Κωστής Παλαμάς, Σπύρος Σαμάρας: Ολυμπιακός Ύμνος (1999)

Με το άλμπουμ «Δεν ξέρω παρά να τραγουδώ» (2004) γνωρίσαμε την πλούσια λυρική πλευρά του μεγάλου μας ποιητή Κωστή Παλαμά (1859-1943). Ωστόσο υπάρχει και η άλλη πλευρά του, η επική και μεγαλόπνοη, αυτή που αντλεί την έμπνευσή της από τα μεγάλα εθνικά θέματα, η οποία και έχει τη μεγαλύτερη συμβολή στην εδραίωση του ποιητή στην πρωτοκαθεδρία μεταξύ των ομοτέχνων του στην εποχή του, αλλά και στην ακαταμάχητη υστεροφημία του στις επόμενες γενιές μέχρι τις μέρες μας.

Θα δούμε λοιπόν σήμερα ένα πειστικό δείγμα αυτής της πλευράς του μέσω μιας ποιητικής σύνθεσης που έμελλε να του δώσει το διαβατήριο για το παγκόσμιο κοινό. Αναφέρομαι βέβαια στη σύνθεση του επικού ποιήματος «Αρχαίο πνεύμ' αθάνατο» κατόπιν παραγγελίας του συγγραφέα Δημητρίου Βικέλα (1835-1908), ο οποίος διετέλεσε πρώτος πρόεδρος της Διεθνούς Ολυμπιακής Επιτροπής μετά την ιστορική απόφαση της αναβίωσης των Ολυμπιακών Αγώνων που επρόκειτο να διεξαχθούν στην Αθήνα το 1896. Ο ποιητής έγραψε ένα μνημειώδες ποίημα με καίριους στίχους που επικαλούνται το "αρχαίο πνεύμα" με τη βαρυσήμαντη ιδεολογική σημειολογία που συγκροτείται από διαχρονικές αξίες, όπως η ευγενής άμιλλα, η παιδεία, η καλαισθησία και το φιλειρηνικό και ανιδιοτελές πνεύμα. Ιδού η πρώτη στροφή:

Ἀρχαῖο πνεῦμα ἀθάνατο, ἀγνέ πατέρα

τοῦ ὡραίου, τοῦ μεγάλου καί τοῦ ἀληθινοῦ,

κατέβα, φανερώσου κι ἄστραψε ἐδῶ πέρα

στή δόξα τῆς δικής σου γῆς καί τ’ οὐρανοῦ.

Το σπουδαίο αυτό κείμενο μελοποίησε ο διαπρεπής συνθέτης της Επτανησιακής Σχολής Σπυρίδων Σαμάρας (1861-1917) σε ύφος παιάνα για χορωδία και μεγάλη ορχήστρα. Ο ίδιος ο συνθέτης διηύθυνε το έργο στην τελετή έναρξης των Ολυμπιακών Αγώνων του 1896 στο Παναθηναϊκό Στάδιο έχοντας στη διάθεσή του ένα επιβλητικό μουσικό σύνολο που αριθμούσε σχεδόν 400 μέλη από φιλαρμονικές και χορωδίες με τη σύμπραξη του Στρατού και του Ναυτικού! Στον ίδιο μάλιστα χώρο επανεκτελέστηκε το έργο και στην τελετή έναρξης των Αγώνων του 1906 που πραγματοποιήθηκαν και πάλι στην Αθήνα. Αν και στις επόμενες πέντε δεκαετίες φάνηκε να παραμερίζεται το έργο από τις διάφορες διοργανώσεις των Αγώνων, τελικά το 1958, ενόψει των Ολυμπιακών Αγώνων του Τόκιο, η Διεθνής Ολυμπιακή Επιτροπή αποφάσισε οριστικά την καθιέρωσή του ως επίσημου Ολυμπιακού Ύμνου κι έκτοτε σηματοδοτεί το επίσημο εναρκτήριο λάκτισμα όλων των ολυμπιακών διοργανώσεων μέχρι και σήμερα.

Από τις ποικίλες δισκογραφημένες εγγραφές του έργου έχω επιλέξει μια εξαίρετη ηχογράφηση που κυκλοφόρησε από τη Motivo το 1999. Το ηχογράφημα περιλαμβάνει την εκτέλεση του Ύμνου σε διπλή εκδοχή, μία φωνητική και μία ορχηστρική, καθώς και μια σειρά ξενόγλωσσων αναγνώσεων του κειμένου στις πέντε βασικές ευρωπαϊκές γλώσσες (αγγλικά, γαλλικά, ιταλικά, ισπανικά και γερμανικά). Το φωνητικό μέρος αποδίδει η σπουδαία Παιδική Χορωδία του Δημήτρη Τυπάλδου, ενώ συμμετέχει το πολυμελές Συγκρότημα Μουσικής Δωματίου «Νικόλαος Μάντζαρος» σε ενοργάνωση του Κωνσταντίνου Σαμοΐλη.

© CD | Motivo | 1999 | Πηγή: d58