Μαίρη Δαλάκου: Μετά την παράσταση (1985)

Τα έχουμε ξαναπεί κάμποσες φορές για τη Μαίρη Δαλάκου, αυτή την υπέροχη και τόσο διακριτική παρουσία στο ελληνικό τραγούδι από το πρώτο μισό της δεκαετίας του '60 πλάι στον Γιάννη Μαρκόπουλο ("Γαλάζιο περιστέρι", "Νύχτα και γειτονιά", "Ξαστεριά" κ.ά.) και το νεοκυματικό της πέρασμα από τις μπουάτ της Πλάκας (Συμπόσιο, Νεφέλες και κυρίως στη δική της Απανεμιά) ως τη νεότερη πιο ροκ και πιο προσωπική πορεία που φτάνει μέχρι σήμερα, αφού πολύ πρόσφατα μας έδωσε την καινούργια της δουλειά με τίτλο "Όλα αλλάζουν"! Σπάνια περίπτωση τόσο επίμονης και σταθερής παρουσίας που ήδη ξεπερνάει τα 50 χρόνια και δε λέει να το βάλει κάτω, έστω κι αν η εμπορική καταξίωση δεν στάθηκε ποτέ με το μέρος της.

Στα μέσα λοιπόν του '80, σε μια εποχή που το ελληνικό τραγούδι περνούσε μια έντονη φάση ενδοσκόπησης και επαναπροσανατολισμού, η Μαίρη Δαλάκου δίνει ένα ισχυρό παρών με το δίσκο "Μετά την παράσταση" με νέο ύφος που φλερτάρει ευθέως με τον διεθνή ήχο της ροκ μπαλάντας. Η ίδια γράφει τη μουσική και τους στίχους στα περισσότερα τραγούδια, παίζει πιάνο και φυσικά τραγουδά συνοδευόμενη από το μοντέρνο μουσικό σχήμα Επσιλον με επικεφαλής τον David Grunstein στο συνθεσάιζερ και την κιθάρα. 
Δροσερά κομμάτια που ακόμη και σήμερα ακούγονται ευχάριστα, παρόλο που ο δίσκος παραμένει σχεδόν άγνωστος στο ευρύ κοινό.

Σωκράτης Βενάρδος, Νίκος Γκάτσος: Η Φάτνη (1970)

Η "Φάτνη" είναι ένα λαϊκό ορατόριο του Σωκράτη Βενάρδου για σόλο φωνές, αφηγητή, χορωδία και ορχήστρα. Βασίζεται σε κείμενο του άσημου Καταλανού ποιητή Joan Alavedra (1896-1981) μεταφρασμένο στα ελληνικά από τον Νίκο Γκάτσο. Μάλιστα το ίδιο κείμενο έχει μελοποιηθεί στην πρωτότυπη γλώσσα και από τον μεγάλο Ισπανό τσελίστα και συνθέτη Pablo Casals.

Το θέμα του έργου αναφέρεται στη γέννηση του Χριστού και στο προσκύνημα των βοσκών και των Μάγων δοσμένο με μια λαϊκή απλοϊκότητα. Το ίδιο απλή είναι και η μουσική προσέγγιση του Σωκράτη Βενάρδου, η οποία κινείται από τα καθαρά λαϊκά μονοπάτια μέχρι τις παρυφές της δυτικότροπης λόγιας μουσικής με αρκετές καλές στιγμές μελωδικού λυρισμού, αλλά και στομφώδεις εξάρσεις χορωδιακής μεγαλοπρέπειας.

Αφηγητής είναι ο Ιορδάνης Μαρίνος. Τα σολιστικά μέρη αποδίδουν μέλη της χορωδίας και μεταξύ αυτών ο βαρύτονος Θόδωρος Δημήτριεφ. Συμμετέχουν επίσης δυο καινούργιοι τότε λαϊκοί ερμηνευτές, ο Μανώλης Μητσιάς και η Δήμητρα Γαλάνη, στην πρώτη τους δισκογραφική εμφάνιση ως καλλιτεχνικό δίδυμο, πριν παγιωθεί η κοινή τους παρουσία τα κατοπινά χρόνια σε δίσκους του Μάνου Χατζιδάκι, του Λουκιανού Κηλαηδόνη, του Γιώργου Χατζηνάσιου ή του Λίνου Κόκοτου.

Τέλος, στο δίσκο συμμετέχουν πολυμελείς χορωδίες ανδρών και γυναικών υπό τη διεύθυνση του συνθέτη.

Λάκης Χαλκιάς: Ειρήνη (1985)

Λίγα χρόνια μετά την ολοκλήρωση της μακρόχρονης και γονιμότατης συνεργασίας του με τον Γιάννη Μαρκόπουλο ο καλός ερμηνευτής Λάκης Χαλκιάς στράφηκε σε νέους δρόμους αναζητώντας το καινούργιο του στίγμα. Έτσι αποφάσισε να λειτουργήσει και ως ολοκληρωμένος δημιουργός συνθέτοντας πλέον ο ίδιος το υλικό που ερμήνευε. 

Η πρώτη του απόπειρα σημειώθηκε το 1985 με το συγκεκριμένο maxi single δισκάκι βινυλίου που περιέχει τα τραγούδια "Ειρήνη" σε στίχους Δημήτρη Λεοντάρη και "Ζωγραφισμένες λέξεις" σε δικούς του στίχους. Την επιμέλεια της ορχήστρας είχε ο αδελφός του Χρήστος Χαλκιάς. Συμμετείχε και η Παιδική Χορωδία του Δήμου Αιγάλεω. 

Συμπαθητικά τραγούδια χωρίς κάτι το ιδιαίτερο. Το δισκάκι εκδόθηκε από τον βραχύβιο Δισκογραφικό Συνεταιρισμό Καλλιτεχνών και βρίσκεται πλέον εκτός κυκλοφορίας.

Χάρις Αλεξίου: Τραγούδια από τις 45 στροφές (1970-1982)

Θα παραβίαζα θύρες ορθάνοιχτες, αν έλεγα τώρα ότι η Χαρούλα Αλεξίου είναι μια μεγάλη ερμηνεύτρια και πιθανότατα η κορυφαία λαϊκή τραγουδίστρια της δεκαετίας του '70 με μοναδική ισάξια αντίπαλο τη Δήμητρα Γαλάνη! Βέβαια ξέρω κάποιους φίλους που αμφισβητούν αυτή την αξιολόγηση, αλλά νομίζω πως επηρεάζονται από ένα είδος τραγουδιού, το τσιφτετελο-σμυρνέικο, με το οποίο κάποια στιγμή κινδύνευσε να ταυτιστεί και το οποίο όντως ένα διάστημα κυριάρχησε επισκιάζοντας ένα άλλο είδος τραγουδιού, τρυφερό κι ευαίσθητο, που υπηρέτησε τόσο γόνιμα και αποτελεσματικά η Χαρούλα. Σ' αυτό το είδος νομίζω πως μεγαλούργησε και διαμόρφωσε την τεράστια υστεροφημία της, μέχρι τη στιγμή που αποφάσισε να γράψει τα δικά της τραγούδια και να γυρίσει οριστικά σελίδα στην καριέρα της. 

Ο συνθέτης που επέβαλε την τραγουδίστρια νωρίς νωρίς στην ελληνική δισκογραφία ήταν φυσικά ο μεγάλος Απόστολος Καλδάρας μέσα από τα δυο "έντεχνα" αριστουργήματά του, τη "Μικρά Ασία" (1972) και τον "Βυζαντινό Εσπερινό" (1973). Ήρθαν μετά οι υπέροχες συνεργασίες της με τον Γιάννη Σπανό ("Οδός Αριστοτέλους", 1974), τον Σταύρο Κουγιουμτζή ("Λαϊκές Κυριακές", 1976) και τον Μάνο Λοΐζο ("Καλημέρα ήλιε", 1974, "Τα τραγούδια της Χαρούλας", 1979) που την τοποθέτησαν σ' ένα περίοπτο βάθρο, πάνω στο οποίο κατάφερε να παραμείνει ακλόνητη για τρεις τουλάχιστον δεκαετίες!

Η πρώτη δοκιμαστική ηχογράφηση της Χαρούλας έγινε το 1970, στα είκοσι μόλις χρόνια της. Ήταν μια μάλλον βιαστική εγγραφή του ορθόδοξου ζεϊμπέκικου "Όταν πίνει μια γυναίκα" σε μουσική Βασίλη Βασιλειάδη και στίχους Πυθαγόρα, το οποίο ωστόσο σε νέα εκτέλεση συμπεριέλαβε αργότερα και στον πρώτο προσωπικό της δίσκο. Ακολούθησαν αρκετές άλλες ηχογραφήσεις σε δισκάκια 45 στροφών που κυκλοφόρησαν παράλληλα με την έκδοση δίσκων μακράς διαρκείας. Άλλες απ' αυτές ήταν σε πρώτη εκτέλεση κι άλλες σε δεύτερη, όπως κάποια τραγούδια του Μάνου Χατζιδάκι που πρώτη είχε ερμηνεύσει η Δήμητρα Γαλάνη ("Χασάπικο 40", "Αγάπη μέσα στην καρδιά"). Οι συνθέτες που υπογράφουν αυτές τις σκόρπιες ηχογραφήσεις ήταν ο Απόστολος Καλδάρας, ο Γιώργος Χατζηνάσιος, ο Τόλης Βοσκόπουλος, ο Γιάννης Μέτσικας, ο Σταύρος Κουγιουμτζής, ο Βασίλης Δημητρίου, ο Δήμος Μούτσης, ο Τάκης Σούκας και ο Νάσος Νανόπουλος. 

Έχω συγκεντρώσει 18 συνολικά τραγούδια από τις 45 στροφές με τη φωνή της Χαρούλας. Άλλα είναι όμορφα (κορυφαίο το "Έφυγε το τρένο για τη Δύση" του Σταύρου Κουγιουμτζή) κι άλλα μέτρια ή και αδιάφορα. Όλα πάντως μαζί συνθέτουν την πρώιμη εικόνα της μεγάλης ερμηνεύτριας και αναδεικνύουν τις τεράστιες εκφραστικές ικανότητες της φωνής της.

Βαγγέλης Παπαθανασίου: Διπλή εκκίνηση...

Ο συμπατριώτης μου συνθέτης Βαγγέλης Παπαθανασίου (γενν. 1943), ο διάσημος Vangelis, πολυτάλαντος και ανήσυχος δημιουργός που θεωρείται μετρ της ηλεκτρονικής μουσικής, βραβευμένος ακόμη και με oscar μουσικής, πρωτοεμφανίστηκε στις αρχές του '60 με το ποπ συγκρότημα Forminx, με το οποίο έκανε μια τεράστια επιτυχία εκείνα τα πρώτα χρόνια με το χορευτικό υπερσουξέ Jeronimo Yanka. 

Την ίδια εποχή λοιπόν έκανε και την πρώτη του κινηματογραφική επένδυση γράφοντας μουσική και τραγούδια για την κωμωδία "Ο αδελφός μου ο τροχονόμος", παραγωγής 1963 σε σκηνοθεσία Φίλιππα Φυλακτού. Το soundtrack κινείται στο ποπ ύφος της εποχής. Τραγουδά η άδικα ξεχασμένη τραγουδίστρια Μαίρη Οικονόμου. Στην ορχήστρα συμμετέχουν μεταξύ άλλων και δύο αξιόλογοι σολίστες με γόνιμη θητεία στη τζαζ μουσική, ο κιθαρίστας Τίτος Καλλίρης κι ο πιανίστας Μανώλης Μικέλης.

Πέντε χρόνια αργότερα, το έτος 1968, έρχεται μια δεύτερη οριακή στιγμή στην καριέρα του Βαγγέλη. Είναι η χρονιά της ίδρυσης του διάσημου συγκροτήματος Aphrodite's Child, με το οποίο κατάφερε να ξεπεράσει τα ελληνικά σύνορα και να κατακτήσει του ευρωπαϊκό μουσικόφιλο κοινό ανοίγοντας το δρόμο για τη λαμπρή προσωπική του πορεία στη συνέχεια. Εκείνη λοιπόν τη χρονιά βρέθηκε αρχικά στη Γαλλία κι έδωσε μια θριαμβευτική συναυλία στη Λίλ, πριν εγκατασταθεί μόνιμα στο Λονδίνο. Ο Βαγγέλης ήταν ήδη ένας ολοκληρωμένος κιμπορντίστας που διηύθυνε και εκτελούσε μέσω των ηλεκτρονικών του εργαλείων μια ολόκληρη ορχήστρα. Βασικός τραγουδιστής ήταν ο Ντέμης Ρούσσος. Στη συναυλία αυτή ακούστηκε και η πρώτη διεθνής επιτυχία του συγκροτήματος, το υπέροχο "Rain and Tears", εμπνευσμένο από τον περίφημο "Κανόνα" του Γερμανού μπαρόκ συνθέτη Johann Pachelbel.

Σωκράτης Βενάρδος: Κοσμάς ο Αιτωλός (1980)

Μνήμη του Αγίου Κοσμά του Αιτωλού σήμερα, καθώς συμπληρώνονται 238 χρόνια από το μαρτυρικό του θάνατο στις 24 Αυγούστου του 1779, κι έχω να σας προσφέρω ένα σπάνιο δίσκο αφιερωμένο στη μνήμη και το έργο του. 

Πρόκειται για τον ομότιτλο δίσκο του Σωκράτη Βενάρδου (1927-1983) που κυκλοφόρησε το 1980 από την Ωδή και αποτελεί το κύκνειο δισκογραφικό άσμα του συνθέτη κι ένα δίσκο απολύτως δυσεύρετο πια.

Το έργο χαρακτηρίζεται από τον συνθέτη ως "Βυζαντινή ραψωδία" κι έχει το χαρακτήρα ορατορίου με χαρακτηριστικά που συνδυάζουν τη βυζαντινή με τη συμφωνική μουσική, όπως έκανε ο συνθέτης και σε προηγούμενα έργα του. Ήταν μια συνειδητή προσπάθεια αυτή που ξεκίνησε με την "Εθνεγερσία" (1973) και δείχνει να ολοκληρώνεται με τον "Κοσμά τον Αιτωλό" διαμορφώνοντας έναν απολύτως προσωπικό μουσικό κώδικα ακραιφνώς ελληνικό.

Βαγγέλης Παπαθανασίου: Ράλλυ Αντίκα (1966)

Το Ράλλυ Αντίκα ήταν μια ιδέα του Νίκου Μαστοράκη και ξεκίνησε το 1965 με την υποστήριξη της εφημερίδας Μεσημβρινή (της Ελένης Βλάχου) και της εταιρείας πετρελαιοειδών Shell. Το πείραμα αυτό γνώρισε τεράστια απήχηση, με αποτέλεσμα να καθιερωθεί ως θεσμός σε ετήσια βάση και με πάμπολλες διεθνείς συμμετοχές.

Ο δαιμόνιος Μαστοράκης όμως δεν αρκέστηκε μόνο σ' αυτό, αλλά φρόντισε να γυριστεί και μια ταινία βασισμένη στο Ράλλυ του 1966 με τίτλο Ράλλυ Αντίκα 1966, την οποία μάλιστα σκηνοθέτησε ο γνωστός σκηνοθέτης Σταύρος Τσιώλης. 
Τη μουσική της ταινίας αυτής επιμελήθηκε ο νεαρός τότε Βαγγέλης Παπαθανασίου, γνωστός ήδη από τους Forminx και το δημοφιλέστατο τραγούδι Jeronimo Yanka. Το μικρό αυτό soundtrack περιλαμβάνει τρία κομμάτια, δύο οργανικά κι ένα τραγούδι του Βαγγέλη με τίτλο "Oldies but Goodies" σε αγγλόφωνους στίχους του Μαστοράκη, το οποίο ερμηνεύει η Ζωή Κουρούκλη. Στην ορχήστρα συμμετέχουν και οι Ντέμης Ρούσσος και Λουκάς Σιδεράς. Όλοι αυτοί μαζί δυο χρόνια αργότερα θα ξεκινούσαν τη διεθνή τους καριέρα με το περίφημο συγκρότημα Aphrodite's Child.

Γιοβάννα: Απαγωγή (1961)

Κατά την πρώτη τριετία της στο ελληνικό τραγούδι (1959-1961) η Γιοβάννα  είχε έντονη δισκογραφική δραστηριότητα ηχογραφώντας σε δίσκους 45 στροφών πολλά τραγούδια σημαντικών συνθετών, όπως ο Μίκης Θεοδωράκης, ο Μίμης Πλέσσας, ο Σπήλιος Μεντής, ο Νίκος Μαμαγκάκης και άλλοι. 

Παράλληλα είχε συμμετοχή και στα πρώτα φεστιβάλ ελληνικού τραγουδιού, όπου μάλιστα το 1960 είχε κατακτήσει το δεύτερο βραβείο με το "Καλοκαιράκι" του Σπήλιου Μεντή.

Στο τρίτο Φεστιβάλ Ελληνικού Τραγουδιού λοιπόν του Εθνικού Ιδρύματος Ραδιοφωνίας το πρώτο βραβείο κατέκτησε ο Μίκης Θεοδωράκης με το τραγούδι "Απαγωγή" που ερμήνευσε η Μαίρη Λίντα. Η Γιοβάννα συμμετείχε με τρία τραγούδια στο Φεστιβάλ αυτό, χωρίς να καταφέρει αυτή τη φορά να διακριθεί. Αμέσως μετά λοιπόν ηχογράφησε το παρόν δισκάκι extended 45 στροφών, όπου ερμηνεύει τέσσερα τραγούδια, από τα οποία τα τρία προέρχονται από το 3ο Φεστιβάλ, όλα όμως σε καινούργια και πολύ διαφορετική εκτέλεση. 

Συγκεκριμένα, ερμηνεύει την "Απαγωγή" του Μίκη Θεοδωράκη σε δεύτερη φυσικά εκτέλεση, καθώς και δύο από τις τρεις δικές της συμμετοχές στο φεστιβάλ, δηλαδή τα τραγούδια "Θαλασσινό αγέρι" του Σπήλιου Μεντή και "Καστανούλα μου" του Ανδρέα Οικονόμου σε στίχους της Δανάης, ενώ ο δίσκος συμπληρώνεται με το τραγούδι "Σαν όνειρο επέρασες" του Λυκούργου Μαρκέα.

Στο αρχείο θα βρείτε, μαζί με τα τέσσερα τραγούδια του δίσκου, και τις δύο πρωτότυπες ηχογραφήσεις της Γιοβάννας από το 3ο Φεστιβάλ, για να διαπιστώσετε τις εμφανείς διαφορές των δύο εκτελέσεων.

Άγγελος Σέμπος: Τραγούδια από τις 45 στροφές (1966-1972)

Μιλώντας πρόσφατα για τον συνθέτη Άγγελο Σέμπο, αναφερθήκαμε στην πενιχρή δισκογραφική του παρουσία στο ελληνικό τραγούδι, η οποία όμως άφησε ένα ισχυρό αποτύπωμα στο μεταίχμιο των δεκαετιών '60-'70 μέσα από δύο αξιόλογους κύκλους τραγουδιών, τη "Συνάντηση" (1969) και την "Ιερά Οδό" (1971).

Αξίζει λοιπόν να ρίξουμε και μια ματιά στα σκόρπια τραγούδια που ηχογράφησε εκείνη την περίοδο, ξεκινώντας από το 1966 και ολοκληρώνοντας την παρουσία του στο ελληνικό τραγούδι το 1972, τη χρονιά που έφυγε για την Αμερική, όπου και εγκαταστάθηκε οριστικά και παραμένει μέχρι σήμερα ασχολούμενος πάντα με τη μουσική, αλλά με άλλες μορφές κι εκφράσεις της.

Στο διάστημα λοιπόν 1966-1972 ο Άγγελος Σέμπος ηχογράφησε σε δισκάκια 45 στροφών δεκαπέντε συνολικά τραγούδια που δεν ενσωματώθηκαν σε κάποιον από τους δύο μεγάλους του δίσκους. Τα 11 απ' αυτά ηχογραφήθηκαν στην Odeon/Parlophone κατά τη διετία 1966-1967 και τα ερμηνεύουν οι: Μπάμπης Τσετίνης, Μαρινέλλα, Καίτη Αμπάβη και Ζωή Φυτούση. Τα υπόλοιπα 4 ηχογραφήθηκαν στη Philips/Polydor στο διάστημα 1970-1972 και τα ερμηνεύουν οι Μάριος και Νίκος Ξανθόπουλος. Τα περισσότερα έχουν στίχους του Λευτέρη Παπαδόπουλου, ενώ σε μερικά οι στίχοι είναι της Σώτιας Τσώτου, του Πυθαγόρα, του Γιάννη Λογοθέτη και του Τάκη Κωλέττη.

Να σημειώσω ότι το τραγούδι "Άσε με να σ' αγαπήσω" υπάρχει σε δύο εκτελέσεις, μία με τη Μαρινέλλα και μία με την Καίτη Αμπάβη, ενώ οι στίχοι του τραγουδιού "Η καρδιά μου έχει μεθύσει" του Λευτέρη Παπαδόπουλου είναι σχεδόν οι ίδιοι με τους στίχους του τραγουδιού "Αλίμονο σε μένα" που μελοποίησε το 1970 ο Μίμης Πλέσσας για το δίσκο του "Μέρες του καλοκαιριού"!