Η Άλκηστις Πρωτοψάλτη ταξιδεύει στη Λιλιπούπολη (2013)

Κλείνει σήμερα τα 70 της χρόνια η Άλκηστις Πρωτοψάλτη, από τις σημαντικότερες ερμηνεύτριες της μεταπολιτευτικής περιόδου με πλούσια προσωπική δισκογραφία και εκλεκτές συνεργασίες με κορυφαίους δημιουργούς από το 1975 που μας την πρωτοσύστησε ο Δήμος Μούτσης ως βασική ερμηνεύτρια της Τετραλογίας μέχρι και σήμερα που τη βρίσκουμε πάντα ενεργή και δυναμική. Ως ένα μικρό αφιέρωμα στα σημερινά της γενέθλια επέλεξα μια σχετικά πρόσφατη και πάντως πολύ ξεχωριστή δισκογραφική της στιγμή, στην οποία ωστόσο ούτε η μοναδική ερμηνεύτρια είναι, αφού πλαισιώνεται από μια μεγάλη ερμηνευτική ομάδα, ούτε καν ερμηνεύει τραγούδια σε πρώτη εκτέλεση!

Το 2013 λοιπόν εκδόθηκε από τη Heaven Music το άλμπουμ Ένα ταξίδι στη Λιλιπούπολη και όπως εύγλωττα δηλώνεται από τον τίτλο, έχουμε να κάνουμε με μιαν επιστροφή στον εμβληματικό κύκλο τραγουδιών Εδώ Λιλιπούπολη που είχε εκδοθεί το 1980 από την ΕΜΙ. Η «Λιλιπούπολη» βέβαια είναι η θρυλική "παιδική" εκπομπή του Τρίτου Προγράμματος που μεταδιδόταν επί μια πενταετία (1976-1980) σε ημίωρα επεισόδια αυτοτελή ή σε συνέχειες, με ευφάνταστες ιστορίες που σκάρωνε μια μεγάλη συγγραφική ομάδα με επικεφαλής τη Ρεγγίνα Καπετανάκη, πλημμυρισμένες από υπέροχα τραγούδια σε στίχους της Μαριανίνας Κριεζή. Τις φωνές των ηρώων απέδιδαν σπουδαίοι ηθοποιοί, όπως η Αλέκα Παΐζη, η Σαπφώ Νοταρά, ο Λευτέρης Βογιατζής, ο Βασίλης Μπουγιουκλάκης, ο Σταμάτης Φασουλής, η Άννα Παναγιωτοπούλου, ο Μίμης Χρυσομάλλης και πολλοί άλλοι, καθώς και τραγουδιστές, άσημοι ακόμη τότε, όπως η Νένα Βενετσάνου και η Κρίστη Στασινοπούλου. Η πρωτοποριακή και ρηξικέλευθη αυτή ραδιοφωνική σειρά που τάραξε τα νερά της τότε πολιτικής ορθότητας προκαλώντας ποικίλες αντιδράσεις από το κατεστημένο της εποχής, δε θα μπορούσε ποτέ να βγει στον αέρα, αν δεν είχε αναλάβει την παραγωγή και προβολή της ένα ελεύθερο πνεύμα σαν κι αυτό του Μάνου Χατζιδάκι, διευθυντή τότε του Τρίτου Προγράμματος, ο οποίος μάλιστα είχε την εμπνευσμένη ιδέα να εμπιστευθεί το μουσικό μέρος του προγράμματος στους νέους και άσημους ακόμη τότε συνθέτες Νίκο Κυπουργό, Λένα Πλάτωνος, Δημήτρη Μαραγκόπουλο και Νίκο Χριστοδούλου, αν και τα τραγούδια του τελευταίου δεν συμπεριλήφθηκαν τελικά στην πρώτη δισκογραφική αποτύπωση της σειράς.

Αξίζει να επισημάνουμε ότι το υλικό που ενσωματώθηκε στο άλμπουμ του 1980 επανακυκλοφόρησε το 2001 με τους ίδιους ερμηνευτές (Αντώνης Κοντογεωργίου, Σπύρος Σακκάς, Σαβίνα Γιαννάτου και Μαριέλλη Σφακιανάκη), αλλά σε νέα εκτέλεση και ζωντανή ηχογράφηση που πραγματοποιήθηκε παραμονές Χριστουγέννων του 2001 στο Μουσικό Θέατρο του Βόλου με αφορμή τη συμπλήρωση 25 χρόνων από την πρώτη ραδιοφωνική μετάδοση της «Λιλιπούπολης» (1976). 

Κι έτσι φτάνουμε στο 2013, όταν η «Λιλιπούπολη» γνώρισε και μια τρίτη δισκογραφική εμφάνιση και πάλι από ζωντανή παρουσίαση του έργου, αυτή τη φορά στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών σε μια σειρά παραστάσεων κατά το τριήμερο 30 Νοεμβρίου ως 2 Δεκεμβρίου του 2012. Η έκδοση αυτή έχει το συγκριτικό πλεονέκτημα σε σχέση με τις δύο προηγούμενες ότι μας δίνει ολοκληρωμένη πλέον τη μουσική του έργου συμπεριλαμβάνοντας και τη συμμετοχή του τέταρτου συνθέτη της σειράς, του Νίκου Χριστοδούλου. Ο δίσκος κυκλοφόρησε λίγο αργότερα με τίτλο Ταξίδι στη Λιλιπούπολη με την Άλκηστη Πρωτοψάλτη επικεφαλής της ερμηνευτικής ομάδας μαζί με τον Βασίλη Αγροκώστα, αλλά και σολίστες από το Ιόνιο Πανεπιστήμιο και το Αρσάκειο μαζί με πολυπληθή παιδική χορωδία από 140 παιδιά του Μουσικού Ομίλου Αρσακείων-Τοσιτσείων Σχολείων της Εκάλης. Την ιδέα αυτής της πετυχημένης αναβίωσης του έργου είχε η Ρεγγίνα Καπετανάκη, ενώ την καλλιτεχνική επιμέλεια ανέλαβε ο εκ των συνθετών της «Λιλιπούπολης» Δημήτρης Μαραγκόπουλος. Το αποτέλεσμα είναι θαυμάσιο, χωρίς πάντως να μπορεί να διαγράψει από το θυμικό των παλιότερων φιλόμουσων τον πηγαίο αυθορμητισμό της πρώτης εκτέλεσης που παραμένει σημείο αναφοράς.

Μιχάλης Σουγιούλ: Άρχισαν τα όργανα (2003)

Η δεύτερη ευρεία συλλογή της EMI / His Master Voice με τίτλο Άρχισαν τα όργανα, αφιερωμένη στα τραγούδια του μεγάλου συνθέτη Μιχάλη Σουγιούλ (1906-1958), είναι επικεντρωμένη κυρίως στην άλλη πλευρά του δημιουργού που μεγαλούργησε κατά τη δεκαετία του '50, όταν αποφάσισε - παρακινημένος σε μεγάλο βαθμό από τις ανάγκες των επιθεωρήσεων που κάλυπτε μουσικά - να βουτήξει βαθιά και χωρίς αναστολές στο χώρο του λαϊκού τραγουδιού δημιουργώντας ένα νέο τραγουδιστικό είδος που με προφανή υποτιμητική διάθεση ονομάστηκε «αρχοντορεμπέτικο» σαν να επρόκειτο για ένα νόθο είδος τραγουδιού που προερχόταν από τα σαλόνια και διεμβόλιζε τα λαϊκά στρώματα, λες και η τέχνη είναι περιχαρακωμένη σε συγκεκριμένα καλούπια και δεν μπορεί να απλώνει τα φτερά της ελεύθερα διασπώντας τα συμβατικά πλαίσια.

Εκείνο πάντως που έχει σημασία είναι ότι το τεράστιο ταλέντο του συνθέτη βοήθησε να βγουν στο προσκήνιο δεκάδες πανέμορφα τραγούδια που ακολουθούσαν τους γνωστούς λαϊκούς δρόμους, έστω κι αν δεν είχαν την ανάγκη του μπουζουκιού, για να πιστοποιήσουν την αυθεντικότητά τους. Ιδού μερικά από αυτά τα κλασικά πλέον «λαϊκά» τραγούδια του Μιχάλη Σουγιούλ: «Το τραμ το τελευταίο» (1948), «Τραμπαρίφας» (1951), «Θα γυρίσει κι ο τροχός» (1951), «Χαράμι» (1951), «Άλα, άνοιξε κι άλλη μπουκάλα!» (1952), «Σβήστε με απ' το χάρτη» (1952), «Άρχισαν τα όργανα» (1953), «Ο μήνας έχει εννιά» (1953), «Βρε πώς μπατιρίσαμε» (1954). Τραγούδια που αγαπήθηκαν πολύ όχι μόνο στην εποχή τους, αλλά και στα νεότερα χρόνια γνωρίζοντας πάμπολλες επανεκτελέσεις. Τα περισσότερα γράφτηκαν για επιθεωρήσεις της εποχής, ενώ πολλά ακούστηκαν και σε αγαπημένες ταινίες της δεκαετίας του '50, όπως: «Εκείνες που δεν πρέπει ν' αγαπούν» (1951), «Ένα βότσαλο στη λίμνη» (1952), «Σάντα Τσικίτα» (1953), όλες σκηνοθετημένες από τον Αλέκο Σακελλάριο, αλλά και «Το σοφεράκι» (1953) του Γιώργου Τζαβέλα, καθώς και οι ταινίες του Νίκου Τσιφόρου «Γλέντι, λεφτά κι αγάπη» (1955) και «Ο γυναικάς» (1957).

Η συλλογή περιλαμβάνει 38 συνολικά τραγούδια που καλύπτουν το «λαϊκό» πρόσωπο του Μιχάλη Σουγιούλ, αλλά και την κινηματογραφική του παραγωγή. Το τραγούδι «Θα γυρίσει κι ο τροχός» αποδίδεται σε διπλή εκτέλεση, μία από τον Φώτη Πολυμέρη κι άλλη μία από τον ρεμπέτη ερμηνευτή Πρόδρομο Τσαουσάκη. Θυμίζω ότι το συγκεκριμένο τραγούδι είναι ένα από αυτά που επέλεξε ο Μάνος Χατζιδάκις για το έργο του Ο σκληρός Απρίλης του '45 (1974). Διπλή εκτέλεση έχουμε και για το τραγούδι «Τραμπαρίφας», μία από το Τρίο Κιτάρα και μία με τη Σωτηρία Μπέλλου. Τραγουδούν επίσης οι: Σοφία Βέμπο, Νίκος Γούναρης, Τώνης Μαρούδας, Μάγια Μελάγια, Καίτη Μπελίντα, Ρίτα Αμπατζή, Στελλάκης Περπινιάδης, Τάκης Μπίνης, Έλσα Λάμπο, Μπέμπα Κυριακίδου και το φωνητικό ντουέτο Φίλανδρος-Κορώνης.

Και μια επισήμανση: Από τα στοιχεία της πολύ επιμελημένης έκδοσης προκύπτει μια μικρή σύγχυση σχετικά με τη χρονολόγησή της. Αλλού αναφέρεται ως έτος έκδοσης το 2002 κι αλλού το 2003, ενώ υπάρχει και μια αναφορά σε προγενέστερη έκδοση του 1982, πράγμα που δεν προκύπτει από τους επίσημους δισκογραφικούς καταλόγους της εταιρείας, αν και μια έκδοση με τον ίδιο τίτλο, αλλά όχι με το ίδιο περιεχόμενο, είχε κυκλοφορήσει το 1984 από την ετικέτα Regal. 

Μιχάλης Σουγιούλ: Πάμε σαν άλλοτε (2003)

Σαν σήμερα, στις 16 Οκτωβρίου 1958, έφυγε πρόωρα από τη ζωή, μόλις στα 52 του χρόνια, ένας από τους πολυγραφότερους και πολυτραγουδισμένους Έλληνες τραγουδοποιούς της προπολεμικής και πρώτης μεταπολεμικής γενιάς, ο οποίος άφησε βαθύ αποτύπωμα στο χώρο του λεγόμενου "ελαφρού" ή "ρετρό" τραγουδιού, αν και φρόντισε στο τελευταίο κομμάτι της ζωής του να πατήσει στέρεα και στα χωράφια του λαϊκού πενταγράμμου. 

Ο λόγος για τον σπουδαίο Μιχάλη Σουγιούλ (1906-1958), κατά κόσμον Σουγιουλτζόγλου, ο οποίος γεννήθηκε στο Αΐδίνι της Μ. Ασίας από εύπορη οικογένεια, μαζί με την οποία αναγκαστικά μετακινήθηκε στον ελλαδικό χώρο μετά τα τραγικά γεγονότα της Σμύρνης, χωρίς ποτέ να ολοκληρώσει τις μουσικές του σπουδές, αν και ήταν θαυμάσιος πιανίστας, αλλά και ακορντεονίστας. Γύρω στα 1928 πιθανολογείται η σύνθεση του πρώτου του τραγουδιού, αλλά η επίσημη δισκογραφία του άρχισε να χτίζεται από τα μέσα της δεκαετίας του '30, όταν είχε πλέον δικά του οργανικά σχήματα κι εμφανιζόταν ζωντανά σε διάφορα μαγαζιά, ενώ παράλληλα είχε αρχίσει να γράφει και μουσική για ποικίλες θεατρικές παραστάσεις και επιθεωρήσεις. Βασικοί του συνεργάτες στάθηκαν οι θεατρικοί συγγραφείς και στιχουργοί Αλέκος Σακελλάριος και Χρήστος Γιαννακόπουλος, με τη σύπραξη των οποίων άλλωστε δημιούργησε το αγέραστο ταγκό «Άσ' τα μαλλάκια σου» (1951). Η πρώτη μεγάλη επιτυχία του πάντως ήταν το ανατολίτικο «Ζεχρά» (1938) σε στίχους του Αιμίλιου Σαββίδη, το οποίο σφράγισε με την ερμηνεία της η Σοφία Βέμπο και μάλιστα σε διπλή εκδοχή, καθώς με το ξέσπασμα του πολέμου το τραγούδι απέκτησε νέους στίχους με την υπογραφή του Μίμη Τραϊφόρου και πήρε τον τίτλο «Παιδιά, της Ελλάδος παιδιά», για να γίνει έτσι ο ύμνος του ηρωικού αγώνα του ελληνικού στρατού στο αλβανικό μέτωπο. Τα τελευταία του τραγούδια ο Σουγιούλ τα έγραψε για τη θεατρική παράσταση «Στουρνάρα 288» (1957) με τη φωνή της Σοφίας Βέμπο και μας διασώζονται μέσω της ομώνυμης ταινίας που γυρίστηκε δυο χρόνια αργότερα.

Το 2003 η δισκογραφική εταιρεία ΕΜΙ / His Master Voice εξέδωσε δύο εκτεταμένες ανθολογίες με τραγούδια του Μιχάλη Σουγιούλ. Η πρώτη από αυτές με τίτλο Πάμε σαν άλλοτε καλύπτει κυρίως το «ελαφρό» ρεπερτόριο του δημιουργού με 40 τραγούδια της περιόδου 1936-1957. Στην πραγματικότητα πρόκειται για τραγούδια που δύσκολα θα μπορούσαν να περιγραφούν με τον μάλλον άστοχο αυτό χαρακτηρισμό του «ελαφρού» (όπως σωστά το επισημαίνει και ο έγκυρος μουσικός παραγωγός Γιώργος Τσάμπρας στο εξαιρετικό και άκρως διαφωτιστικό κείμενο που έγραψε ειδικά για την έκδοση αυτή), μιας και καλύπτουν μια ευρεία ρυθμική και μελωδική γκάμα (ταγκό, βαλς, ρομάντσες, αρχοντρεμπέτικα, δημώδη). Εκείνο που έχει σημασία είναι η αγέραστη ομορφιά και η μελωδική δύναμη πολλών από τα τραγούδια αυτά, όπως: «Κάτι με τραβά κοντά σου» (1936), «Θα καθόμουνα πλάι σου» (1938) και «Ζεχρά» (1938) με τη Σοφία Βέμπο, «Άσε τον παλιόκοσμο να λέει» (1938) και «Για μας κελαηδούν τα πουλιά» (1938) με τον Νίκο Γούναρη, «Πού να 'σαι τώρα» (1946) με τη Στέλλα Γκρέκα, «Ας ερχόσουν για λίγο» (1947) με τη Δανάη, «Αν δεν είχα και σένα, αγαπούλα μου» (1949) με την Κούλα Νικολαΐδου, «Πάμε σαν άλλοτε» (1949) με την Κούλα Ευστρατοπούλου, «Άσ' τα τα μαλλάκια σου» (1951) με τον Φώτη Πολυμέρη, «Στο μικρό το μουράγιο» (1953) με τον Τώνη Μαρούδα και πάμπολλα άλλα.

Νάνα Μούσχουρη: Μια φωνή (2003)

Κλείνουμε το μικρό μας αφιέρωμα στη διάσημη Ελληνίδα ερμηνεύτρια Νάνα Μούσχουρη με μια έκδοση της Mercury που αποτελεί ένα αντιπροσωπευτικό πορτρέτο της καλλιτέχνιδας όσον αφορά στο ελληνικό της πρόσωπο. Τίτλος της έκδοσης: Μια φωνή. Αναπτύσσεται σε δύο ψηφιακούς δίσκους με 42 συνολικά τραγούδια χωρισμένα σε δύο ευδιάκριτες ενότητες. 

Η πρώτη και σημαντικότερη ενότητα καλύπτει την πρώιμη φάση της ερμηνεύτριας, πριν απλώσει τα φτερά της στη διεθνή σκηνή, δηλαδή την περίοδο 1958-1961. Είναι η περίοδος της στενής συνεργασίας της με τον Μάνο Χατζιδάκι, ο οποίος προφανώς και καταλαμβάνει τη μερίδα του λέοντος στο ανθολογούμενο υλικό. Εδώ λοιπόν έχουμε κλασικά τραγούδια που έχτισαν τα πρώτα στέρεα βήματα της ερμηνεύτριας, μεταξύ των οποίων και τα βραβευμένα τραγούδια του Μάνου Χατζιδάκι («Κάπου υπάρχει η αγάπη μου», «Κυπαρισσάκι») και του Μίμη Πλέσσα («Ξέρω κάποιο αστέρι») στα δύο πρώτα Φεστιβάλ Τραγουδιού του ΕΙΡ (1959-60), καθώς και το υπέροχο «Ξύπνα αγάπη μου» του Κώστα Γιαννίδη που απέσπασε το πρώτο βραβείο στο Φεστιβάλ της Βαρκελώνης (1960) κι έγινε έτσι το εφαλτήριο για τη διεθνή της καριέρα. Έχουμε επίσης και δυο τραγούδια από την πρώτη εκτέλεση του Επιτάφιου (1960) του Μίκη Θεοδωράκη και Γιάννη Ρίτσου που κυκλοφόρησε τον Αύγουστο του 1960, μερικές μόλις ημέρες πριν κυκλοφορήσει η κλασική εκτέλεση με τον Γρηγόρη Μπιθικώτση.

Η δεύτερη ενότητα καλύπτει τη νεότερη φάση της ερμηνεύτριας, δηλαδή την περίοδο 1970-2002, διάστημα κατά το οποίο η εξάρτησή της από τα τραγούδια του Μάνου Χατζιδάκι άρχισε να περιορίζεται, καθώς παράλληλα το ρεπερτόριό της εμπλουτιζόταν με πολύ ενδιαφέρουσες συνεργασίες και με άλλες δυνάμεις του ελληνικού τραγουδιού, όπως ο Σταύρος Ξαρχάκος, ο Γιώργος Χατζηνάσιος, ο Δήμος Μούτσης και η Ευανθία Ρεμπούτσικα. Το πιο ενδιαφέρον χαρακτηριστικό της περιόδου αυτής ήταν ότι η ερμηνεύτρια  φρόντιζε να παρουσιάζει στην Ελλάδα κατά καιρούς κάποιες ολοκληρωμένες δουλειές με πρωτότυπο υλικό, όπως τα άλμπουμ: Σπίτι μου, σπιτάκι μου (1972, με συνθέσεις Μάνου Χατζιδάκι, Σταύρου Ξαρχάκου και Λουκιανού Κηλαηδόνη), Η ενδεκάτη εντολή (1985, με συνθέσεις του Γιώργου Χατζηνάσιου), Οι μύθοι μιας γυναίκας (1988, με συνθέσεις του Μάνου Χατζιδάκι), Ταξιδιώτης (1990, με συνθέσεις του Δήμου Μούτση), Αγάπη είν' η ζωή (1994, με συνθέσεις του Σταύρου Ξαρχάκου) και Αθήνα-Θεσσαλονίκη (1997, με συνθέσεις της Ευανθίας Ρεμπούτσικα). Εδώ βρίσκουμε επίσης μια ωραία εκτέλεση του τραγουδιού «Κόκκινο γαρίφαλο» του Νίκου Ιγνατιάδη σε ντουέτο με τον Γιάννη Πάριο, καθώς και το συγκινητικό «Έξι Μαρτίου» (της Ευανθίας Ρεμπούτσικα) αφιερωμένο στη Μελίνα Μερκούρη που είχε φύγει από τη ζωή τη συγκεκριμένη ημερομηνία.  

Νάνα Μούσχουρη: Ωδείο Ηρώδου Αττικού (1984)

Παρά την τεράστια επιτυχία που γνώριζε η Νάνα Μούσχουρη σε κάθε γωνιά του πλανήτη από τις αρχές της δεκαετίας του '60, όταν και αποφάσισε να ξεδιπλώσει τα φτερά της και να πετάξει στο παγκόσμιο στερέωμα, δεν έπαψε ποτέ να "επιστρέφει" στα πάτρια είτε με ελληνικά τραγούδια ενταγμένα στο διεθνές της ρεπερτόριο, είτε και με αυτοτελείς ελληνικές δουλειές, όπως τα άλμπουμ: Σπίτι μου, σπιτάκι μου (1972), Η ενδεκάτη εντολή (1985), Οι μύθοι μιας γυναίκας (1988), Ταξιδιώτης (1990) και Αγάπη είν' η ζωή (1994).

Στο πλαίσιο λοιπόν αυτών των επιτροφών της Μούσχουρη εντάσσεται και η ζωντανή της εμφάνιση στο Ωδείο Ηρώδου Αττικού για δυο μαγικές βραδιές, στις 23 και 24 Ιουλίου 1984 στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών. Ήταν μια λαμπρή εμφάνιση που επισφραγίστηκε και με την παρουσία πρωτοκλασάτων πολιτικών στελεχών της εποχής, όπως ο Πρόεδρος Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Καραμανλής, η υπουργός πολιτισμού στην πρώτη κυβέρνηση του Ανδρέα Παπανδρέου Μελίνα Μερκούρη, ο υπουργός συντονισμού Απόστολος Λάζαρης και πολλοί άλλοι. Η Νάνα Μούσχουρη προσέφερε ένα συναρπαστικό πρόγραμμα με κύρια έμφαση στο ελληνικό της ρεπερτόριο και κυρίως στα τραγούδια του Μάνου Χατζιδάκι που αποτέλεσαν τη συντριπτική πλειονότητα των επιλογών της. Συγκεκριμένα, ακούγονται τα εξής τραγούδια του μεγάλου συνθέτη: «Φιδάκι», «Τώρα που πας στην ξενιτιά», «Πάμε μια βόλτα στο φεγγάρι», «Το φεγγάρι είναι κόκκινο», «Ναύτη γέρο ναύτη», «Κυπαρισσάκι», «Λαύριο», «Δεν ήταν νησί», «Μια φορά κι έναν καιρό», «Οδός Ονείρων», «Χάρτινο το φεγγαράκι», «Αθήνα», «Σαν σφυρίξεις τρεις φορές», «Κάθε τρελό παιδί», «Ένας μύθος», «Κάπου υπάρχει η αγάπη μου», «Μίλησέ μου». 

Πέρα από τα τραγούδια του Μάνου Χατζιδάκι, μικρή συμμετοχή έχουν ο Μίκης Θεοδωράκης («Μέρα Μαγιού», «Ζορμπάς»), ο Σταύρος Ξαρχάκος («Βάλε τον ήλιο σύνορο», «Άσπρη μέρα») και ο Κώστας Γιαννίδης με το διασκευασμένο παραδοσιακό τραγούδι «Ερήνη». Κι επειδή η μεγάλη ερμηνεύτρια δεν ξεχνούσε και τις σπουδές της στο λυρικό τραγούδι, φρόντισε κι εδώ να μας δώσει ένα δείγμα της φωνητικής της προσαρμοστικότητας με δύο θέματα από το χώρο της όπερας, τη θεσπέσια μελωδία «Casta diva» από την όπερα «Νόρμα» του Bellini, και το συγκλονιστικό χορωδιακό «Je chante avec toi liberte» που δεν είναι άλλο από το περίφημο «Va, pensiero» (Πέτα σκέψη) από την επική όπερα «Ναμπούκο» του Verdi. Περιλαμβάνεται επίσης το παραδοσιακό θρησκευτικό άσμα του 18ου αιώνα «Amazing Grace» και το πρόγραμμα ολοκληρώνεται με τον εξαίσιο ύμνο «Ave Maria» του Schubert.

Όλο το υλικό της μαγικής αυτής εκδήλωσης, ψηφιακά ηχογραφημένο, εκδόθηκε αμέσως μετά σε διπλό βινύλιο από τη Philips σε διεθνή διανομή γνωρίζοντας τεράστια εμπορική επιτυχία.

Νάνα Μούσχουρη: Happy Birthday Tour (2013)

Σήμερα γιορτάζουμε τα γενέθλια της διάσημης Ελληνίδας ερμηνεύτριας Νάνας Μούσχουρη (το πραγματικό της όνομα είναι Ιωάννα), η οποία γεννήθηκε στα Χανιά πριν από 91 χρόνια ακριβώς, στις 13 Οκτωβρίου 1934. Γαλουχήθηκε μουσικά με τους μεγάλους τζαζ ερμηνευτές της Αμερικής (Φρανκ Σινάτρα, Μπίλι Χολιντέι, Έλα Φιτζέραλντ) , αλλά ο Μάνος Χατζιδάκις (κυρίως) και ο Μίμης Πλέσσας στάθηκαν οι πρώτοι και αποφασιστικοί μέντορες στο χτίσιμο της μυθικής της καριέρας που ξεκίνησε στα τέλη της δεκαετίας του '50, αρχικά από την Ελλάδα, για να απλωθεί στη συνέχεια (μετά το 1960) στο παγκόσμιο στερέωμα, όπου μεσουρανεί εδώ και 65 χρόνια κι έχει αναδειχθεί ως η εμπορικότερη ερμηνεύτρια όλων των εποχών ξεπερνώντας τα 300 εκατομμύρια πωλήσεις! Η τεράστια αυτή διεθνής της επιτυχία βασίστηκε στην υπέροχη σοπράνο φωνή που διαθέτει, η οποία της επέτρεψε να ελίσσεται με μεγάλη ευκολία σε όλα τα είδη τραγουδιού, από τις απλές ποπ μελωδίες μέχρι το οπερατικό ρεπερτόριο.

Η δισκογραφία της Νάνας Μούσχουρη είναι ογκωδέστατη και περιλαμβάνει πρωτότυπες συνθέσεις, αλλά και πάμπολλες επανεκτελέσεις ακόμη και δικών της τραγουδιών! Ειδικά με τα τραγούδια του Μάνου Χατζιδάκι, τα οποία μετέφερε στο παγκόσμιο κοινό, έχει μια εμμονή που δεν υποχώρησε ποτέ ως τα πιο πρόσφατα χρόνια επανεκτελώντας ασταμάτητα τα τραγούδια αυτά με τον ίδιο πάντα ενθουσιασμό και προσδίνοντάς τους κάθε φορά και μια πιο φρέσκια οπτική. 

Με αφορμή λοιπόν τα σημερινά γενέθλια της σπουδαίας αυτής ερμηνεύτριας διάλεξα ένα από τα τελευταία άλμπουμ της καριέρας της, το οποίο κυκλοφόρησε το 2013 από τη Mercury με το χαρακτηριστικό τίτλο Happy Birthday Tour. Περιλαμβάνει 20 υπέροχες μελωδίες ανθολογημένες από το διεθνές ρεπερτόριο διανθισμένο πάντως και με το απαραίτητο ελληνικό χρώμα. Είναι εντυπωσιακή η ευελιξία της σε διαφορετικές γλώσσες, όπως το απαιτεί η προέλευση των μελωδιών αυτών. Έτσι έχουμε ερμηνείες στα γαλλικά, στα αγγλικά στα γερμανικά, στα ισπανικά, φυσικά στα ελληνικά, ακόμη και στα λατινικά! Άλλωστε με τον κατανυκτικό λατινικό ύμνο της καθολικής εκκλησίας «Ave Maria» ξεκινάει το άλμπουμ, το οποίο έχει μελοποιηθεί από πολλούς λόγιους συνθέτες με κορυφαία πάντως τη μελοποίηση του μεγάλου Αυστριακού συνθέτη Franz Schubert που ακούμε εδώ Το ελληνικό μέρος της ανθολογίας περιλαμβάνει τέσσερα αγαπημένα τραγούδια του Μάνου Χατζιδάκι («Χάρτινο το φεγγαράκι», «Τώρα που πας στην ξενιτιά», «Πάμε μια βόλτα στο φεγγάρι», «Μίλησέ μου»), φυσικά σε νέα εκτέλεση και λιτή ενορχήστρωση που αναδεικνύει πολύ όμορφα τις μελωδίες.

Αξίζει να πούμε ότι το υλικό της όμορφης αυτής έκδοσης αποτέλεσε τη βάση της μεγάλης συναυλίας που έδωσε η ερμηνεύτρια στο Ηρώδειο στις 14 Ιουλίου 2014.

Μίμης Πλέσσας: TV Special (1993)

Γενέθλια ημέρα η σημερινή για τον μεγάλο συνθέτη Μίμη Πλέσσα, ο οποίος ήρθε στον κόσμο στις 12 Οκτωβρίου 1924 κι έφυγε από κοντά μας στις 5 Οκτωβρίου 2024, μία μόλις εβδομάδα πριν συμπληρώσει ακριβώς έναν αιώνα ζωής! Θα ήθελα λοιπόν σήμερα, μετά την ολοκλήρωση του αφιερώματος στη μουσική του συνθέτη για τη μεγάλη οθόνη, να κλείσουμε αυτή τη σειρά με ένα δείγμα της μουσικής του για τη μικρή οθόνη, η οποία μπορεί να μην καταλαμβάνει μεγάλο μέρος στην τεράστια εργογραφία του, αλλά και ενδιαφέρουσα είναι και σε ευρύ χρονικό πλαίσιο απλώνεται μέσα στο μακροχρόνιο μουσικό του βίο. Άλλωστε ποιος μπορεί - από τους παλιότερους - να ξεχάσει το πανέμορφο μουσικό σήμα με τη δική του υπογραφή από την κοσμαγάπητη τηλεοπτική σειρά «Το Λούνα Παρκ» του Γιάννη Δαλιανίδη που ξεκίνησε να προβάλλεται το 1974 από το τότε ΕΙΡΤ ή ακόμη και την πλούσια μουσική επένδυση της πιο πρόσφατης τηλεοπτικής σειράς «Τα παιδιά της Νιόβης» (2004) του Κώστα Κουτσομύτη από το κανάλι της ΝΕΤ (ΕΡΤ2);

Το 1993 λοιπόν από τη δισκογραφική εταιρεία BMG υπό την ετικέτα Ariola εκδόθηκε ένα άλμπουμ με τίτλο TV Special αφιερωμένο στη μουσική του Μίμη Πλέσσα για τη μικρή οθόνη. Το άλμπουμ περιλαμβάνει μόνο τραγούδια που ανθολογήθηκαν από τρεις παραγωγές του ΑΝΤ1 που προβλήθηκαν κατά το διάστημα 1991-1993. Πρόκειται για τις δραματικές σειρές: «Φάκελος Αμαζών» (1991) σε σκηνοθεσία Μανούσου Μανουσάκη και σενάριο της Σώτιας Τσώτου, «Ιστορία αγάπης» (1993) σε σκηνοθεσία του Σπύρου Καπώνη και «Έρωτας χωρίς παρουσία» (1993) σε σκηνοθεσία Τάκη Αντωνόπουλου. Επιπλέον η έκδοση περιλαμβάνει και τραγούδια από τη βιντεοταινία «Αντίστροφη πορεία» παραγωγής 1987 σε σκηνοθεσία Μανούσου Μανουσάκη με πρωταγωνιστές τους Αλέκο Αλεξανδράκη και Ζωή Λάσκαρη.

Το υλικό του δίσκου αποτελείται από πρωτότυπα, αλλά και κλασικά τραγούδια του συνθέτη από τη δεκαετία του '60 διασκευασμένα και εκτελεσμένα από νεότερους ερμηνευτές. Τους στίχους υπογράφουν η Λουκίλα Καρρέρ, η Σώτια Τσώτου, ο Μίμης Πλέσσας, η Σοφία Φίλντιση, αλλά και ο Άκος Δασκαλόπουλος, ο Λευτέρης Παπαδόπουλος και ο Κώστας Κινδύνης. Ερμηνευτές είναι δύο στενοί συνεργάτες του συνθέτη εκείνη την περίοδο, ο Γιάννης Κούτρας, με τον οποίο ο Πλέσσας είχε κάνει την προηγούμενη χρονιά το άλμπουμ Ξαφνικά, και η Κλεοπάτρα, την οποία ο συνθέτης είχε πρωτοπαρουσιάσει στην ελληνική δισκογραφία το 1983 με το άλμπουμ Τα τραγούδια της μοναξιάς. Ένα τραγούδι επίσης ερμηνεύει η Μαριάννα Ευστρατίου, την οποία πρωτογνωρίσαμε μέσα από την ομάδα ερμηνευτών της Πορνογραφίας (1982) του Μάνου Χατζιδάκι.

Τα τραγούδια, καινούργια και παλιότερα, αποδίδονται με ανάλαφρη φρεσκάδα και τζαζ αποχρώσεις μέσα από την προσεγμένη οργανική σύνθεση της ορχήστρας, η οποία περιλαμβάνει πλήκτρα (Δημήτρης Πλαγιάννης), κιθάρα (Χρήστος Λαγός), κρουστά (Αντώνης Πλέσσας), μπάσο (Σπύρος Χατζηγιάγκος), φλάουτο και σαξόφωνο (Δημήτρης Χουντής) και φυσικά τον συνθέτη που διευθύνει από το πιάνο του.

Μίμης Πλέσσας: Film noir (2009)

Ολοκληρώνουμε σήμερα την παρουσίαση της σειράς «Μουσική και τραγούδια για τον κινηματογράφο» της Legend που περιλαμβάνει επτά συνολικά διπλές ψηφιακές εκδόσεις με θεματική ταξινόμηση καλύπτοντας πολύ αντιπροσωπευτικά την τεράστια σε όγκο (και ποιότητα) μουσική του Μίμη Πλέσσα για τη μεγάλη οθόνη, έστω κι αν σε πολλές περιπτώσεις το υλικό από κάθε ταινία δεν είναι πλήρες, αλλά περιορισμένο σε μια μορφή ανθολογίας. 

Το έβδομο λοιπόν διπλό κινηματογραφικό άλμπουμ του Μίμη Πλέσσα από αυτή τη σειρά είναι αφιερωμένο σ' ένα πολύ χαρακτηριστικό είδος κινηματογράφου που άνθισε στο κλασικό Χόλιγουντ κατά τις δεκαετίες του '40 και '50 και διακρίνεται από έναν πολύ ιδιαίτερο τρόπο ανάπτυξης της σεναριακής πλοκής με ειδικούς φωτισμούς και γωνίες λήψεις της κάμερας, έντονες φωτοσκιάσεις, περίπλοκες αστυνομικές περιπέτειες, αμοραλιστές ήρωες και μια μοιραία γυναίκα που κατευθύνει τα βήματα του πρωταγωιστή. Ο ελληνικός κινηματογράφος έκανε κάποιες δειλές απόπειρες να μιμηθεί το αμερικανικό πρότυπο, χωρίς ωστόσο αξιόλογα αποτελέσματα. Πάντως υπάρχουν κάμποσες ελληνικές ταινίες που με κάπως χαλαρότερα κριτήρια θα μπορούσαν να ενταχθούν στο συγκεκριμένο είδος. Κάτι τέτοιο προσπαθεί να αναδείξει και η συγκεκριμένη έκδοση, όπου και πάλι ο Μίμης Πλέσσας δίνει το παρών του υπογράφοντας μάλιστα μερικά από τα πιο εντυπωσιακά soundtrack της μυθικής του καριέρας. Η έκδοση περιλαμβάνει υλικό από έξι ταινίες της περιόδου 1960-1971 με τον Γιάννη Μαρή να υπογράφει το σενάριο της σημαντικότερης από αυτές («Έγκλημα στα παρασκήνια») και τον Νίκο Φώσκολο να οδηγεί το είδος σε οριακό σημείο με τις σεναριακές του ακρότητες. Οι ταινίες είναι οι εξής:

• «Πυρετός στην άσφαλτο»: Παραγωγή της Finos Film γυρισμένη το 1967 σε σκηνοθεσία Ντίνου Δημόπουλου και σενάριο του Νίκου Φώσκολου. Πρωταγωνιστούν: Γιώργος Φούντας, Τζένη Ρουσσέα, Φαίδων γεωργίτσης, Νόρα Βαλσάμη και Σπύρος Καλογήρου. Το soundtrack περιλαμβάνει εννέα οργανικά θέματα.
• «Ορατότης μηδέν»: Παραγωγή του 1969 και πάλι από τη Finos Film, η εμπορικότερη ταινία αυτής της κατηγορίας με 640.720 εισιτήρια στην πρώτη της προβολή που την κατέταξαν στη 2η θέση της χρονιάς (πίσω φυσικά από την ακαταμάχητη Αλίκη). Η ταινία έχει την απόλυτη σφραγίδα του Νίκου Φώσκολου (σενάριο και σκηνοθεσία). Πρωταγωνιστούν: Νίκος Κούρκουλος, Μαίρη Χρονοπούλου, Μάνος Κατράκης, Σπύρος Καλογήρου, Νίκος Γαλανός, Άγγελος Αντωνόπουλος, Ζώρας Τσάπελης και Γιάννης Αργύρης. Δώδεκα μουσικά θέματα ανθολογούνται από την ταινία. Ανάμεσά τους και το κλασικό ζεϊμπέκικο «Βρέχει φωτιά στη στράτα μου» σε στίχους Λευτέρη Παπαδόπουλου και εμβληματική ερμηνεία από τον Στράτο Διονυσίου.
• «Έγκλημα στα παρασκήνια»: Πολύ αξιόλογη αστυνομική περιπέτεια του 1960 που πιθανότατα είναι η μόνη πραγματική ελληνική «noir» ταινία με το καλογραμμένο σενάριο του Γιάννη Μαρή και την επιδέξια σκηνοθεσία του Ντίνου Κατσουρίδη. Στους κεντρικούς ρόλους έχουμε τον Αλέκο Αλεξανδράκη, τη Μάρω Κοντού, τον Τίτο Βανδή, την Αλίκη Γεωργούλη, τη Ζορζ Σαρή, τον Δήμο Σταρένιο και τη Σαπφώ Νοταρά. Το πλούσιο soundtrack του Πλέσσα απλώνεται σε 14 ατμοσφαιρικά οργανικά θέματα, αν και παραλείπονται κάποια τραγούδια που ακούγονται στην ταινία.
• «Κατάχρηση εξουσίας»: Παραγωγή του 1971 από τη Finos Film, άλλη μια δουλειά του Νίκου Φώσκολου στο σενάριο, ενώ τη σκηνοθεσία υπογράφει ο Σταύρος Τσιώλης. Παίζουν: Νίκος Κούρκουλος, Μπέττυ Λιβανού, Μάνος Κατράκης, Σπύρος καλογήρου, Γιάννης Αργύρης, Ανδρέας Φιλιππίδης και Σπύρος Κωνσταντόπουλος. Κι αυτή η ταινία γνώρισε μεγάλη εμπορική επιτυχία και κατετάγη στην 3η θέση της χρονιάς. Η μουσική της επένδυση περιλαμβάνει 15 οργανικά θέματα.
• «Εφιάλτης»: Παραγωγή του 1961, η πρώτη σκηνοθετική δουλειά του Ερρίκου Ανδρέου σε μια προσπάθεια να υποδυθεί το ρόλο του ...Χίτσκοκ! Πρωταγωνιστούν: Μιχάλης Νικολινάκος, Βούλα Χαριλάου, Θανάσης Μυλωνάς, Σταύρος Ξενίδης και Δημήτρης Νικολαΐδης. Η καλοστημένη «noir» ατμόσφαιρα της ταινίας δίνει την ευκαιρία στον Πλέσσα να ξεδιπλώσει το ταλέντο του στη τζαζ μουσική και να συνθέσει ένα θαυμάσιο οργανικό soundtrack.
• «11.43! Αντίο»: Παραγωγή του 1969 σε σκηνοθεσία Φίλιππου Φυλακτού με τους Χρήστο Πάρλα, Λένα Κοψίνη, Βέτα Προέδρου, Ρένα Βενιέρη, Χρήστο Ζορμπά και Αλέκο Ουδινότη. Η ταινία παίχτηκε και με τον μελό τίτλο «Τρικυμία μιας καρδιάς». Παρά τη φιλότιμη προσπάθεια του σεναρίου που εμπλέκει πυρηνικούς επιστήμονες και πράκτορες σε σκοτεινές συνωμοσίες και δολοπλοκίες με την παρουσία φυσικά της απαραίτητης femme fatale, η ταινία υπήρξε παταγώδης αποτυχία και κατετάγη στην 100η θέση σε σύνολο 108 παραγωγών της χρονιάς κόβοντας μόλις 10.092 εισιτήρια. Το καλύτερο στοιχείο της ταινίας είναι η μουσική της συνοδεία αποτελούμενη από ένδεκα οργανικά θέματα (παραλείπονται ωστόσο τα τραγούδια).

Μίμης Πλέσσας: Μουσική για τις ιστορικές περιπέτειες (2009)

Στο δεύτερο μισό της δεκαετίας του '60 και στο ξεκίνημα της επόμενης, χοντρικά στα χρόνια του χουντικού καθεστώτος, ο ελληνικός κινηματογράφος περνάει σταδιακά σε μια ύφεση σε επίπεδο ποιοτικό, αν και εμπορικά παρουσιάζει συνεχή άνοδο με αποκορύφωμα το 1970, όταν η πολεμική περιπέτεια του Νίκου Φώσκολου «Υπολοχαγός Νατάσσα» με πρωταγωνίστρια την Αλίκη Βουγιουκλάκη θα σημειώσει ένα ρεκόρ εισιτηρίων (751.117) που θα μείνει ακατάρριπτο για δεκαετίες. Είναι η εποχή που η Finos Film βάζει στο οπλοστάσιό της εκ νέου την ακαταμάχητη γοητεία της Αλίκης, ενώ παράλληλα επιδίδεται και σε έγχρωμες υπερπαραγωγές με θεματολογία ιστορικού περιεχομένου. 

Φυσικά ο Μίμης Πλέσσας ήταν πάντα παρών και δεν είχε καμία δυσκολία να προσαρμόσει το μουσικό του ύφος στις ανάγκες τέτοιων επικών παραγωγών. Από τη σειρά λοιπόν της Legend «Μουσική και τραγούδια για τον κινηματογράφο» έχουμε άλλο ένα διπλό ψηφιακό άλμπουμ με ειδικότερο τίτλο Μουσική για τις ιστορικές περιπέτειες που περιλαμβάνει τη μουσική (και τα τραγούδια) που έγραψε ο Μίμης Πλέσσας για τέσσερις ταινίες ιστορικού και επικού περιεχομένου κι άλλη μία κοινωνικής θεματολογίας, η οποία μάλλον μοιάζει αταίριαστη για τη συγκεκριμένη έκδοση. Πρόκειται γαι τις ταινίες:

• «Αστραπόγιαννος»: Παραγωγή του 1970 σε σκηνοθεσία του Νίκου Τζήμα. Το θέμα της βασίστηκε στο επικό ποίημα του Αριστετέλη Βαλαωρίτη που αναφέρεται στη δράση του ομώνυμου αρματολού στα χρόνια της Τουρκοκρατίας. Παίζουν: Νίκος Κούρκουλος, Νίκη Τριανταφυλλίδη, Γιάννης Αργύρης, Σπύρος Καλογήρου, Ελένη Ζαφειρίου και Λαυρέντης Διανέλλος. Ο Πλέσσας έγραψε ένα πλούσιο soundtrack με 15 θέματα που περιλαμβάνουν και πέντε τραγούδια βασισμένα σε στίχους του ποιητή Τάσου Λειβαδίτη και του συνθέτη. Τα ερμηνεύουν ο Μιχάλης Βιολάρης και η Καίτη Αμπάβη.
• «Το χώμα βάφτηκε κόκκινο»: Επική παραγωγή του 1966 σε σκηνοθεσία του Βασίλη Γεωργιάδη και σενάριο του Νίκου Φώσκολου. Η ταινία μάλιστα ήταν υποψήφια για το ξενόγλωσσο όσκαρ εκείνης της χρονιάς. Πρωταγωνιστούν: Νίκος Κούρκουλος, Μάνος Κατράκης, Νότης Πεγιάλης, Γιάννης Βόγλης, Μαίρη Χρονοπούλου, Φαίδων γεωργίτσης και Άγγελος Αντωνόπουλος. Από τα 18 μουσικά θέματα της ταινίας τα δύο είναι τραγούδια σε στίχους του συνθέτη και του Νίκου Φώσκολου ερμηνευμένα από τον Νίκο Κούρκουλο και χορωδία.
• «Οι σφαίρες δε γυρίζουν πίσω»: Παραγωγή του 1967 σε σενάριο του Νίκου Φώσκολου, ο οποίος εδώ υπογράφει και την πρώτη του σκηνοθεσία. Παίζουν: Κώστας Καζάκος, Μέμα Σταθοπούλου, Άγγελος Αντωνόπουλος, Μπέττυ Αρβανίτη και Σπύρος Καλογήρου. Το πλουσιότατο soundtrack του Πλέσσα απλώνεται σε 21 οργανικά θέματα.
• «Η κόρη του ήλιου»: Ταινία εποχής γυρισμένη το 1971 σε σκηνοθεσία του Ντίνου Δημόπουλου, η πρώτη από τις δύο ταινίες της έκδοσης με πρωταγωνίστρια την Αλίκη Βουγιουκλάκη. Εδώ συμπρωταγωνιστούν: Κώστας Καρράς, Νόνικα Γαληνέα, Νίκος Γαλανός, Σπύρος Καλογήρου, Παντελής Ζερβός, Λαυρέντςη Διανέλλος και Νότης Περγιάλης. Έξι μουσικά θέματα έχουν ανθολογηθεί από τη μουσική της ταινίας. Ανάμεσά τους και το δημώδες τραγούδι «Πέρα στους πέρα κάμπους» σε στίχους του Ντίνου Δημόπουλου που ερμηνεύει η Αλίκη με χορωδιακή συνοεδεία.
• «Η Μαρία της σιωπής»: Δραματική κοινωνική ταινία του 1971 σε σκηνοθεσία του Γιάννη Δαλιανίδη και πρωταγωνιστές τους Αλίκη Βουγιουκλάκη, Αλέκο Αλεξανδράκη, Σπύρο Καλογήρου, Παντελή Ζερβό, Λαυρέντη Διανέλλο, Σπύρο Κωνσταντόπουλο και Καίτη Λαμπροπούλου. Η ταινία βασίστηκε στην παλιά αμερικανική ταινία «Johnny Belinda» (1948) του Jean Negulesco. Το σύντομο soundtrack της ταινίας περιλαμβάνει πέντε οργανικά θέματα.