Δημήτρης Μητροπάνος: Λαϊκά '76 (1976)

Αγίου Δημητρίου σήμερα. Ευκαιρία να επιστρέψουμε στον αγαπημένο Δημήτρη του λαϊκού μας τραγουδιού, τον Μήτσο ή Μητσάρα για τους στενούς του φίλους. Τον Δημήτρη Μητροπάνο φυσικά, ο οποίος γεννήθηκε στα Τρίκαλα τον Απρίλη του 1948 κι έφυγε Απρίλη πάλι του 2012 στα 64 μόλις χρόνια του αφήνοντας πίσω του μια ζηλευτή καριέρα κι ένα πλούσιο ρεπερτόριο που κινούνταν μεταξύ ορθόδοξου και έντεχνου λαϊκού τραγουδιού από τα τέλη της δεκαετίας του '60 που μπήκε στη δισκογραφία.

Το 1971 στάθηκε ο πρώτος μεγάλος σταθμός στην καριέρα του Δημήτρη Μητροπάνου, αφού εκείνη τη χρονιά παρουσίασε τον πρώτο προσωπικό του δίσκο με τίτλο το όνομά του, ενώ παράλληλα ευτύχησε να είναι ο βασικός ερμηνευτής του κλασικού κύκλου τραγουδιών «Άγιος Φεβρουάριος» του Δήμου Μούτση. Το 1973 είχε άλλη μια σημαντική συμμετοχή στο όμορφο άλμπουμ του Γιώργου Κατσαρού «Ο δρόμος για τα Κύθηρα», ενώ το 1974 μας έδωσε το δεύτερο προσωπικό του δίσκο με τίτλο «Κυρά ζωή». 

Κι έτσι φτάνουμε πια στα 1976, όταν θα παρουσιάσει το άλμπουμ «Λαϊκά '76», τρίτο κατά σειρά προσωπικό του δίσκο και τον πρώτο που έσπασε το φράγμα των 50.000 πωλήσεων, για να γίνει χρυσός σηματοδοτώντας την πρώτη μεγάλη εμπορική επιτυχία του τραγουδιστή, την οποία τα επόμενα χρόνια θα ακολουθήσουν πάμπολλες άλλες και μάλιστα με ακόμη μεγαλύτερα νούμερα πωλήσεων. Πάντως το συγκεκριμένο άλμπουμ είναι πλημμυρισμένο από πασίγνωστα και πολυτραγουδισμένα τραγούδια, όλα συνθέσεις του Σπύρου Παπαβασιλείου και του Τάκη Μουσαφίρη, παλιούς γνώριμους του τραγουδιστή από προηγούμενες δουλειές του. Ειδικά μάλιστα η συμπόρευσή του με τον Παπαβασιλείου είχε ξεκινήσει το 1969 με κάποια σκόρπια τραγούδια για τις 45 στροφές και διευρύνθηκε με το υλικό του πρώτου προσωπικού του δίσκου. Εδώ λοιπόν βρίσκουμε τραγούδια που πέρασαν αμέσως στο ευρύ κοινό κι έγιναν τεράστια σουξέ, όπως τα: «Τώρα που τραγουδώ» και «Καλοκαίρια και χειμώνες» του Σπύρου Παπαβασιλείου σε στίχους του Τάσου Οικονόμου και «Ό,τι πιάνω εγώ στα χέρια», «Της ζωής το μαγαζί», «Κάνε κάτι να χάσω το τρένο» και «Σε μια στίβα καλαμιές» του Τάκη Μουσαφίρη. Οι ίδιοι οι συνθέτες έχουν ενορχηστρώσει και διευθύνει τα τραγούδια τους.

Στο φινάλε του δίσκου έχουμε ένα ιδιαίτερο medley με τρία τραγούδια σε δεύτερη εκτέλεση («Δυο νύχτες», «Αλίμονο, «Θέλω απόψε να σου γράψω») που γνώρισε τεράστια επιτυχία, αν και ηχογραφήθηκε βιαστικά και την τελευταία στιγμή, για να συμπληρωθεί ο δίσκος. Πρόκειται για συνθέσεις των Τόλη Βοσκόπουλου, Δημήτρη Χριστόπουλου και Σπύρου Παπαβασιλείου αντίστοιχα που είχαν ερμηνεύσει πρώτοι η Μαρινέλλα, ο Κωστής Χρήστου και ο Θάνος Μπρατσιώτης.

Καίτη Χωματά 3 (1969)

Έχοντας ήδη χτίσει ένα σπουδαίο ρεπερτόριο σε πέντε μόλις χρόνια από το 1964 που πρωτοεμφανίστηκε στη δισκογραφία με εκλεκτές συνεργασίες κυρίως με τον Γιάννη Σπανό, αλλά και άλλους νεοκυματικούς δημιουργούς της εποχής, η Καίτη Χωματά ολοκληρώνει τη δεκαετία του '60 και την πρώτη και σημαντικότερη φάση της καριέρας της το 1969 με τον τρίτο κατά σειρά προσωπικό της δίσκο, ενώ στη συνέχεια θα περιοριστεί σε σκόρπιες συμμετοχές σε προσωπικές δουλειές διαφόρων συνθετών, όπως του Νίκου Μαμαγκάκη («Ερωφίλη», 1970), του Γιώργου Κριμιζάκη («Φωτογραφίες», 1971), του Βαγγέλη Πιτσιλαδή («Θαλασσάκι μου», 1972) και του Νίκου Δανίκα («Καφενείον η Ευρυτανία», 1974).

Το 1969 λοιπόν κυκλοφόρησε από τη Lyra το άλμπουμ «Καίτη Χωματά 3» με δώδεκα τραγούδια ανθολογημένα από ηχογραφήσεις για τις 45 στροφές της διετίας 1968-1969. Ο Γιάννης Σπανός υπογράφει τρία από τα τραγούδια του δίσκου, μεταξύ των οποίων το πολυτραγουδισμένο «Η Ελένη στο μπαλκόνι» σε στίχους Κώστα Κωτούλα και η τρυφερή μπαλάντα «Τίποτ' άλλο» σε ποίηση Ναπολέοντα Λαπαθιώτη, τραγούδι που είχε συμπεριληφθεί και στο δίσκο του συνθέτη «Ανθολογία Β» (1968). 

Στο ίδιο άλμπουμ βρίσκουμε και το μαναδικό τραγούδι του Σταύρου Κουγιουμτζή με τη φωνή της Χωματά («Μα θα ξανάρθεις») από ηχογράφηση του 1968, δυο συνθέσεις του Σπήλιου Μεντή («Ταξιδιώτης της νύχτας», «Την πόρτα σου άφησε ανοιχτή»), τα πανέμορφα «Καραβάκια» του Βασίλη Κουμπή σε στίχους Κώστα Γεωργουσόπουλου, ένα τρυφερό νανούρισμα («Άστρο παλικάρι») των Γιώργου Κοντογιώργου και Άκου Δασκαλόπουλου, το τραγούδι «Σε πήρε απόψε η βροχή» των Γιάννη Γλέζου και Γιάννη Κιούρκα, καθώς και δυο ακόμη τραγούδια σε δεύτερη εκτέλεση, ένα του Μάνου Χατζιδάκι («Στην ποταμιά σωπαίνει το κανόνι») κι ένα του Γιάννη Γλέζου («Η Ελένη του Μάη»).

Τα τραγούδια της Καίτης Χωματά (1968)

Συμπληρώνονται σήμερα 16 χρόνια από το θάνατο μιας υπέροχης ερμηνεύτριας, η οποία έλαμψε στο δεύτερο μισό της δεκαετίας του '60 ως μία από τις κορυφαίες φωνές του Νέου Κύματος. Η Καίτη Χωματά (1946-2010) γεννήθηκε στην Αθήνα και μόλις στα 18 της χρόνια έγινε γνωστή στο πανελλήνιο με το πρώτο δισκογραφημένο τραγούδι της που έγραψε για τη φωνή της ο Γιάννης Σπανός, το εμβληματικό και χιλιοτραγουδισμένο «Μια αγάπη για το καλοκαίρι» σε στίχους του Γιώργου Παπαστεφάνου, ένα τραγούδι σταθμός στην ιστορία του ελληνικού πενταγράμμου, καθώς θεωρείται η ληξιαρχική πράξη γέννησης του νεοκυματικού ρεύματος υπό της σκέπη της νεοσύστατης τότε δισκογραφικής εταιρείας Lyra του εκδότη Αλέκου Πατσιφά.

Το 1965 η Καίτη Χωματά παρουσίασε τον πρώτο προσωπικό της δίσκο με τίτλο «Αποδημίες» με τραγούδια αποκλειστικά του Γιάννη Σπανού, ενώ στη συνέχεια αξιώθηκε να είναι βασική ερμηνεύτρια και στις δυο ποιητικές «Ανθολογίες» του συνθέτη, για να φτάσουμε στο 1968, όταν θα κυκλοφορήσει ο δεύτερος προσωπικός της δίσκος με τίτλο «Τα τραγούδια της Καίτης Χωματά», στον οποίο θα σταθούμε σήμερα. 

Το άλμπουμ περιλαμβάνει δεκατρείς μπαλάντες συγκεντρωμένες από υλικό που είχε κυκλοφορήσει ήδη σε δίσκους 45 στροφών κατά την προηγούμενη διετία. Τα υπογράφουν οι συνθέτες: Νίκος Μαμαγκάκης, Γιάννης Σπανός, Χρήστος Λεοντής, Γιώργος Κοντογιώργος, Ηλέκτρα Παπακώστα, Μιχάλης Βιολάρης και ο πρωτοεμφανιζόμενος Βασίλης Δημητρίου. Το εναρκτήριο «Ξημερώνει» του Νίκου Μαμαγκάκη σε στίχους του Άκου Δασκαλόπουλου γράφτηκε για την ταινία «Σιλουέτες» (1967) του Κωστή Ζώη, ενώ το τραγούδι «Στον ουρανό είν' ένα αστέρι» του Γιάννη Σπανού σε στίχους του Αλέκου Σακελλάριου πρωτοακούστηκε στην ταινία του τελευταίου «Όλοι οι άντρες είναι ίδιοι» (1966). Επίσης με το τραγούδι «Για ποιον να τραγουδώ» των Γιώργου Κοντογιώργου και Γιώργου Παπαστεφάνου η Καίτη Χωματά έλαβε μέρος στο Φεστιβάλ Τραγουδιού της Θεσσαλονίκης το 1966.

Μάνος Χατζιδάκις: Η κλέφτρα του Λονδίνου (1961)

Συμπληρώνονται σήμερα 101 χρόνια από τη γέννηση του Μάνου Χατζιδάκι (1925-1994) και θα ήταν παράλειψη να μη γίνει έστω και μια φευγαλέα αναφορά στη σημαντική αυτή επέτειο. Κι επειδή πλέον η παρουσίαση του έργου του στις σελίδες του Δισκοβόλου έχει αφήσει ελάχιστες χαραμάδες για κάτι καινούργιο, κατέφυγα σε μια παλιά θεατρική του μουσική που έγραψε τον καιρό που βρισκόταν εκτός Ελλάδας αμέσως μετά τη βράβευσή του με το όσκαρ τραγουδιού για την ταινία «Ποτέ την Κυριακή» του Ζιλ Ντασέν (1960). 

Ήταν μια ιδιαίτερα παραγωγική περίοδος εκείνη για τον μεγάλο συνθέτη, όταν έγραφε ασταμάτητα μουσική για τον ελληνικό και ξένο κινηματογράφο, αλλά και άφθονη μουσική για το θέατρο. Είχαν λοιπόν προηγηθεί μεταξύ άλλων οι μουσικές του επενδύσεις για σπουδαία θεατρικά, όπως η «Ευρυδίκη» του Ζαν Ανούιγ και «Το γλυκό πουλί της νιότης» του Τένεσι Ουίλιαμς για το Θέατρο Τέχνης, το «Ρινάλδος και Αρμίδα» βασισμένο στην «Ερωφίλη» του Γεώργιου Χορτάτζη σε μορφή μονόπρακτης όπερας, το «Απόψε αυτοσχεδιάζουμε» του Πιραντέλο για το θίασο Δημήτρη Μυράτ. Την ίδια εποχή λοιπόν του ζήτησε η σπουδαία Γαλλίδα ηθοποιός και σκηνοθέτιδα Marie Bell να γράψει τη μουσική για την παράσταση «La voleuse de Londres» (Η κλέφτρα του Λονδίνου) που ανέβηκε στο Theatre du Gymnase του Παρισιού κατά τη σεζόν 1960-1961, μια ρομαντική αστυνομική κωμωδία με υπερρεαλιστικά στοιχεία βασισμένη στο παλιό μυθιστόρημα «Moll Flanders» του Άγγλου συγγραφέα Daniel Defoe. H Μαρί Μπελ ερμήνευσε το ρόλο της πρωταγωνίστριας Παμέλα και τραγούδησε τα τρία τραγούδια που της έγραψε ο Μάνος Χατζιδάκις συνοδευόμενη από χορωδία με μέλη του θιάσου.

Το μικρό αυτό σάουντρακ εκδόθηκε σε δίσκο 45 στροφών extended από τη δισκογραφική εταιρεία Barclay (κωδικός 70359), χωρίς ποτέ να εκδοθεί στην ελληνική αγορά. Περιλαμβάνει τέσσερα θέματα (τρία τραγούδια κι ένα οργανικό φινάλε). Μια οργανική εκδοχή του βασικού τραγουδιού πάντως εντάχθηκε στη νεότερη δισκογραφική έκδοση της Columbia «30 Σπάνιες Ερμηνείες, 1955-1965, αρ.2» (1984).

Μάνος Λοΐζος: Ο δρόμος του Μάνου, 1962-1982 (1985)

Την ίδια χρονιά (1985) που κυκλοφόρησε η ζωντανή ηχογράφηση από το Ολυμπιακό Στάδιο που ήταν αφιερωμένη στη μνήμη του Μάνου Λοΐζου με αφορμή τη συμπλήρωση των τριών χρόνων από το θάνατό του, η Minos εξέδωσε κι ένα δεύτερο αφιερωματικό άλμπουμ στον συνθέτη με τον συμβολικό τίτλο «Ο δρόμος του Μάνου» παραπέμποντας εμμέσως στο εμβληματικό ομώνυμο τραγούδι του. Ο τίτλος του δίσκου συμπληρώνεται με τον χρονικό προσδιορισμό «1962-1982» δηλώνοντας προφανώς την εικοσαετία της μουσικής δραστηριότητας που πρόλαβε να αναπτύξει ο σπουδαίος συνθέτης συνεργαζόμενος στο μεγαλύτερο μέρος αυτής της περιόδου με την ίδια δισκογραφική εταιρεία, δηλαδή τη Minos. Αν βέβαια θέλουμε να ακριβολογήσουμε, το πραγματικό εύρος αυτής της διαδρομής ολοκληρώνεται το 1981, γιατί ό,τι άλλο κυκλοφόρησε έκτοτε (πρωτότυπο ή σε επανεκτέλεση) είναι μεταθανάτιο.

Το άλμπουμ συγκροτείται από 16 συνολικά τραγούδια που διατρέχουν αντιπροσωπευτικά τη διαδρομή αυτή. Το παλιότερο όλων κυκλοφόρησε το 1962 και ήταν το «Τραγούδι του δρόμου» βασισμένο στο ποίημα «Anta, Jaleo» του F.G. Lorca σε ελληνική απόδοση του Νίκου Γκάτσου, το οποίο είχε ερμηνεύσει ο Γιώργος Μούτσιος, αλλά εδώ το ακούμε σε νεότερη εκτέλεσή του από τον ίδιο τον συνθέτη, μια εκτέλεση που συμπεριλήφθηκε και στο άλμπουμ «Τραγούδια του δρόμου» (1974). Το νεότερο τραγούδι της συλλογής και κύκνειο άσμα του συνθέτη είναι το τραγούδι «Στη διαδήλωση» σε στίχους του Φώντα Λάδη που εκδόθηκε σε δίσκο 45 στροφών το 1981 ερμηνευμένο από τον Μπάμπη Αντωνίου. 

Τα υπόλοιπα τραγούδια που έχουν επιλεγεί προέρχονται από σκόρπια 45άρια που κυκλοφόρησαν στο διάστημα 1964-1974. Δύο από τα πρώιμα τραγούδια του συνθέτη («Καράβια αλήτες», «Νύχτα μικρή αρχόντισσα»), ηχογραφημένα σε πρώτη εκτέλεση του 1965 με τη φωνή του Γιάννη Πουλόπουλου για λογαριασμό της Lyra εδώ ακούγονται από εκτέλεση του 1985 και πάλι από τον Γιάννη Πουλόπουλο. Ο περίφημος «Δρόμος» σε στίχους Κωστούλας Μητροπούλου που επίσης είχε πρωτοκυκλοφορήσει από τη Lyra το 1964 με πρώτη ερμηνεύτρια τη Σούλα Μπιρμπίλη, εδώ ακούγεται σε μια όμορφη επανεκτέλεση από μια θαυμάσια διφωνία της Χαρούλας Αλεξίου και της Δήμητρας Γαλάνη παρμένη από το άλμπουμ «Τα τραγούδια της χτεσινής μέρας» (1981), όπως και η πολυτραγουδισμένη «Τζαμάικα» σε στίχους του Λευτέρη Παπαδόπουλου. Τέλος, έχει συμπεριληφθεί και το τραγούδι «Είπα στον κόκορά μου» στην πρώτη του εκτέλεση από τον Νίκο Αντωνιάδη, το οποίο αρχικά είχε συμπεριληφθεί στο άλμπουμ «Νιάτα» (1974). Εκτός από τους προαναφερθέντες, τραγουδούν επίσης η Αλέκα Μαβίλη, η Ελένη Ροδά, ο Γιάννης Καλατζής, η Αλέκα Αλιμπέρτη, ο Δημήτρης Ευσταθίου και η Ζωή Φυτούση.

Μάνος Λοΐζος: Αφιέρωμα - Συναυλία στο Ολυμπιακό Στάδιο (1985)

Μάνος Λοΐζος (1937-1982): 89 χρόνια από τη γέννησή του και τα μισά από τον πρόωρο θάνατό του. Γεννήθηκε στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου στις 22 Οκτωβρίου 1937, ενώ από το καλοκαίρι του 1955 εγκαταστάθηκε μόνιμα στην Αθήνα. Το 1962 ηχογράφησε το πρώτο του τραγούδι, μια πρώιμη μελοποίηση ενός τραγουδιού του Λόρκα («Τραγούδι του δρόμου») σε ελληνική απόδοση μάλιστα του Νίκου Γκάτσου, ενώ την επόμενη χρονιά - μαζί με τον συνοδοιπόρο του Χρήστο Λεοντή - βρέθηκε στο μουσικό επιτελείο του Μίκη Θεοδωράκη και του Μάνου Χατζιδάκι παρουσιάζοντας τις πρώτες του συνθέσεις στο διάλειμμα της ιστορικής μουσικής παράστασης «Μαγική πόλη». Ακολούθησαν αρκετές σκόρπιες ηχογραφήσεις για τις 45 στροφές, ώσπου το 1968 ηχογράφησε τον πρώτο ολοκληρωμένο δίσκο του με τίτλο «Ο σταθμός» εγκαινιάζοντας ταυτόχρονα τη συνεργασία του με τη δισκογραφική εταιρεία Minos, όπου έκτοτε και θα καταθέσει το σύνολο του έργου του μέχρι το κύκνειο άσμα του, τον κύκλο τραγουδιών «Για μια μέρα ζωής» (1980).

Στις 13 Σεπτεμβρίου 1985, με αφορμή την τρίτη επέτειο από το θάνατο του συνθέτη, οργανώθηκε μια μεγάλη συναυλία στο Ολυμπιακό Στάδιο της Αθήνας (ΟΑΚΑ) με τίτλο «Αφιέρωμα» που στη συνέχεια εκδόθηκε και σε διπλό δίσκο βινυλίου με τον ίδιο τίτλο και υπότιτλο: Ζωντανή ηχογράφηση από το Ολυμπιακό Στάδιο. Η συναυλία μάλιστα μεταδόθηκε απευθείας από το Δεύτερο Πρόγραμμα της Ελληνικής Ραδιοφωνίας και μαγνητοσκοπημένη από την την κρατική τηλεόραση. Το πρόγραμμα προλόγισε ο στενός φίλος του συνθέτη και μόνιμος συνεργάτης του Λευτέρης Παπαδόπουλος, με τον οποίο έχει συνυπογράψει τα περισσότερα τραγούδια του. Παρόντες στη συναυλία ήταν οι ερμηνευτές που τραγούδησαν τον κύριο όγκο των τραγουδιών του, δηλαδή ο Γιώργος Νταλάρας, η Χαρούλα Αλεξίου, ο Γιάννης Καλατζής, ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου και η Δήμητρα Γαλάνη. Ήταν επίσης προγραμματισμένη και η παρουσία της Μαρίας Φαραντούρη, η οποία όμως την τελευταία στιγμή ματαιώθηκε λόγω επικείμενου τοκετού. Οι ερμηνευτές κατά κανόνα αποδίδουν τα τραγούδια που οι ίδιοι είχαν ερμηνεύσει και στην πρώτη τους εκτέλεση με κάποιες εξαιρέσεις, όπως τα τραγούδια «Ο δρόμος» και «Το ακορντεόν» που τα ερμηνεύει ομαδικά η παρέα.

Στη συναυλία παίχτηκαν συνολικά 50 τραγούδια, αλλά στο δίσκο περιορίστηκαν στα 32, ενώ τα υπόλοιπα μεταδόθηκαν μόνο ραδιοφωνικά. Αξιοσημείωτο μάλιστα είναι ότι μετά από αγωγή του στιχουργού Μανώλη Ρασούλη δεν συμπεριλήφθηκε στην έκδοση κανένα τραγούδι με δικούς του στίχους! Αξιοσημείωτο επίσης είναι ότι στο δίσκο περιλαμβάνονται και δύο συνθέσεις που δεν ανήκουν στον Μάνο Λοΐζο, αλλά γράφτηκαν για κείνον. Πρόκειται για το αριστουργηματικό «Πρωινό τσιγάρο» των Νότη Μαυρουδή και Άλκη Αλκαίου και το «Αντίο φίλε» των Χρήστου Νικολόπουλου και Λευτέρη Παπαδόπουλου. Την ενορχήστρωση επιμελήθηκε ο Φαίδων Λιονουδάκης, ενώ μεταξύ των σολίστ της ορχήστρας ήταν ο Χρήστος Νικολόπουλος στο μπουζούκι, ο Λευτέρης Ζέρβας στο βιολί, ο Στέλιος Καρύδας στην κιθάρα και το μπαγλαμά και ο Πλούταρχος Ρεμπούτσικας στο βιολοντσέλο.

Μελίνα Μερκούρη: Si Melina... m' était contée (1973)

Ολοκληρώνουμε σήμερα το αφιέρωμά μας στη γαλλική δισκογραφία της Μελίνας Μερκούρη που πραγματοποιήθηκε κατά τη διάρκεια της αυτοεξορίας της λόγω του χουντικού καθεστώτος που της είχε αφαιρέσει την  ελληνική ιθαγένεια και της είχε απαγορεύσει την επιστροφή της στην πατρίδα. 

Το 1973 λοιπόν η Μελίνα πρωταγωνίστησε σε μια μεγάλη παραγωγή του Γάλλου ηθοποιού και οπερατικού (κυρίως) σκηνοθέτη (και γνωστού φιλέλληνα) Pierre Jourdan με τίτλο: «Si Melina... m'etais contée». Επί της ουσίας πρόκειται για ένα μουσικό πρόγραμμα της γαλλικής τηλεόρασης αφιερωμένο στην Ελλάδα με πρωταγωνίστρια τη Μελίνα, πασίγνωστη πια στο γαλλικό κοινό από τον πολύχρονο αγώνα της να διεθνοποιήσει το πολιτικό πρόβλημα της πατρίδας της και να κινητοποιήσει τη διεθνή κοινή γνώμη κατά της δικτατορίας των συνταγματαρχών.

Το ομώνυμο άλμπουμ που προέκυψε από το πρόγραμμα αυτό εκδόθηκε την ίδια χρονιά στο Παρίσι, ενώ στην Ελλάδα πρωτοεκδόθηκε μόλις το 1994 μαζί με την πρώτη ψηφιακή του επανέκδοση. Περιλαμβάνει δέκα συνολικά τραγούδια που αποδίδονται σε τρεις διαφορετικές γλώσσες, έξι γαλλόφωνα, δύο αγγλόφωνα και άλλα δύο ελληνόφωνα. Ο επίσης διάσημος στο γαλλικό κοινό Βαγγέλης Παπαθανασίου υπογράφει τρεις πολύ ενδιαφέρουσες συνθέσεις, όλες σε γαλλική γλώσσα με στίχους του Claude Lemesle. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το θέμα «Ou que me porte mon voyage, la Grece me blesse» βασισμένο στους συγκλονιστικούς στίχους του Γιώργου Σεφέρη «Όπου και να ταξιδέψω, η Ελλάδα με πληγώνει» από το παλιό ποίημά του «Με τον τρόπο του Γ. Σ.» (1936) μεταφερμένους στα γαλλικά από τον επιφανή ελληνιστή Jacque Lacarriere, ενώ η μελωδία του ανατρέχει στον εκκλησιαστικό ύμνο «Αι γενεαί πάσαι». 

Τα υπόλοιπα τραγούδια αποτελούν συνθέσεις των Σταύρου Ξαρχάκου («Υπομονή»), Βασίλη Τσιτσάνη («Συννεφιασμένη Κυριακή»), Μάνου Χατζιδάκι («Δεν ήταν νησί»), αλλά και ξένων δημιουργών, μεταξύ των οποίων το δίδυμο Kurt Weill και Bertolt Brecht με το κλασικό «Alabama Song» από την όπερα «Mahagonny». Τα τραγούδια «Συννεφιασμένη Κυριακή» και «Δεν ήταν νησί» είναι τα δύο που αποδίδονται στην ελληνική γλώσσα. Και φυσικά εντύπωση προκαλεί ότι για πρώτη φορά απουσιάζει από τους δίσκους αυτούς της Μελίνας ο Μίκης Θεοδωράκης!

Μελίνα Μερκούρη: Melina Mercouri - Zorba (1972)

Την ίδια χρονιά (1972) που κυκλοφόρησε το άλμπουμ «L'œillet rouge» με γαλλικές ερμηνείες ελληνικών και γαλλικών τραγουδιών από τη Μελίνα Μερκούρη, εκδόθηκε από την PolyGram κι ένα δεύτερο άλμπουμ με τίτλο το όνομά της στα γαλλικά, δηλαδή «Μelina Μercouri», αν και συχνά στους δισκογραφικούς καταλόγους αναφέρεται με τον τίτλο «Zorba», αφού ξεκινάει με το εμβληματικό αυτό οργανικό θέμα του Μίκη Θεοδωράκη από την ομώνυμη ταινία του Μιχάλη Κακογιάννη, το οποίο μάλιστα εδώ για πρώτη φορά ακούγεται και σε φωνητική εκδοχή με στίχους που έγραψε ο Βαγγέλης Γκούφας.

Στην πραγματικότητα το άλμπουμ δεν είναι παρά μια ελληνοποιημένη εκδοχή των τραγουδιών που περιέχουν οι δυο προηγούμενοι γαλλικοί δίσκοι της Μελίνας πάνω στην ίδια ενορχήστρωση που επιμελήθηκε ο Alain Goraguer. Δύο υπέροχες μπαλάντες του George Moustaki («Μεσόγειος», «Ο μέτοικος») που τις αγαπήσαμε από τις θαυμάσιες εκτελέσεις της Βίκυς Μοσχολιού και του Γιώργου Νταλάρα, τις ακούμε εδώ για πρώτη φορά με τους αριστουργηματικούς ελληνικούς στίχους του Δημήτρη Χριστοδούλου, καθώς και δυο τραγούδια του Joe Dassin («Le portugais», «Je suis Grecque») που ακούγονται ελληνοποιημένα με στίχους του Βαγγελη Γκούφα και της Άλκης Ζέη. Έχουμε επίσης τα τραγούδια «Ο δικαστής», «Έχει ο θεός», «Σε πότισα ροδόσταμο» και «Η επιστολή» του Μίκη Θεοδωράκη σε στίχους των Μάνου Ελευθερίου, Νίκου Γάτσου και δικούς του. Ο παραδοσιακός σκοπός της «Σαμιώτισσας» έχει αποκτήσει πολιτικά φορτισμένους στίχους του Βαγγέλη Γκούφα, ενώ το σώμα του δίσκου συμπληρώνεται με τα τραγούδια «Φύγαν τα παιδιά» του Σταύρου Ξαρχάκου και «Τα παιδιά του Πειραιά» του Μάνου Χατζιδάκι. Η πικρία του αναγκαστικού εκπατρισμού και η προσδοκία του νόστου και της δικαίωσης διατρέχουν άμεσα ή έμμεσα τη θεματολογία όλων των επιλεγμένων τραγουδιών.

Την ορχήστρα διευθύνει φυσικά ο Alain Goraguer. Στα φωνητικά συμμετέχουν ο Αντώνης Καλογιάννης και η Μαρία Δημητριάδη, καθώς και χορωδία. Ο δίσκος κυκλοφόρησε στην ελληνική αγορά το 1974.

Μελίνα Μερκούρη: L'œillet rouge (1972)

Ένα χρόνο μετά την έκδοση του γαλλικού άλμπουμ «Je suis grecque» κυκλοφορεί από την Polydor ένα δεύτερο άλμπουμ της Μελίνας Μερκούρη με ανάλογο περιεχόμενο και τίτλο «L'œillet rouge» (Κόκκινο γαρίφαλο). Ο δίσκος κυκλοφόρησε στη γαλλική του έκδοση το 1972, ενώ στην ελληνική αγορά κυκλοφόρησε δυο χρόνια αργότερα, όταν πια είχε καταρρεύσει το δικτατορικό καθεστώς που φυσικά δεν επέτρεπε την κυκλοφορία καμίας δουλειάς με την υπογραφή της Μελίνας.

Ο δίσκος περιλαμβάνει δώδεκα τραγούδια, ελληνικά και γαλλικά, όλα διασκευασμένα για τη φωνή της Μελίνας από τον Γάλλο μουσικό Alain Goraguer. Τα οκτώ τραγούδια είναι συνθέσεις Ελλήνων δημιουργών και συγκεκριμένα δύο είναι συνθέσεις του Βασίλη Τσιτσάνη («Μπαξέ Τσιφλίκι», «Όταν συμβεί στα πέριξ»), άλλες δύο του Μάνου Λοΐζου («Δέκα παλικάρια», «Δελφίνι δελφινάκι»), μία του Μίκη Θεοδωράκη («Μην ξεχνάς τον Ωρωπό»), μία του Γιάννη Σπανού («Μαζί σου στην ακρογιαλιά»), μία του Γιώργου Κατσαρού («Ο Σταμούλης ο λοχίας») κι άλλη μία του Σταύρου Ξαρχάκου («Τι έχει και κλαίει το παιδί»). Μάλιστα το τραγούδι του Ξαρχάκου το είχε ερμηνεύσει πρώτη η ίδια Μελίνα το 1964 για τις ανάγκες της τηλεταινίας «Η Ελλάδα της Μελίνας». Εδώ έχει ντυθεί με γαλλικούς στίχους και πήρε τον τίτλο «L'œillet rouge» που τελικά αποτελεί και τον τίτλο του δίσκου, ο οποίος συμπληρώνεται με τέσσερα τραγούδια Γάλλων δημιουργών, μεταξύ των οποίων και ο ενορχηστρωτής και διασκευαστής του υλικού Alain Goraguer.

Αξιοσημείωτο είναι ότι η ψηφιακή επανέκδοση του άλμπουμ το 1994 εμπλουτίστηκε με ένα ακόμη τραγούδι ηχογραφημένο την ίδια εποχή με το υπόλοιπο υλικό, το παραδοσιακού χρώματος «Μαχαίρι μαυρομάνικο» του Νίκου Χουλιαρά, το οποίο μάλιστα αποδίδεται στα ελληνικά.