουλου, ενώ μια πολύ ξεχωριστή στιγμή του δίσκου αποτελεί το δυνατό ροκ κομμάτι «Καμπαρντίνα» σε μουσική του Χριστόφορου Κροκίδη και στίχους του αειθαλούς Λευτέρη Παπαδόπουλου.

Στα φωνητικά του δίσκου συμμετέχουν η Σάντυ Πολίτη και ο Ποίμης Πέτρου, καθώς και αυτοσχέδια επταμελής χορωδία. Ο Χριστόφορος Κροκίδης παίζει κιθάρες, μπάσο και πλήκτρα, ενώ έχει και την πλήρη ευθύνη της ενορχήστρωσης του υλικού.

Απόστολος Μπουλασίκης: Της πόλης ξωτικό (2003)

Ο Απόστολος Μπουλασίκης είναι ένας πολύ ενδιαφέρων τραγουδοποιός της ελληνικής ροκ σκηνής που εμφανίστηκε στο προσκήνιο στα τέλη της δεκαετίας του '90 συμμετέχοντας στους προσωπικούς δίσκους του Βασίλη Παπακωνσταντίνου «Πες μου ένα ψέμα ν' αποκοιμηθώ» (1997) και «Να με φωνάξεις» (1999), αλλά και ως στιχουργός στο δίσκο του Χριστόφορου Κροκίδη «Ο φύλακας των σκουπιδιών» (2002).

Το 2003 ο Απόστολος Μπουλασίκης μας παρουσίασε την πρώτη ολοκληρωμένη προσωπική του δουλειά από τη Minos με τίτλο «Της πόλης ξωτικό» με δεκατέσσερα τραγούδια, όλα σε δική του μουσική και στίχους, ενώ στην ερμηνεία έχουν μια μικρή συμμετοχή ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου, ο Λαυρέντης Μαχαιρίτσας, ο Διονύσης Τσακνής και ο Μίλτος Πασχαλίδης. Την ενορχήστρωση επιμελήθηκαν ο Δημήτρης Βαρελόπουλος και ο Γιάννης Τσουλάκης.

Η στιχουργική του Μπουλασίκη διακρίνεται για μια ποιητική διάθεση που βρίσκει την ολοκλήρωσή της με την ανάλογη μουσική επένδυση. Ο ίδιος άλλωστε σημειώνει:  «...να δούμε ξανά μαζί τη χαραμάδα που φωτίζει το χρόνο. Τις ζωντανεμένες μουσικές. Τα τραγούδια μας». Στο ίδιο κλίμα κινείται και η ερμηνευτική του προσέγγιση μέσω της πολύ μελωδικής φωνής που διαθέτει αποκαλύπτοντας έναν ξεχωριστό δημιουργό που δεν μπόρεσε ποτέ να βρεθεί στην πρώτη γραμμή της δημοσιότητας, αλλά παραμένει ενεργός και πάντα ενδιαφέρων.

Βασίλης Νικολαΐδης: Ατασθαλίες (1993)

Με την ευκαιρία των σημερινών γενεθλίων του τραγουδοποιού Βασίλη Νικολαΐδη (γεννήθηκε στην Αθήνα στις 19 Ιουνίου 1954) θα σταθούμε στην τελευταία προσωπική του δισκογραφική κατάθεση με τίτλο «Ατασθαλίες» που κυκλοφόρησε το 1993 από τη Lyra κι αποτέλεσε το προσωπικό του κύκνειο άσμα στη δισκογραφία, αφού έκτοτε περιορίστηκε μόνο σε κάποιες στιχουργικές συμμετοχές σε δουλειές των Χάνομαι Γιατί Ρεμβάζω. 

Ο Βασίλης Νικολαΐδης είχε πρωτοεμφανιστεί στους Πρώτους Αγώνες Ελληνικού Τραγουδιού της Κέρκυρας το 1981, ενώ το 1982 μας είχε δώσει την πρώτη ολοκληρωμένη του δουλειά («Οδός Σανταρόζα»), για να ακολουθήσουν άλλες δύο τα επόμενα χρόνια («Ελλάς», 1984 και «Η νύχτα ήταν πάλι κάπου αλλού», 1989), καθώς και μια ολοκληρωμένη στιχουργική κατάθεση με το δίσκο «Το νησί των Λωτοφάγων» (1990) του Στάμου Σέμση.

Το άλμπουμ «Ατασθαλίες» περιλαμβάνει δώδεκα απλές μπαλάντες κι ένα υστερόγραφο, αν και στην ψηφιακή επανέκδοση προστέθηκε ένα ακόμη κομμάτι που ολοκληρώνει κατά κάποιο τρόπο την «Ιστορία της Μαρίας» σε δύο πλέον μέρη με πρωθύστερη σειρά, αφού το καινούργιο κομμάτι αριθμείται ως πρώτο και το παλιό ως δεύτερο! Η γνώριμη πικρή σάτιρα του αιχμηρού λόγου διατρέχει και αυτά τα τραγούδια που κινούνται πάντα στους δρόμους των παλιών τροβαδούρων και αποπνέουν μια αυθεντικότητα πηγαίας ειλικρίνειας και ευαισθησίας που φτάνει ως τα όρια του αυτοσαρκασμού και της αυτοϋπονόμευσης. Η θεματολογία τους αντλείται συχνά από την επικαιρότητα (πόλεμος στη Γιουγκοσλαβία και στον Περσικό Κόλπο), αλλά ανά πάσα στιγμή καιροφυλακτεί η σουρρεαλιστική εμπλοκή μιας πανσπερμίας εικόνων που μοιάζουν ετερόκλητες ριγμένες μέσα στο ίδιο κάδρο! 

Τραγουδά φυσικά ο ίδιος παίζοντας την κιθάρα του, ενώ συμμετέχουν η Σαβίνα Γιαννάτου και η Ελένη Λεγάκη. Ο Ανδρέας Τσεκούρας παίζει ακορντεόν και πιάνο, ο Ντίνος Αποστόλου και ο Θόδωρος Ρέλλος σαξόφωνο, ο Ανδρέας Τσεκούρας μαρίμπα, ο Χρήστος Τσιαμούλης ούτι, ο Γιάννης Ζευγώλης βιολί και ο Πάνος Γκέκας μπάσο.

Σταμάτης Κραουνάκης, Γιώργος Μαρίνος: Αυτός ο Γιώργος (1991)

Σαν σήμερα, στις 18 Ιουνίου 1939, γεννήθηκε στην Αθήνα ο Γιώργος Μαρίνος (1939-2026), ένας πολυδιάστατος σκηνικός καλλιτέχνης που υπηρέτησε ευδοκίμως την υποκριτική και ερμηνευτική τέχνη επί δεκαετίες ως χαρισματικός σόουμαν αφήνοντας μάλιστα πίσω και μια πολύ ενδιαφέρουσα δισκογραφική παρακαταθήκη. 

Σπούδασε υποκριτική στο Εθνικό Θέατρο, ενώ στο ξεκίνημα της δεκαετίας του '60 έκανε το θεατρικό του ντεμπούτο στην επιθεώρηση του Αλέκου Σακελλάριου «Ώπα-ώπα» που ήταν πλημμυρισμένη με τραγούδια του Μίκη θεοδωράκη από τον κύκλο «Αρχιπέλαγος». Η πρώτη μεγάλη στιγμή της καριέρας όμως ήρθε το 1962 με τη συμμετοχή του στη μουσική επιθεώρηση «Οδός Ονείρων» του Αλέξη Σολομού με τη μουσική και τα τραγούδια του Μάνου Χατζιδάκι, όπου μάλιστα ο Μαρίνος είχε την τύχη να ερμηνεύσει και το ομότιτλο τραγούδι. Στη συνέχεια η δραστηριότητά του εντοπίστηκε στις νεοκυματικές μπουάτ της Πλάκας για πολλά χρόνια, ενώ κατά τη δεκαετία του '70 είχε σημαντικές συνεργασίες με τους συνθέτες Μίμη Πλέσσα, Γιώργο Κριμιζάκη, Άκη Πάνου και Νίκο Δανίκα σε μια σειρά δίσκων, όπως: «Σκηνές και εικόνες» (1972), «Λουκιανού Νεκρικοί Διάλογοι» (1974), «Η αγωγή του πολίτου» (1975), «Ροζ προκηρύξεις» (1976), «Τα χαμένα χρόνια» (1977), «Άσε με ζωή» (1979), χτίζοντας έτσι ένα ισχυρό προφίλ σημαντικού ερμηνευτή παράλληλα με τις σκηνικές του δραστηριότητες, οι οποίες κορυφώθηκαν την επόμενη δεκαετία μέσα από τη γόνιμη συνεργασία του με τον Σταμάτη Κραουνάκη που απέφερε δύο δισκογραφικές δουλειές, πρώτα το «Μόνο άντρες» (1983) και αργότερα το «Αυτός ο Γιώργος» (1991).

Το άλμπουμ λοιπόν «Αυτός ο Γιώργος» εκδόθηκε το 1991 από το Σείριο μετά από προτροπή του ίδιου του Μάνου Χατζιδάκι, ο οποίος ζήτησε από τους δυο καλλιτέχνες, τον συνθέτη Σταμάτη Κραουνάκη και τον ερμηνευτή Γιώργο Μαρίνο, να δώσουν μια τελική και ολοκληρωμένη μορφή σε ένα διάσπαρτο υλικό που είχε προκύψει από τις κατά καιρούς ζωντανές συνεργασίες τους, κυρίως στο μουσικό χώρο Μέδουσα κατά τη σεζόν 1984-1985, όπου παρουσιάστηκε το πολύ πετυχημένο πρόγραμμα «Στον αστερισμό της Μέδουσας» (το οποίο μάλιστα είχε δισκογραφηθεί κιόλας) με κείμενα κυρίως του Γιάννη Ξανθούλη, αλλά και στο Θέατρο Βέμπο κατά τη σεζόν 1989-1990 με την παράσταση «Σ' αγαπάω φίλε» που σκηνοθέτησε ο Ανδρέας Βουτσινάς. Αυτό λοιπόν το διάσπαρτο υλικό συγκροτήθηκε σε ένα τελικό σώμα με κείμενα του Γιάννη Ξανθούλη, της Λίνας Νικολακοπούλου και του Σταμάτη Κραουνάκη και ταξινομήθηκε σε τέσσερις υποενότητες, η περιγραφή των οποίων μας δίνει ένα συνοπτικό σενάριο της πορείας ενός ανώνυμου καλλιτέχνη μέσα στο χρόνο, που θα μπορούσε να αποτελεί και μια αυτοβιογραφία του ίδιου του Γιώργου Μαρίνου. Ιδού οι επιμέρους τίτλοι κάθε ενότητας: Αυτός ο Γιώργος γεννιέται στην Κατοχή. Η σοουγούμαν Τίτα Ρίτα Τίτα Φόνε, Τίτα Πε επιθυμεί την εξαφάνισή του. Φυγή στην Αίγυπτο. Η Σοφία Βέμπο σώζει. Αυτός ο Γιώργος στη μεταπολεμική Ελλάδα ελπίζει, μεγαλώνει, παίζει και εκπειδεύεται. Αυτός ο Γιώργος πάει φαντάρος, απολύεται, πάει σινεμά, βγαίνει στην πίστα, ιδρύει σχολή ρούμπας κατά της αρχής εν καιρώ δικτατορίας. Αυτός ο Γιώργος στην πίστα του...

Ο Σταμάτης Κραουνάκης διανύοντας τότε την πιο εμπνευσμένη φάση της καριέρας του έγραψε μια σειρά εξωστρεφών τραγουδιών που πατάνε απόλυτα πάνω στα φωνητικά χαρακτηριστικά του Γιώργου Μαρίνου, ο οποίος τα αποδίδει με την πηγαία θεατρική εκφραστικότητα που τον διέκρινε. Μαζί του ακούμε και την εξαιρετική ηθοποιό της επιθεώρησης Άννα Παναγιωτοπούλου, ενώ συμμετέχει και δεκαμελές χορωδιακό σχήμα. Την ενορχήστρωση επιμελήθηκε ο παλιός συνεργάτης του Γιώργου Μαρίνου και συνθέτης Νίκος Δανίκας.

Στέλιος Βαμβακάρης, Σωτηρία Μπέλλου: Άνοιξα πόρτα στη ζωή (1985)

Πριν από επτά χρόνια, στις 17 Ιουνίου 2019, έφυγε από τη ζωή ο Στέλιος Βαμβακάρης (1948-2019), δευτερότοκος γιος του Μάρκου Βαμβακάρη, αξιόλογος σολίστ του μπουζουκιού και πολύ ενδιαφέρων λαϊκός συνθέτης που πρωτοεμφανίστηκε στη δισκογραφία το 1975 με το δίσκο του Μιχάλη Μενιδιάτη «Το σχολείο της βιοπάλης», ενώ έγινε ευρύτερα γνωστός με τη συμμετοχή του στους δίσκους «Τα ερωτικά» (1977) του Νίκου Ξυλούρη και «Οι Μάηδες οι ήλιοι μου» (1978) του Γιώργου Νταλάρα, την ίδια χρονιά που παρουσίασε και τον πρώτο προσωπικό του δίσκο με τίτλο «Μια πενιά μέσα απ' την καρδιά».

Το 1985 από τη Lyra κυκλοφόρησε ο πιο ενδιαφέρων προσωπικός δίσκος του Στέλιου Βαμβακάρη που ταυτόχρονα ήταν και προσωπικός δίσκος για την εμβληματική ερμηνεύτρια του ρεμπέτικου Σωτηρία Μπέλλου (1921-1997), η οποία εκείνη την εποχή διήνυε μια δεύτερη ερμηνευτική ακμή μέσα από εντυπωσιακές συνεργασίες με συνθέτες του λεγόμενου «έντεχνου» χώρου συμμετέχοντας σε σημαντικές δισκογραφικές εκδόσεις, όπως: «Λαϊκά προάστια» (1980) και «Ξένες πόρτες» (1985) του Ηλία Ανδριόπουλου, «Φράγμα» (1981) του Δήμου Μούτση, «Ο Άη Λαός» (1983) του Δημήτρη Λάγιου. Ο δίσκος επιγράφεται «Άνοιξα πόρτα στη ζωή» και περιλαμβάνει ένδεκα ορθόδοξα λαϊκά τραγούδια, κυρίως ζεϊμπέκικα και απτάλικα, με βασικούς στιχουργούς την Ευτυχία Παπαγιαννοπούλου και τον Κώστα Κινδύνη (από τέσσερα τραγούδια ο καθένας), ενώ από ένα τραγούδι υπογράφουν ο Νίκος Ρούτσος, ο Κώστας Κοφινιώτης και η Γεωργία Παναγιώτη.

Η αλήθεια είναι ότι ο δίσκος δεν πέρασε στο κοινό και ήδη έχει ξεχαστεί ολότελα, αλλά οφείλω να σημειώσω ότι αυτή η ετυμηγορία του χρόνου τον αδικεί κατάφωρα. Γιατί το υλικό του είναι αξιόλογο και ακολουθεί με συνέπεια και σεβασμό τη λαϊκή μας παράδοση, της οποίας ο συνθέτης υπήρξε δικαιωματικά ένας από τους φυσικούς κληρονόμους κατά τη νεότερη εποχή. Η ερμηνεία της Μπέλλου κινείται στα γνωστά ερμηνευτικά της στάνταρ διαθέτοντας πάντα εκείνη τη στιβαρή ακρίβεια στην εκφορά της λαϊκής μελωδίας. Μπουζούκι έπαιξαν ο Στέλιος Βαμβακάρης και ο Δημήτρης Χιονάς. Την ενορχήστρωση επιμελήθηκε ο συνθέτης.

Μάνος Χατζιδάκις, Θανάσης Μωραΐτης: Φεγγάρια μου παλιά... (2002)

Ταυτόχρονα με την ηχογράφηση του υλικού που συγκροτεί το άλμπουμ «Μέσα απ' των άστρων τα κλαδιά» (2001) ηχογραφήθηκε και ένα δεύτερο άλμπουμ με τίτλο «Φεγγάρια μου παλιά, καινούργια μου πουλιά» (παρμένο από στίχο του τραγουδιού «Τ' αστέρι του βοριά»), πάντα με συνθέσεις του Μάνου Χατζιδάκι επικεντρωμένες στην ιστορική του συμπόρευση με τον μεγάλο ποιητή και στιχουργό Νίκο Γκάτσο και με τους ίδιους και πάλι συντελεστές, τον Θανάση Μωραΐτη στην ερμηνεία και τον Δημήτρη Λέκκα στη μουσική επεξεργασία του επιλεγμένου υλικού.

Η δομή του δεύτερου αυτού άλμπουμ ακολουθεί την ίδια γραμμή με το προηγούμενο και μοιράζεται και πάλι σε δύο μικρές ενότητες. Η πρώτη καλύπτεται από τον ολοκληρωμένο θεατρικό κύκλο «Ο ματωμένος γάμος» από το αριστούργημα του Federico Garcia Lorca στη μνημειώδη ελληνική απόδοση του Νίκου Γκάτσου, όπως παρουσιάστηκε στη σκηνή του Θεάτρου Τέχνης του Καρόλου Κουν το 1948, ενώ στη δισκογραφία πέρασε το 1965 με ερμηνευτή τον Λάκη Παππά. Η δεύτερη ενότητα επιγράφεται και πάλι «Εκτός σειράς» και συγκροτείται από σκόρπιες συνθέσεις του Μάνου Χατζιδάκι σε στίχους του Νίκου Γκάτσου και συγκεκριμένα από πέντε μέρη (τραγούδια ή οργανικά θέματα) από το soundtrack της αμερικανικής ταινίας «America America» (1963) του Elia Kazan, ένα τραγούδι («Έφυγε το τρένο») από τη θεατρική παράσταση «Οδός ονείρων» (1962) κι άλλα τρία τραγούδια («Ο εφιάλτης της Περσεφόνης», «Κάνε τον πόνο σου χαρά», «Η μικρή Ραλλού»). Όλα αυτά τα τραγούδια σε πρώτη εκτέλεση τα είχαν ερμηνεύσει ο Γιώργος Ρωμανός (και ο Βασίλης Ριζιώτης), η Ζωή Φυτούση, η Μαίρη Λίντα, ο Μανώλης Μητσιάς και η Μαρία Φαραντούρη.

Στην εκτέλεση των τραγουδιών συμμετέχει και πάλι το κουιντέτο Μπουκουράνα που απαρτίζουν οι μουσικοί: Γιώργος Αρνής (κοντραμπάσο), Νίκος Κατριτζιδάκης (φλάουτο), Τάσος Μισυρλής (βιολοντσέλο), Ξενοφών Συμβουλίδης (όμποε, αγγλικό κόρνο) και Αριστείδης Χατζησταύρου (κλασική κιθάρα). Οι δύο τελευταίοι μαζί με τον Δημήτρη Λέκκα συμμετέχουν και στα φωνητικά. Την εικόνα του εξωφύλλου φιλοτέχνησε ο ζωγράφος Αλέξης Βερούκας.

Μάνος Χατζιδάκις, Θανάσης Μωραΐτης: Μέσα απ' των άστρων τα κλαδιά (2001)

Πέρσι γιορτάστηκαν πανηγυρικά τα εκατόχρονα του Μάνου Χατζιδάκι (1925-1994), ο οποίος ήρθε στη ζωή το 1925 και πέθανε στις 15 Ιουνίου 1994. Τιμώντας λοιπόν σήμερα την επέτειο των 32 χρόνων από την αποδημία του μεγάλου συνθέτη θα ήθελα να σταθώ σε δυο θαυμάσιες εκδόσεις με προσεγμένες διασκευές και επανεκτελέσεις επιλεγμένων στιγμών από το εμβληματικό του έργο.

Μέσα από την πληθώρα των επανεκτελέσεων του Μάνου Χατζιδάκι, οι οποίες πολλαπλασιάστηκαν πολύ στα χρόνια της απουσίας του, ξεχωρίζουν δύο δίσκοι με ερμηνευτή τον Θανάση Μωραΐτη. Οι τίτλοι τους:  «Μέσα απ' των άστρων τα κλαδιά» (2001) και  «Φεγγάρια μου παλιά, καινούργια μου πουλιά» (2002), αμφότεροι από τη δισκογραφική εταιρεία FM Records.

Ο πρώτος δίσκος της πολύ ενδιαφέρουσας αυτής σειράς με τίτλο «Μέσα απ' των άστρων τα κλαδιά», παρμένο από στίχο του τραγουδιού «Κάνε τον πόνο σου χαρά», μοιράζεται σε δύο μικρές ενότητες. Η πρώτη καλύπτεται με τον ολοκληρωμένο θεατρικό κύκλο «Παραμύθι χωρίς όνομα», έργο 15 (1959), από το ομότιτλο θεατρικό έργο του Ιάκωβου Καμπανέλλη που πρωτοτραγούδησε ο Λάκης Παππάς. Η δεύτερη ενότητα με τίτλο «Εκτός σειράς» περιλαμβάνει δείγματα της ιστορικής συνεργασίας του συνθέτη με τον Νίκο Γκάτσο. Ειδικότερα, έχουμε δύο ανεξάρτητα τραγούδια («Πάει ο καιρός», «Κουρασμένο παλικάρι») που μας πρωτογνώρισαν οι κορυφαίοι λαϊκοί ερμηνευτές Γρηγόρης Μπιθικώτσης και Στέλιος Καζαντζίδης, καθώς και επιλεγμένα μέρη από τη μουσική επένδυση της γερμανικής ταινίας «Traumland der Sehnsucht» («Ελλάς η χώρα των ονείρων», 1960), όπου είχαν περιληφθεί και μελοποιημένα αποσπάσματα από την περίφημη «Αμοργό» του Νίκου Γκάτσου, ερμηνευμένα σε πρώτη εκτέλεση από τη Νάνα Μούσχουρη.

Ο Θανάσης Μωραΐτης προσεγγίζει με σεβασμό και γνώση το ακριβό αυτό υλικό και μας προσφέρει μια αξιοπρεπή ερμηνεία συνεπικουρούμενος από την εκλεπτυσμένη μουσική επεξεργασία και διεύθυνση του συνθέτη Δημήτρη Λέκκα. Συνοδεύει το οργανικό κουιντέτο Μπουκουράνα που αποτελείται από φλάουτο, βιολοντσέλο, κοντραμπάσο, όμποε και κλασική κιθάρα. Την καλαίσθητη έκδοση επισφραγίζει ο θαυμάσιος ζωγραφικός πίνακας του Σπύρου Βασιλείου που κοσμεί το εξώφυλλο.

Τατιάνα Ζωγράφου: Μ' έναν τρόπο μυστικό (2011)

Το 2011 από τις Εκδόσεις Καλειδοσκόπιο κυκλοφόρησε ένα όμορφο "παιδικό" βιβλίο που απευθύνεται μάλλον σε ενήλικους με τίτλο «Μ' ένα τρόπο μυστικό» και με το χαρακτηριστικό υπότιτλο: ... όπου η μουσική συναντά την ποίηση και τη ζωγραφική (17 ποιήματα, 17 ζωγραφιές, 17 τραγούδια). Ο υπότιτλος επισημαίνει ευθέως και το περιεχόμενο της έκδοσης που συνδυάζει ποίηση, ζωγραφική και μουσική σε ένα αρμονικό σύνολο διαμορφώνοντας ένα άκρως καλαίσθητο αποτέλεσμα.

Πρόκειται για μια έκδοση που φιλοτέχνησε ο Θεσσαλονικιός ζωγράφος Χρήστος Κεχαγιόγλου, ενώ η τραγουδοποιός Τατιάνα Ζωγράφου έντυσε μουσικά μια σειρά όμορφων ποιημάτων και στιχουργημάτων που, εκτός από την ίδια, υπογράφουν οι: Γιώργος Χρονάς, Ιουλίτα Ηλιοπούλου, Κώστας Καρτελιάς, Σταμάτης Δαγδελένης, Μαργαρίτα Μπακοπούλου, Σπύρος Βλέτσας, Δημήτρης Κοσμόπουλος και Χρήστος Κεχαγιόγλου, από το ποίημα του οποίου («Το άρωμα») αντλήθηκε και ο τίτλος της έκδοσης. Η μουσική συνδυάζει κλασικά, ποπ και λαϊκά στοιχεία χωρίς προκαταλήψεις, προκειμένου να αποδώσει καλύτερα το ύφος του μελοποιημένου λόγου. Στο τραγούδι άλλωστε «Σαν παλιό λαϊκό» συμμετέχει ως σολίστ του μπουζουκιού ο Χρήστος Νικολόπουλος.

Τα τραγούδια ερμηνεύουν οι: Αλκίνοος Ιωαννίδης, Σοφία Παπάζογλου, Δάφνη Πανουργιά, Αργύρης Μπακιρτζής, Ειρήνη Δερέμπεη, Τάσος Αποστόλου, Τατιάνα Ζωγράφου και Κώστας Βόμβολος. Ο τελευταίος μάλιστα που ερμηνεύει το αγγλόφωνο «It Is Always August» υπογράφει και την ενορχήστρωση των τραγουδιών παίζοντας ταυτόχρονα ακορντεόν και κανονάκι. Μεταξύ των μουσικών βρίσκουμε επίσης τον Κυριάκο Γκουβέντα στο βιολί, τον Βαγγέλη Ζωγράφο στο κοντραμπάσο, το Θοδωρή Ρέλλο στο σαξόφωνο και την Ειρήνη Δερέμπεη στο καβάλ.

Τατιάνα Ζωγράφου: Δε βιάζομαι να μεγαλώσω (2007)

Τρία χρόνια μετά την πρωτόλεια δισκογραφική της δουλειά («Πετώντας πας στην πόλη») η Τατιάνα Ζωγράφου επανήλθε με έναν ακόμη κύκλο παιδικών τραγουδιών που εκδόθηκε το 2007 από το Μελωδικό Καράβι με τίτλο «Δε βιάζομαι να μεγαλώσω».

Πρόκειται για ένα πολύ όμορφο κύκλο που αποτελείται από δεκαπέντε τραγούδια, δύο οργανικές γέφυρες κι ένα οργανικό υστερόγραφο. Και πάλι η αφορμή στάθηκε η έκδοση του αντίστοιχου μουσικού βιβλίου που εικονογράφησε ο ζωγράφος Χρήστος Κεχαγιόγλου. Η θεματολογία των τραγουδιών αντλείται από τον ήλιο και το φεγγάρι και αποδίδεται με τρόπο που να μπορεί να αφορά όχι μόνο τα παιδιά, αλλά και τους μεγάλους. Το λέει άλλωστε και η δημιουργός: «Δεν υπάρχουν σύνορα ανάμεσα στη μουσική για παιδιά και στη μουσική για ενήλικες. Η μουσική είναι ένα». Έτσι, θα μπορούσαμε να πούμε ότι δεν είναι ακριβώς παιδικά τραγούδια, αλλά τραγούδια για την παιδικότητα ανεξαρτήτως ηλικίας. Ξεχωριστή στιγμή του δίσκου το τρυφερό νανούρισμα «Νάνι το μωρό μου» που αποδίδει με μεγάλη ευαισθησία ο Διονύσης Σαββόπουλος.

Στα περισσότερα τραγούδια οι στίχοι ανήκουν στη Βεατρίκη Κάντζολα-Σαμπατάκου, ενώ συνέπραξαν και οι Βασίλης Αναγνωστόπουλος, Ιουλίτα Ηλιοπούλου, Αργυρώ Κοκορέλη και η συνθέτρια. Την ενορχήστρωση επιμελήθηκε ο Βαγγέλης Ζωγράφος. Εκτός από τον Διονύση Σαββόπουλο τραγουδούν επίσης οι: Βαγγέλης Γερμανός, Ηλίας Λιούγκος, Τάσος Αποστόλου, Ειρήνη Δερέμπεη, Άννα Καραγεωργιάδου, Νίτσα Κουρτίδου και η Τατιάνα Ζωγράφου. Συμμετέχει η Παιδική Χορωδία του Δημήτρη Τυπάλδου.

Τατιάνα Ζωγράφου: Πετώντας πας στην πόλη (2004)

Θα σταθούμε σήμερα σε μια σύγχρονη τραγουδοποιό, η οποία επικεντρώνει το ενδιαφέρον της στα παιδιά και στη μελοποιημένη ποίηση. Η Τατιάνα Ζωγράφου σπούδασε παιδαγωγικά στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, αλλά και μουσική στο τοπικό ωδείο και στην Αθήνα, ενώ επί χρόνια ανέπτυξε σημαντική δραστηριότητα στο Δίκτυο για τα Δικαιώματα του Παιδιού. Γιαυτό και το μουσικό και συγγραφικό της έργο είναι αφιερωμένο εξολοκλήρου στα παιδιά.

Η πρώτη δισκογραφική εμφάνιση της Τατιάνας Ζωγράφου (σε ανεξάρτητη έκδοση, αλλά και ως ένθετο παιδικού βιβλίου) σημειώθηκε το 2004 με το άλμπουμ «Πετώντας πας στην πόλη», ένα τριπλό κύκλο δεκαεννέα συνολικά παιδικών ταργουδιών που επιμερίζονται σε τρεις θεματικές ενότητες με τους εξής επιμέρους τίτλους: α) Τα παιχνίδια του χρόνου, β) Τα τι και τα γιατί, γ) Για την αγάπη.... Η ίδια έγραψε και τους όμορφους στίχους με τη συνεργασία του Κώστα Καρτελιά και του Σταμάτη Δαγδελένη. 

Τρυφερές μελωδίες γεμάτες λυρσιμό και φρεσκάδα αποδίδονται όμορφα από μια μεγάλη ομάδα γνωστών ερμηνευτών: Μαρία Φαραντούρη, Νένα Βενετσάνου, Κώστας Θωμαΐδης, Τάσης Χριστογιαννόπουλος, Ηλίας Λιούγκος, Βασίλης Γισδάκης, Δώρος Δημοσθένους, Άννα Καραγεωργιάδου και Δήμητρα Τίγκα. Συμετέχει η Παιδική Χορωδία του Δημοτικού Ωδείου Μοσχάτου υπό τη διεύθυνση του Δημήτρη Μπουζάνη.

Σημειώνει σχετικά η ίδια η δημιουργός: «Πάει ένας χρόνος που μου κόλλησε στο μυαλό. "Πετώντας πας στην πόλη". Πως αλλιώς; Μόνον έτσι. Με μπόλικη φαντασία, χαρά, μελαγχολία και ολίγη κανέλα. Τα πιο παλιά τραγούδια συνάντησαν τα καινούργια και φτιάχτηκε αυτή η συλλογή. Αποτελείται από τρεις κύκλους τραγουδιών με διαφορετική θεματολογία ο καθένας. Το χρόνο που περνά ή που δεν περνά, τις απορίες των παιδιών -μικρών και μεγάλων- για τα τι και τα γιατί σ' ό,τι συμβαίνει γύρω μας. Και την αγάπη. Έτσι, αγκαλιά με τον μαγικό μας χρόνο, τις απορίες και τον έρωτα, ξεκίνησα αυτό το ταξίδι. Μαζί οι πιο παλιοί συνεργάτες μου, σταθεροί εμψυχωτές αυτής της μουσικής διαδρομής, ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος, που επωμίστηκε τον κυρίως όγκο των ενορχηστρώσεων, ο Δημήτρης Μπουζάνης, που μοιράστηκε πολλές προσωπικές του ιδέες στην πιανιστική συνοδεία των τραγουδιών και όχι μόνο, η Αμαλία Κουντούρη, ο Ορέστης Ζαφειρόπουλος, η Βιβή Γκέκα, ο Κώστας Σερεμέτης αλλά και οι καινούργιοι φίλοι μουσικοί, ο Βαγγέλης Ζωγράφος, ο Ηρακλής Βαβάτσικας, ο Διονύσης Βερβιτσιώτης, ο Γιώργος Κοντογιάννης, η Μαριαλένα Καραγιάννη, που αγκάλιασαν αυτή τη δουλειά και με συγκινητική γενναιοδωρία έδωσαν τα μέγιστα σ' αυτή καταθέτοντας όλη τους την δεξιοτεχνία και έμπνευση, θα ήθελα επίσης να ευχαριστήσω τον Νίκο Κυπουργό και την Λένα Πλάτωνος που εδώ και τρία χρόνια με τον έναν ή τον άλλο τρόπο με ενθαρρύνουν στο ξεκίνημα αυτό...».

Γιάννης Μαρκόπουλος: Το τραγούδι των Ελλήνων (1991)

Έχουμε τονίσει επανειλημμένα την τεράστια συμβολή του συνθέτη Γιάννη Μαρκόπουλου στην ανάδειξη της ζωντανής μας παράδοσης, κυρίως μέσα από το πρωτότυπο δημιουργικό του έργο με τη μεγαλόπνοη ιδέα της «επιστροφής στις ρίζες» που υιοθέτησε από τις αρχές της δεκαετίας του '70 χτίζοντας πάνω της ένα γιγαντιαίο έργο βασισμένο στο συνδυασμό των παραδοσιακών δρόμων με τους κανόνες του έντεχνου τραγουδιού και με την επιστράτευση της υψηλής ποίησης ως βασικού νοηματοδότη αυτής της νέας φόρμας.

Ωστόσο δεν είναι λίγες και οι περιπτώσεις που ο συνθέτης έσκυψε ευλαβικά στην παράδοση επαναφέροντας στο προσκήνιο αυτούσιες μελωδίες διαχρονικής ομορφιάς μέσα από προσεγμένες ενορχηστρωτικές προσεγγίσεις, ώστε το τραγούδι των ανώνυμων δημιουργών της παράδοσής μας να ξαναβρεί τη χαμένη του ταυτότητα απαλλαγμένο από τις αυθαίρετες παρεμβάσεις που επέφερε η αγοραία χρήση του. Ξεπερνώντας λοιπόν την αρχική του ματιά στην κρητική παράδοση με τα περίφημα «Ριζίτικα» (1971) προχώρησε στο επόμενο μεγάλο βήμα το 1980 με τις «Ρίζες», όπου πλέον το τραγούδι παίρνει την καθαρή του μορφή χωρίς ενορχηστρωτικές παρεμβάσεις, επανέρχεται εκ νέου το 1987 με την «Τολμηρή επικοινωνία» και καταλήγει στο μεγάλο κύκλο «Το τραγούδι των Ελλήνων» το 1991.

Το διπλό άλμπουμ «Το τραγούδι των Ελλήνων» αποτελεί τη δισκογραφική αποτύπωση δύο συναυλιών του συνθέτη υπό την αιγίδα του θεατρικού εργαστηρίου Ανάβασις που δόθηκαν στις 29 και 30 Νοεμβρίου 1991 στο θέατρο Παλλάς, όπου και ηχογραφήθηκαν ζωντανά. Το πρόγραμμα περιλάμβανε μια ευρεία ανθολογία παραδοσιακών τραγουδιών απ' όλες τις περιοχές του ελληνισμού σε μια προσπάθεια να αναδειχθεί η μελωδική ομορφιά, η ιστορία και η γνήσια ψυχή των πανελλήνων μέσα από ένα υλικό που διατρέχει το χωροχρόνο και φτάνει ολοζώντανο ως τις μέρες μας γυρεύοντας εναγώνια τη θέση του ανάμεσα στους σύγχρονους φορείς αυτής της μακράιωνης παράδοσης. Ο συνθέτης δούλεψε με σεβασμό και γνώση το υλικό του έχοντας και την επιστημονική υποστήριξη ανθρώπων που έχουν αφιερώσει τη ζωή τους σ' αυτό τον τομέα, όπως ο Παναγιώτης Μυλωνάς, ο Παναγιώτης Κουνάδης και ο Γιώργος Κωνστάντζος. Ένα τεράστιο επιτελείο 220 ερμηνευτών, οργανοπαικτών και χορευτών βρέθηκε επί σκηνής για τη διεκπεραίωση της μεγάλης αυτής παραγωγής. Ανάμεσά τους και μερικοί από τους γνωστότερους θεράποντες του παραδοσιακού μα ςτραγουδιού, όπως η οικογένεια Κονιτόπουλων, ο Θανάσης Δοϊτσίδης, ο Θανάσης Σκορδαλός, ο Δημήτρης Βάγιας, ο Χαράλαμπος Γαργανουράκης, η χορωδία του Παναγιώτη Μυλωνά και πολλοί άλλοι.

Το πρόγραμμα προλογίζει ο ίδιος ο Γιάννης Μαρκόπουλος, ο οποίος είχε και τη συνολική σχεδίαση της παράστασης. Το έργο είναι αφιερωμένο στον μεγάλο αρχαιολόγο Μανώλη Ανδρόνικο.

Γιάννης Μαρκόπουλος: 30 Χρυσές Επιτυχίες (1980)

Συμπληρώνονται σήμερα τρία χρόνια από την αποδημία του κορυφαίου συνθέτη Γιάννη Μαρκόπουλου (1939-2023), ενός πολυδιάστατου δημιουργού που διέγραψε μια λαμπρή διαδρομή στο ελληνικό τραγούδι επί έξι δεκαετίες συνεχούς και γόνιμης παρουσίας από τις αρχές της δεκαετίας του '60 που πρωτοεμφανίστηκε. Στα πρώτα χρόνια του πειραματίστηκε πάνω στο λαϊκό ήχο με μια υπέροχη ανθοφορία πανέμορφων τραγουδιών γραμμένων κυρίως για τον ελληνικό κινηματογράφο και στη συνέχεια συνέλαβε και υλοποίησε αριστοτεχνικά τη μεγαλόπνοη ιδέα της λεγόμενης «επιστροφής στις ρίζες» με το μπόλιασμα του παραδοσιακού και του «έντεχνου» ήχου που τον οδήγησε στη δημιουργία μιας μεγάλης σειράς εμβληματικών συνθέσεων που καλύπτουν ολόκληρη τη δεκαετία του '70, αρχής γενομένης με τον κύκλο «Ήλιος ο Πρώτος» (1969) σε ποίηση του Οδυσσέα Ελύτη και στη συνέχεια με σημαντικές μελοποιήσεις και άλλων ποιητών και εκλεκτών στιχουργών μας (Γιώργος Σεφέρης, Διονύσιος Σολωμός, Μιχάλης Κατσαρός, Κ.Χ. Μύρης, Γιώργος Χρονάς, Μάνος Ελευθερίου, Γιώργος Σκούρτης, Μιχάλης Φακίνος, Κώστας Βίρβος, Πάνος Θεοδωρίδης κ.ά.).

Το 1980 η Columbia εξέδωσε μια μεγάλη αφιερωματική σειρά με τίτλο «30 Χρυσές Επιτυχίες» εν είδει εκτενών πορτρέτων των σημαντικών δημιουργών του ρεπερτορίου της. Το αντίστοιχο αφιέρωμα στον Γιάννη Μαρκόπουλο περιλαμβάνει μερικές ξεχωριστές στιγμές του συνθέτη από το σπουδαίο έργο του κατά τη δεκαετία της μεγάλης του ακμής (1969-1979). Πρόκειται για μια σειρά μεγάλων τραγουδιών από τους κύκλους: «Ήλιος ο Πρώτος» (1969), «Χρονικό» (1970), «Ριζίτικα» (1971), «Διάλειμμα» (1972), «Ιθαγένεια» (1972), «Τραγούδια του νέου πατέρα» (1972), «Ο Στράτης Θαλασσινός ανάμεσα στους αγάπανθους» (1973), «Θητεία» (1974), «Θεσσαλικός κύκλος» (1974), «Μετανάστες» (1974), «Ανεξάρτητα» (1975), «Αφιέρωμα» (1975), «Who Pays the Ferryman» (1978) και «Σεργιάνι στον κόσμο» (1979). Τραγουδούν: Βίκυ Μοσχολιού, Νίκος Ξυλούρης, Λάκης Χαλκιάς, Χαράλαμπος Γαργανουράκης, Τάνια Τσανακλίδου, Βασιλική Λαβίνα, Ηλίας Κλωναρίδης, Ιωάννα Κιουρτσόγλου και ο συνθέτης.

Δύο επισημάνσεις για την έκδοση: Πρώτον, τα οκτώ από τα τριάντα τραγούδια της συλλογής ερμηνεύονται σε δεύτερη εκτέλεση από τους Νίκο Ξυλούρη («Ζαβαρακατρανέμια», «Τα παιδιά», «Το καφενείον Η Ελλάς», «Την εικόνα σου»), Ηλία Κλωναρίδη («Η μάνα του Αλέξανδρου», «Ο σκλάβος») και Βασιλική Λαβίνα («Τα λόγια και τα χρόνια», «Παραπονεμένα λόγια»). Αυτό έγινε είτε γιατί οι αρχικές πρώτες εκτελέσεις ανήκαν σε άλλη δισκογραφική εταιρεία (τα τραγούδια που επανεκτέλεσε ο Ξυλούρης), είτε λόγω της κακής σχέσης που συνθέτη με τον βασικό ερμηνευτή των υπόλοιπων τραγουδιών (Γιώργο Νταλάρα) μετά την έκδοση του δίσκου «Σεργιάνι στον κόσμο» (1979), ο οποίος άλλωστε είχε εκδοθεί από τη Minos, πριν οι δυο εταιρείες συνενωθούν. Δεύτερον, η ψηφιακή επανέκδοση του αρχικού διπλού βινυλίου σε μονό δίσκο ακτίνας δυστυχώς περιόρισε το υλικό σε δεκαεννέα μόλις τραγούδια, αφαιρώντας τα υπόλοιπα ένδεκα. Πραγματική σφαγή!

Ο Πουλικάκος τραγουδάει Νίκο Εγγονόπουλο: Η Ύδρα των πουλιών (2010)

Λένε πως η ζωή είναι ένας κύκλος, καθώς ο άνθρωπος σεργιανάει στο βίο του σε ποικίλα μονοπάτια και στο τέλος επιστρέφει στην αφετηρία του. Δεν ξέρω αν αυτό έχει γενική εφαρμογή, αλλά σίγουρα ισχύει στην περίπτωση του Δημήτρη Πουλικάκου. Γιατί ο συγκεκριμένος καλλιτέχνης αλλιώς ξεκίνησε κι αλλιώς μετέπειτα διαμόρφωσε τη δημιουργική του πορεία, αν και δεν είναι και τόσο γνωστή η πρώτη του δραστηριότητα, πριν τον κερδίσει η ροκ και οι συναυλιακές δραστηριότητες που κάλυψαν το μεγαλύτερο κομμάτι της ζωής του. Θα πρέπει λοιπόν να επισημάνουμε ότι στα νεανικά του χρόνια, παρά την αριστοκρατική καταγωγή του και τους συγγενικούς του δεσμούς με διάσημα ονόματα της ελληνικής πολιτικής ζωής (Παναγιώτης Κανελλόπουλος, Κωνσταντίνος Καραμανλής), είχε αποφασίσει συνειδητά να κρατηθεί μακριά από αυτό το περιβάλλον και φρόντισε να αποκτήσει καλή μόρφωση και να συνταχθεί με πνευματικά πρόσωπα που υπηρετούσαν το χώρο της διανόησης και της τέχνης. Από τις αρχές μάλιστα της δεκαετίας του '60 ανέπτυξε στενή φιλία με το ποιητή Νάνο Βαλαωρίτη, με τον οποίο συνεργάστηκε για ένα διάστημα στην έκδοση του βραχύβιου λογοτεχνικού περιοδικού Πάλι (1964-1966), το οποίο υπηρετούσε το σουρρεαλιστικό κίνημα της εποχής, αν και ο ερχομός της χούντας ανέκποψε βίαια τέτοιες δραστηριότητες και ανάγκασε τον ίδιο να αναζητήσει διαφορετικούς τρόπους έκφρασης.

Παρουσιάζοντας σ' αυτό το αφιέρωμα τη δισκογραφία του Δημήτρη Πουλικάκου είδαμε ότι από το ξεκίνημα του νέου αιώνα όλη του η παρουσία ήταν περιορισμένη σε επανεκδόσεις παλιότερου υλικού ή διάφορων ζωντανών ηχογραφήσεων, ενώ είχε σταματήσει προ πολλού να παράγει καινούργια πράγματα. Το 2010 ωστόσο μας ξαναδίνει πρωτότυπο υλικό και μάλιστα αυτή θα είναι και η τελευταία του δισκογραφική δουλειά μέχρι σήμερα, αν και όχι με δικές του συνθέσεις, αφού ο ίδιος περιορίζεται αποκλειστικά στο ρόλο του ερμηνευτή. Πρόκειται για το άλμπουμ «Η Ύδρα των πουλιών» που εκδόθηκε από την ετικέτα Pazzlemusik και βασίζεται σε μελοποιημένο ποιητικό λόγο του Νίκου Εγγονόπουλου (1907-1985), κορυφαίου εκπροσώπου της ελληνικής υπερρεαλιστικής ποίησης. Ιδού λοιπόν ο Πουλικάκος επιστρέφοντας στην αφετηρία του και συμπορευόμενος και πάλι με τον υπερρεαλισμό, όπως στα χρόνια του '60!

Η δύστροπη ποιητική γραφή του Νίκου Εγγονόπουλου δεν προσφέρεται εύκολα για μελοποιητική προσέγγιση και γιαυτό ελάχιστες είναι οι απόπειρες που έγιναν στο έργο του από τους μουσικούς μας. Ο Νίκος Μαμαγκάκης είναι ο μόνος συνθέτης που είχε αποτολμήσει στο παρελθόν να συνθέσει ένα ολόκληρο έργο αποκλειστικά με ποίηση του Εγγονόπουλου. Αναφέρομαι φυσικά στον εμβληματικό «Μπολιβάρ», έργο πρωτοποριακό εν έτει 1968 που δε στάθηκε ικανό πάντως να κινητοποιήσει άλλους ομοτέχνους του, πέρα από κάποιες σκόρπιες απόπειρες που επιχείρησαν κατά καιρούς ο Μάνος Χατζιδάκις, ο Σωτήρης Ρεμπάπης, ο Νίκος Ξυδάκης, η Σοφία Καμαγιάννη και ο Χρήστος Οικονόμου. Έτσι λοιπόν η έκδοση του άλμπουμ «Η Ύδρα των πουλιών» έρχεται να καλύψει αυτό το μεγάλο κενό και να μας δώσει τη δεύτερη ολοκληρωμένη μελοποίηση του ποιητή διά χειρός του δημιουργού Socos, μιας αινιγματικής μορφής της σύγχρονης μουσικής σκηνής: μουσικός, συνθέτης και κιθαρίστας με προχωρημένα καλλιτεχνικά γούστα που μόνον τύποις εντάσσεται στο χώρο του ροκ, ενώ ουσιαστικά διασπά τα τυπικά πλαίσια του συγκεκριμένου χώρου κι απλώνεται σε όλα τα επίπεδα της σύγχρονης μουσικής έκφρασης. Πρωτοεμφανίστηκε στην ελληνική δισκογραφία το 2005 με τα «Δάκρυα του ονείρου», στη συνέχεια μας έδωσε το «Kafka» (2007), αλλά και μια σειρά μουσικών για το θέατρο. Το παρόν άλμπουμ αποτελεί την κορύφωση της μουσικής του πορείας με μια μουσική γραφή που θα χαρακτήριζα εντελώς αδόκιμα ίσως και αυθαίρετα ως ένα είδος λόγιου hip hop που πασχίζει αγωνιωδώς να αναδείξει τις υπόγειες διαδρομές του ποιητικού λόγου.

Ο Δημήτρης Πουλικάκος είναι ο αποκλειστικός ερμηνευτής (μάλλον ψιθυριστής) του δίσκου. Η ερμηνεία του είναι πέραν κριτικής, γιατί δε βρίσκω ανάλογα σημεία αναφοράς. Νομίζω ότι πετυχαίνει με υποβλητικό τρόπο μιαν απολύτως επιβλητική προσέγγιση στον δύσκολο ποιητικό κείμενο. Κι αυτό αξίζει να σημειωθεί, για να φανεί η ιδιαίτερη αξία αυτού του δίσκου που στο σύνολό του - κι εννοώ κυρίως το εικαστικό του μέρος βασισμένο σε ζωγραφικούς πίνακες του ποιητή - αποτελεί μιαν εξαιρετική έκδοση που σπάνια βλέπουμε στις μέρες μας.

Δημήτρης Πουλικάκος: Live (2006)

Ήδη από την έκδοση του άλμπουμ «Ο θείος Νώντας ξέρει...» (1998) και σε όλη την πρώτη δεκαετία του 2000 η δισκογραφική παρουσία του Δημήτρη Πουλικάκου δεν μας πρόσφερε καινούργιες συνθέσεις, αλλά ήταν περιορισμένη σε κυκλοφορίες συλλογών παλιότερου υλικού ή ζωντανές ηχογραφήσεις του παρελθόντος. Σ' αυτό το διάστημα λοιπόν εκδόθηκαν διαδοχικά οι εξής δίσκοι με τα συγκεκριμένα χαρακτηριστικά: «Οι διακοπές του θείου Νώντα» (2001), «Αδέσποτα Σκυλιά» (2004), «14 μεγάλα τραγούδια» (2006), «Δημήτρης Πουλικάκος Live» (2006), «Τα παιδία παίζει» (2009) και «Νοσταλγοί του Rock 'n' Roll» (2010).

Το άλμπουμ «Δημήτρης Πουλικάκος Live» εκδόθηκε το 2006 από την MBI και αποτελεί μια συλλογή ζωντανών ηχογραφήσεων του καλλιτέχνη που πραγματοποιήθηκαν με πρόχειρα μέσα σε διάφορους χώρους και διαφορετικούς χρόνους, καθώς ανατρέχουν ως τις την εποχή των πρώτων βημάτων του στη δισκογραφία με το συγκρότημα MGC στα τέλη της δεκαετίας του '60. Το παλιότερο κομμάτι της συλλογής είναι το «Γύρω γύρω στη σκοπιά» από ηχογράφηση του 1969 στις Σπέτσες, ένα τραγούδι που αποτελεί ελληνική προσαρμογή του κλασικού «All Along He Watch-Tower» του Bob Dylan, το οποίο δυο χρόνια αργότερα το έκανε πασίγνωστο στο ελληνικό κοινό ο Διονύσης Σαββόπουλος με τη δική του ελληνική προσαρμογή («Ο παλιάτσος κι ο ληστής»). Αξιοπρόσεκτη στιγμή επίσης αποτελεί το εναρκτήριο «Το '69 με κάποιο φίλο», σύνθεση του Παύλου Σιδηρόπουλου από το άλμπουμ «Φλου» (1979), εδώ ζωντανά εκτελεσμένο στο Ρόδον το χειμώνα του 1991 με τη συμμετοχή των Απροσάρμοστων. Άλλη μια ενδιαφέρουσα στιγμή είναι το τραγούδι «Cold Turkey», σύνθεση του John Lennon, καθώς και το ακροτελεύτιο τραγούδι με το σουρρεαλιστικό τίτλο «Το ξεχασμένο πηγάδι καραδοκούσε το θύμα του» από ζωντανή ηχογράφηση στη μπουάτ Κύτταρο το 1986. Τα περισσότερα πάντως τραγούδια του άλμπουμ προέρχονται από τη μεγάλη συναυλία του Πουλικάκου στο Λυκαβηττό το καλοκαίρι του 1991.

Δημήτρης Πουλικάκος: Ο θείος Νώντας ξέρει... (1998)

Μπορεί η προσωπική δισκογραφία του Δημήτρη Πουλικάκου να είναι περιορισμένη, αλλά αν συνυπολογίσουμε τις πάμπολλες συμμετοχές του σε διάφορους δίσκους άλλων καλλιτεχνών και φυσικά τις ατέλειωτες ζωντανές του εμφανίσεις, καταλήγουμε στην εικόνα ενός υπερδραστήριου καλλιτέχνη που δεν έπαψε ποτέ να βρίσκεται στο προσκήνιο, πάντα με τον δικό του, αρκετά εκκεντρικό, αλλά ενδιαφέροντα και συνήθως πρωτότυπο, τρόπο. 

Έτσι λοιπόν μετά τη συνεργασία του με τον Παύλο Σιδηρόπουλο στο άλμπουμ «Zorba the Freak» (1985) περιορίστηκε σε μια σειρά σκόρπιων συμμετοχών του σε δίσκους, όπως: «Εγκαίνια» (1991), «Τα λέμε» (1993), «Θεοκωμωδία» (1994), «Πασπαρτού» (1996) και «Ουφ» (1998), ώσπου το 1998 εκδόθηκε ο επόμενος προσωπικός του δίσκος με τον περιπαικτικό τίτλο «Ο θείος Νώντας ξέρει...» (...και διαλέγει 16 κομμάτια για σας!), από το φιλικό προσωνύμιο που του είχε κολλήσει ο Παύλος Σιδηρόπουλος, το οποίο έκτοτε ο Πουλικάκος είχε υιοθετήσει και χρησιμοποίησε και σε επόμενες δουλειές του!

Στην πραγματικότητα το συγκεκριμένο άλμπουμ - που εκδόθηκε από την Columbia και διανεμήθηκε μέσω του περιοδικού Ποπ & Ροκ - περιλαμβάνει εξολοκλήρου το πρώτο άλμπουμ του Πουλικάκου («Μεταφοραί, εκδρομαί ο Μήτσος», 1976) με την προσθήκη έξι ανέκδοτων ηχογραφήσεων από το προσωπικό αρχείο του Πουλικάκου. Από τις ηχογραφήσεις αυτές η διπλή εκδοχή του κομματιού «I'll Give You Some» και το τραγούδι «Howlin at the Moon» προέρχoνται από πρόχειρη εγγραφή σε κασετόφωνο από συναυλία στο Λυκαβηττό το καλοκαίρι του 1986 με τη συμμετοχή του συγκροτήματος Αδέσποτα Σκυλιά, ενώ το κομμάτι «Χτεσινά τρένα το '91» προέρχεται από ηχογράφηηση του 1991 με τη συμμετοχή των Απροσάρμοστων. Αξιοσημείωτο είναι ότι το κομμάτι αυτό περιλαμβάνεται και στο δίσκο «Μεταφοραί, εκδρομαί ο Μήτσος», αλλά με διαφορετική μουσική! Το καταληκτικό κομμάτι «Ο ύπνος του δικαίου» δεν είναι παρά ...το ροχαλητό του Πουλικάκου που ηχογραφήθηκε ενώ κοιμόταν με την τηλεόραση ανοιχτή!

Παύλος Σιδηρόπουλος, Δημήτρης Πουλικάκος: Zorba the Freak (1985)

Μετά τη ζωντανή ηχογράφηση «Crazy Love στου Ζωγράφου» (1979) ο Δημήτρης Πουλικάκος περιορίστηκε σε μια μικρή συμμετοχή στη μουσική του Δημήτρη Παπαδημητρίου για την ταινία «Ρεβάνς» (1984), για να επανεμφανιστεί στη δισκογραφία ουσιαστικά το 1985 με το άλμπουμ «Zorba the Freak», το οποίο τυπικά αποτελεί προσωπική δουλειά του Παύλου Σιδηρόπουλου, αλλά με την έντονη παρουσία του Πουλικάκου, ο οποίος υπογράφει τη μουσική στα μισά τραγούδια, συμμετέχει στα φωνητικά, ενώ έχει και την πλήρη ευθύνη της παραγωγής.

Πρόκειται για ένα κλασικό ροκ άλμπουμ που κινείται στη γραμμή του ροκ ήχου που είχε ήδη διαμορφώσει ο Σιδηρόπουλος με τις προηγούμενες δουλειές του («Φλου», 1979, «Εν λευκώ», 1982) με τις απαραίτητες προσωπικές πινελιές του Πουλικάκου, κυρίως στα σαρκαστικά τραγούδια του δίσκου, αυτά που είναι πλημμυρισμένα με ένα πικρό ειρωνικό τόνο επί παντός, όπως ο ίδιος ο Μίκης Θεοδωράκης που αντιμετωπίζεται σχεδόν χλευαστικά με το τραγούδια «Μίκη Μάου(ς)». Άλλωστε υπάρχει μια λεπτή έμμεση γραμμή που τους συνδέει, καθώς ο Σιδηρόπουλος ήταν δισεγγονός του θρυλικού Ζορμπά, στο όνομα του οποίου ο μεγάλος συνθέτης είχε χτίσει ένα μέρος του μύθου του μέσω της μουσικής του για την κλασική ταινία του Μιχάλη Κακογιάννη. Ο τίτλος του δίσκου υπαινίσσεται αυτή τη σχέση, μόνο που ο Ζορμπάς εδώ έχει μεταμορφωθεί σε ...φρικιό!

Η μουσική κινείται μεταξύ ροκ εντ ρολ, ροκ και μπλουζ («Clown») με αναφορές ακόμη και στη soul («I remember Otis»). Σημαντική στιγμή του δίσκου το εμβληματικό «Άντε ...και καλή τύχη μάγκες» με μουσική του Αλέκου Αράπη. Κάποια τραγούδια ακούγονται σε επανεκτέλεση, όπως το «Απογοήτευση» από την εποχή του συγκροτήματος Δάμων και Φιντίας και «Το '69» από το άλμπουμ «Φλου». Οι στίχοι εναλλάσσονται μεταξύ ελληνικής και αγγλικής γλώσσας. Στην εκτέλεση των τραγουδιών συμμετέχει το σχήμα Απροσάρμοστοι με επικεφαλής τον Παύλο Σιδηρόπουλο (τραγουδά και παίζει κρουστά) και μαζί του τους Αλέκο Αράπη (μπάσο), Κυριάκο Δαρίβα (τύμπανα), Οδυσσέα Γαλανάκη και Βασίλη Πετρίδη (ηλεκτρική κιθάρα). Ανάμεσα στους υπόλοιπους σολίστες περιλαμβάνονται και παλιά μέλη του Εξαδάκτυλου, όπως ο Δημήτρης Πολύτιμος και ο Νίκος Πολίτης, αλλά και ο David Lynch (σαξόφωνο) και ο Γιάννης Γιοκαρίνης (ακουστικό πιάνο). Τη χορωδία που ακούγεται σε κάποια τραγούδια συγκροτούν όλα τα μέλη της ορχήστρας. 

Δημήτρης Πουλικάκος: Crazy Love στου Ζωγράφου (1979)

Η δεύτερη προσωπική δουλειά του Δημήτρη Πουλικάκου ήρθε το 1979, τρία χρόνια μετά το εμβληματικό «Μεταφοραί Εκδρομαί Ο Μήτσος» που του είχε ανοίξει για τα καλά το δρόμο για τη δισκογραφία. Πρόκειται μάλιστα για ένα άλμπουμ αποκλειστικά ηχογραφημένο ζωντανά από μεγάλη συναυλία του έδωσε μαζί με τους φίλους του στο ανοιχτό γήπεδο μπάσκετ της περιοχής Ζωγράφου στις 10 Ιουνίου 1979, η οποία εκδόθηκε αμέσως σε δίσκο με τίτλο «Crazy Love στου Ζωγράφου» και υπότιτλο «Μήτσος και Σία Live». 

Δύο αξιοσημείωτες λεπτομέρειες για τη συναυλία αυτή: Πρώτον, η αφορμή δόθηκε από μια παρέα παιδιών ενός τοπικού σχολείου που ζήτησε από τον Πουλικάκο μ' αυτόν τον τρόπο να ενισχύσει το φτωχό τους ταμείο για τη σχολική τους εκδρομή! Δεύτερον, η συναυλία ήταν προγραμματισμένη για ένα μήνα νωρίτερα, αλλά αναβλήθηκε δυο φορές λόγω της καταρρακτώδους βροχής που εμπόδιζε την πραγματοποίησή της. Γιαυτό άλλωστε και στο εξώφυλλο του δίσκου ο Πουλικάκος κρατάει μια ομπρέλα ως υπόμνηση της μικρής αυτής περιπέτειας με τον καιρό!

Ο δίσκος διαμορφώθηκε από το υλικό της συναυλίας, αν και δεν περιέλαβε τελικά ολόκληρο το πρόγραμμα, όπου παίχτηκαν κατάλληλα διασκευασμένα πολλά τραγούδια με επίκεντρο το κλασικό αμερικάνικο ροκ εντ ρολ, αλλά ακόμη και ελληνικά σουξέ, όπως το «Υπάρχω» του Καζαντζίδη! Ήταν υλικό που ο Πουλικάκος και η παρέα του δοκίμαζαν συχνά στα προγράμματά τους. Μεταξύ αυτών και τα κλασικά: «Crazy Love», «Little Queenie», «Purple Haze» και «Gimme Shelter». Τραγούδια διαχρονικά γραμμένα από ιστορικές μορφές της διεθνούς ποπ και ροκ μουσικής (Jim Hendrix, Chuck Berry, Joe Cocker, Paul Anka, Mick Jagger κ.ά.). Δεν έλειπαν ωστόσο και οι πρωτότυπες στιγμές που ακούστηκαν για πρώτη φορά στη συναυλία. Στη σκηνή η παρουσία του Πουλικάκου με το αστείρευτο χιούμορ του ήταν κυριαρχική, ενώ μαζί του ήταν παρόντες και συμμετείχαν στην εκτέλεση των τραγουδιών πληθώρα εκλεκτών ρόκερ της εποχής, όπως οι: Παύλος Σιδηρόπουλος, Σταύρος Λογαρίδης, Λουκάς Σιδεράς, Νίκος Πολίτης, Λεωνίδας Αλαχαδάμης, Θόδωρος Παπαντίνας και πολλοί άλλοι. Ο δίσκος γνώρισε επιτυχία κι ακούστηκε πολύ στον καιρό του, ενώ σήμερα θεωρείται πλέον κλασικός και σημείο αναφοράς για τον αυθεντικό ήχο του ελληνικού ροκ.

Δημήτρης Πουλικάκος: Μεταφοραί Εκδρομαί Ο Μήτσος (1976)

Με αφορμή μιαν αλλιώτικη επέτειο, τη συμπλήρωση 50 χρόνων από την κυκλοφορία του πρώτου προσωπικού δίσκου ενός εμβληματικού εκπροσώπου του ελληνικού ροκ, του Δημήτρη Πουλικάκου (Αθήνα, 1943) και του ιστορικού πια άλμπουμ «Μεταφοραί, Εκδρομαί Ο Μήτσος» που εκδόθηκε το 1976 από την Columbia, θα ανοίξουμε σήμερα ένα μικρό αφιέρωμα στον αειθαλή γερόλυκο της ελληνικής ροκ σκηνής που δεν έπαψε ποτέ να βρίσκεται στο προσκήνιο όλα αυτά τα χρόνια, έστω και με αραιές δισκογραφικές παρουσίες.

Δυο χρόνια λοιπόν μετά τη Μεταπολίτευση, σε μια περίοδο που τον πρώτο λόγο είχε ακόμη το πολιτικό τραγούδι, η αλήθεια είναι ότι το ροκ βρισκόταν σε μια φάση ύφεσης και απαξίωσης απέναντι στη δεσποτική κυριαρχία του λεγόμενου «έντεχνου» ήχου. Είχαν γίνει αρκετές κι ενίοτε σοβαρές προσπάθειες τα προηγούμενα χρόνια να στηθεί μια αξιόλογη ροκ σκηνή με την πληθώρα των νεανικών σχημάτων που ξεπήδησαν μέσα στη δεκαετία του '60. Κάπως έτσι άλλωστε ξεκίνησε κι ο Δημήτρης Πουλικάκος, έχοντας θητεύσει στα συγκροτήματα M.G.C. και Εξαδάκτυλος. Το 1975 έκανε τα πρώτα αυτόνομα βήματά του στη δισκογραφία συμμετέχοντας στο δίσκο του Γιάννη Λογοθέτη «Ελλαδέξ», όπου μεταξύ άλλων ερμήνευσε και το σουξεδάκι της εποχής «Πολύ ωραίο στυλ». Αμέσως μετά προχώρησε στην παρουσίαση της πρώτης ολοκληρωμένης προσωπικής του δουλειάς με το χαρακτηριστικό και εμφανώς περιπαικτικό τίτλο «Μεταφοραί, Εκδρομαί Ο Μήτσος» προσπαθώντας να δώσει το δικό του μουσικό στίγμα υπερασπιζόμενος ένα μουσικό είδος που είχε περιορισμένη απήχηση στο κοινό της εποχής. Και πράγματι, ο δίσκος στην αρχή πέρασε απαρατήρητος, αν και αρκετά χρόνια αργότερα κατάφερε να επανέλθει στο προσκήνιο και να γνωρίσει μια ενδιαφέρουσα ετεροχρονισμένη επιτυχία.

Το υλικό του δίσκου είναι ετερόκλητο, καθώς γράφτηκε και ηχογραφήθηκε σε διαφορετικές χρονικές στιγμές. Κάποια τραγούδια μάλιστα προοέρχονται από την εποχή του Εξαδάκτυλου και είχαν ηχογραφηθεί αρκετά χρόνια νωρίτερα. Γιαυτό και στο οπισθόφυλλο έχει μπει ως προμετωπίδα η φράση: «Ο Δημήτρης Πουλικάκος παρουσιάζει τον Εξαδάχτυλο και διάφορους άλλους εκλεκτούς κυρίους σε νέες περιπέτειες...». Συνολικά πρόκειται για ηχογραφήσεις της περιόδου 1972-1976 που για πρώτη φορά βρήκαν το δρόμο της δισκογραφίας, ενώ το βασικό τραγούδι του άλμπουμ «Σκόνη, πέτρες, λάσπη» είχε ήδη ακουστεί και στην τανία «Αλδεβαράν» (1975) του Ανδρέα Θωμόπουλου, όπου μάλιστα είχε πρωταγωνιστήσει ο Πουλικάκος με την ιδιότητα του ηθοποιού που ασκούσε παράλληλα με το τραγούδι. Η σκωπτική και σατιρική διάθεση του Πουλικάκου πλημμυρίζει τα περισσότερα τραγούδια, ακόμη και η περιπαικτική του διάθεση στην αντιστροφή του παραπάνω τραγουδιού με την ακατάληπτη φράση «ΗΠΣΑΛΣΕΡΤΕΠΗΝΟΚΣ»! Εκτός από τον ίδιο μουσική έγραψαν επίσης οι παλιοί του συνοδοιπόροι Αντώνης Τριανταφύλλου, Νίκος Δαπέρης, Johnny Lambizzi και ο Σταμάτης Σπανουδάκης, ενώ το τραγούδι «Και τώρα... χωρίς βαρβάρους...» υπογράφεται ομαδικά απ' όλα τα μέλη του Εξαδάκτυλου.

Βαγγέλης Κορακάκης, Μαρία Ρουσσέα: Μικρός Απρίλης (2002)

Το 2002 κορυφώνεται η δισκογραφική παρουσία της Μαρίας Ρουσσέα με ένα μικρής διάρκειας προσωπικό άλμπουμ που περιλαμβάνει τέσσερα τραγούδια του σπουδαίου λαϊκού τραγουδοποιού Βαγγέλη Κορακάκη. Τίτλος του άλμπουμ: «Μικρός Απρίλης». Εκδόθηκε από τη Lyra και για κάποιο ανεξήγητο (για μένα) λόγο αποτέλεσε και το κύκνειο άσμα της θαυμάσιας αυτής ερμηνεύτριας που αξιώθηκε μόλις τρεις προσωπικές δουλειές όλες κι όλες κατά την τριετία 1999-2002 («Άρωμα αγάπης», «Να είσαι εδώ στα δύσκολα», «Μικρός Απρίλης») και στη συνέχεια χάθηκαν τα ίχνη της από το χώρο της δισκογραφίας, παρόλο που η ίδια σε συνέντευξή της είχε προαναγγείλει τη συνέχεια της συνεργασίας της με τον Βαγγέλη Κορακάκη, πιθανότατα με την προοπτική μιας ολοκληρωμένης δουλειάς, η οποία δυστυχώς δεν ήρθε ποτέ!

Εκείνο που μου φαίνεται ακόμη πιο παράδοξο είναι ότι η εξαφάνιση της Μαρίας Ρουσσέα συνέβη στην καλύτερη στιγμή της. Γιατί το άλμπουμ «Μικρός Απρίλης» είναι ένα μικρό λαϊκό αριστούργημα! Πρόκειται για τέσσερα εμπνευσμένα τραγούδια του Βαγγέλη Κορακάκη με εξαιρετικής ευαισθησίας στίχους και στέρεες λαϊκές μελωδίες, από τις καλύτερες στιγμές συνολικά στην πλούσια καριέρα του συνθέτη, έστω κι αν δεν ακούστηκαν και τόσο από τον πολύ κόσμο. Η αρχή γίνεται με ένα πιο εξωστρεφές ερωτικό τραγούδι («Τα μάτια σου φεγγάρια αναμμένα»), ενώ ακολουθούν δύο πανέμορφες λαϊκές στιγμές («Μικρός Απρίλης», «Αργά που ήρθες Μάη») που μοιάζουν θεματικά αλληλένδετες και εμποτισμένες με τη γλυκιά μελαγχολία του χαμένου χρόνου, για να φτάσουμε στο φινάλε με το ωραιότερο τραγούδι του κύκλου, το αργό μελαγχολικό χασάπικο «Έχει μεθύσει ο καιρός» που δίνει στην ερμηνεύτρια την ευκαιρία να μας χαρίσει μια συγκινητική ερμηνευτική στιγμή σπάνιας ομορφιάς.

Μαρία Ρουσσέα: Άρωμα αγάπης (1999)

Τρία χρόνια μετά το δισκογραφικό βάπτισμα του πυρός («Πρωτόμπαρκο», 1996) η Μαρία Ρουσσέα αξιώθηκε να μας δώσει την πρώτη ολοκληρωμένη προσωπική της δουλειά με το άλμπουμ «Άρωμα αγάπης» που κυκλοφόρησε το 1999 από τη Lyra.

Αυτή τη φορά η καλή ερμηνεύτρια ευτύχησε να εξασφαλίσει ένα πιο ενδιαφέρον υλικό που σφραγίζεται με δυο σοβαρές υπογραφές, μία του συνθέτη Λάκη Παπαδόπουλου στη μουσική και αυτή του Μάνου Ελευθερίου στους στίχους. Για την ακρίβεια, από τα ένδεκα τραγούδια του δίσκου τα εννέα έχουν μουσική του Λάκη Παπαδόπουλου, ενώ τα άλλα δύο ανήκουν στον Λάκη Αργυριάδη. Ο Μάνος Ελευθερίου υπογράφει τους στίχους επτά συνολικά τραγουδιών, ενώ τρία έχουν στίχους του Λάκη κι ένα της Σάννυς Μπαλτζή.

Στο μουσικό τους μέρος τα τραγούδια κινούνται μεταξύ ποπ και ροκ μπαλάντας, ενώ τα δυο τραγούδια του Λάκη Αργυριάδη έχουν πιο λαϊκό χρώμα. Ξεχωρίζουν κάποιες χαμηλόφωνες τρυφερές μπαλάντες του Λάκη («Άρωμα αγάπης», «Μη ζητάς απ' τη βροχή», «Παλιομελωδία», «Καλό ταξίδι») που δίνουν την ευκαιρία στην ερμηνεύτρια να μας χαρίσει υπέροχα αισθαντικές ερμηνείες.

Στα φωνητικά συμμετέχουν ο Λάκης Παπαδόπουλος και ο Βασίλης Λέκκας, ενώ την ενορχήστρωση και τη διεύθυνση της ορχήστρας επιμελήθηκε ο Λάκης με τη σύμπραξη του Διονύση Νήρου. Οι κιθάρες του Γιάννη Εκμετζόγλου και η φυσαρμόνικα του Μάνου Αβαράκη δίνουν ένα ξεχωριστά μελωδικό χρώμα στα τραγούδια που αξιώνονται και αντίστοιχα εξαιρετικής ερμηνείας από τη Μαρία Ρουσσέα.

Μαρία Ρουσσέα: Πρωτόμπαρκο (1996)

Ας μείνουμε λοιπόν για λίγο ακόμη στην καλή ερμηνεύτρια Μαρία Ρουσσέα, για να δούμε ολοκληρωμένα τη μικρή δισκογραφική της παραγωγή, η οποία ουσιαστικά εντοπίζεται στο σύντομο διάστημα 1996-2002. Κι ας πάμε σήμερα στο πρώτο δισκογραφικό της φανέρωμα που σημειώθηκε το 1996 με τη συμμετοχή της στο «Πρωτόμπαρκο», ένα άλμπουμ με δεκατρία τραγούδια που υπογράφουν μουσικά ο παλιός κιθαρίστας και συνθέτης Μιχάλης Σεραφείμ (γενν. 1955) και ο νεότερος μουσικός (κιθαρίστας και πιανίστας) Κώστας Στεφανής (γενν. 1974) μαζί με ένα τραγούδι του Γιάννη Δεμιρτζόγλου.

Ο δίσκος εκδόθηκε από τη νεοσύσταστη δισκογραφική ετικέτα Μουσική Τράπεζα, χωρίς να γνωρίσει καμία εμπορική ανταπόκριση, πράγμα που είχε ως φυσικό επακόλουθο να χαθεί γρήγορα από την αγορά. Η αλήθεια είναι ότι δεν διαθέτει και κάποιες ιδιαίτερες αρετές, αφού τα τραγούδια του δεν ξεφεύγουν από τις κοινοτοπίες του κυρίαρχου ήχου της εποχής, αν και τρία τουλάχιστον από αυτά («Αποχρώσεις», «Μηνύματα», «Νύχτα φωτεινή»), όλα σε μουσική και στίχους του Κώστα Στεφανή ερμηνευμένα μάλιστα από τον ίδιο, διαθέτουν ένα όμορφο νοσταλγικό χρώμα κι ακούγονται ευχάριστα. Τα υπόλοιπα κινούνται σε πιο λαϊκότροπους δρόμους. 

Η Μαρία Ρουσσέα είναι η βασική ερμηνεύτρια του δίσκου με οκτώ τραγούδια, ενώ τα υπόλοιπα τα αποδίδει ο Κώστας Στεφανής. Η Άννα Ρόσση και ο Γιώργος Χριστοδούλου συμμετέχουν στα φωνητικά. Εκτός από τον Στεφανή, στίχους έγραψαν και οι: Νατάσσα Κορομπόκη, Ρόζα Πετροπούλου, Γιώργος Μισιτζής και Μαίρη Παλληκάρη Ζωγράφου. Την ενορχήστρωση του υλικού και τον προγραμματισμό επιμελήθηκε ο Μιχάλης Σεραφείμ, ο οποίος έπαιξε κιθάρες και μαντολίνο, ενώ ο Γιάννης Αλεξάκης έπαιξε μπουζούκι και τζουρά.