Δημήτρης Λάγιος: Λαϊκά τραγούδια της Ζάκυνθος (1985)

Έχουμε ξαναμιλήσει για τη μεγάλη αγάπη του συνθέτη Δημήτρη Λάγιου (1952-1991) για τη μουσική του τόπου του και των Επτανήσων και για τη συστηματική καταγραφή, επεξεργασία και ηχογράφηση των λαϊκών μουσικών θησαυρών του Ζακύνθου σε μια σειρά δίσκων που εκδόθηκαν σε ανεξάρτητες τοπικές παραγωγές κατά τη δεκαετία του '80 και σήμερα πλέον είναι δυσεύρετοι και δυστυχώς άγνωστοι για τους περισσότερους μουσικόφιλους. 

Το πρώτο έργο αυτής της σειράς ηχογραφήσεων ήταν τα "Λαϊκά τραγούδια της Ζάκυνθος" που εκδόθηκε το 1985 από το Κάλβειο Μουσικό Σχολείο που είχε ιδρύσει ο συνθέτης το 1983. 

Ο δίσκος περιλαμβάνει δεκαέξι λαϊκά τραγούδια ανώνυμων δημιουργών μοιρασμένα ισοδύναμα σε δυο ενότητες: α) Αγροτικά, β) Αρέκιες. Οι αρέκιες είναι ένα ιδιαίτερο είδος αυτοσχέδιων τραγουδιών που ακούγονται σε όλα τα Ιόνια νησιά. Η έρευνα, καταγραφή, επεξεργασία του πρωτότυπου υλικού και η διδασκαλία των τραγουδιών ανήκει στον Δημήτρη Λάγιο. Τραγουδά ο ίδιος και μαζί του η Γεωργία Άνθη, ο Μιχάλης Άνθης και άλλοι ζακυνθινοί τραγουδιστές. Συμμετέχουν το Κάλβειο παραδοσιακό συγκρότημα και οι Τραγουδιστάδες του Ασκηταριού. 

Γιώργος Κατσαρός: Έξοδος κινδύνου (OST, 1980)

Μια από τις τελευταίες κινηματογραφικές μουσικές του πολυγραφότατου συνθέτη Γιώργου Κατσαρού (έγραψε μουσική σε πάνω από 100 ταινίες!!!) ήταν αυτή που έγραψε το 1980 για την ταινία του Νίκου Φώσκολου "Έξοδος κινδύνου". 

Πρόκειται για μια έγχρωμη αστυνομική περιπέτεια με λαμπερούς πρωταγωνιστές, επικεφαλής των οποίων είναι ο Νίκος Κούρκουλος, ο Γιώργος Φούντας και η διεθνής Όλγα Καρλάτου, η οποία είναι και η βασική ερμηνεύτρια των τραγουδιών. 

Τραγουδούν επίσης η Έρρικα Μπρόγιερ και ο ηθοποιός Αλμπέρτο Εσκενάζυ, ενώ ένα τραγούδι ερμηνεύει η Δούκισσα. Φυσικά, όπως εύλογα θα περίμενε κανείς, ο δίσκος περιέχει και μερικά οργανικά κομμάτια που δίνουν την ευκαιρία στον συνθέτη να δείξει τις δεξιοτεχνικές του ικανότητες στο σαξόφωνο.

(c) LP | Polydor | OST | πηγή: d58

Μπέμπα Μπλανς: Σπάνιες Ερμηνείες (1964-1975)

Ήτανε γραφτό σχεδόν ταυτόχρονα να φύγουν από τη ζωή πριν από λίγες ημέρες στην ίδια περίπου ηλικία δυο καλές τραγουδίστριες της ευλογημένης γενιάς του '60. Η μια ήταν η Έλενα Κυρανά, για την οποία κάναμε ήδη ένα μικρό αφιέρωμα.

Η άλλη ήταν η πολύ γνωστότερη Μπέμπα Μπλανς ή, κατά κόσμον, Αγγελική Κωνσταντοπούλου, που αναχώρησε από το μάταιο τούτο κόσμο στα 73 της χρόνια. Πρωτοεμφανίστηκε το 1964 με το τραγούδι "Καλωσόρισες βρε Γιώργη" του Γιώργου Ζαμπέτα, ο οποίος της έγραψε τα περισσότερα τραγούδια κι ανάμεσά τους πολλές μεγάλες επιτυχίες και κυρίως τα δυο κλασικότερα τραγούδια της, το "Μιας πεντάρας νιάτα" και το αγαπημένο μου "Καράβι". Η τρίτη μεγάλη επιτυχία της ήταν το γοργό ζεϊμπέκικο "Έναν αητό αγάπησα" του Γιάννη Σπανού. Ερμήνευσε επίσης τραγούδια πολλών άλλων λαϊκών δημιουργών, όπως ο Γιώργος Μητσάκης, ο Γιώργος Μανισαλής, ο Αντώνης Κατινάρης και άλλοι.

Ολόκληρη η δισκογραφία της Μπέμπας Μπλανς, αρκετά πλούσια, κυκλοφόρησε σε δισκάκια 45 στροφών που καλύπτουν την περίοδο 1964-1975. Στα χρόνια της ψηφιακής δισκογραφίας εκδόθηκαν δύο μεγάλες συλλογές με τραγούδια της από τις 45 στροφές. Η πρώτη κυκλοφόρησε το 1995 με τίτλο "20 Μεγάλες Επιτυχίες" από την Polydor, ενώ το 2000 κυκλοφόρησε από την ίδια εταιρία άλλη μια συλλογή τραγουδιών ενταγμένη στη σειρά "Ελληνικό Τραγούδι" (Νο 23). 

Λουκάς Θάνος: Αναστροφή (1983)

Ο Λουκάς Θάνος μας εξέπληξε ευχάριστα με την πρώτη κιόλας εμφάνισή του το 1978, όταν κυκλοφόρησε από την ΕΜΙ ο κλασικός πια δίσκος "Σάλπισμα" με τη μνημειώδη ερμηνεία του Νίκου Ξυλούρη. Είναι ο δίσκος που μας έδωσε τη διαχρονική και πολυτραγουδισμένη "Μπαλάντα του κυρ Μέντιου". Αμέσως μετά όμως ο συνθέτης χάθηκε, παρά τις υψηλές προσδοκίες που είχε γεννήσει εκείνη η πρώτη του εμφάνιση. Χρειάστηκε να περάσουν πέντε χρόνια περισυλλογής και αναζήτησης μουσικού προσανατολισμού, για να επανέλθει με καινούργιο υλικό μέσω της μικρής εταιρίας Δισκογραφικός Συνεταιρισμός Καλλιτεχνών με το δίσκο "Αναστροφή".

Μοιάζει πολύ ταιριαστός ο τίτλος του δίσκου, μιας και το μουσικό του ύφος έρχεται σε πλήρη διάσταση μ' αυτόν του "Σαλπίσματος". Εδώ πλέον ο συνθέτης δοκιμάζει νέα ηχοχρώματα φλερτάροντας αποφασιστικά με τον ηλεκτρονικό ήχο και με κατεύθυνση προς το ροκ και τη τζαζ μουσική. Παρόλο που όλη η δουλειά έχει έναν εμφανή πειραματικό χαρακτήρα, το αποτέλεσμα είναι πολύ ενδιαφέρον κι έδειξε ασφαλώς έναν καινούργιο δρόμο. 

Αυτός ο δρόμος σύντομα θα αποφέρει μια νέα δουλειά με τον πολύ εύγλωττο τίτλο "Jazzburger" (1984), για να ακολουθήσει νέα και πιο μακροχρόνια περίοδος σιωπής, ενώ πολύ πρόσφατα επανήλθε με μελοποιημένο Παλαμά ("Ο δωδεκάλογος του γύφτου", 2016) στο ύφος της πρώτης του εμφάνισης στο μακρινό 1978 ολοκληρώνοντας έτσι τον προσωπικό μουσικό του κύκλο.

Ο Βασίλης Δημητρίου μελοποιεί Αριστοφάνη

Η στενότατη σχέση του συνθέτη Βασίλη Δημητρίου με το χώρο του θεάτρου, όπως λέγαμε προ ημερών, έχει αποδειχθεί γονιμότατη και διαχρονική, αφού χρονολογείται από τις αρχές της δεκαετίας του '70, όταν είχε εκδοθεί το 1972 σε μικρό δίσκο η μουσική του για το θεατρικό έργο "Διάσημος 702" του Αλέξη Μιροντάν, για να ακολουθήσουν οι "Κλειδοκράτορες" του Μίλαν Κούντερα, το "Ω, τι κόσμος μπαμπά" του Κώστα Μουρσελά και πληθώρα άλλων παραστάσεων μέχρι το τέλος της ζωής του.

Από τις αρχές του 2000 ο συνθέτης βρέθηκε κοντά στο Θέατρο Διαδρομή (κάποια στιγμή μετονομάστηκε σε Θεατρική Διαδρομή), με το οποίο είχε μια σημαντική συνεργασία κυρίως σε παραστάσεις αρχαίου θεάτρου, κωμωδίες ή τραγωδίες. Ειδικά με το έργο του Αριστοφάνη ο συνθέτης είχε μακρόχρονη σχέση γράφοντας μουσική για διάφορα θεατρικά σχήματα σχεδόν για το σύνολο των αριστοφανικών κωμωδιών, σε κάποιες περιπτώσεις και περισσότερες από μία φορές για το ίδιο έργο. Το 2008 μάλιστα εκδόθηκε από τη Lyra ένα τετραπλό άλμπουμ, όπου συγκεντρώθηκαν όλες οι μουσικές του Βασίλη Δημητρίου για τον Αριστοφάνη υπό το γενικό τίτλο "Αριστοφάνους έργα".

Επανέρχομαι όμως στο Θέατρο Διαδρομή, για να αναφερθώ σε δύο σημαντικές παραστάσεις αριστοφανικών κωμωδιών. Οι "Εκκλησιάζουσες" σε σκηνοθεσία Γιώργου Μιχαλακόπουλου και μετάφραση Κ.Χ. Μύρη παρουσιάστηκαν το καλοκαίρι του 2000 και ήταν η δεύτερη φορά που ο Βασίλης Δημητρίου έγραψε μουσική για τη συγκεκριμένη κωμωδία, αφού είχε προηγηθεί το 1996 η παράσταση του Εθνικού Θεάτρου. Τραγουδούν μέλη του θιάσου, μεταξύ των οποίων η Μίρκα Παπακωνσταντίνου, η Νικολέτα Βλαβιανού, ο Χρήστος Ευθυμίου και ο Γιάννης Θωμάς.

Έλενα Κυρανά: Όλα τα τραγούδια της (1967-1976)

Άλλη μια οδυνηρή απώλεια είχαμε από το χώρο του ελληνικού τραγουδιού, λίγο μόλις καιρό μετά το θάνατο του Γιάννη Καλατζή και της Αρλέτας. Έφυγε στα 74 χρόνια της η τραγουδίστρια Έλενα Κυρανά. 
Ίσως βέβαια για πολλούς να μη λέει και πολλά πράγματα το όνομά της, αλλά οι πραγματικοί μύστες του έντεχνου λαϊκού τραγουδιού τη γνώριζαν καλά και την είχαν αγαπήσει από αυτές τις ελάχιστες στιγμές που αποτυπώθηκε το όνομά της στους παλιούς δίσκους εκεί στα τέλη του '60 και στις αρχές του '70.

Η αλήθεια είναι ότι η Έλενα Κυρανά έχει πενιχρή παρουσία στην ελληνική δισκογραφία. Έγινε γνωστή κυρίως από τη συμμετοχή της σε δυο αξιόλογους δίσκους στα χρόνια της δύσης του Νέου Κύματος. Πρόκειται για τους δίσκους "12 Τραγούδια του F.G. Lorca" (1969) του Γιάννη Γλέζου, όπου ερμηνεύει δυο τραγούδια ("Το κεφαλόδεσι", "Το πρώτο φιλί"), και "Ο κήπος" (1971) του Λίνου Κόκοτου, όπου συμμετέχει με τρία τραγούδια ("Μια λυπημένη θάλασσα", "Λουλούδι η ζωή μας", "Άσε με ήλιε").

Πέρα από τα πέντε αυτά εξαιρετικά τραγούδια ηχογράφησε μόλις δώδεκα ακόμη ανεξάρτητα τραγούδια σε έξι δισκάκια 45 στροφών, τα οποία κυκλοφόρησαν από τη Philips και τη Zodiac κατά το διάστημα 1967 μέχρι 1971. Πρόκειται για συνθέσεις του Κώστα Χατζή, του Εμμανουήλ Τομάζου, του Πάνου Πετσά, του Γιάννη Γκούμα και του Γιώργου Ζαμπέτα. 

Βασίλης Δημητρίου: Ορέστης του Ευριπίδη (2005)

Ο συνθέτης Βασίλης Δημητρίου (1945-2015) έχει καταθέσει το πιο εκλεκτό κομμάτι του πλούσιου συνθετικού του έργου στο θέατρο και την τηλεόραση καταφέρνοντας μάλιστα να βγάλει ακόμη και εμπορικά σουξέ μέσα από τα δεκάδες αυτά soundtrack. 

Το 1972 κυκλοφόρησε σε 45άρι η μουσική του για το θεατρικό έργο "Διάσημος 702", ενώ η πρώτη ολοκληρωμένη θεατρική μουσική του που καταγράφηκε σε δίσκο 33 στροφών ήταν το "Δόξα και θάνατος" που κυκλοφόρησε το 1975. Ακολούθησαν πολυάριθμες συνεργασίες με τα μεγαλύτερα ελληνικά θέατρα και θιάσους, όπως το Εθνικό Θέατρο, το Σύγχρονο Θέατρο, το Θέατρο Κνωσσός, διάφορα ΔΗΠΕΘΕ κλπ.

Η συνεργασία του με το Θέατρο Διαδρομή κατά την πρώτη δεκαετία του 21ου αιώνα υπήρξε εξαιρετικά γόνιμη και απέδωσε θαυμάσιες μουσικές, έστω κι αν σχεδόν στο σύνολό τους παραμένουν ανέκδοτες. Ανάμεσα σ' αυτές περιλαμβάνεται και η παράσταση της τραγωδίας "Ορέστης" του Ευριπίδη που παρουσιάστηκε στην Επίδαυρο το καλοκαίρι του 2005 σε μετάφραση του Γιώργου Χειμωνά και σκηνοθεσία του Σταμάτη Φασουλή. Το soundtrack αποτελείται από οκτώ τελετουργικά χορωδιακά θέματα. Στο "Μοιρολόι" συμμετέχει η πρωταγωνίστρια Καρυοφυλιά Καραμπέτη.  

Ο συγκεκριμένος ψηφιακός δίσκος κυκλοφόρησε σε 200 μόνο αντίτυπα και διατέθηκε αποκλειστικά κατά τη διάρκεια των παραστάσεων, οπότε ουσιαστικά παραμένει ανέκδοτος και φυσικά είναι πλέον δυσεύρετος.

Δήμητρα Γαλάνη: Όλα τα 45άρια (1969-1988)

Η Δήμητρα Γαλάνη αποτελεί έναν από τους ακρογωνιαίους λίθους του ελληνικού τραγουδιού στον τομέα της ερμηνείας για τη δεκεατία του '70 και νομίζω πως μαζί με τη Χαρούλα Αλεξίου καταλαμβάνει δικαιωματικά την πρωτοκαθεδρία στο χώρο αυτό κατά τη συγκεκριμένη περίοδο. 
Η ίδια ξεκίνησε λίγο πριν από τη δύση της προηγούμενης δεκαετίας, αφού μέσα στο 1969 ηχογράφησε τα πρώτα οκτώ τραγούδια της. Πρώτος ο Δήμος Μούτσης της εμπιστεύθηκε τέσσερα υπέροχα τραγούδια σε στίχους του Νίκου Γκάτσου ("Κάποιο τρένο", "Βράδιασε", "Μια Παρασκευή", "Ρήνα Κατερίνα"), από τα οποία τα δύο πρώτα περιλήφθηκαν στον μεγάλο δίσκο "Ένα χαμόγελο" (1969), ενώ τα άλλα δύο κυκλοφόρησαν στις 45 στροφές. Την ίδια χρονιά ηχογράφησε επίσης άλλα δύο 45άρια με δύο τραγούδια του Γιάννη Σπανού ("Με πνίγει ετούτη η σιωπή", "Τι αγάπη") και άλλα δύο της Ελένης Καραΐνδρου ("Ποια πόρτα να χτυπήσω", "Μια νύχτα σ' έχασα") που συνιστούν και την πρώτη δισκογραφική εμφάνιση της σημαντικής αυτής δημιουργού.

Με το ξεκίνημα της νέας δεκαετίας η Δήμητρα Γαλάνη, πριν καλά καλά κλείσει την εφηβεία της, βρέθηκε δίπλα σε σημαντικούς συνθέτες κι ευτύχησε να ερμηνεύσει μεγάλα τραγούδια, κυρίως στο διάστημα που ανήκε στο δυναμικό της Columbia, δηλαδή ως το 1976. Στο διάστημα αυτό συμμετείχε σε τρεις δίσκους του Μάνου Χατζιδάκι ("Επιστροφή", "Της γης το χρυσάφι", "Αθανασία"), αλλά και σε δίσκους, μικρούς ή μεγάλους, του Λουκιανού Κηλαηδόνη, του Γιάννη Σπανού, του Γιώργου Κατσαρού, του Βασίλη Δημητρίου, του Γιώργου Χατζηνάσιου, του Χριστόδουλου Χάλαρη, του Λίνου Κόκοτου, του Μίμη Πλέσσα και άλλων, ενώ η σύντομη συνεργασία της με τον Βασίλη Τσιτσάνη μας έδωσε ένα σπάνιο λαϊκό διαμάντι, το αξεπέραστο "Ακρογιαλιές δειλινά" (σε δεύτερη εκτέλεση). 

Ακολούθησε η μακρά περίοδος συνεργασίας της με τη Minos, η οποία χαρακτηρίστηκε από ένα ύφος πιο προσωπικό και λυρικό με τραγούδια που υπέγραψαν αρκετοί νέοι συνθέτες της εποχής (Αντώνης Βαρδής, Χρήστος Γκάρτζος, Δημήτρης Λέκκας κ.ά.), αλλά και παλιοί, όπως ο Μάνος Λοΐζος, ο Μίκης Θεοδωράκης ή ο Θάνος Μικρούτσικος, ενώ η σύμπραξή της με τη Χαρούλα Αλεξίου στο δίσκο "Τα τραγούδια της χθεσινής μέρας" με όμορφες και χαμηλόφωνες επανεκτελέσεις παλιών τραγουδιών σημάδεψε αποφασιστικά τη δεκαετία του '80.

Η Μαίρη Δαλάκου τραγουδά Γιάννη Μαρκόπουλο (1964-1966)

Ξεφυλλίζοντας το συναρπαστικό μουσικό βιβλίο της δεκαετίας του '60 θα σταθώ και πάλι σε μια από τις πολύ όμορφες σελίδες του, τη σύντομη, αλλά ιδιαίτερα γόνιμη και δημιουργική συνάντηση του μεγάλου συνθέτη Γιάννη Μαρκόπουλου με την τραγουδίστρια Μαίρη Δαλάκου. Ήταν μια συνεργασία που κράτησε μόλις τρία χρόνια, από το 1964 ως το 1966, και βρήκε και τους δύο καλλιτέχνες στο ξεκίνημα της μουσικής τους πορείας.

Ο Γιάννης Μαρκόπουλος, ενταγμένος από τις αρχές του '60 στην ομάδα των νέων συνθετών υπό τη σκέπη του Μίκη Θεοδωράκη, συνοδοιπόρος και συνεργάτης του Χρήστου Λεοντή και του Μάνου Λοΐζου, πειραματιζόταν ήδη στο λαϊκό ήχο είτε σε μορφή απλών λαϊκών τραγουδιών, είτε ως μουσική επένδυση σε ελληνικές ταινίες της εποχής. Το 1964 λοιπόν συναντήθηκε με τη Μαίρη Δαλάκου, μια νεαρή μουσικό με αξιόλογη καλλιέργεια τόσο στο λυρικό τραγούδι, όσο και στο πιάνο, και αποφάσισαν να συνεργαστούν. 

Πρώτος καρπός αυτής της συνεργασίας ήταν ένα δισκάκι 45 στροφών με δυο πανέμορφα και δροσερά τραγούδια που κυκλοφόρησαν την ίδια χρονιά από την Polydor. Ήταν τα τραγούδια: "Γαλάζιο περιστέρι" (σε στίχους του συνθέτη) και "Ξαστεριά" (σε στίχους του Κώστα Γεωργουσόπουλου).

Εν τω μεταξύ ο συνθέτης είχε ολοκληρώσει το πρώτο μεγάλο του έργο με τίτλο "Ο Θησέας" προορισμένο για το χορόδραμα της Ραλλούς Μάνου. Στο καθαρώς ορχηστρικό σώμα αυτού του έργου αποφάσισε να ενσωματώσει σε κάθε ορχηστρική ενότητα κι ένα τραγούδι πάνω σε στίχους του ποιητή Δημήτρη Χριστοδούλου. Έτσι προέκυψαν τα πέντε τραγούδια του "Θησέα", τα οποία ερμήνευσε έξοχα η Μαίρη Δαλάκου συνοδευόμενη από τη σόλο κιθάρα του σπουδαίου κιθαριστή Γεράσιμου Μηλιαρέση.