Ο Κωστής Παλαμάς διαβάζει ποίησή του (ηχογράφηση 1930)

Σήμερα έχουμε ένα σημαντικό ηχητικό ντοκουμέντο που διασώζει τη φωνή του μεγάλου ποιητή Κωστή Παλαμά με απαγγελίες ποιημάτων του που έχουν καταγραφεί σε δίσκους φωνογράφου. Συγκεκριμένα, από το Μουσικό Λαογραφικό Αρχείο της Μέλπως Μερλιέ διασώζεται μια ηχογράφηση με τη φωνή του ποιητή, την οποία κατέγραψε ο Γάλλος ελληνιστής Hubert Pernod. Η Μέλπω Μερλιέ (1889-1979), πραγματικό όνομα Μέλπω Λογοθέτη, σύζυγος του Γάλλου λαογράφου Οκτάβιου Μερλιέ, υπήρξε η ίδια σπουδαία μουσικολόγος, πιανίστρια και λαογράφος που αφιέρωσε όλη τη δραστηριότητά της στην καταγραφή και φωνογράφηση ελληνικών παραδοσιακών τραγουδιών από κάθε γωνιά του ελληνισμού κληροδοτώντας μας το εμβληματικό επώνυμο αρχείο της. 

Στα πολύτιμα λοιπόν αυτά αρχεία υπάρχει και η καταγραφή της φωνής του Κωστή Παλαμά, ο οποίος αποδέχθηκε χωρίς μεγάλη προθυμία την πρόταση να φωνογραφηθεί η απαγγελία μερικών ποιημάτων του με τη δική του φωνή. Η ηχοληψία πραγματοποιήθηκε το 1930 και περιλαμβάνει αναγνώσεις επιλεγμένων ποιημάτων από τις ποιητικές συνθέσεις «Ο τάφος» (έργο του 1898 γραμμένο με αφορμή τον ξαφνικό θάνατο του γιου του ποιητή Άλκη), «Η ασάλευτη ζωή» (1904), «Ο δωδεκάλογος του γύφτου» (1907) και «Καημοί της λιμνοθάλασσας» (1912). Ο ηχολήπτης του ιστορικού αυτού ντοκουμέντου αναφέρει σχετικά: «Στην πρώτη αυτή ηχογράφηση, ο ποιητής ήρθε λίγο συναχωμένος. Εξάλλου τον ενοχλούσε λίγο που έπρεπε να μιλήσει μπροστά από ένα μηχάνημα, και όχι μπροστά στο κοινό. Η φυσική του ντροπαλότητα και η αίσθηση ότι η φωνή του δεν ήταν τόσο καλή όσο παλιά προστέθηκαν στις υλικές δυσκολίες. Στο νο 3090 έκανε ένα λάθος ανάγνωσης: φωνή, αντί για φωτιά. Θεώρησα καλό να διατηρήσω όλες τις ηχογραφήσεις που η καθεμία τους είναι ενδιαφέρουσα από μόνη της».

Οι ιστορικές αυτές ηχογραφήσεις εκδόθηκαν για πρώτη φορά σε δίσκο 33 στροφών από τη Lyra (Διόνυσος) το 1965 στο πλαίσιο της σειράς Ελληνικά Ποιήματα, η οποία αφιέρωσε στον ποιητή δύο δίσκους που περιλαμβάνουν πέρα από το συγκεκριμένο ηχητικό ντοκουμέντο και μια σειρά αναγνώσεων παλαμικών ποιημάτων από τον λογοτέχνη και εμβληματικό κριτικό λογοτεχνίας Γιάννη Κατσίμπαλη (1899-1978).

© Lyra/Διόνυσος | 1930/1965 | Πηγή: d58