Στράτος Διονυσίου Νο.2: Μαζί με τον Στράτο (1970)

Ο δεύτερος προσωπικός δίσκος του Στράτου Διονυσίου με τίτλο "Μαζί με τον Στράτο" κυκλοφόρησε το 1970, πάντα από την Columbia. Πρόκειται για ένα καθαρόαιμο λαϊκό άλμπουμ με δώδεκα ορθόδοξα λαϊκά τραγούδια, τα περισσότερα σε ζεϊμπέκικο ρυθμό.

Ο Μίμης Πλέσσας καταλαμβάνει τη μερίδα του λέοντος με πέντε καλογραμμένα τραγούδια σε στίχους Λευτέρη Παπαδόπουλου, μεταξύ των οποίων δεσπόζουν το εμβληματικό "Βρέχει φωτιά στη στράτα μου" που ακούστηκε στην ταινία "Ορατότης μηδέν" (1969), καθώς και το βαρύ ζεϊμπέκικο "Τι σου φταίει το παιδί".

Στο δίσκο έχουμε επίσης δυο ωραία τραγούδια του Άκη Πάνου, από τα οποία το ένα ("Του κόσμου το περίγελο") έγινε μεγάλο σουξέ. Ο Αντώνης Ρεπάνης, παρών και πάλι, έγραψε τρία τραγούδια, ενώ από ένα υπογράφουν οι Γιάννης Καραμπεσίνης και Αντώνης Κατινάρης. Ο τελευταίος είχε αργότερα μια πολύ πιο στενή συνεργασία με τον τραγουδιστή.

Στράτος Διονυσίου Νο.4 (1972)

Το 1972 κυκλοφόρησε από την Columbia o υπ' αριθμόν 4 προσωπικός δίσκος του Στράτου Διονυσίου με τίτλο το όνομά του. Ένας δίσκος γεμάτος θαυμάσια λαϊκά τραγούδια που στην εποχή τους γνώρισαν μεγάλη επιτυχία. Ανάμεσά τους τέσσερα πολυαγαπημένα τραγούδια του Άκη Πάνου ("Στο σταθμό του Μονάχου", "Να είχα το κουράγιο", "Ήταν ψεύτικα", "Εγώ καλά σου τα 'λεγα"), ιδιαίτερα το τεράστιο σουξέ "Στο σταθμό του Μονάχου" που ήταν το δεύτερο μεγαλύτερο σουξέ του τραγουδιστή μετά το "Βρέχει φωτιά στη στράτα μου" του Πλέσσα.

Στο δίσκο επίσης περιλαμβάνονται και τρία από τα πέντε συνολικά τραγούδια του Γιώργου Χατζηνάσιου που ερμήνευσε ο Στράτος Διονυσίου στο δίσκο του συνθέτη "4.5.3" την ίδια χρονιά. Ανάμεσά τους και η πολυτραγουδισμένη "Αφιλότιμη". Τα υπόλοιπα τραγούδια υπογράφουν ο Αντώνης Ρεπάνης, ο Βασίλης Δημητρίου και ο απαραίτητος Μίμης Πλέσσας, από τους σταθερούς τροφοδότες του ρεπερτορίου του σπουδαίου τραγουδιστή.

Στράτος Διονυσίου Νο.3 (1971)

Ο Στράτος Διονυσίου (1934-1990) ανήκει στη γενιά των μεγάλων λαϊκών τραγουδιστών που ανέδειξε η γόνιμη δεκαετία του '60. Ξεκίνησε να ηχογραφεί κλασικά λαϊκά τραγούδια στα τέλη του '50, ενώ συμμετείχε στο επιτελείο των ερμηνευτών που επιστράτευσαν οι παλιοί ρεμπέτες, κυρίως ο Βασίλης Τσιτσάνης, στα πρώτα χρόνια του '60, όταν άρχισε η μαζική επανεκτέλεση και επανακυκλοφορία των παλιών ρεμπέτικων τραγουδιών. 

Το 1968 ηχογράφησε τον πρώτο ολοκληρωμένο προσωπικό του δίσκο στην Columbia εγκαινιάζοντας τη σπουδαία συνεργασία του με τον Άκη Πάνου, ενώ την ίδια εποχή τραγούδησε το πιο εμβληματικό ίσως τραγούδι της καριέρας του, το συγκλονιστικό ζεϊμπέκικο "Βρέχει φωτιά στη στράτα μου" των Μίμη Πλέσσα και Λευτέρη Παπαδόπουλου, το οποίο και τον ανέβασε μεμιάς στην κορυφή του πενταγράμμου, όπου διατηρήθηκε μέχρι τα πρώτα χρόνια του '70, για να ακολουθήσει μια οδυνηρή προσωπική του περιπέτεια που επέφερε ισχυρό πλήγμα στην εικόνα του και διέκοψε για ένα διάστημα την καριέρα του. 

Παρόλα αυτά κατάφερε μερικά χρόνια αργότερα, χάρις στην υποστήριξη του Μάτσα, να επανέλθει δυναμικά στο προσκήνιο και να ακολουθήσει η δεύτερη και πιο πετυχημένη εμπορικά περίοδος της καριέρας του που διακόπηκε βίαια το 1990 με τον πρόωρο θάνατό του.

Ο δίσκος "Στράτος Διονυσίου" (αρ. 3) κυκλοφόρησε το 1971 και περιλαμβάνει μερικά πολύ γνωστά τραγούδια του μεγάλου ερμηνευτή. Κάποια απ' αυτά ("Ο παλιατζής", "Αγάπη μου επικίνδυνη") αποτέλεσαν τεράστια λαϊκά σουξέ της εποχής. Ο Αντώνης Ρεπάνης υπογράφει τα μισά τραγούδια του δίσκου, ενώ τα υπόλοιπα γράφτηκαν από τους Αντώνη Κατινάρη, Γιάννη Καραμπεσίνη και Μίμη Πλέσσα (το ωραιότατο "Όπως φεύγαν τα καράβια"). Δύο μάλιστα τραγούδια είναι γραμμένα από τον ίδιο τον Στράτο.

Γιώργος Μυρογιάννης: Εποχή (1974)

Επιστρέφοντας στο "ελαφρό" τραγούδι σας παρουσιάζω σήμερα τον μοναδικό ολοκληρωμένο δίσκο 33 στροφών που καταγράφεται στην ελληνική δισκογραφία του ελαφρού συνθέτη Γιώργου Μυρογιάννη (1919-1991), ο οποίος έχοντας άριστη μουσική κατάρτιση ξεκίνησε από την πατρίδα του τη Μυτιλήνη ως πιανίστας σε περιφερόμενους μουσικούς θιάσους μέχρι να εγκατασταθεί μόνιμα στην Αθήνα και να αρχίσει να συνθέτει μουσική για οπερέτες, μουσικές κωμωδίες και κινηματογραφικές ταινίες.

Ο δίσκος έχει τίτλο "Εποχή" κι εκδόθηκε από τη Margophone (Minos) το 1974. Περιλαμβάνει δώδεκα ελαφρά τραγούδια από παλιότερες ηχογραφήσεις με βασικό ερμηνευτή τον τραγουδιστή Γιώργο Λουκά. Συμμετέχει σε δυο τραγούδια και ο διεθνής Έλληνας τραγουδιστής του ελαφρού Τζίμης Μακούλης (1935-2007) και σε ένα τραγούδι η σύζυγος του συνθέτη Βάνια Μυρογιάννη.

Κώστας Καπνίσης: Παπαφλέσσας (1990)

Μιας και πιαστήκαμε λοιπόν με τη δισκογραφία του 1821, ιδού ένας δίσκος που αναφέρεται στην Επανάσταση και προέρχεται από τον ελληνικό κινηματογράφο. Οφείλω να πω βέβαια ότι στη χρυσή εποχή του ελληνικού κινηματογράφου, ιδιαίτερα μέσα στη δεκαετία του '60, άνθισε η ιστορική κινηματογραφία με κύριες θεματικές πηγές το 1821 και τη γερμανική κατοχή. Η κορύφωση σημειώθηκε στα χρόνια της χούντας με τις αλλεπάλληλες ιστορικές υπερπαραγωγές της εταιρίας Τζέιμς Πάρις. Και φυσικά η μουσική ήταν ένα από τα κύρια στοιχεία των ταινιών αυτών.

Ο Κώστας Καπνίσης (1920-2007) υπήρξε ο κυριότερος συνθέτης που υπηρέτησε μουσικά αυτό το είδος κινηματογράφου. Επηρεασμένος από τα μεγάλα χολιγουντιανά έπη που είχαν κυριαρχήσει κατά τη δεκαετία του '50, έγραψε επανειλημμένα μουσικές για ανάλογες ελληνικές υπερπαραγωγές επιστρατεύοντας τη στέρεη γνώση του για τη συμφωνική μουσική, έστω κι αν δεν είχε στη διάθεσή του μεγάλα ορχηστρικά σύνολα για την εκτέλεση των συνθέσεών του. Ειδικότερα σε ταινίες αναφερόμενες στο 1821 είχε συχνή παρουσία, όπως οι ταινίες "Μπουμπουλίνα", "Σουλιώτες" και "Παπαφλέσσας".

Έχουμε λοιπόν σήμερα τη μουσική του Κώστα Καπνίση για την επική ταινία της Finos Film / James Paris "Παπαφλέσσας" που γυρίστηκε το 1971 σε σενάριο Πάνου Κοντέλη και σκηνοθεσία Ερρίκου Ανδρέου. Η ταινία παίχτηκε στο κινηματογραφικό φεστιβάλ Θεσσαλονίκης και απέσπασε τρία βασικά βραβεία. Στο καστ της ταινίας βρίσκουμε πολλά πρωτοκλασάτα ονόματα του κινηματογράφου, όπως ο Δημήτρης Παπαμιχαήλ, ο Αλέκος Αλεξανδράκης, η Κάτια Δανδουλάκη, ο Χρήστος Πολίτης, ο Άγγελος Αντωνόπουλος και ο Στέφανος Στρατηγός. 

Το soundtrack περιλαμβάνει 18 ορχηστρικά θέματα συμφωνικών αποχρώσεων με ηχοχρώματα που άλλοτε παραπέμπουν στο δημοτικό τραγούδι κι άλλοτε στην Ανατολή. Η μουσική αυτή παρέμεινε ανέκδοτη μέχρι το 1990, όταν και εκδόθηκε με την επιμέλεια του ηθοποιού Μάκη Δελαπόρτα. 

Η δισκογραφία του '21

Από τα μέσα της δεκαετίας του '60, όταν άρχισε σιγά σιγά το βινύλιο των 33 στροφών να γίνεται ο κύριος ηχητικός φορέας της ελληνικής δισκογραφίας, είχαμε κατά καιρούς πάμπολλες επετειακές κυκλοφορίες δίσκων άλλοτε πρωτότυπου υλικού κι άλλοτε πολυσυλλεκτικές εκδόσεις παραδοσιακού υλικού ή ηχητικών ντοκουμέντων.

Στο πλαίσιο αυτό εντοπίζεται και το πλούσιο αφιερωματικό υλικό στον απελευθερωτικό αγώνα του 1821. Κι επειδή ο αγώνας απέχει πολύ χρονικά κι επομένως απουσιάζει το αυθεντικό οπτικοακουστικό υλικό, η ελληνική δισκογραφία έχει να επιδείξει κάμποσες ηχογραφήσεις πρωτότυπου συνθετικού υλικού εμπνευσμένου από τον ηρωικό αγώνα ή βασισμένου σε αυθεντικά κείμενα εκείνου του καιρού που μας κληροδότησαν μεγάλες μορφές, όπως ο Διονύσιος Σολωμός, ο Ρήγας Φεραίος, ο Μακρυγιάννης και άλλοι.

Πρώτος ο Μίκης Θεοδωράκης το 1968 έγραψε τον μικρό κύκλο "Αρκαδία 4" βασισμένο σε τρία ποιήματα του Ανδρέα Κάλβου ("Τα ηφαίστεια", "Εις Σάμον", "Αι ευχαί") που είναι εμπνευσμένα από τον μεγάλο αγώνα και τα ερμήνευσε συγκλονιστικά η Μαρία Φαραντούρη. Ο κύκλος αυτός ενσωματώθηκε στο δίσκο "Τραγούδια του Αγώνα" που εκδόθηκε το 1974.

Στα μαύρα χρόνια του απριλιανού καθεστώτος, εν έτει 1971, με αφορμή τη συμπλήρωση 150 χρόνων από την εξέγερση του 1821 ο Νίκος Μαμαγκάκης συμμετείχε με το δικό του τρόπο στη μεγάλη επέτειο εκδίδοντας δύο δισκογραφικές εργασίες εμπνευσμένες απ' τον μεγάλο Αγώνα. 

Ο ένας δίσκος ήταν οι "Αγωνιστές της Λευτεριάς" σε στίχους του Δημήτρη Ιατρόπουλου που βασίζονται σε έμμετρες προσωπογραφίες των κυριότερων αγωνιστών του '21 (Κολοκοτρώνης, Διάκος, Ανδρούτσος, Καραϊσκάκης, Μακρυγιάννης), ενώ περιέχονται και δυο μελοποιημένα ποιήματα του Γιώργου Σεφέρη κι άλλα δυο του Παντελή Πρεβελάκη.

Ο δεύτερος δίσκος του Νίκου Μαμαγκάκη είχε τίτλο "1821, είτε θάνατος, είτε λευτεριά". Στηρίζεται σε κείμενα του Στρατηγού Ιωάννη Μακρυγιάννη (1797-1864), τα οποία διαβάζει με τη συγκλονιστική και επιβλητική φωνή του ο Μάνος Κατράκης σε ζωντανή παρουσίαση με τη σκηνοθετική επιμέλεια του Δημήτρη Μιχαηλίδη. Την εισαγωγή και τα εμβόλιμα επεξηγηματικά σχόλια έγραψε και διαβάζει ο συγγραφέας Ηλίας Βενέζης. 
Σημειώνω ότι ο Νίκος Μαμαγκάκης επανήλθε πολλές φορές στο θεματικό υλικό της Τουρκοκρατίας και της Επανάστασης στα τελευταία χρόνια της ζωής του με έργα, όπως: "Μέγα Ορατόριο των Ελλήνων" (2006), "Μέγα Ορατόριο των Χρονικών" (2007), "Το τραγούδι του Δασκαλογιάννη" (2008).

Ένα χρόνο αργότερα (1972) ο Χρήστος Λεοντής μας δίνει το έργο "Η Άννα Συνοδινού διαβάζει Κάλβο, Ρήγα, Σολωμό, Μακρυγιάννη". Ανάμεσα στις απαγγελίες παρεμβάλλονται και μελοποιημένα μέρη, όπως το υπέροχο απόσπασμα από τους "Ελεύθερους Πολιορκημένους" του Σολωμού ("Το χάραμα επήρα / του ήλιου το δρόμο...") που ερμήνευσε αργότερα και η Τάνια Τσανακλίδου στο δίσκο "Παραστάσεις" (1975). Το υλικό του έργου αυτού, εμπλουτισμένο και επεξεργασμένο απ' την αρχή, πήρε την οριστική του μορφή το 1999 με την έκδοση του δίσκου "Καντάτα Ελευθερίας".

Διονύσης Αποστολάτος: Καντάδες (1978)

Στο ενδιάμεσο διάστημα (1973-1982) που κυκλοφόρησε η σειρά "Παλιά ταβέρνα" ο Διονύσης Αποστολάτος με τη χορωδία και τη μαντολινάτα του μας πρόσφερε άλλον έναν πολύ όμορφο δίσκο με τίτλο "Καντάδες" που ηχογραφήθηκε το 1977 και κυκλοφόρησε το 1978.

Το υλικό του δίσκου περιλαμβάνει μια σειρά νοσταλγικές μελωδίες και τραγούδια από την παλιά Αθήνα ερμηνευμένα από χορωδία, ενώ στα σολιστικά μέρη ακούγεται η φωνή της Καίτης Αποστολάτου.

Διονύσης Αποστολάτος: Παλιά Ταβέρνα Νο.3 (1982)

Ο τρίτος δίσκος της σειράς "Παλιά Ταβέρνα" του Διονύση Αποστολάτου  εκδόθηκε το 1982 από την Panivar. Αυτή τη φορά ο υπότιτλος άλλαξε σε: "Πλακιώτικα τραγούδια". 

Επί της ουσίας όμως έχουμε και πάλι ανάλογου ύφους νοσταλγικά τραγούδια της παλιάς Αθήνας, άλλα γραμμένα από Έλληνες δημιουργούς, όπως ο Νίκος Χατζηαποστόλου ή ο Ζοζέφ Κορίνθιος, κι άλλα παρμένα από κλασικές διεθνείς επιτυχίες, όπως η περίφημη "Paloma" ("Περιστεράκι") και μερικά ακόμη που διασκεύασε στο πλακιώτικο ηχόχρωμα η Καίτη Αποστολάτου, σύζυγος του Διονύση. 

Η ίδια η Καίτη Αποστολάτου είναι η βασική ερμηνεύτρια συνοδευόμενη από χορωδία, πλαισιωμένοι βέβαια όλοι τους από την εξαιρετική μαντολινάτα που διευθύνει μαεστρικά ο Διονύσης Αποστολάτος.

Διονύσης Αποστολάτος: Παλιά Ταβέρνα Νο.1 & 2 (1973/77)

Ιδού σήμερα δυο ωραίες συλλογές με κλασικά τραγούδια της ταβέρνας και του κρασιού που κυκλοφόρησαν το 1973 και 1977 αντίστοιχα από την Panivar, ενώ το 1988 (και το 2003) επανεκδόθηκαν ψηφιακά σε έναν ψηφιακό δίσκο που φυσικά πλέον είναι δυσεύρετος. Τίτλος τους: Παλιά ταβέρνα: Τραγούδια του κρασιού Νο.1 & Νο.2

Πρόκειται για νοσταλγικές και αγαπημένες μελωδίες από την προπολεμική εποχή της Αθήνας, τότε που τραγιουδιούνταν στα ταβερνάκια της Πλάκας ή ακόμη και στα γραφικά δρομάκια της περιοχής. Κάποια απ' αυτά είναι γραμμένα από γνωστούς δημιουργούς του ελαφρού τραγουδιού, όπως ο Μιχάλης Σουγιούλ, ο Νίκος Γούναρης, ο Μιχάλης Κατριβάνος, ο Αιμίλιος Σαββίδης, και κάποια ανήκουν σε άγνωστους δημιουργούς. Σε μερικά απ΄αυτά μάλιστα βρίσκουμε τις υπογραφές γνωστών λογοτεχνών της παλιάς Αθήνας, όπως ο Τίμος Μωραϊτίνης, ο Γεώργιος Δροσίνης ή ο Σπύρος Μελάς, ή και γνωστών στιχουργών, όπως ο Κώστας Πρετεντέρης, ο Κώστας Κοφινιώτης και ο Γιώργος Οικονομίδης. 

Τα τραγούδια, δοσμένα σε μορφή σουίτας πολλαπλών θεμάτων, ερμηνεύει εξαιρετικά η έμπειρη Χορωδία και Μαντολινάτα του Διονύση Αποστολάτου (γενν. 1926), του σπουδαίου αυτού χορωδιακού δάσκαλου που μας έχει χαρίσει πολλές ανάλογες μουσικές ερμηνείες. Για νοσταλγούς και λάτρεις της κρασοπαρέας...