Gustav Mahler: Συμφωνία αρ. 1 «Ο Τιτάν» (Rafael Kubelik)

Συνεχίζοντας με τον μεγάλο Αυστριακό συνθέτη Gustav Mahler (1960-1911) θα ήθελα να σταθώ στις δυο αγαπημένες μου από τις εννέα συνολικά ολοκληρωμένες Συμφωνίες που μας κληροδότησε, την πρώτη και την πέμπτη. 

Η Συμφωνία αρ.1 λοιπόν του Μάλερ, γνωστή και με το προσωνύμιο «Ο Τιτάν» (από το ομώνυμο μυθιστόρημα του Γερμανού συγγραφέα Johann Paul Friedrich Richter), άρχισε να γράφεται στο Κάσσελ (Έσση) της Γερμανίας το 1884 και ολοκληρώθηκε στη Λειψία το 1888, ενώ η πρώτη επίσημη παρουσίαση έγινε τον επόμενο χρόνο στη Βουδαπέστη, αν και δέκα χρόνια αργότερα ο συνθέτης προχώρησε σε αναθεώρηση της αρχικής ενορχήστρωσης αφαιρώντας το δεύτερο από τα πέντε αρχικά μέρη του έργου που έφερε τον τίτλο «Blumine» (Άνθιση), για να καταλήξει στην τελική μορφή των τεσσάρων μερών που επισημαίνονται με αναλυτικούς τίτλους στη γερμανική γλώσσα ως εξής: i. Langsam. Schleppend (αργή εισαγωγή που εικονίζει το ξύπνημα της φύσης με τον ερχομό της αυγής), ii. Kräftig bewegt (ένα ζωηρό μέρος σε ύφος παραδοσιακού αυστριακού χορού), iii. Feierlich und gemessen, ohne zu schleppen (ένα μελαγχολικό εμβατήριο βασισμένο σε μια δημοφιλή παιδική μελωδία), iv. Stürmisch bewegt (ένα θυελλώδες κι εκρηκτικό φινάλε που συγκρούεται μετωπικά με τη μελαγχολική διάθεση του υπόλοιπου έργου καταλήγοντας σε έναν θριαμβευτικό επίλογο).

Το έργο ανήκει στην κατηγορία της προγραμματικής μουσικής, αν και το αφηγηματικό του πλαίσιο δεν αφορά τον αισθητό κόσμο, αλλά τον έντονο ψυχικό παρορμητισμό του συνθέτη που διατρέχει μια ευρεία κλίμακα συναισθημάτων, από την τραγωδία ως την ειρωνεία, τον κυνισμό και τον αυτοχλευασμό. Μέρος της μελωδικής βάσης του έργου αντλείται από τον μεγάλο κύκλο «Τραγούδια ενός οδοιπόρου» (Lieder eines fahrenden Gesellen) εγκαινιάζοντας έτσι μια προσφιλή τακτική του συνθέτη με συχνές αυτοαναφορές σε άλλες συνθέσεις του.

Μία από τις αρτιότερες δισκογραφικές καταγραφές του έργου είναι αυτή που εκδόθηκε το 1968 από τη μεγάλη γερμανική εταιρεία Deutche Grammophon με τον σπουδαίο Τσέχο αρχιμουσικό Rafael Kubelik να διευθύνει τη Συμφωνική Ορχήστρα της Βαυαρικής Ραδιοφωνίας, της οποίας διετέλεσε διευθυντής σχεδόν για μια εικοσαετία (1961-1978). Η ηχογράφηση πραγματοποιήθηκε τον Οκτώβριο του 1967 στην αίθουσα Herkules-Saal του Μονάχου και αποτελεί μέρος της ολοκληρωμένης εγγραφής όλων των Συμφωνιών του Μάλερ που εκδόθηκε το 1971.

© CD | Deutche Grammophon | 1968 | Πηγή: d58