Πέτρος Γαϊτάνος: Ώρα ενάτη (1995)

Ο ερμηνευτής που έχει ταυτίσει σχεδόν αποκλειστικά την καριέρα του με την εκκλησιαστική μουσική είναι αναμφισβήτητα ο Πέτρος Γαϊτάνος (γενν. 1967), ο οποίος άλλωστε έχει κάνει και εξειδικευμένες σπουδές πάνω στη βυζαντινή μουσική με δάσκαλό του κυρίως τον σημαντικό ιεροψάλτη και συνθέτη Μανώλη Χατζημάρκο. Αν και στη δισκογραφία μπήκε με έναν απλό κύκλο τραγουδιών (Το δίλημμα, 1990) του Σταμάτη Σπανουδάκη και κατά καιρούς μας έδωσε κι άλλα δείγματα των ερμηνευτικών του ικανοτήτων στο πεδίο αυτό, όπως η Πολιτεία Δ' (1996) του Μίκη Θεοδωράκη, το κύριο σώμα της δισκογραφικής του διαδρομής έχει κινηθεί στο χώρο της εκκλησιαστικής μουσικής. Ξεκίνησε με το άλμπουμ Ώρα ενάτη (1995) κι ακολούθησαν οι δίσκοι: Τα θεία Πάθη (1997), Φως εκ φωτός (1998), Πηγή της ζωής (2000), Πεντηκοστάριον (2003), Ωδές αρχαγγέλων (2008), Άγιες Γραφές (2012), Άγιος Παΐσιος ο Αγιορείτης (2015), Η ακολουθία των Χαιρετισμών της Παναγίας (2016), Διδαχές και Ύμνοι της Ορθοδοξίας (2017), Ημέραι τρεις (2018), καθώς και η συγκεντρωτική έκδοση Ψάλλω τω Θεώ μου έως υπάρχω (1999).

Η αρχή λοιπόν έγινε το 1995 με το άλμπουμ Ώρα ενάτη που περιλαμβάνει εκκλησιαστικούς βυζαντινούς ύμνους της Μεγάλης Εβδομάδας με επίκεντρο τη Μεγάλη Παρασκευή, ημέρα σταύρωσης του Χριστού. Αυτό άλλωστε υπαινίσσεται και ο τίτλος του δίσκου που αναφέρεται στην "ενάτη ώρα" του χριστιανικού "ωρολογίου", την ώρα που σταυρώθηκε ο Χριστός, τη στιγμή που συνοδεύεται με την ευχή: "Ὁ ἐν τῇ ἐνάτῃ ὥρᾳ δι' ἡμᾶς, σαρκί τοῦ θανάτου γευσάμενος, νέκρωσον τῆς σαρκός ἡμῶν τό φρόνημα, Χριστέ ὁ Θεός, καί σῶσον ἡμᾶς".

Το υλικό του δίσκου πάντως απλώνεται σε όλη τη Μεγάλη Εβδομάδα και περιλαμβάνει μερικούς από τους πιο αγαπημένους ύμνους των ημερών, είτε στην αυθεντική τους μορφή, είτε με την κατάλληλη διασκευή τους από τον Μανώλη Χατζημάρκο, όπως: "Ιδού ο Νυμφίος", "Σήμερον κρεμάται", "Η ζωή εν τάφω", "Άξιον εστί", "Αι γενεαί πάσαι", "Χριστός ανέστη". Τον ερμηνευτή συνοδεύει η δεκαμελής ανδρική Χορωδία του Γεωργίου Ναούμ, ενώ ιερά κείμενα διαβάζει ο ηθοποιός Νικήτας Τσακίρογλου.

Οίμοι, Φως του Κόσμου: Ύμνοι Μεγάλης Εβδομάδος (2003)

Ιδού ένας ακόμη ενδιαφέρων δίσκος με υλικό που αναφέρεται στην εβδομάδα των Παθών του Χριστού. Εκδόθηκε το 2003 από τη δισκογραφική εταιρεία Protasis με την επιμέλεια μάλιστα του γνωστού παλιότερου ραδιοφωνικού παραγωγού - και εσχάτως αμφιλεγόμενου πολιτικού - Γρηγόρη Ψαριανού. Τίτλος της έκδοσης: Οίμοι, Φως του Κόσμου. Ο αξιόλογος ερμηνευτής Θανάσης Μωραΐτης και ο πρωτοψάλτης Σπύρος Παυλάκης ψάλλουν  Εκκλησιαστικούς Ύμνους των Παθών της Μεγάλης Εβδομάδας διανθισμένους με νεότερα ποιήματα, αλλά και ψαλμούς από την Παλαιά Διαθήκη.

Ο Θανάσης Μωραΐτης είναι ένας πολύ ιδιαίτερος ερμηνευτής που χτίζει μεθοδικά και διακριτικά μια πολύ ενδιαφέρουσα καριέρα είτε στο πεδίο της "έντεχνης" τραγουδοποιίας - με σημαντικές ήδη από τη δεκαετία του '80 συνεργασίες με τον Μίκη Θεοδωράκη (Διόνυσος, Τα πρόσωπα του ήλιου, Μνήμη της πέτρας) και αργότερα με τον Μάνο Χατζιδάκι - είτε στο χώρο του παραδοσιακού τραγουδιού (Αρβανίτικα τραγούδια, 1988).

Στο δίσκο επίσης συνεργάζεται και η εκλεκτή ηθοποιός Λυδία Κονιόρδου ψάλλοντας, αλλά και διαβάζοντας ιερά κείμενα ("Ιερός λόγος"), όπως δύο Ψαλμούς του Δαβίδ, Ύμνους του Ρωμανού του Μελωδού και το "Ποίημα Κασσιανής Μοναχής" του Γιώργου Χειμωνά. Η ηθοποιός έχει τη δική της δισκογραφική ιστορία με αρκετές κατά καιρούς συνεργασίες με συνθέτες, όπως ο Δημήτρης Παπαδημητρίου, ο Χρήστος Λεοντής, ο Διονύσης Τσακνής, αλλά και η Μαρία Φαραντούρη (Μύθοι γυναικών).

Το εξώφυλλο του δίσκου κοσμείται από τον πίνακα "Η άκρα ταπείνωση" του Αλέξη Βερούκα και σχεδιάστηκε ειδικά για τη συγκεκριμένη έκδοση. Η ηχογράφηση του υλικού προέρχεται από συναυλία στο Ναό Αγίου Νικολάου στο Χαλάνδρι που διοργανώθηκε από το Αετοπούλειο Πολιτιστικό Κέντρο στις 2 Απριλίου 1999, ενώ η συμμετοχή της Λυδίας Κονιόρδου προστέθηκε από μεταγενέστερη ηχογράφηση του 2003. Ο δίσκος είναι αφιερωμένος στη μνήμη του πρωτοψάλτη Σπύρου Περιστέρη.

Η Έλλη Λαμπέτη διαβάζει τα Κατά Ματθαίον Πάθη (1983)

Η μεγάλη Ελληνίδα ηθοποιός Έλλη Λαμπέτη (1926-1983) - πραγματικό όνομα Έλλη Λούκου - άφησε ισχυρό το στίγμα της στο ελληνικό θέατρο, αλλά και στον κινηματογράφο. Στη θεατρική σκηνή πρωτοεμφανίστηκε το 1942, για να ακολουθήσουν λαμπρές συνεργασίες με το Θέατρο Τέχνης του Καρόλου Κουν και το Εθνικό Θέατρο, ενώ από τις αρχές της δεκαετίας του '60 είχε συστήσει το δικό της θίασο. Κατά το διάστημα 1950-1952 ήταν παντρεμένη με τον σημαντικό θεατράνθρωπο Μάριο Πλωρίτη, ενώ από το 1953 και ως το τέλος της ίδιας δεκαετίας συνδέθηκε στενά η ζωή και το έργο της με τον Δημήτρη Χορν, με τον οποίο μάλιστα βρέθηκαν να πρωταγωνιστούν και σε μερικές αξιόλογες κινηματογραφικές ταινίες της εποχής σκηνοθετημένες από τον Μιχάλη Κακογιάννη ή τον Γιώργο Τζαβέλλα ("Κυριακάτικο ξύπνημα", "Το κορίτσι με τα μαύρα", "Η κάλπικη λίρα"). Η τελευταία παράσταση της σύντομης ζωής της ανέβηκε κατά τη σεζόν 1981-1982 με το εμβληματικό έργο του Μαρκ Μέντοφ "Σάρα, το παιδί ενός κατώτερου Θεού" σε σκηνοθεσία Παντελή Βούλγαρη, όπου συμπρωταγωνστούσε με τον Λευτέρη Βογιατζή.

Η Έλλη Λαμπέτη έχει και μια μικρή δισκογραφική παρουσία κυρίως ως αφηγήτρια εκλεκτών κειμένων. Πρώτη δισκογραφική της κατάθεση πάντως ήταν το υλικό της μουσικής παράστασης Η γλυκιά Ίρμα με μουσική του Γιάννη Σπανού που κυκλοφόρησε σε δίσκο το 1972. Τη χρονιά του θανάτου της (1983) εκδόθηκαν δύο δισκογραφικές δουλειές, μία με απαγγελίες ποιημάτων του Κ.Π. Καβάφη κι άλλη μία με αποσπάσματα από το κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο, αμφότερες από τη Lyra, όπου μάλιστα την επόμενη χρονιά εκδόθηκε και το διπλό άλμπουμ Μονόπρακτα (απόσπάσματα από διάφορες θεατρικές της παραστάσεις). Το 2006 το λογοτεχνικό περιοδικό Η Λέξη εξέδωσε τον ψηφιακό δίσκο Η Έλλη Λαμπέτη διαβάζει Οδυσσέα Ελύτη, ενώ το 2008 η Lyra εξέδωσε την τετραπλή συγκεντρωτική κασετίνα Έλλη Λαμπέτη με το σύνολο των αρχειακών της ηχογραφήσεων με τη φωνή της κορυφαίας ηθοποιού.

Το 1983 λοιπόν, λίγο καιρό μετά το θάνατο της ηθοποιού, η Lyra έθεσε στην κυκλοφορία το άλμπουμ Η Έλλη Λαμπέτη διαβάζει τα Κατά Ματθαίον Πάθη, όπου περιλαμβάνονται αποσπάσματα από το Ευαγγέλιο του Ματθαίου που θεωρείται το εγκυρότερο όλων, ένα ιερό κείμενο που έχει εμπνεύσει σημαντικά νεότερα έργα, όπως το περιώνυμο ορατόριο του J. S. Bach (1727), αλλά και την ομώνυμη ταινία του Pier Paolo Pasolini (1964). Το υλικό του δίσκου αποτελεί μια σύνοψη από μια ιστορική σειρά έξι δεκαπεντάλεπτων εκπομπών που προβλήθηκαν το 1979 από την τότε ΥΕΝΕΔ, σε σκηνοθεσία πάλι του Παντελή Βούλγαρη, με την αξέχαστη ηθοποιό να διαβάζει αποσπάσματα από το Κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο, καθώς και Ύμνους και Εγκώμια της Μεγάλης Εβδομάδας.

Γιώτα Βέη: Ύμνοι της Μεγάλης Εβδομάδας (2008)

Η Γιώτα Βέη (γενν. 1942) μαζί με την Ξανθίππη Καραθανάση συγκροτούν το σημαντικότερο δίδυμο Ελληνίδων ερμηνευτριών του παραδοσιακού μας τραγουδιού από τη νεότερη γενιά που ξεπήδησε κατά τη δεκαετία του '70 και παραμένει ακόμη ενεργή. Όπως γίνεται συνήθως, και η Βέη μυήθηκε στο δημοτικό τραγούδι από το οικογενειακό της περιβάλλον και τα τοπικά πανηγύρια της Ρούμελης (Λαμία), απ' όπου είναι η καταγωγή της. 

Στο χώρο του επαγγελματικού τραγουδιού εμφανίστηκε στα τέλη της δεκαετίας του '70, όταν το 1978 είχε μια πολύ ενδιαφέρουσα συνεργασία με το Τρίτο Πρόγραμμα του Μάνου Χατζιδάκι, για να ακολουθήσουν πολλές συμμετοχές της σε διεθνή φεστιβάλ και αμέτρητες άλλες εκδηλώσεις. Από το 1982 ξεκίνησε τη δισκογραφική της δραστηριότητα με πολυάριθμες ως τώρα ηχογραφήσεις, μερικές μάλιστα σε διεθνή διανομή, όπως το άλμπουμ Voyage Musical Grece (1995) για τη γαλλική δισκογραφική εταιρεία Auvidis, όπου ηχογραφούσε επί χρόνια και η σπουδαία Angelique Ionatos. 

Έχοντας πίσω της ήδη μια ενδιαφέρουσα συνεργασία με τον σημαντικό μουσικό Μιχάλη Νικολούδη που απέφερε το άλμπουμ Gaia (1998), η Γιώτα Βέη συνεργάστηκε εκ νέου μαζί του δέκα χρόνια αργότερα για την ηχογράφηση του άλμπουμ Ύμνοι της Μεγάλης Εβδομάδας (2008) που περιλαμβάνει ένα απάνθισμα γνωστών εκκλησιαστικών ύμνων για την εβδομάδα των Παθών του Χριστού που καταλήγει σε μια σειρά αναστάσιμων ύμνων για την Κυριακή του Πάσχα. Ευαίσθητη και κατανυκτική ερμηνεία με λιτή οργανική συνοδεία που αποτελούν το κανονάκι του Μάνου Κουτσαγγελίδη, το μαντολίνο και η μάντολα του Μιχάλη Νικολούδη και τα πλήκτρα της κόρης του Τάνιας Νικολούδη.

Χρόνης Αηδονίδης: Επικράνθη (2006)

Ο Χρόνης Αηδονίδης (1928-2023) γεννήθηκε στην Καρωτή, ένα χωριό κοντά στο Διδυμότειχο. Ήταν γιος ιερέα κι αυτό συνέβαλε αποφασιστικά στην έφεσή του για τη βυζαντινή και παραδοσιακή μουσική. Από μικρό παιδί άρχισε να μυείται στα μουσικά αυτά ακούσματα, πρώτα από τη μητέρα του και τους ντόπιους μουσικούς από τα παραδοσιακά πανηγύρια του τόπου του, ενώ αργότερα σπούδασε πιο συστηματικά βυζαντινή μουσική με τον πρωτοψάλτη Μιχάλη Κεφαλοκόπτη. Το 1950 εγκαταστάθηκε στην Αθήνα και ολοκλήρωσε τις σπουδές του στο Ελληνικό Ωδείο με δάσκαλο τον Θεόδωρο Χατζηθεοδώρου, ενώ στη συνέχεια θα ξεκινήσει τη μεγάλη θητεία του στο παραδοσιακό τραγούδι με αμέτρητες ηχογραφήσεις θρακιώτικων (κυρίως) τραγουδιών, αλλά και πολυδιάσταση δραστηριότητα ως μέλος ή επικεφαλής χορωδιακών σχημάτων, όπως αυτό του Σίμωνα Καρά, αλλά και ως παραγωγός ραδιοφωνικών εκπομπών επί σειρά ετών, παράλληλα με συνεχείς ζωντανές εμφανίσεις σε συναυλίες ή κάθε είδους άλλες δημόσιες εκδηλώσεις. Το 1990 η συνεργασία του με τον Γιώργο Νταλάρα στο δίσκο «Τ’ Αηδόνια της Ανατολής» με τη σύμπραξη του Ross Daly θα του χαρίσει ευρεία δημοτικότητα, την οποία θα αξιοποιήσει για την προβολή της θρακιώτικης μουσικής με αποκορύφωμα τη σπουδαία έκδοση του διπλού ψηφιακού άλμπουμ Τραγούδια και σκοποί της Θράκης (1994) από τις Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης.

Με τη νεότερη ερμηνεύτρια του παραδοσιακού μας τραγουδιού Νεκταρία Καραντζή (γενν. 1978 ή 1982), νομικό και διαπρεπή υμνωδό εκκλησιαστικής μουσικής, ο Χρόνης Αηδονίδης πρωτοσυνεργάστηκε το 2004 στο δίσκο Όταν οι δρόμοι συναντιούνται. Δυο χρόνια αργότερα ήρθε η νέα συνεργασία τους στο δίσκο Επικράνθη που περιλαμβάνει συνολικά 40 βυζαντινούς ύμνους αφιερωμένους στη Μεγάλη Εβδομάδα και την Κυριακή του Πάσχα μαζί με έναν λαϊκό θρήνο για τη Μεγάλη Παρασκευή. Ο δίσκος παρουσιάζει την ιερή υμνολογία της Μεγάλης Εβδομάδας με επτά μικρές ενότητες που αντιστοιχούν στις έξι ημέρες των Παθών καταλήγοντας στη λαμπρή Κυριακή του Πάσχα. Όλο το υλικό της έκδοσης είχε παρουσιαστεί νωρίτερα στην ομώνυμη τηλεοπτική σειρά της ΕΤ1 με τον Χρόνη Αηδονίδη, τον Γρηγόρη Βαλτινό και την Κοραλία Καράντη.

Ερμηνείες υπέροχες που αποτυπώνουν ιδανικά την κατανυκτική ατμόσφαιρα της εβδομάδας των Παθών. Στα φωνητικά συμμετέχει επίσης ο Δημήτριος Βερύκιος. Η έκδοση έγινε με δαπάνες της Αποστολικής Διακονίας της Εκκλησίας της Ελλάδας και προσφέρθηκε από κυριακάτικη εφημερίδα το 2006.

Απόστολος Καλδάρας: Αυθεντικές ηχογραφήσεις 1946-1954 (2013)

Από το ελληνικό τμήμα της Vintagemusic, διεθνούς εταιρείας παραγωγής ψηφιακών εκδόσεων μουσικής και εικόνας με υλικό ρετρό, παρμένο από προπολεμικές ή και μεταπολεμικές ηχογραφήσεις, εκδόθηκε το 2013 ένα ευρύ αφιέρωμα στην καθαρώς ρεμπέτικη εργογραφία του μεγάλου συνθέτη Απόστολου Καλδάρα με τον ξενόγλωσσο τίτλο: Eviva Rempetes - Authentic Recordings 1946-1954. Ο τίτλος προέρχεται φυσικά από το κλασικό τραγούδι "Εβίβα ρεμπέτες" που ηχογραφήθηκε το 1948 με πρώτους ερμηνευτές τον Γιάννη Κυριαζή και τη Στέλλα Χασκίλ.

Ο διευκρινιστικός υπότιτλος της έκδοσης επισημαίνει σωστά την περίοδο 1946-1954 που οριοθετεί τη δημιουργική περίοδο δράσης του συνθέτη στο πλαίσιο της όψιμης φάσης του ρεμπέτικου, πριν αυτό αρχίσει να μεταλλάσσεται στο ύφος του κλασικού λαϊκού τραγουδιού ή να μπολιάζεται με το "ελαφρό" τραγούδι και να παίρνει τη μορφή του λεγόμενου "αρχοντορεμπέτικου". Η αρχή έγινε αμέσως μετά τον πόλεμο, όταν το 1946 ο συνθέτης εγκαταστάθηκε μόνιμα στην Αθήνα κι έγραψε το περίφημο χασάπικο "Μάγκας βγήκε για σεργιάνι" μετά από παραγγελία του Τσιτσάνη, ο οποίος μάλιστα το οικειοποιήθηκε προκαλώντας στη συνέχεια μια μακροχρόνια διαμάχη και την οριστική διάρρηξη των σχέσεων μεταξύ των δύο σπουδαίων τρικαλινών δημιουργών. Το 1947 ήρθε η κορυφαία στιγμή του Καλδάρα με το εμβληματικό "Νύχτωσε χωρίς φεγγάρι", γραμμένο κάτω από την ισχυρή επήρεια της εμφύλιας μισαλλοδοξίας, για να ακολουθήσουν δεκάδες άλλα σπουδαία τραγούδια που σφράγισαν εκείνη την εποχή.

Το άλμπουμ περιλαμβάνει όλα τα γνωστά ρεμπέτικα τραγούδια του συνθέτη από αυθεντικές ηχογραφήσεις για τις 78 στροφές της εποχής και μάλιστα με εξαιρετική ψηφιακή επεξεργασία, ώστε να ελαχιστοποιηθούν οι ενοχλητικοί εξωμουσικοί θόρυβοι και τα τραγούδια να ακούγονται ολόφρεσκα και καθαρά. Εδώ λοιπόν θα βρούμε τα υπέροχα: "Μάγκας βγήκε για σεργιάνι", "Εβίβα ρεμπέτες", "Νύχτωσε χωρίς φεγγάρι", Ένα τραγούδι απ' τ' Αλγέρι", "Πάνω σ' ενα βράχο", "Ας με κρίνει η κοινωνία", "Η γυναίκα που ψηφίζει", "Γιατί πονάς και βασανίζεσαι", "Φέρτε μια κούπα με κρασί", "Είπα να σβήσω τα παλιά", "Μια στεναχώρια" και άλλα. Τραγουδούν: Μάρκος Βαμβακάρης, Βασίλης Τσιτσάνης, Μανώλης Χιώτης, Στέλλα Χασκίλ, Στράτος Παγιουμτζής, Πρόδρομος Τσαουσάκης, Γιάννης Κυριαζής, Σούλα Καλφοπούλου, Μαρίκα Νίνου, Ιωάννα Γεωργακοπούλου, Άννα Χρυσάφη, Σωτηρία Μπέλλου, Γιάννης Τατασόπουλος, Αθανάσιος Ευγενικός, Δημήτρης Ρουμελιώτης, Τάκης Μπίνης, Ρένα Στάμου, Ντούο Χάρμα και άλλοι.

Απόστολος Καλδάρας: Αφιέρωμα στον Καλδάρα (1990)

Τον Σεπτέμβριο του 1990, πέντε μήνες μετά το θάνατο του μεγάλου λαϊκού συνθέτη Απόστολου Καλδάρα (1922-1990), κυκλοφόρησε από τη Lyra ένα ακόμη αφιέρωμα στον συνθέτη και μάλιστα με ολοκαίνουργιες επανεκτελέσεις αγαπημένων τραγουδιών του που έγιναν ειδικά για τη συγκεκριμένη έκδοση βάζοντας έτσι το πρώτο λιθαράκι στην ακαταμάχητη υστεροφημία του συνθέτη.

Ο δίσκος είχε αρχικό τίτλο Αφιέρωμα στον Απόστολο Καλδάρα, ο οποίος στην επανέκδοση του 2007 - κατά τα συνηθισμένη (και απολύτως αδικαιολόγητη) τακτική της συγκεκριμένης δισκογραφικής εταιρείας - μετονομάστηκε στο εμπορικότερο Ένα τραγούδι απ' τ' Αλγέρι αξιοποιώντας τη μεγάλη δημοτικότητα του ομότιτλου τραγουδιού. Πάντως η έκδοση είναι πολύ ενδιαφέρουσα και ιδιαίτερα προσεγμένη, ενώ τη μουσική επιμέλεια είχε ο γιος του συνθέτη Κώστας Καλδάρας, ο οποίος μόλις δυο χρόνια νωρίτερα είχε ξεκινήσει την προσωπική του δισκογραφική περιπέτεια με το άλμπουμ Νυχτερινή κυβέρνηση. 

Το υλικό του δίσκου περιλαμβάνει δεκαπέντε κλασικά τραγούδια του Απόστολου Καλδάρα από τη χρυσή δημιουργική του περίοδο των δεκαετιών του '50 και '60 φτάνοντας ως τις αρχές της δεκαετίας του '70. Βασική ερμηνεύτρια του δίσκου είναι η καινούργια ακόμη τότε στο χώρο Ελένη Τσαλιγοπούλου, η οποία ωστόσο είχε πίσω της ήδη δύο προσωπικές δουλειές (Σώπα κι άκουσε, 1987 και Κορίτσι και γυναίκα, 1989), εγκαινιάζοντας μ' αυτό το δίσκο μια αποδοτική συνεργασία στη συνέχεια με τον Κώστα Καλδάρα. Τραγουδούν επίσης ο Ανδρέας Καρακότας, ο Μιχάλης Παπαζήσης που παίζει και μπαγλαμά και ο Χρήστος Μητρέτζης που παίζει και μπουζούκι, ενώ ο Ηρακλής Βαβάτσικας παίζει ακορντεόν.

Απόστολος Καλδάρας: Νύχτωσε χωρίς φεγγάρι (1990)

Τον Μάιο του 1990, ένα μόλις μήνα περίπου μετά το θάνατο του κορυφαίου λαϊκού τραγουδοποιού Απόστολου Καλδάρα, η δισκογραφική εταιρεία Minos-EMI εξέδωσε ένα διπλό αφιερωματικό άλμπουμ με 24 τραγούδια του συνθέτη επικεντρώνοντας αποκλειστικά στην πολύ γόνιμη δεκαετία του '60, την περίοδο που ο δημιουργός ηχογραφούσε σωρηδόν τεράστια σουξέ με τις μεγαλύτερες φωνές του ελληνικού πενταγράμμου, ενώ παράλληλα είχε αρχίσει να κινείται διακριτικά και στις παρυφές του λεγόμενου "έντεχνου" τραγουδιού με πρωτότυπες ενορχηστρώσεις κάνοντας ευρεία χρήση ακουστικών ξύλινων πνευστών οργάνων που έδιναν ένα ξεχωριστό ηχόχρωμα στην ορχήστρα του.

Ο δίσκος έχει τίτλο Νύχτωσε χωρίς φεγγάρι που προφανώς παραπέμπει στο ομώνυμο κλασικό τραγούδι του 1947, το οποίο εδώ ερμηνεύει σε ωραία δεύτερη εκτέλεση η υπέροχη Γιώτα Λύδια από ηχογράφηση του 1965. Η επιλογή των τραγουδιών πάντως είναι επικεντρωμένη σε μάλλον άγνωστα τραγούδια που ηχογράφησε ο συνθέτης κατά το διάστημα 1961-1968 σε δίσκους 45 στροφών. Πέρα από το μεγάλο τραγούδι που προαναφέραμε, τα μόνα ευρέως γνωστά τραγούδια της συλλογής είναι άλλα δύο: "Στ' Αποστόλη το κουτούκι" (1965) με τον Γρηγόρη Μπιθικώτση και "Πετραδάκι πετραδάκι" (1967) με τον Μιχάλη Μενιδιάτη, ένα τραγούδι πάντως που ακούστηκε πολύ και με τη φωνή του Νίκου Ξανθόπουλου. 

Εκτός από τους ερμηνευτές που ήδη αναφέραμε, τραγουδούν επίσης: Στέλιος Καζαντζίδης, Πάνος Γαβαλάς, Πόλυ Πάνου, Μανώλης Αγγελόπουλος, Αντώνης Ρεπάνης, Στράτος Διονυσίου, Θεόδωρος Σιναΐδης, Βίκυ Μοσχολιού και Σταμάτης Κόκοτας. Δυστυχώς κι αυτή η έκδοση στη ψηφιακή της μορφή κυκλοφόρησε με 20 από τα 24 τραγούδια του διπλού βινυλίου, χωρίς λόγο πάντως, αφού στην περικομμένη του μορφή ο δίσκος έχει διάρκεια 64 λεπτά που σημαίνει ότι ασφαλώς χωρούσαν και τα υπόλοιπα τέσσερα.

Απόστολος Καλδάρας: Στον Απόστολο με αγάπη (1991)

Ο Απόστολος Καλδάρας έφυγε από τη ζωή στις 8 Απριλίου 1990 σε ηλικία 68 χρόνων αφήνοντας πίσω του βαριά κληρονομιά με εκατοντάδες υπέροχα λαϊκά τραγούδια από μια μακριά διαδρομή που κράτησε σχεδόν μισό αιώνα (1946-1990). Η δισκογραφική εταιρεία Minos, αναγνωρίζοντας τη μεγάλη προσφορά του και θέλοντας να τιμήσει τη μνήμη του, εξέδωσε με την πρώτη επέτειο του θανάτου του (1991) ένα διπλό άλμπουμ με 30 συνολικά τραγούδια του συνθέτη υπό το γενικό τίτλο Στον Απόστολο με αγάπη.

Πρόκειται για ένα αντιπροσωπευτικό ευρύ ανθολόγημα του έργου του μεγάλου συνθέτη που καλύπτει την περίοδο 1946-1978. Το επιμελήθηκε ο παραγωγός Χάρης Τσακμακτσιάν διαλέγοντας τραγούδια σε πρώτη, αλλά και δεύτερη εκτέλεση. Ειδικά για τις δεύτερες εκτελέσεις λήφθηκε μέριμνα να είναι έγκυρες και προσεγμένες ερμηνείες από σημαντικές φωνές του ελληνικού πενταγράμμου, όπως ο Γιώργος Νταλάρας που ερμηνεύει σε δεύτερη εκτέλεση τέσσερα τραγούδια ("Νύχτωσε χωρίς φεγγάρι", "Γιατί πονάς και βασανίζεσαι", "Εβίβα ρεμπέτες", "Ένα τραγούδι απ' τ' Αλγέρι"), τα οποία αρχικά κυκυκλοφόρησαν το 1969 στις 45 στροφές, για να ενσωματωθούν τελικά στο ολοκληρωμένο άλμπουμ Ο Γιώργος Νταλάρας τραγουδά Απόστολο Καλδάρα (1971).

Από τις υπόλοιπες δεύτερες εκτελέσεις σημειώνω τις εξής: "Μάγκας βγήκε για σεργιάνι", α' ηχογράφηση: 1946. Στην αρχική του μάλιστα έκδοση εμφανίστηκε με το όνομα του Βασίλη Τσιτσάνη και γιαυτό στη συνέχεια, όταν διεκδίκησε την πατρότητά του ο Καλδάρας, οι δυο συνθέτες είχαν μια μακροχρόνια διαμάχη. Εδώ το τραγούδι ακούγεται και στην αυθεντική πρώτη του εκτέλεση με τον Μάρκο Βαμβακάρη και τον Βασίλη Τσιτσάνη, αλλά και σε μια αξιόλογη δεύτερη που κυκλοφόρησε το 1961 με ερμηνευτή τον Γρηγόρη Μπιθικώτση. Επίσης το τραγούδι "Φέρτε μια κούπα με κρασί" (1951) ακούγεται εδώ σε δεύτερη εκτέλεση του 1962 από την Πόλυ Πάνου, το τραγούδι "Θα βρω μουρμούρη μπαγλαμά" (1955) εδώ με τον Πάνο Γαβαλά (1964), το τραγούδι "Γυάλινος κόσμος" (1960) εδώ με τον Στέλιο Καζαντζίδη (1972), το τραγούδι "Μια στεναχώρια" (1954) εδώ σε τρίτη εκτέλεση με τη Χαρούλα Αλεξίου (1971), η οποία επίσης ερμηνεύει και το τραγούδι "Όποια και νάσαι" (1962) σε πολύ νεότερη ηχογράφηση του 1987.

Όλα τα υπόλοιπα τραγούδια ακούγονται στις πρώτες τους εκτελέσεις. Εκτός από τους ερμηνευτές που προαναφέραμε, τραγουδούν επίσης: Γιώτα Λύδια, Μανώλης Αγγελόπουλος, Μιχάλης Μενιδιάτης, Βίκυ Μοσχολιού, Στράτος Διονυσίου και Σταμάτης Κόκοτας. Στην ψηφιακή επανέκδοσή του το διπλό άλμπουμ έγινε μονό, αλλά για το σκοπό αυτό θυσιάστηκαν έξι τραγούδια.