Ρήγας Βελεστινλής: Θούριος (1998)

Το πρόσφατο αφιέρωμά μας στο «Άξιον Εστί», συνδυασμένο μάλιστα και με τα εμβληματικά έργα «Πνευματικό Εμβατήριο» και «Ρωμιοσύνη» του Μίκη Θεοδωράκη, θα μπορούσε να εκληφθεί και ως προανάκρουσμα της μεγάλης επετείου της 25ης Μαρτίου και του μεγάλου ξεσηκωμού του 1821 που οδήγησε στη γέννηση του νεότερου ελληνικού κράτους.

Απολύτως φυσιολογικά λοιπόν μπορούμε να περάσουμε τώρα σε δυο μεγάλες πνευματικές μορφές που έχουν συνδέσει το έργο τους με την εθνική παλιγγενεσία, μία προεπαναστατική και μία σύγχρονη της Επανάστασης. Στην πρώτη περίπτωση ανήκει ο Ρήγας Βελεστινλής και στη δεύτερη ο Διονύσιος Σολωμός. Δίνουμε λοιπόν το προβάδισμα στον Ρήγα για ιστορικούς λόγους, αφού ανήκει στη φωτισμένη εκείνη γενιά λογίων του έθνους που αφιέρωσαν τη ζωή και το έργο τους στην πνευματική αφύπνιση των ραγιάδων χτίζοντας έτσι την ελληνική εκδοχή του «διαφωτισμού» που είχε λάμψει στο ευρωπαϊκό στερέωμα καθ' όλη τη διάρκεια του 18ου αιώνα.

Ο Ρήγας (1757-1798) αποτελεί - μαζί με τον Αδαμάντιο Κοραή - τη σημαντικότερη προδρομική μορφή της Επανάστασης του 1821. Έζησε έναν περιπετειώδη βίο μετακινούμενος ασταμάτητα από τη γενέτειρά του, το Βελεστίνο του Βόλου, στη Ζαγορά, στα Αμπελάκια, στο Λιτόχωρο, στο Άγιο Όρος και κατόπιν στην Κωνσταντινούπολη, στο Βουκουρέστι, στη Βιέννη, στην Τεργέστη και τελικά στο Βελιγράδι, όπου και βρήκε μαρτυρικό θάνατο με απαγχονισμό. Το έργο του στο μεγαλύτερο μέρος του έχει οραματικό χαρακτήρα και διαπνέεται από τις ιδέες του Διαφωτισμού και της Γαλλικής Επανάστασης. Ξεχωριστή θέση στο έργο αυτό κατέχει ο περίφημος «Θούριος», ένα μακροσκελές επικό ποίημα με πατριωτικό και επαναστατικό περιεχόμενο  που γράφτηκε το 1797 και διαδόθηκε αστραπιαία από στόμα σε στόμα σε όλο τον σκλαβωμένο ελληνισμό, ενώ η συνοδευτική του μελωδία, γραμμένη από άγνωστο δημιουργό, πέρασε στο θησαυροφυλάκιο της παραδοσιακής μας κληρονομιάς τραγουδισμένη με παραλλαγές σε όλες της γωνιές του ελληνισμού.

Η έκδοση του «Θουρίου» από την Επιστημονική Εταιρεία Μελέτης "Φερών-Βελεστίνου-Ρήγα" κυκλοφόρησε το 1998 ως επετειακό αφιέρωμα για τα 200 χρόνια από το θάνατο του Ρήγα και φέρει την υπογραφή του Πρωτοπρεσβύτερου π. Χρήστου Δ. Κυριακόπουλου, ο οποίος επωμίστηκε τη μουσική επιμέλεια, τη διδασκαλία του υλικού και τη διεύθυνση των ορχηστρικών και χορωδιακών συνόλων που το αποδίδουν. Το άλμπουμ περιλαμβάνει μια σειρά από παραλλαγές της μελωδίας του «Θουρίου» συνδυασμένες με άλλες προεπαναστατικές μελωδίες, οργανικές ή φωνητικές, ανώνυμων δημιουργών από διάφορα ελληνικά μέρη (Ήπειρος, Θεσσαλία, Θράκη, Χαλκιδική), καθώς και δημώδεις μελωδίες του παλιού ιεροψάλτη και μουσικού Αντώνιου Σιγάλα (19ος αι.), ο οποίος μας κληροδότησε πληθώρα μελοποιημένων εκκλησιαστικών ύμνων.

© CD | Επιστημονική Εταιρεία Μελέτης "Φερών-Βελεστίνου-Ρήγα" | 1998 | Πηγή: d58