Βάσος Αργυρίδης: Τα τραγούδια της ψυχής μας (2010)

Το 2010, με τη συμπλήρωση πενήντα χρόνων από την ίδρυση της Κυπριακής Δημοκρατίας, ο πολύ δραστήριος πολιτιστικός όμιλος της Κύπρου Διάσταση υπέγραψε την παραγωγή ενός χορωδιακού δίσκου με τίτλο "Τα τραγούδια της ψυχής μας" με υλικό αποκλειστικά Κυπρίων δημιουργών.

Ο δισκος περιλαμβάνει δώδεκα χαρακτηριστικές στιγμές της κυπριακής μουσικής δημιουργίας που αναπτύχθηκε μέσα στο μακρύ αυτό διάστημα από τη δεκαετία του '60 ως την πρώτη δεκαετία του νέου αιώνα. Τραγούδια άλλοτε παραδοσιακής προέλευσης ή γραμμένα πάνω στην ιδιαίτερη κυπριακή ντοπιολαλιά, και άλλοτε "έντεχνου" προσανατολισμού από νεότερους δημιουργούς. Εδώ θα βρούμε ονόματα που έχουν γίνει πασίγνωστα και στον ελλαδικό χώρο, όπου άλλωστε ανέπτυξαν τη μεγάλη τους καριέρα, όπως ο Μιχάλης Βιολάρης, ο Γιώργος Κοτσώνης, ο Μάριος Τόκας και ο Μιχάλης Χριστοδουλίδης. Δίπλα τους και άλλοι δημιουργοί με λιγότερο αναγνωρίσιμη, αλλά πάντα ενδιαφέρουσα παρουσία, όπως ο Σάββας Σάββα και ο Βάσος Αργυρίδης, καθώς και άλλοι πιο αφανείς.

Όλο το επιλεγμένο υλικό, εξ ορισμού βέβαια ετερόκλητο, απέκτησε μιαν ομοιογένεια κυρίως χάρις στη συγκεκριμένη μορφή που έλαβε στην καταγραμμένη αυτή επανεκτέλεση που επιμελήθηκε ο συνθέτης Βάσος Αργυρίδης. Στο φωνητικό μέρος συμμετέχει το μεγάλο χορωδιακό σχήμα Διάσταση αποτελούμενο από σοπράνο, άλτο, τενόρους και μπάσους, ενώ το οργανικό μέρος περιλαμβάνει μαντολίνο, μπουζούκι, κιθάρες, κοντραμπάσο, φλάουτο, βιολοντσέλο, πιάνο και κρουστά. Το αποτέλεσμα ηχεί συναρπαστικό και η ακρόαση του υλικού μας υπενθυμίζει με εμφατικό τρόπο ότι στον μικρό αυτό και μαρτυρικό τόπο η μουσική ήταν πάντα το ολοζώντανο κύτταρο ενός σφύζοντος πολιτιστικού πνεύμονα του ελληνισμού.

Βάσος Αργυρίδης: Η σφαγή του κόκορα (1997)

Ο Βάσος Αργυρίδης είναι ένας αξιόλογος σύγχρονος Κύπριος μουσικός γεννημένος στη Λεμεσό το 1960, με καλές μουσικές σπουδές στη Μόσχα (1980-86). Πρωτοεμφανίστηκε στην κυπριακή δισκογραφία το 1993 με τη μονόπρακτη όπερα "Μανώλη...!", για να ακολουθήσει το ορχηστρικό "Οδοιπορικόν" (1994) και ένας τρίτος δίσκος με τίτλο "Στην χώραν π' αναγιώθηκα" (1996).

Το 1997 κάνει την πρώτη του εμφάνιση και στην ελληνική δισκογραφία με το soundtrack "Η σφαγή του κόκορα" που εκδόθηκε από τη Minos και περιλαμβάνει τη μουσική και τα τραγούδια για την ομώνυμη ταινία του Ανδρέα Πάντζη, μια κοινωνική παραγωγή με θέμα έναν νεαρό επαρχιώτη που πλουτίζει στη Σαουδική Αραβία, σκοτώνει το παλιό αφεντικό του και συνάπτει ερωτική σχέση με μια κωφάλαλη κοπέλα. Πρωταγωνιστές της ταινίας ήταν ο Γιώργος Χωραφάς, η Valeria Golino και ο Γεράσιμος Σκιαδαρέσης.

Το soundtrack περιλαμβάνει κυρίως οργανικά θέματα λειτουργικού χαρακτήρα, κάποια σε μορφή παραλλαγών με συμφωνικά χρώματα που αποδίδει η Ορχήστρα Εγχόρδων της Όπερας της Σόφιας, την οποία διευθύνει ο συνθέτης με την ενορχηστρωτική σύμπραξη του Γιώργου Ανδρέου. Περιλαμβάνονται επίσης και δυο τραγούδια σε στίχους του σκηνοθέτη, ένα σε καθαρώς λαϊκό χρώμα ("Το ζεϊμπέκικο του Νότου") με ερμηνευτή τον Γιώργο Νταλάρα, κι άλλο ένα σε ύφος μπαλάντας ("Το πράσινο άλογο") με την Τάνια Τσανακλίδου.

Ο σκηνικός Νίκος Κυπουργός: Slow Motion (2008)

Η τρίτη μεγάλη ανθολογία κινηματογραφικής μουσικής του Νίκου Κυπουργού με γενικό τίτλο "Slow Motion" εκδόθηκε το 2008 από τη δισκογραφική εταιρεία Orion Music. Είχαν προηγηθεί οι ανθολογίες "Μεταίχμιο, μουσική για ταινίες 1993-1994" (1994) και "Μουσική σε εικόνες", ταινίες 1994-2001 (2002). Εδώ έχουμε ανθολογημένο υλικό από την έντονη κινηματογραφική δραστηριότητα του συνθέτη στα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του 2000 και ειδικότερα από την περίοδο 2001-2008, όταν η δουλειά του ξέφυγε από τα ελληνικά σύνορα με αμέτρητες και ιδιαίτερα αξιόλογες διεθνείς συνεργασίες.

Οι ελληνικές ταινίες που ανθολογούνται στην έκδοση είναι οι εξής: Αλεμάγια (2004) του Ηλία Γιαννακάκη, Ουτοπία (2004) του Γιώργου Καρυπίδη, Κι αν φύγω ...θα ξανάρθω (2005) της Δώρας Μασκλαβάνου, Πέρα από τη λίμνη (2006) του Στράτου Στασινού, Το πέρασμα (2006) του Δημήτρη Σταύρακα, Πάρβας-Άγονη γραμμή (2008) του Γεράσιμου Ρήγα. Στην ταινία "Πέρα από τη λίμνη" ακούγονται και δυο τραγούδια σε στίχους του σκηνοθέτη με ερμηνευτές την Κερασία Σαμαρά και τον Μανώλη Λιδάκη.

Έχουμε επίσης επιλεγμένα μουσικά θέματα από τις εξής διεθνείς παραγωγές: Absolitude (2001, Γαλλία, σκηνοθεσία: Hiner Saleem), Amor en concreto (2003, Βενεζουέλα, Γερμανία, σκηνοθεσία: Franco de Pena), Four Corners of Saburbia (2004, ΗΠΑ, σκηνοθεσια: Elizabeth Puccini), Kilometre zero (2004, Γαλλία, σκηνοθεσία: Hiner Saleem), Masz na Imie Justine (2005, Πολωνία, Λουξεμβούργο, σκηνοθεσία: Franco de Pena), Sevgilim Instanbul (2007, Τουρκία, σκηνοθεσία: Seckin Yasar), Fugitive Pieces (2007, Καναδάς, σκηνοθεσία: Jeremy Podeswa). Στην τελευταία ακούγεται διασκευασμένο κι ένα παραδοσιακό τραγούδι της Καππαδοκίας ερμηνευμένο από τη Λυδία Κονιόρδου.

Υπέροχες μουσικές συνθέσεις που λειτουργούν ακόμη και αυτονομημένες από τη σχέση τους με την εικόνα. Όλο το υλικό είναι έξοχα ενορχηστρωμένο από τον συνθέτη, ο οποίος διευθύνει και τις διάφορες ορχήστρες που συμμετέχουν στην εκτέλεσή του.

Ο σκηνικός Νίκος Κυπουργός: Κηποθέατρο (2004)

Έχοντας πίσω του συμπληρωμένες δυο δεκαετίες γόνιμης σχέσης με τον τομέα της σκηνικής μουσικής, δηλαδή της μουσικής για το θέατρο και τον κινηματογράφο, ο Νίκος Κυπουργός πραγματοποίησε το 2004 μια ζωντανή παρουσίαση επιλεγμένων στιγμών από το σκηνικό του έργο στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών, η οποία εκδόθηκε αμέσως σε δίσκο από τον Σείριο με τίτλο "Κηποθέατρο". 

Στην πραγματικότητα πρόκειται για ένα ευφυές συμπίλημα ενός εκ των πραγμάτων ετερόκλητου υλικού που τελικά αποκτά μια ομοιογενή γραμμή χάρις στην ανάδειξη της εξαιρετικής ηχοχρωματικής αισθητικής του δημιουργού. 

Το υλικό χωρίζεται σε δυο υποενότητες με τους τίτλους: Κηποθέατρο και Σινέ-Άλσος. Καθεμιά αντιστοιχεί και στη βασική πηγή προέλευσης του υλικού. Η πρώτη αφορά στη μουσική για το θέατρο και η δεύτερη στον κινηματογράφο. Το θεατρικό υλικό προέρχεται κυρίως από παιδικές παραστάσεις, αλλά λειτουργεί άνετα και για ένα ακροατήριο ενηλίκων.

Για την απόδοση όλου αυτού του μουσικού καλειδοσκοπίου επιστρατεύτηκε μια πλειάδα εκλεκτών συντελεστών από το μουσικό χώρο. Τραγουδούν: Μαρία Φαραντούρη, Χρόνης Αηδονίδης, Σαβίνα Γιαννάτου, Αλκίνοος Ιωαννίδης, Δώρος Δημοσθένους, Λιζέτα Καλημέρη και Nicola Flori. Συμμετέχουν: Παιδική και Μικτή Χορωδία του Δημοτικού Ωδείου Λάρισας, Φωνητικό Κουαρτέτο Camea Σόφιας, Συμφωνική Μπάντα Νέου Φίλιππος Νάκας, Συγκρότημα Γύρω-Γύρω. Συμμετέχουν επίσης κορυφαίοι μουσικοί, όπως: Ηρακλής Βαβάτσικας (ακορντεόν), Ιρίνα Βαλεντίνονα (πιάνο), Νίκος Γκίνος (κλαρινέτο), Στέλλα Κυπραίου (κιθάρα, λαούτο), Μίλτος Παπαστάμου (βιολί), Σωκράτης Σινόπουλος (πολίτικη λύρα), Βαγγέλης Σκούρας (κόρνο), Renato Ripo (βιολοντσέλο).

Ο σκηνικός Νίκος Κυπουργός: Μουσική σε εικόνες (2002)

Άλλο ένα εξαιρετικό δείγμα της γόνιμης σχέσης του Νίκου Κυπουργού με τον κινηματογράφο μας προσφέρει ο δίσκος με τον εύγλωττο τίτλο "Μουσική σε Εικόνες" που εκδόθηκε το 2002 από τον Σείριο. Ο δίσκος αποτελεί τη φυσική συνέχεια της έκδοσης "Μεταίχμιο: Μουσική για ταινίες 1993-1994" (1994), αφού ανθολογεί κινηματογραφικό υλικό του συνθέτη από την περίοδο 1994-2001. Συνολικά έχουμε μουσική από δέκα ταινίες μυθοπλασίας, ντοκιμαντέρ και μια τηλεοπτική σειρά. 

Ειδικότερα, πρόκειται για τις παραγωγές: Terra incognita (1994) του Γιάννη Τυπάλδου, Με μια κραυγή (1995) της Βασιλικής Ηλιοπούλου, Τα ψάθινα καπέλα (1995), τηλεοπτική σειρά του Γιάννη Λάππα βασισμένη στο ομώνυμο μυθιστόρημα της Μαργαρίτας Λυμπεράκη, Τρεις Εποχές (1996) της Μαρίας Ηλιού, Το καναρινί ποδήλατο (1999) του Δημήτρη Σταύρακα, Είδαν τα μάτια μου γιορτές (2000) του Στέλιου Χαραλαμπόπουλου, Εφήμερη Πόλη (2000) του Γιώργου Ζαφείρη, Nuestra senora de Los Perros (2000) της Εύης Καραμπάτσου, Οι ακροβάτες του κήπου (2001) του Χρήστου Δήμα, Ημερολόγια Καταστρώματος - Γιώργος Σεφέρης (2001) του Στέλιου Χαραλαμπόπουλου.

Στα τρία φωνητικά κομμάτια στίχους έγραψαν ο Σταμάτης Δαγδελένης και ο Miguel Hernandez. Τραγουδούν: Άρης Χριστοφέλλης, Nicola Floki, Mario Guerra και η Χορωδία του Δημοτικού Ωδείου Λάρισας που διευθύνει ο Δημήτρης Καρβούνης.

Συμμετέχουν: Ορχήστρα Amadeus υπό τη διεύθυνση του Svilen Simeonov, Σολίστ της Πάτρας υπό τη διεύθυνση του Δημήτρη Μποτίνη και Ορχήστρα που διευθύνει ο συνθέτης. Οι ηχογραφήσεις πραγματοποιήθηκαν στη Σόφια, την Αβάνα και την Αθήνα.

Ο σκηνικός Νίκος Κυπουργός: Τα μυστικά του κήπου (2001)

Ο δίσκος "Τα μυστικά του κήπου" αποτελεί την κορυφαία δισκογραφική κατάθεση του Νίκου Κυπουργού στον τομέα του παιδικού τραγουδιού και ασφαλώς ένα δίσκο-σταθμό στο είδος. Είκοσι επτά σύντομα τραγούδια που απευθύνονται σε παιδιά υποψιασμένα, χωρίς να χαϊδεύουν ευχάριστα τα αθώα τους αφτιά, περνούν έξυπνα μηνύματα και κλείνουν πονηρά το μάτι, για να δείξουν ότι πίσω από την επιφάνεια υπάρχουν κι άλλα πράγματα που πρέπει ν' ανακαλύψουν.

Ο δίσκος ουσιαστικά είναι μια συλλογή, όπου συγκεντρώθηκαν τραγούδια του συνθέτη που γράφτηκαν σε διαφορετικές χρονικές στιγμές και για διαφορετικές κάθε φορά ανάγκες. Όλα χρησιμοποιήθηκαν σε διάφορες παιδικές παραστάσεις, όπως: "Σιωπή, ο βασιλιάς ακούει" (1994), "Ο χιονάνθρωπος και το κορίτσι" (1991), "Παραμυθιάδα" (1997), "Μακαρόνια με κέτσαπ" (1992), "Το σκλαβί" (2000), "Η Αλίκη στη χώρα των θαυμάτων" (1998), "Χίλιες κια μία νύχτες" (1999), "Η Πεντάμορφη και το τέρας" (1994), "Μια ιστορία με ιστορίες" (1998) και φυσικά "Εδώ Λιλιπούπολη" (1976-1979).

Οι στίχοι γράφτηκαν από τους Δημήτρη Μαυρίκιο, Αγαθή Δημητρούκα, Χάρη & Πάνο Κατσιμίχα, Λίνα Νικολακοπούλου, Σταμάτη Δαγδελένη, Θωμά Μοσχόπουλο, Κώστα Καρτελιά, Ξένια Καλογεροπούλου, Παρασκευά Καρασούλο, Λένα Κιτσοπούλου, Μιχάλη Γκανά, Θανάση Παπακωνσταντίνου και Νίκο Κυπουργό.

Και βέβαια στην ερμηνεία των τραγουδιών συμμετέχει μια πλειάδα Ελλήνων τραγουδιστών, παλιότερων και νέων: Μαρία Φαραντούρη, Δήμητρα Γαλάνη, Χαρούλα Αλεξίου, Διονύσης Σαββόπουλος, Βασίλης Παπακωνσταντίνου, Έλλη Πασπαλά, Νένα Βενετσάνου, Σαβίνα Γιαννάτου, Μελίνα Κανά, Χάρης & Πάνος Κατσιμίχας, Σπύρος Σακκάς, Αλκίνοος Ιωαννίδης, Ψαραντώνης, Χρήστος Θηβαίος, Άρης Χριστοφέλλης, Θανάσης Παπακωνσταντίνου, Δώρος Δημοσθένους. Ένα πέρασμα κάνει κι ο Θανάσης Βέγγος. Και στο φινάλε το γοητευτικό δημώδες νανούρισμα "Βλέφαρό μου" με τη συγκινητική ερμηνεία του Χρόνη Αηδονίδη που κλέβει την παράσταση.

Ο σκηνικός Νίκος Κυπουργός: Μεταίχμιο, Μουσική για ταινίες 1993-1994 (1994)

Είχαμε ξεκινήσει προ ημερών ένα αφιέρωμα στο σκηνικό έργο του Νίκου Κυπουργού, μουσική δηλαδή γραμμένη για το θέατρο, τον κινηματογράφο και την τηλεόραση, όπου άλλωστε ο σημαντικός αυτός δημιουργός έχει αφιερώσει το μεγαλύτερο κομμάτι της γόνιμης συνθετικής του παραγωγής.

Συνεχίζοντας λοιπόν σήμερα το αφιέρωμά μας επιστρέφουμε στη διετία 1993-94, όταν ο Νίκος Κυπουργός, ευρισκόμενος πια στο απόγειο της δημιουργικής του δραστηριότητας, συνέθεσε μουσική για επτά συνολικά ταινίες συνεργαζόμενος με διάφορους σκηνοθέτες του νέου ελληνικού κινηματογράφου. Οι σημαντικότερες απ' αυτές ήταν το "Μεταίχμιο" του Πάνου Καρκανεβάτου και ο "Ύποπτος Πολίτης" του Στέλιου Παυλίδη, αμφότερες γυρισμένες το 1994.

Το υλικό αυτό λοιπόν αποτέλεσε το περιεχόμενο του δίσκου "Μουσική για Ταινίες (1993-94)", όπου ανθολογήθηκαν τα κυριότερα μουσικά θέματα των επτά αυτών ταινιών: "Η Αριάδνη στη Λέρο", "Μεταίχμιο", "Απ' το χιόνι", "Αθήνα, αναζητώντας τη χαμένη πόλη", "Ύποπτος Πολίτης", "Ο Αμερικάνος", "Η Αγία Τετράδα". Με εξαίρεση τις ταινίες "Μεταίχμιο" και "Ύποπτος Πολίτης", από τις οποίες χρησιμοποιήθηκε εκτεταμένο υλικό (έξι θέματα από την καθεμία), από τις υπόλοιπες η ανθολόγηση περιορίστηκε στο βασικό θέμα των τίτλων. Στον "Ύποπτο Πολίτη" υπάρχει κι ένα τραγούδι ("Transit") με στίχους του ποιητή Γιώργου Κακουλίδη που ερμηνεύει η Νένα Βενετσάνου.

Στην εκτέλεση των οργανικών κομματιών συμμετέχουν οι Σολίστ της Πάτρας που διευθύνει ο Δημήτρης Μποτίνης, επίσης ένα Οργανικό Σύνολο που διευθύνει ο συνθέτης, καθώς και το Κουαρτέτο Εγχόρδων Ορίζοντες.

Υπέροχες ατμοσφαιρικές συνθέσεις ενορχηστρωμένες συχνά με λόγια διάθεση, λειτουργούν θαυμάσια και ως αυτόνομο υλικό χωρίς την υποστήριξη της εικόνας και αναδεικνύουν εντυπωσιακά το αδιαμφισβήτητο ταλέντο του σημαντικότερου, μετά την Ελένη Καραΐνδρου, σύγχρονου Έλληνα κινηματογραφικού συνθέτη.

Δέσποινα Λάππα-Κόντου: Κοίτα, ξημερώνει (2023)

Η αγαπημένη φίλη Δέσποινα Λάππα-Κόντου, συνάδελφος εκπαιδευτικός, εν αποστρατεία πλέον, συνεχίζει τη δημιουργική της πορεία στο χώρο της λογοτεχνικής γραφής έχοντας ήδη κλείσει είκοσι χρόνια από την πρώτη της εμφάνιση το 2002 με το βιογραφικό μυθιστόρημα "Η Νεραντζούλα" που αποτέλεσε το εφαλτήριο για έναν ανεξάντλητο δημιουργικό χείμαρρο τα κατοπινά χρόνια μορφοποιημένο σε μιαν υπέροχη σειρά εκτενών μυθιστορημάτων: Σαν τα λιβάδια του Μαγιού (2005), Η ζωή τούς έκανε ταξιδευτές (2007), Σ' όποια γλώσσα κι αν το πεις... (2009), Το παρελθόν που δεν λησμόνησα (2016).

Μόλις τον περασμένο Απρίλιο λοιπόν η Δέσποινα μας χάρισε το έκτο της μυθιστόρημα με τίτλο "Κοίτα, ξημερώνει" που κυκλοφόρησε στη Θεσσαλονίκη από τις Εκδόσεις Γράφημα. Πρόκειται για ένα χειμαρρώδες κείμενο που διαβάζεται αχόρταγα χάρις στην εξαιρετική αφηγηματική ευχέρεια της συγγραφέως, την απλή καθημερινή γλώσσα και τις γοητευτικές ιστορίες που μας ζωντανεύει με τόσο άμεσο και οικείο τρόπο, ώστε να μοιάζουν περισσότερο ως αυτοβιογραφικές καταγραφές. Όπως πάντα, κι εδώ κυριαρχεί το ανθρώπινο στοιχείο, οι απλές διαπροσωπικές σχέσεις που προβάλλονται μέσα από μιαν έντονα φορτισμένη πλημμυρίδα συναισθημάτων τρυφερότητας και αγάπης. Η Ελπίδα - ένα όνομα που συμβαδίζει πολύ αρμονικά με την αισιόδοξη σημειολογία του τίτλου - είναι μια νεαρή κοινωνική λειτουργός που ασκεί το απαιτητικό της επάγγελμα στην Αθήνα μέσα σε ένα αντιφατικό κόσμο αποξένωσης, βίας, ανεργίας, προσφυγιάς και φτώχειας. Με την έμφυτη ικανότητα της ανθρώπινης ενσυναίσθησης αφιερώνει τη ζωή της προσφέροντας βοήθεια σε όποιον την έχει ανάγκη. Ένα ατύχημα ωστόσο τη σημαδεύει βαθιά και τής γίνεται αφόρητο βάρος που πασχίζει να ξεπεράσει με στήριγμα τα οικεία της πρόσωπα κι έναν απρόσμενο μεγάλο έρωτα... 

Ένα πολύ χαρακτηριστικό δείγμα γραφής της συγγραφέως παίρνω από τον τρυφερό επίλογο του μυθιστορήματος:

"...Το προφίλ της γυναίκας του διαγραφόταν καθαρά. Το κεφάλι της γερμένο εμπρός, τα μαλλιά στερεωμένα πίσω ψηλά άφηναν γυμνό τον μακρύ της λαιμό που σχημάτιζε μια θαυμάσια καμπύλη. Με την πλάτη ελαφρά κυρτή, ήταν στραμμένη ολόκληρη προς το παιδί που το κρατούσε με το αριστερό χέρι μέσα στην  αγκαλιά της. Με το δεξί χάιδευε απαλά το χνουδωτό κεφαλάκι. Οι μακριές γάμπες της απλώνονταν γυμνές πάνω σ' ένα σκαμνί. Ήταν ξυπόλητη. Την άκουγε να σιγομουρμουρίζει έναν σκοπό που δεν είχε ξανακούσει. Η μάνα τραγουδούσε αρχέγονους ήχους βγαλμένους μέσα από την ψυχή της. “Θεέ μου, σ' ευχαριστώ. Δε θέλω τίποτα άλλο από τη ζωή, μόνο να είμαστε καλά”, ψιθύρισε αυθόρμητα. Έμεινε λίγο ακόμα να τους κοιτάει. Κι ύστερα η μελωδία έγινε πιο συγκεκριμένη, είχε μουσική γνωστή και λόγια. Ήταν ένα νανούρισμα που το τραγουδούσε χαμηλόφωνα γέρνοντας ελαφρά το κορμί της δεξιά κι αριστερά. 

"Έλα ύπνε, πάρ' το / σε μετάξι επάνω βάλ' το / σιγά. / Κι από μέλι, γάλα / να 'ν' του ονείρου του η σκάλα / πλατιά. / Βλέφαρό μου σφαλιστό, / αχ! τυχερό μου, / μη χαράζεις / άστρο της αυγής, / μη μου τρομάζεις." (*).

Δεν τη διέκοψε, έμεινε να την ακούει και να την κοιτάζει ως το τέλος, ώσπου την είδε να σηκώνεται αργά, να φιλάει το μωρό στο μάγουλο και να το αφήνει απαλά στην κούνια".

Γιάννης Μαρκόπουλος: Κρητικός ορίζοντας (2016)

Ο κύκλος τραγουδιών "Κρητικός ορίζοντας" αποτελεί το κύκνειο δισκογραφικό άσμα του μεγάλου συνθέτη Γιάννη Μαρκόπουλου και συγχρόνως την τελευταία στροφή της αέναης επιστροφής του στις κρητικές του ρίζες. Ένα έργο με βιωματικές αναφορές, γεμάτο αισιοδοξία και εξωστρέφεια που αναδεικνύει τα χαρακτηριστικά της γενέθλιας γης. Ο συνθέτης εδώ βρίσκεται σε μια κατάσταση αποκάλυψης της ψυχής του θέλοντας να μιλήσει μια σύγχρονη γλώσσα ανοιχτών οριζόντων και διεθνιστικού πνεύματος, εμποτισμένη συγχρόνως στα νάματα της λαϊκής σοφίας.

Το έργο περιλαμβάνει οκτώ πρωτότυπα τραγούδια κι ένα ορχηστρικό που παραπέμπει στο μεγαλειώδες αναγεννησιακό παρελθόν της Κρήτης. Μουσική και στίχοι, όλα γραμμένα από τον Γιάννη Μαρκόπουλο που εδώ για πρώτη φορά καταθέτει ένα εξολοκλήρου δικό του έργο και σε επίπεδο λόγου. Οι στίχοι του διακρίνονται από μια ηθελημένη απλότητα, κάτι σαν καθημερινές κουβέντες απλών ανθρώπων που βγάζουν μια πηγαία θυμοσοφία, αλλά συγχρόνως κουβαλούν και τη γνώση των πνευματικών ανθρώπων. Το τραγούδι “Ο Έρως Έρωτας” προέρχεται από ένα χορικό του συμφωνικού έργου "Η Συμφωνία της Ίασης" που γράφτηκε το 2000- 2001 σε ποίηση Μανώλη Πρατικάκη με αφορμή την παγκόσμια ημέρα του Ερυθρού Σταυρού. Εδώ ο συνθέτης το επεξεργάστηκε κατάλληλα, για να του δώσει μορφή τραγουδιού. Τα υπόλοιπα τραγούδια γράφτηκαν στο διάστημα 2005-2016. Ένα από αυτά ("Θα ήθελα να γνώριζα") το είχε συμπεριλάβει και στο δίσκο "Εντεύθεν" (2015) με ερμηνευτή τον Δήμο Αναστασιάδη.

Τα τραγούδια ερμηνεύει ο Γιώργος Νικηφόρου Ζερβάκης, ένας νέος Κρητικός καλλιτέχνης που εμπιστεύτηκε ο συνθέτης θυμίζοντας ανάλογες χειρονομίες του στα παλιότερα χρόνια, πρώτα με τον Νίκο Ξυλούρη κι αργότερα με τον Χαράλαμπο Γαργανουράκη. Ο νεαρός καλλιτέχνης είχε ήδη μια παρουσία στο μουσικό στερέωμα με τραγούδια της Κρήτης (Χειμώνα φέρνεις, Μωσαϊκό) και έδειξε έτοιμος να αναλάβει τη βαριά ευθύνη που του εμπιστεύθηκε ο μεγάλος συνθέτης. Στην εκτέλεση του έργου συμμετέχει η 14μελής ορχήστρα "Παλίντονος Αρμονία" και το φωνητικό σύνολο Libro Coro από τον Πειραιά σε διδασκαλία Ανθής Γουρουντή. Ενορχήστρωση και διεύθυνση ορχήστρας από τον συνθέτη.