Σπήλιος Μεντής: Καληνύχτα, Μαργαρίτα (1967)

Τον Μάρτιο του 1967, ενάμιση μήνα πριν από την επιβολή της Δικτατορίας, ο Μάνος Κατράκης με το Ελληνικό Λαϊκό Θέατρο ανέβασε στο Θέατρο Βεάκη την παράσταση "Καληνύχτα, Μαργαρίτα" του Γεράσιμου Σταύρου, βασισμένη στο διήγημα του Δημήτρη Χατζή "Μαργαρίτα Περδικάρη" από τη συλλογή διηγημάτων "Το τέλος της μικρής μας πόλης". Πρωταγωνιστούσε ο ίδιος με την Έλλη Φωτίου. Φυσικά η πρώτη εκείνη παρουσίαση του έργου απαγορεύτηκε αμέσως από το καθεστώς.  
Το έργο ξανανέβασε στο Θέατρο Άλφα το 1971 η Έλλη Φωτίου με τον Στέφανο Ληναίο σημειώνοντας μεγάλη επιτυχία, ενώ το 1984 οι δύο πρωταγωνιστές το παρουσίασαν και στο "Θέατρο της Δευτέρας". Το έργο ανέβηκε επίσης το 1996 στο Θέατρο Κάππα σε σκηνοθεσία Διαγόρα Χρονόπουλου.

Ο συνθέτης Σπήλιος Μεντής έγραψε για την πρώτη παράσταση τρία όμορφα μουσικά θέματα και δύο ωραιότατα τραγούδια σε δικούς του στίχους που ερμήνευσε αισθαντικά η Πόπη Αστεριάδη. Οι τίτλοι των τραγουδιών είναι: "Τραγούδι αγάπης και θανάτου", "Καληνύχτα Μαργαρίτα". 

Το μουσικό αυτό υλικό κυκλοφόρησε την ίδια εποχή από τη Lyra σε δίσκο 45 στροφών, ο οποίος βέβαια πλέον είναι δυσεύρετος, αν και τα δυο τραγούδια επανεκδόθηκαν πριν από λίγα χρόνια σε μια διπλή ψηφιακή συλλογή με παλιές επιτυχίες της τραγουδίστριας ("Μια γιορτή", 2009)

(c) 45'' vinyl | Lyra LS1225 | 1967 | 

πηγή: π.Αρτ./d58 

Γιώργος Κοτσώνης: Μακάριος, ο νυν και αεί (1981)

Ο Κύπριος συνθέτης Γιώργος Κοτσώνης γεννήθηκε στις 19 Νοεμβρίου 1937 στη Λευκωσία. Σπούδασε στο Εθνικό Ωδείο της Αθήνας, σύνθεση και ενορχήστρωση με τον πατριάρχη της Εθνικής Σχολής Μανόλη Καλομοίρη, καθώς και ανώτερα θεωρητικά με τον συνθέτη Μιχάλη Βούρτση. 

Η σοβαρή ενασχόλησή του με τη λόγια μουσική δεν τον εμπόδισε να δραστηριοποιηθεί και στο χώρο της έντεχνης λαϊκής τραγουδοποιίας για ένα σύντομο διάστημα στο πρώτο μισό της δεκαετίας του '70, όταν ο Αλέκος Πατσιφάς τον ενέταξε στο δυναμικό της Λύρας. 

Στη δισκογραφία πρωτοεμφανίστηκε το 1970 με κάποια σκόρπια τραγούδια που ερμήνευσαν η Πόπη Αστεριάδη, ο Μιχάλης Βιολάρης, η Μαρία Δουράκη και άλλοι, ενώ αμέσως μετά κατέθεσε μια σειρά τεσσάρων κύκλων τραγουδιών σε ποίηση Γιάννη Κακουλίδη, Σπύρου Παπαγεωργίου, Γιάννη Ρίτσου και κύπριων ποιητών.

Τα τραγούδια του έχουν ερμηνεύσει ο Μιχάλης Βιολάρης, ο Κώστας Καμένος, ο Γιάννης Θωμόπουλος, ο Λάκης Παππάς, η Σάνια Κρυστάλλη, η Ελένη Βιτάλη κ.ά. Έχει επίσης μελοποιήσει το "Άσμα Ηρωικό και Πένθιμο..." του Οδυσσέα Ελύτη.

Από το 1964 και για 35 συνεχή χρόνια εργάστηκε στο μουσικό τμήμα του Ραδιοφωνικού Ιδρύματος Κύπρου (ΡΙΚ), ενώ έχει διευθύνει πολυάριθμες συναυλίες με την Ορχήστρα Εγχόρδων του ΡΙΚ. Πέθανε στις 29 Ιουνίου 2014.

Το 1981 ο Γιώργος Κοτσώνης βραβεύτηκε από το Υπουργείο Παιδείας της Κύπρου για το σημαντικό του έργο "Μακάριος, ο νυν και αεί", σύνθεση σε φόρμα λαϊκού ορατορίου για σολίστ, χορωδία, έγχορδα και λαούτο, αφιερωμένη φυσικά στη μνήμη του μεγάλου Εθνάρχη του μαρτυρικού νησιού. Το έργο βασίζεται σε ποίηση του Άνθου Λυκαύγη. Σολίστ ο τραγουδιστής Κώστας Καμένος. Συμμετέχει η Χορωδία "Άρη" Λεμεσού υπό τη διεύθυνση του Μαρίνου Μιτέλλα. Λαούτο παίζει ο Νεόφυτος Ρούσσος. Κείμενα διαβάζει ο Νίκος Χαραλάμπους. Ο δίσκος ηχογραφήθηκε στην Αθήνα, αλλά δυστυχώς ποτέ δεν πέρασε στο ευρύ κοινό, παρόλο που διαθέτει μερικές πολύ όμορφες μελωδικές στιγμές και έντονο το στοιχείο της συγκίνησης.

Νότης Μαυρουδής: Ο φόβος (ανέκδοτο soundtrack)

Το 1994 ο Νότης Μαυρουδής έγραψε τη μουσική και τα τραγούδια για την τηλεοπτική σειρά "Ο φόβος" που προβλήθηκε από την ΕΤ1 σε 13 επεισόδια. 

Η σειρά βασίστηκε στην ομώνυμη νουβέλα του Στέφαν Τσβάιχ και το σενάριο υπέγραψαν ο Πάνος Γλυκοφρύδης και ο Μιχάλης Παπανικολάου, ο οποίος έκανε και τη σκηνοθεσία. Στον πρωταγωνιστικό ρόλο η Μαρία Σπαντιδάκη. 

Ο Μαυρουδής έγραψε τρία όμορφα λαϊκά τραγούδια που ερμήνευσε θαυμάσια ο Μανώλης Μητσιάς, τα οποία δυστυχώς παραμένουν ανέκδοτα. Το soundtrack περιλαμβάνει επίσης και δύο οργανικά λαϊκά θέματα.

(c) Aνέκδοτο soundtrack | 1994 | 

πηγή: π.Αρτ.

Νότης Μαυρουδής: Ανέκδοτη μουσική για τη "Γέρμα" του Λόρκα

Ο μεγάλος Ισπανός ποιητής και θεατρικός συγγραφέας Federico Garcia Lorca (1898-1936) αποτελεί μια από τις πλέον αγαπημένες επιλογές των Ελλήνων συνθετών και σκηνοθετών, αλλά και του ελληνικού κοινού κατά τη μεταπολεμική περίοδο. Το έργο του γνώρισε αμέτρητες μελοποιήσεις από τους κορυφαίους συνθέτες μας, όπως ο Μάνος Χατζιδάκις, ο Μίκης Θεοδωράκης, ο Σταύρος Ξαρχάκος, ο Χρήστος Λεοντής, αλλά και από πάμπολλους άλλους ελάσσονες, ενώ η παρουσία του στη θεατρική σκηνή είναι συνεχής κυρίως μέσα από την σημαντική τριλογία των τραγικών του δραμάτων ("Ματωμένος Γάμος", "Το σπίτι της Μπερνάρντα Άλμπα", "Γέρμα").

Η "Γέρμα" γράφτηκε δυο χρόνια πριν από τον τραγικό θάνατο του ποιητή, το 1934, ενώ στην ελληνική σκηνή πρωτοπαίχθηκε το 1961 σε μετάφραση Αλέξη Σολομού με πρωταγωνίστρια την Άννα Συνοδινού.

Το 2000 το Εθνικό Θέατρο ανέβασε και πάλι τη "Γέρμα" στη μετάφραση του Σολομού με σκηνοθεσία του Κώστα Τσιάνου και με πρωταγωνίστρια τη Λυδία Κονιόρδου. Τη μουσική και τα τραγούδια για την παράσταση αυτή έγραψε ο Νότης Μαυρουδής και τα ερμήνευσε η Αρλέτα. Το έργο μεταδόθηκε και ραδιοφωνικά με ραδιοσκηνοθεσία του Βασίλη Νικολαΐδη. Στη ραδιοφωνική του απόδοση τα τραγούδια ("Νανούρισμα", "Τραγούδι της προσκυνήτρας") ερμήνευσαν η Αρλέτα και η Λυδία Κονιόρδου, ενώ κάποια χορωδιακά τραγούδια ερμήνευσαν μέλη του θιάσου. Περιλαμβάνονται βέβαια και κάποια όμορφα οργανικά μέρη που αποδίδουν με την κιθάρα τους ο Νότης Μαυρουδής και ο Γιάννης Παπαζαχαριάκης, ενώ στα κρουστά είναι ο Αλέκος Χρηστίδης.

Στο αρχείο θα βρείτε και μία εκτός παράστασης σπάνια και άγνωστη ερμηνεία του Τραγουδιού της προσκυνήτρας από τον Γιώργο Ζωγράφο.

Δήμος Μούτσης: Ο Λεπρέντης (ανέκδοτο)

«Ο Λεπρέντης» είναι μια κωμωδία γραμμένη το 1835 από τον πρωτοπόρο συγγραφέα του νεοελληνικού θεάτρου Μιχαήλ ή Μιλτιάδη Χουρμούζη (1804-1882), η οποία σατιρίζει την ελληνική αστική τάξη στη βαυαροκρατούμενη Αθήνα. Ο ομώνυμος ήρωας είναι ένας πλούσιος και άσχημος γέρος που ερωτεύεται μια όμορφη νεαρή κοπέλα. Στο έργο παρελαύνουν διάφοροι τύποι της γειτονιάς, που εκμεταλλεύονται την αδυναμία του και προσπαθούν να του αποσπάσουν χρήματα. Οι προσπάθειες γίνονται αφορμή για να δημιουργηθούν πολλές αστείες σκηνές, που συμπληρώνονται στην παράσταση με ζωντανή μουσική και τραγούδια.

Το έργο παρουσιάστηκε στη νεότερη σκηνή με αφορμή τα εκατόχρονα από το θάνατο του συγγραφέα το 1982 από τον Εταιρικό Θίασο ΣΕΗ. Ο Δήμος Μούτσης έγραψε τη μουσική και τα τραγούδια, τα οποία διακρίνονται για το μπρίο και τη χαρούμενη διάθεση που αναδίδουν. Τους στίχους έγραψε ο Μιχάλης Παπανικολάου. Από τις ελάχιστες παρασπονδίες, θα λέγαμε, του Δήμου Μούτση έξω με τα στενά όρια της τραγουδοποιίας, όπου βέβαια κατέθεσε τις κορυφαίες του δημιουργικές στιγμές. Ένα soundtrack κεφάτο που παραμένει ανέκδοτο και άγνωστο στο ευρύ κοινό.

Η μελοποιημένη Εαρινή Συμφωνία του Γιάννη Ρίτσου

Η ποιητική σύνθεση "Εαρινή Συμφωνία" του Γιάννη Ρίτσου γράφτηκε το 1938, λίγο πριν από το ξέσπασμα του μεγάλου πολέμου. Πρόκειται για ένα πολυσήμαντο ερωτικό ποίημα, δημιούργημα μιας μεθυστικής ευφορίας της δαιμονισμένης έμπνευσης του ποιητή. Ο έρωτας εμφανίζεται ως δαιμονική (με την αρχαιοελληνική σημασία) δύναμη που οδηγεί στις αρχέγονες ρίζες και στην παιδικότητα. Εκεί αναδύεται και η καθαρή μορφή του Χριστού που κινητοποιεί τους λεπτούς συναισθηματικούς κυματισμούς των νεαρών εραστών, ώστε να νιώσουν ότι έχουν κατακτήσει την αιωνιότητα. Είναι ένας ύμνος στον εξιδανικευμένο έρωτα και στο απόλυτο πάθος που κάνει τον ποιητή να παραληρεί εκστασιασμένος και παραδομένος στην υπέρτατη ευτυχία. Ωσόσο μετά το εκτυφλωτικό φως της άνοιξης ακολουθεί το μουντό χρώμα του φθινοπώρου. Την ευτυχία διαδέχεται η φθορά. Την ειρήνη, ο πόλεμος...

Το έργο ενέπνευσε πολλούς συνθέτες μας, οι οποίοι μελοποίησαν επιλεγμένα αποσπάσματα. Θα σταθώ στην πρώτη χρονικά μελοποιητική προσέγγιση που εμφανίστηκε στη δισκογραφία από την Ελληνική Εταιρία Επικοινωνιών, η οποία εξέδωσε το 1977 τον ομώνυμο δίσκο βινυλίου με μελοποιημένα μέρη του έργου από τη συνθέτρια Καλλιόπη Χατζηπατέρα διανθισμένα με υποβλητικά οργανικά θέματα που συνέθεσε ο Βαγγέλης Πιτσιλαδής. Ερμηνευτής του έργου ο ηθοποιός Νίκος Βασταρδής με τη στιβαρή φωνή του.

Σημειώνω ότι τα κατοπινά χρόνια εμφανίστηκαν κάμποσες ακόμη μελοποιήσεις του έργου, από τις οποίες οι πλέον σημαντικές είναι του Μίκη Θεοδωράκη (1987), του Γιάννη Μαρκόπουλου ("Τραγούδι για τους Νέους της Γης", 1986, "Τολμηρή επικοινωνία", 1987) και του Νίκου Μαμαγκάκη (1990).

(c) LP/MC | EEE | 1977 | πηγή: π.Αρτ./d58

Μάνος Λοΐζος: Δυο άγνωστες και ανέκδοτες ερμηνείες

Είναι γνωστό ότι ο Μάνος Λοΐζος διέθετε ωραιότατη και άκρως εκφραστική φωνή, πράγμα όχι και τόσο συνηθισμένο για τους συνθέτες που αποφασίζουν να ερμηνεύσουν οι ίδιοι δικά τους τραγούδια. Έτσι λοιπόν διασώζονται αρκετές από αυτές τις ακριβές ερμηνείες του διάσπαρτες σε πολλούς προσωπικούς του δίσκους, ενώ έχουμε και τη μεταθανάτια έκδοση των μελοποιημένων ποιημάτων του Ναζίμ Χικμέτ αποκλειστικά με τη δική του φωνή.

Υπάρχουν όμως και κάποιες άγνωστες ερμηνείες του Μάνου Λοΐζου που αποθηκεύτηκαν σε πρόχειρες ηχογραφήσεις στο σπίτι του με φτηνά κασετόφωνα της εποχής, οι περισσότερες από τις οποίες δυστυχώς παραμένουν ανέκδοτες. 

Από το αρχείο λοιπόν του συνθέτη προέρχονται αυτές οι δύο πρόχειρες ηχογραφήσεις που θα βρείτε εδώ. Ο ίδιος παίζει στο πιάνο και ερμηνεύει τα λαϊκά τραγούδια "Πίσω απ΄την πόρτα" και "Το παλιό ρολόι". Και τα δυο έχουν στίχους του Λευτέρη Παπαδόπουλου και προέρχονται από το δίσκο "Ο Σταθμός" (1968) που ήταν ο πρώτος μεγάλος δίσκος του συνθέτη, αλλά και της νεοσύστατης τότε εταιρίας Minos. Οι ερμηνείες του Μάνου είναι συγκινητικές. 

Αξιοσημείωτο ότι το τραγούδι "Πίσω απ' την πόρτα" ηχογραφήθηκε για το δίσκο σε λογοκριμένη μορφή, ενώ εδώ το ακούμε αυθεντικό, χωρίς τις οδυνηρές επεμβάσεις του λογοκριτικού μηχανισμού της χούντας.

Ακούστε τα 

πηγή: π.Αρτ.

Σταύρος Κουγιουμτζής: Ταξίδι στα Βαλκάνια Νο 2

Σας δίνω εδώ άλλες τρεις ενδιαφέρουσες βαλκανικές ερμηνείες τραγουδιών του Σταύρου Κουγιουμτζή: Το αξεπέραστο "Μη μου θυμώνεις μάτια μου", γραμμένο το 1964, ερμηνεύεται σε δυο διαφορετικές εκτελέσεις από τους Nikola Karovic / Slavko Perovic και από την Zorica Brunclik, ενώ το νεότερο "Στα ψηλά τα παραθύρια" (1975) από τον Ersan Erdura.  
Πηγή: π. Αρτ.

Ακούστε τα

Χρήστος Λεοντής: 3 ανέκδοτες ερμηνείες του Μανώλη Μητσιά

Το 1994 ο Χρήστος Λεοντής, μετά από μακρά δισκογραφική απουσία, μιας και η προηγούμενη δουλειά του ήταν το "Μαντζουράνα στο κατώφλι" (1980), επανήλθε δυναμικά στο προσκήνιο με τον κύκλο τραγουδιών "Πυγολαμπίδες" σε στίχους Θεόφιλου Βερύκιου. Ερμηνευτές του δίσκου ήταν η Λυδία Κονιόρδου, η Νένα Βενετσάνου και ο Γιώργος Μπαγιώκης, ενώ ένα τραγούδι ερμήνευσε ο ίδιος ο συνθέτης. 

Υπάρχει όμως ένα ενδιαφέρον παρασκήνιο στην εκδοση αυτού του δίσκου: Τρία από τα τραγούδια επρόκειτο να τα ερμηνεύσει ο Μανώλης Μητσιάς, από τους παλιούς συνεργάτες του συνθέτη ("Αχ, έρωτα", "Παραστάσεις"). Μάλιστα έγινε κανονικά η ηχοληψία στο στούντιο με την ίδια ακριβώς ορχηστρική βάση, αλλά για κάποιο λόγο τελικά αυτή η συμμετοχή εξοβελίστηκε από την έκδοση του δίσκου! Πρόκειται για τα τραγούδια: "Καντάδα", "Για μιαν Ελένη" και "Ένα ελάφι στη Σταδίου". Η ερμηνεία του Μητσιά βρίσκεται πάντα στα ίδια υψηλά στάνταρ που μας έχει συνηθίσει. Ευτυχώς αυτή η ηχογράφηση δεν πετάχτηκε στα σκουπίδια κι έτσι έχουμε εδώ την ευκαιρία να την ακούσουμε και να τη χαρούμε χάρη στην ευγενική χειρονομία του καλού μου φίλου π.Αρτ.

 Ακούστε τα