Γιάννης Μαρκόπουλος: Ερωτόκριτος (1976)

Το πολύστιχο αναγεννησιακής έμπνευσης επικό ποίημα "Ερωτόκριτος" του Βιτσέντζου Κορνάρου (1553-1613/4) κατέχει κορυφαία θέση στη νεοελληνική λογοτεχνία και διαχρονικά έχει αποτελέσει πηγή έμπνευσης πολλών νεότερων δημιουργών.

Στο χώρο της μουσικής ο "Ερωτόκριτος" ενέπνευσε πάμπολλες συνθέσεις με άξονα το βασικό μουσικό μοτίβο, του οποίου δε γνωρίζουμε τον αρχικό δημιουργό. Πρώτος ο Νίκος Μαμαγκάκης παρουσίασε μια ολοκληρωμένη σύνθεση το 1964 πάνω στο έργο. Ο ίδιος μάλιστα επανήλθε στο κείμενο πολλές φορές στη μακρά του διαδρομή στην ελληνική μουσική. Το 1974 ο Σταύρος Ξαρχάκος ηχογράφησε με τη φωνή του Νίκου Ξυλούρη ένα τραγούδι από τον "Ερωτόκριτο", ενώ ο ίδιος ερμηνευτής δυο χρόνια αργότερα συνεργάστηκε με τον Χριστόδουλο Χάλαρη σε έναν ολοκληρωμένο κύκλο τραγουδιών.

Την ίδια χρονιά ο Γιάννης Μαρκόπουλος έγραψε μουσική και τραγούδια για την παράσταση "Ερωτόκριτος" που ανέβασε το Αμφι-Θέατρο του Σπύρου Ευαγγελάτου τη σεζόν 1975-1976. Ήταν η παρθενική παράσταση του σημαντικού αυτού θεατρικού σχήματος, στην οποία συμμετείχαν πολλοί αξιόλογοι ηθοποιοί, όπως: Νίκος Μπουσδούκος, Λήδα Τασοπούλου, Λευτέρης Βογιατζής, Ηλίας Λογοθέτης, Δημήτρης Πιατάς, Ρήγας Αξελός και πολλοί άλλοι. Τα τραγούδια της παράστασης ερμήνευαν οι ηθοποιοί του θιάσου, πολλοί από τους οποίους έπαιζαν και τα όργανα της ορχήστρας. Η πρεμιέρα δόθηκε την 1η Νοεμβρίου 1975. 

Η μουσική του Μαρκόπουλου μοιάζει περισσότερο με ένα είδος πρόχειρων μουσικών σημειώσεων. Ο ίδιος ο συνθέτης επανήλθε πολλά χρόνια αργότερα δίνοντας την τελική του γραφή με τα έργα "Ανα-Γέννηση" (1996) και "Ερωτόκριτος και Αρετή" (2003).

Καβάφης από τη Δισκοβιβλιοθήκη

Από τη σειρά "Δισκοβιβλιοθήκη" (Λογοτεχνική Δισκοθήκη) ο δεύτερος δίσκος μετά το αφιέρωμα στη Μυρτιώτισσα ήταν αφιερωμένος στον μεγάλο Αλεξανδρινό ποιητή Κωνσταντίνο Π. Καβάφη (1863-1933). 

Πρόκειται για ένα ολοκληρωμένο και εξαιρετικά διαφωτιστικό αφιέρωμα με απαγγελίες ποιημάτων και κείμενα που γράφτηκαν κατά καιρούς για τον ποιητή. 
Συνολικά έχουμε 23 απαγγελίες ποιημάτων από γνωστά ονόματα του καλλιτεχνικού χώρου, όπως: Γιώργος Μαρίνος, Γωγώ Ατζολετάκη, Βασίλης Παπανίκας, Δημήτρης Μαλαβέτας, Γρηγόρης Βαφιάς, Βίλμα Κύρου, Μιράντα Μυράτ και άλλοι. 

Κείμενα διαβάζουν μεταξύ άλλων ο σημαντικός κριτικός της λογοτεχνίας Πέτρος Χάρης, ο συγγραφέας Μιχάλης Περάνθης και ο Κώστας Κροντηράς που έχει και τη γενική επιμέλεια της έκδοσης. 

Την παρουσίαση κάνει ο Δημήτρης Λαγογιώργος-Ελληνικός, ενώ η μουσική επιμέλεια είναι του Πάνου Παπαευσταθίου.

Μαρία Καλογρίδου: Τέσσερα μελοποιημένα ποιήματα (1978)

Η Μαρία Καλογρίδου (1922-2001) υπήρξε μια αξιόλογη συνθέτρια λόγιων έργων, αλλά και ελαφρών τραγουδιών. Σπούδασε πιάνο στο Ελληνικό Ωδείο και στο Ωδείο Αθηνών, ενώ αργότερα συνέχισε στη Ρώμη, όπου καταπιάστηκε με τη σύνθεση μουσικής για παιδικά μπελέτα και για πιάνο. Το πλούσιο έργο της περιλαμβάνει μεγάλο αριθμό μελοποιήσεων πάνω στο έργο Ελλήνων ποιητών. 

Το 1978 εκδόθηκε από τη μικρή δισκογραφική εταιρία το παρόν δισκάκι 45 στροφών που περιλαμβάνει τέσσερα μελοποιημένα ποιήματα σε ύφος ελαφρού τραγουδιού. Συγκεκριμένα, περιλαμβάνονται δυο ποιήματα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη ("Έρχουμαι κυρά μου", "Σαν έφυγες"), ένα του Κώστα Βάρναλη ("Ο τρελλός") κι ένα της Τασία Καλογρίδου ("Ο καπετάνιος"). Τα ερμηνεύουν η Μαρία Χαρμπίλα και η Λιλή Μηλιού.

Ντίνος Μανωλόπουλος: Τέσσερα μελοποιημένα ποιήματα (1967)

Το 1967 από την περιθωριακή δισκογραφική εταιριούλα Simonetta κυκλοφόρησε ένα δισκάκι 45 στροφών με τέσσσερα μελοποιημένα ποιήματα σε μουσική Ντίνου Μανωλόπουλου. 

Η μία πλευρά του δίσκου περιλαμβάνει τα ποιήματα "Το πέρασμά σου" του Κώστα Βάρναλη (1884-1974), πολυμελοποιημένο ποίημα με τρεις απανωτές μελοποιήσεις μέσα στο 1975 από τους Γιάννη Σπανό, Τερψιχόρη Παπαστεφάνου και Γιώργο Γεωργιάδη, και "Το δάσος" του Μιλτιάδη Μαλακάση (1869-1943), ενώ η δεύτερη τα ποιήματα "Lacrymae rerum" και "Πιε στου γιαλού τη σκοτεινή ταβέρνα" του Λάμπρου Πορφύρα (1879-1932). 

Η μουσική κινείται στο ύφος του ελαφρού τραγουδιού και εκτελείται από ελαφρά ορχήστρα υπό τη διεύθυνση του συνθέτη. Τραγουδά η Σούλα Μπίτσα, μια πολύ ωραία ερμηνεύτρια του παλιού ελαφρού τραγουδιού με θητεία πλάι στον Νίκο Γούναρη και τον Τώνη Μαρούδα.

Θάνος Μικρούτσικος, Κώστας Καρυωτάκης: Η μυγδαλιά, Ένα σπιτάκι (1969)

Ο μεγάλος συνθέτης Θάνος Μικρούτσικος πολύ πριν κάνει την επίσημη δισκογραφική του εμφάνιση το 1975 με τον οριακό δίσκο "Πολιτικά Τραγούδια", είχε ήδη δώσει τα πρώιμα δείγματα του ταλέντου που θα ξεδίπλωνε με τρόπο εντυπωσιακό στη μακρά διαδρομή του στο έντεχνο ελληνικό τραγούδι. 

Προηγήθηκαν λοιπόν δύο ελάχιστα γνωστές ηχογραφήσεις του με μελοποιημένα ποιήματα του Κώστα Καρυωτάκη. Πρώτα το 1969 με τα τραγούδια "Η μυγδαλιά" και "Ένα σπιτάκι", ενώ το 1972 κυκλοφόρησε ένα δεύτερο 45άρι με τα τραγούδια "Δον Κιχώτες" και "Είμαστε κάτι ξεχαρβαλωμένες κιθάρες" που ερμήνευσε η Μαρίζα Κωχ.
Η πρωτόλεια λοιπόν δισκογραφική κατάθεση του Θάνου Μικρούτσικου σημειώθηκε το 1969 με τα δυο αυτά μελοποιημένα ποιήματα του Κώστα Καρυωτάκη, τα οποία είναι εντελώς άγνωστα στο μουσικόφιλο κοινό, γιατί το συγκεκριμένο δισκάκι είναι πλέον κάτι παραπάνω από δυσεύρετο! Η ακρόαση των δυο αυτών τραγουδιών αποκαλύπτει ένα διαφορετικό πρόσωπο του συνθέτη που δε θυμίζει καθόλου το οικείο ύφος που διαμόρφωσε στις μετέπειτα μεγάλες του συνθέσεις. Είναι τραγούδια ελαφρού ύφους με καθαρά μελωδικό προσανατολισμό που θυμίζουν αρκετά κάποια κινηματογραφικά τραγούδια του Σταύρου Ξαρχάκου εκείνης της εποχής ("Κορίτσια στον ήλιο"). Άλλωστε τα συνοδεύει ελαφρά ορχήστρα υπό τη διεύθυνση του νεαρού συνθέτη. Τραγουδά η παντελώς άγνωστη Βάσω Μεσηνέζη, μια ερμηνεύτρια μετρίων φωνητικών δυνατοτήτων. 

Τα τραγούδια ακούγονται ευχάριστα, αλλά οπωσδήποτε δεν προοιωνίζονται επ' ουδενί την εξέλιξη του συνθέτη...

Μυρτιώτισσα: Η πονεμένη ποιήτρια της αγάπης (1973)

Η Μυρτιώτισσα, πραγματικό όνομα Θεώνη Δρακοπούλου (1885-1968), υπήρξε η πρώτη μεγάλη ποιήτρια του νεοελληνικού λόγου, σύγχρονη του Κωστή Παλαμά και της ακμαίας 2ης Αθηναϊκής Σχολής. Γιος της ήταν ο σπουδαίος ηθοποιός Γιώργος Παππάς. Ο νεανικός της έρωτας για τον ποιητή Λορέντζο Μαβίλη είχε αδόκητο τέλος μετά το θάνατο του τελευταίου στο πεδίο της μάχης, πράγμα που καθόρισε αποφασιστικά τη στροφή της στην ποίηση και την εμμονή της στην ίδια θεματολογία του ανεκπλήρωτου ερωτικού πάθους. 

Ο Μάνος Χατζιδάκις έκανε γνωστό ευρέως το όνομά της μελοποιώντας στον "Μεγάλο Ερωτικό" το πολύ τρυφερό ποίημά της "Σ' αγαπώ". Είχε προηγηθεί πάντως ο Γιάννης Σπανός στις δυο πρώτες του "Ανθολογίες", ενώ ακολούθησαν αρκετοί άλλοι συνθέτες που εμπνεύστηκαν από την αισθαντική της ποίηση, όπως η Νένα Βενεστάνου, ο Βασίλης Δημητρίου, ο Γιώργος Χατζηνάσιος, ο Κώστας Λειβαδάς, ο Ανδρέας Α. Αρτέμη και ο Σταμάτης Κραουνάκης.

Το 1973 από τη σειρά εκδόσεων Δισκοβιβλιοθήκη κυκλοφόρησε ένας δίσκος 33 στροφών αφιερωμένος εξολοκλήρου στην ποιήτρια με επιμέλεια του Κώστα Κροντηρά και μουσική υπόκρουση του Σπύρου Παπαγεωργίου. Ποιήματα απαγγέλλουν η Ελένη Νενεδάκη και ο Βασίλης Παπανίκας, ενώ τα κείμενα και την παρουσίαση της ποιήτριας επιμελήθηκε ο Δημήτρης Λαζογιώργος-Ελληνικός. Το σημαντικότερο όμως στοιχείο της ιστορικής αυτής έκδοσης είναι η παρουσία της ίδιας της ποιήτριας, η οποία μιλάει για τον βίο της και απαγγέλλει δυο ποιήματα.

Θάνος Κωτσόπουλος, Μιράντα Μυράτ: Χριστιανική ποίηση (1969)

Άλλη μια άκρως ενδιαφέρουσα έκδοση της περιθωριακής δισκογραφικής εταιρίας ΣΤΡΟΦΕΣ που ειδικεύονταν στις ηχογραφήσεις ποιητικών κειμένων με απαγγελίες από ηθοποιούς εγνωσμένου κύρους. Είναι η εταιρία που εξέδωσε δίσκους με αφιερώματα σε ποιητές, όπως ο Γιάννης Ρίτσος ("Κυρά των αμπελιών"), ο Νίκος Καββαδίας, ο Λόρκα, ο Ταγκόρ και άλλοι.

Ο παρών δίσκος κυκλοφόρησε το 1969 και περιλαμβάνει ένα μικρό ανθολόγιο Χριστιανικής Ποίησης και πιο συγκεκριμένα περιλαμβάνει κείμενα του Ανδρέα Κάλβου (1792-1869), του Διονυσίου Σολωμού (1798-1857), του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη (1851-1911), του Κωστή Παλαμά (1859-1943) και των νεότερων Τάκη Παπατσώνη (1895-1976), Νίκου Καρούζου (1926-1990), Παντελή Πάσχου (γενν. 1933) και του Ματθαίου Μουντέ (1935-2000). Τα ποιήματα διαβάζουν με απόλυτα θεατρικό τρόπο η Μιράντα Μυράτ και ο Θάνος Κωτσόπουλος.

Δημήτρης Λάβδας και Βασίλης Τενίδης (1969)

Το 1969, στο μεσουράνημα του Νέου Κύματος, αλλά και της Χούντας, έκανε την πρώτη και μοναδική του δισκογραφική εμφάνιση ο ερασιτέχνης τραγουδοποιός Δημήτρης Λάβδας με τον ομότιτλο δίσκο του. 

Είναι ένας συμπαθητικός δίσκος νεοκυματικών αποχρώσεων, αν και δεν εκδόθηκε από τη Lyra, αλλά από την Olympic (Philips). Περιλαμβάνει 12 μπαλάντες ερμηνευμένες από τον ίδιο, οι περισσότερες σε δική του μουσική, ενώ δύο τραγούδια έχουν μουσική του Γιάννη Αργύρη και του Μιχάλη Καρρά. Στα μισά τραγούδια οι στίχοι είναι του Δημήτρη Ιατρόπουλου, ενώ τα υπόλοιπα υπογράφουν ο Κώστας Κινδύνης, ο Γιάννης Μέτσικας, ο Αργύρης Σπανός και ο συνθέτης. 

Αξιοσημείωτο είναι ότι ένα από τα τραγούδια είναι το γνωστό "Της Χαλιμάς τα παραμύθια" που το ξέρουμε από τη νεότερη και ωραιότερη μελοποίηση του Γιάννη Σπανού στο δίσκο "Τραγούδια και μπαλάντες" (1977) με τη φωνή του Κώστα Καράλη. 

Όλα τα τραγούδια συνοδεύονται αποκλειστικά από μια κιθάρα, την οποία ερμηνεύει έξοχα ο Βασίλης Τενίδης.

Ο Δημήτρης Χορν διαβάζει τα Σονέτα της Αγάπης Μολυβιάτη-Βενέζη (1980)

Η Αγάπη Μολυβιάτη-Βενέζη (1900-1995) γεννήθηκε στο Αϊβαλί, αλλά μεγάλωσε στη Μυτιλήνη μαζί με τον μικρότερο αδελφό της, τον σημαντικό πεζογράφο της γενιάς του '30 Ηλία Βενέζη. Ήταν μητέρα του γνωστού διπλωμάτη και πολιτικού Πέτρου Μολυβιάτη.

Με το χώρο των γραμμάτων ασχολήθηκε συστηματικά σε όλο το βίο της, αλλά η συγγραφική της δραστηριότητα εντοπίζεται στα τελευταία χρόνια της ζωής της. Η πρώτη της ποιητική συλλογή με τίτλο "Το πρόσωπο της ζωής" εκδόθηκε το 1976, ενώ δυο χρόνια αργότερα, το 1978, εκδόθηκαν τα περίφημα "Σονέτα" της από τις εκδόσεις Ιωλκός. Το τελευταίο της βιβλίο, το πολυβραβευμένο "Χρονικό των δέκα ημερών", εκδόθηκε το 1981.

Ο μεγάλος ηθοποιός Δημήτρης Χορν (1921-1998) με το υπέροχο ηχόχρωμα της φωνής του και τη ασύγκριτη εκφραστικότητα που τη διέκρινε, ηχογράφησε τα "Σονέτα" της Αγάπης Μολυβιάτη το 1980 μετά από προτροπή της ίδιας. Την ανάγνωση συνοδεύουν μουσικά θέματα του Arcangelo Corelli και του Domenico Scarlatti. Η ακρόαση της απαγγελίας των ποιημάτων είναι απόλυτα συγκινητική με μια έντονη αίσθηση βιωματικής ταύτισης.