Γιάννης Ρίτσος: Από το όνειρο στο εγερτήριο (2009)

Ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον αφιέρωμα στον ποιητή Γιάννη Ρίτσο παρουσίασε το μουσικό περιοδικό Δίφωνο στο τεύχος 176 που κυκλοφόρησε το 2009 με ενσωματωμένο ψηφιακό δίσκο, ο οποίος περιλαμβάνει είκοσι ποιήματα του μεγάλου ποιητή μελοποιημένα από οκτώ διαφορετικούς συνθέτες και ερμηνευμένα, σε πρώτη ή δεύτερη εκτέλεση, από δεκαέξι Έλληνες ερμηνευτές κι ένα μοντέρνο ροκ συγκρότημα. Όλο το υλικό παραχωρήθηκε για τη συγκεκριμένη έκδοση από το αρχείο των δισκογραφικών εταιρειών Lyra και Legend συγκροτώντας ένα ιδιαίτερα αντιπροωπευτικό αφιέρωμα στο μελοποιημένο έργο του Γιάννη Ρίτσου που έλαβε τον συμβολικό τίτλο «Από το όνειρο στο εγερτήριο» υποδηλώνοντας έτσι τη λυρική και αγωνιστική πλευρά της ποίησής του.

Τρεις συνθέτες, όπως ήταν αναμενόμενο, καταλαμβάνουν το κύριο σώμα του αφιερώματος, Ο Μίκης Θεοδωράκης, ο Νίκος Μαμαγκάκης και ο Θάνος Μικρούτσικος. Έχουν επιλεγεί μέρη από τα έργα: «Επιτάφιος» (1960), «Ρωμιοσύνη» (1966) και «18 Λιανοτράγουδα της πικρής πατρίδας» (1973) του Μίκη Θεοδωράκη, «11 λαϊκά τραγούδια του Γιάννη Ρίτσου» (1972), «Εαρινή Συμφωνία» (1990) και «Στεναγμός ανατολίτης» (1996) του Νίκου Μαμαγκάκη, «Καντάτα για τη Μακρόνησο» (1976) και «Τους έχω βαρεθεί» του Θάνου Μικρούτσικου. Επίσης έχουμε επιλογές από τους κύκλους τραγουδιών «Κυρά των αμπελιών» (1975) του Γιώργου Κοτσώνη, «Οι γειτονιές του κόσμου» (1977) του Σπύρου Σαμοΐλη και «Κάπου Ανατολικοδυτικά» (1989) του Νότη Μαυρουδή, καθώς και μία όμορφη μουσική στιγμή από το άλμπουμ «Χιλιόμετρα» (2009) του νέου τραγουδοποιού Νίκου Ζουγρή που κυκλοφόρησε την ίδια χρονιά με την έκδοση αυτού του αφιερώματος. Ξεχωριστή θέση στο αφιέρωμα έχουν επίσης δυο τραγούδια του Σπήλιου Μεντή, προσωπικού φίλου του ποιητή, τα οποία είχαν κυκλοφορήσει στις 45 στροφές στα μέσα της δεκαετίας του '60.

Τα τραγούδια ερμηνεύουν κατά σειρά εμφάνισης οι: Μανώλης Μητσιάς, Μαρία Φαραντούρη, Μαρία Δημητριάδη, Σάκης Μπουλάς, Μανώλης Λιδάκης, Γλυκερία, Νένα Βενετσάνου, Πέτρος Πανδής, Ελένη Βιτάλη, Γιάννης Πουλόπουλος, Μελίνα Μερκούρη, Τάσης Χριστογιαννόπουλος, Σοφία Παπάζογλου, Γιοβάννα, Σπύρος Σαμοΐλης, Κώστας Καμένος και το συγκρότημα Υπόγεια  Ρεύματα. Οι ερμηνείες της Μαρίας Φαραντούρη προέρχονται από νεότερες ζωντανές ηχογραφήσεις για τα άλμπουμ «Η ποίηση στο ελληνικό τραγούδι» (2003) και «Μύθοι γυναικών» (2008), ενώ της Γλυκερίας από δική της ζωντανή ηχογράφηση για το άλμπουμ «Τα θεμέλιά μου στα βουνά» (2009).

Νίκος Μαμαγκάκης, Γιάννης Ρίτσος: Τα ερωτικά (2009)

Μετά τον Μίκη Θεοδωράκη και τον Θάνο Μικρούτσικο, ο τρίτος μεγάλος συνθέτης μας που καταπιάστηκε συστηματικά με το ποιητικό έργο του Γιάννη Ρίτσου ήταν ο Νίκος Μαμαγκάκης, ο οποίος είχε άλλωστε προσωπική φιλία με τον ποιητή. Ο Μαμαγκάκης, ως γνωστόν, ήταν ένας πολύ ιδιόμορφος δημιουργός, τολμηρός, πρωτοποριακός και ρηξικέλευθος στο μουσικό του ύφος, πράγμα  που του επέτρεπε να κινείται με πλήρη άνεση σε όλες τις μουσικές εκφάνσεις, από το απλό λαϊκό τραγούδι μέχρι τις πιο προχωρημένες και πρωτοποριακές φόρμες της λόγιας μουσικής. Το 1972 λοιπόν, στην καρδιά του χουντικού καθεστώτος, δε δίστασε να παρουσιάσει έναν ολοκληρωμένο κύκλο τραγουδιών με τίτλο «11 Λαϊκά τραγούδια του Γιάννη Ρίτσου» αδιαφορώντας για την καθολική απαγόρευση του ποιητή από το καθεστώς! Αργότερα, το 1990, επανήλθε στον ποιητή μελοποιώντας την «Εαρινή Συμφωνία», ενώ στη συνέχεια συμπεριέλαβε σκόρπιες μελοποιήσεις ποιημάτων του στους δίσκους «Στεναγμός Ανατολίτης» (1996) και «Δρόμοι της νύχτας» (2002).

Η τρίτη ολοκληρωμένη δουλειά του Νίκου Μαμαγκάκη πάνω στο ποιητικό έργο του Γιάννη Ρίτσου εκδόθηκε το 2009 στο πλαίσιο της τιτάνιας προσπάθειας του συνθέτη να επανεκδώσει αναθεωρημένο ολόκληρο το παλιότερο έργο του εμπλουτίζοντάς το συγχρόνως και με καινούργιο υλικό για λογαριασμό της ιδιωτικής του δισκογραφικής εταιρείας Ιδαία. Πρόκειται για τον κύκλο τραγουδιών «Τα ερωτικά» βασισμένο στην ομώνυμη ποιητική συλλογή του Ρίτσου που είχε εκδοθεί το 1981 από τις Εκδόσεις Κέδρος με επιλεγμένα ποιήματα από τις ενότητες: «Μικρή σουίτα σε κόκκινο μείζον», «Γυμνό σώμα» και «Σάρκινος λόγος». Τρία από τα μελοποιημένα αυτά ποιήματα είχαν ήδη συμπεριληφθεί σε παλιότερους δίσκους του συνθέτη, όπως προαναφέραμε. Η ολοκληρωμένη έκδοση του έργου αναπτύσσεται σε 19 μέρη (τραγούδια), τα οποία είναι ενορχηστρωμένα σε αμιγώς έντεχνο ύφος υπό την πλήρη ευθύνη του συνθέτη, ο οποίος σημειώνει σχετικά: «Από μουσικής πλευράς τα ποιήματα αυτά είναι η προέκταση της "Εαρινής Συμφωνίας". (...) είναι για μένα τα πιο βαθιά, ανθρώπινα, απλά ερωτικά ποιήματα που έχουν γραφτεί ποτέ. Υποφώσκει η ζέστα των λαϊκών ερωτικών τραγουδιών, αλλά συγχρόνως αποπνέουν και ένα άρωμα μιας υψηλής ποίησης».

Τα τραγούδια ερμηνεύει ο εξαίρετος βαρύτονος Τάσης Χριστογιαννόπουλος και μαζί του οι λαϊκοί ερμηνευτές Λιζέτα Καλημέρη, Ανδρέας Καρακότας και Ναταλί Ρασούλη. Ο ίδιος ο συνθέτης παρεμβαίνει απαγγέλλοντας στίχους του ποιητή. Επικεφαλής της λιτής οργανικής συνοδείας είναι η Μαρία Παχνιστή (φλάουτο) και ο Αντώνης Φάσαρτ (πιάνο, τρομπέτα).

Μίκης Θεοδωράκης, Γιάννης Ρίτσος: 18 Λιανοτράγουδα (έκδοση Lyra, 1974)

Πέρασαν κιόλας 36 χρόνια! Σαν σήμερα, στις 11 Νοεμβρίου 1990, έφυγε από τη ζωή ένας από τους κορυφαίους Έλληνες ποιητές του 20ου αιώνα, εμβληματική μορφή της περίφημης Γενιάς του '30, πολυγραφότατος, πολυμεταφρασμένος και πολυβραβευμένος με ένα βίο ταραγμένο και περιπετειώδη λόγω των πολύχρονων διώξεων για τις πολιτικές του ιδέες από το καθεστώς της μετεμφυλιακής εξουσίας, ένας ευαίσθητος λυρικός τροβαδούρος των λαϊκών καημών και ταυτόχρονα ένας επικός κήρυκας των υψηλών ιδεών. Ο λόγος για τον Γιάννη Ρίτσο (1909-1990), τον ποιητή του «Επιτάφιου» και της «Ρωμιοσύνης», τον διαχρονικό τροφοδότη της έμπνευσης ενός Μίκη Θεοδωράκη, με τον οποίο συνοδοιπορώντας σμίλεψαν τα θεμέλια του νεότερου ελληνικού τραγουδιού συνταιριάζοντας αρμονικά την υψηλή ποίηση με το λαϊκό ήχο, όταν ο μεγάλος συνθέτης αποφάσισε να αναλάβει συνειδητά την εκστρατεία μορφωτικής ανάτασης του απλού κόσμου μελοποιώντας συστηματικά Έλληνες και ξένους ποιητές με αρχή τον περίφημο «Επιτάφιο» του Γιάννη Ρίτσου (1960).

Ψάχνοντας στις σελίδες του Δισκοβόλου να βρω κάποια έλλειψη από τη δισκογραφημένη δουλειά του Γιάννη Ρίτσου στάθηκα σε μια ξεχασμένη εκτέλεση του μελοποιημένου από τον Μίκη Θεοδωράκη κύκλου «18 Λιανοτράγουδα της Πικρής Πατρίδας», της τρίτης χρονικά εγγραφής του έργου, αφού προηγήθηκαν άλλες δύο πολύ γνωστότερες, η πρώτη και αυθεντικότερη ηχογραφημένη στο Παρίσι το 1973 με τη φροντίδα του ίδιου του συνθέτη και ερμηνευτές τον ίδιο με  τη Μαρία Φαραντούρη, τον Πέτρο Πανδή, την Αφροδίτη Μάνου και τον Αχιλλέα Κωστούλη, και η δεύτερη και εμπορικότερη όλων ηχογραφημένη στην Αθήνα μέσα στο 1973 (κυκλοφόρησε το 1974) σε ενορχήστρωση που είχε ετοιμάσει νωρίτερα ο στενός συνεργάτης του συνθέτη Γιάννης Διδίλης (που είχε ήδη πεθάνει το 1972) και ερμηνευτές τον Γιώργο Νταλάρα και την Άννα Βίσση, ενώ την ίδια εποχή είχε ηχογραφηθεί και μια ημιτελής εκδοχή του έργου (8 τραγούδια) με ενορχήστρωση και διεύθυνση του Κώστα Κλάββα και ερμηνεία του Αντώνη Καλογιάννη.

Θυμίζω εν συντομία ότι ο κύκλος «Τα 18 Λιανοτράγουδα της πικρής πατρίδας» εν πολλοίς γράφτηκε από τον Γιάννη Ρίτσο το 1968 στη διάρκεια της εξορίας του στη Λέρο μετά από παράκληση του συνθέτη, ενώ ξαναδουλεύτηκε και συμπληρώθηκε τον επόμενο χρόνο στο Καρλόβασι της Σάμου και πήρε την τελική του μορφή το 1970, με εξαίρεση το τραγούδι «Δε φτάνει» που αναθεωρήθηκε πλήρως το 1973. Ο Μίκης τα μελοποίησε στο Παρίσι κατά τη διετία 1971-1972, ενώ η πρώτη τους ζωντανή εκτέλεση έγινε στο Λονδίνο στις 17 Ιανουαρίου 1973. 

Η τρίτη δισκογραφημένη εκδοχή του έργου ηχογραφήθηκε τον Ιούλιο του 1974 και κυκλοφόρησε από τη Lyra λίγες ημέρες μετά την ανατροπή του χουντικού καθεστώτος. Στην εκτέλεση αυτή συνέπραξαν πέντε νεότεροι ερμηνευτές τραγουδώντας σόλο ή σε ντουέτο ή και όλοι μαζί. Πρόκειται για τρεις γυναικείες φωνές, τη Μαρία Δημητριάδη, την Ελένη Βιτάλη, την Σάνια Κρυστάλλη, και δυο ανδρικές, τον Σταύρο Πασπαράκη και τον Κώστα Καμένο. Την ενορχήστρωση και διεύθυνση της ορχήστρας ανέλαβε ο ακαταπόνητος Τάσος Καρακατσάνης, αποκλειστικός ενορχηστρωτής εκείνη την εποχή της Lyra σε επανεκτελέσεις κλασικών κύκλων τραγουδιών των μεγάλων συνθετών Μίκη Θεοδωράκη και Μάνου Χατζιδάκι.  

Βασίλης Δημητρίου: Ο μεγάλος θυμός (1998)

Μετά τη μικρή παρένθεση του 1997, κατά την οποία ο Βασίλης Δημητρίου παρουσίασε δύο ολοκληρωμένα τηλεοπτικά soundtrack («Παλίρροια», «Η αγάπη άργησε μια μέρα») εξολοκλήρου ορχηστρικά (με μόλις ένα τραγούδι σε σύνολο 35 θεμάτων), το 1998 επανέρχεται στην παλιά του συνθετική μανιέρα με μια καινούργια τηλεοπτική επένδυση βασισμένη και πάλι στη φόρμα του τραγουδιού. 

Πρόκειται για τη δημοφιλή σειρά του Mega «Ο μεγάλος θυμός» που προβλήθηκε κατά τη σεζόν 1998-1999 σε 26 συνολικά επεισόδια, η οποία αποτελεί μεταφορά στη μικρή οθόνη του ομώνυμου μυθιστορήματος της Ντόρας Γιαννακοπούλου που είχε εκδοθεί δυο χρόνια νωρίτερα από τις Εκδόσεις Καστανιώτη. Οι γνωστοί πλέον συντελεστές, με τους οποίους συμπορεύτηκε ήδη από παλιά ο συνθέτης, είναι και πάλι παρόντες. Σκηνοθέτης ο Κώστας Κουτσομύτης. Στο σενάριο ο σκηνοθέτης μαζί με τον Μάριο Ποντίκα και τον Νίκο Απειρανθίτη. Το έργο πραγματεύεται την ιστορία δύο οικογενειών που συναντιούνται στην πορεία τους και ένα φλογερό ερωτικό πάθος φέρνει τη μεγάλη σύγκρουση. Τους ρόλους ενσάρκωσαν οι ηθοποιοί: Γρηγόρης Βαλτινός, Καρυοφυλλιά Καραμπέτη, Γιώργος Μιχαλακόπουλος, Άγγελος Αντωνόπουλος, Βίκυ Βολιώτη, Δάνης Κατρανίδης, Υβόννη Μαλτέζου και Πέγκυ Τρικαλιώτη.

Ο συνθέτης υπηρέτησε με τη γνωστή του μαεστρία την πλοκή του έργου παρουσιάζοντας ουσιαστικά ένα πλήρη κύκλο δώδεκα θαυμάσιων τραγουδιών διανθισμένων με λειτουργικές οργανικές γέφυρες, από τις οποίες ξεχωρίζει το εξαίσιο «Κουιντέτο μπλουζ». Οι στίχοι των τραγουδιών γράφτηκαν από τον Μάνο Ελευθερίου, τον Αντώνη Τσαγρή, την ηθοποιό Αλέκα Παΐζη και τον συνθέτη, ενώ περιλαμβάνονται και όμορφες μελοποιήσεις ποιημάτων του Νάνου Βαλαωρίτη, της Μυρτιώτισσας και του Λέοντα Κουκούλα. Ξεχώρισε από την πρώτη στιγμή το υπέροχο «Αγάπη» που ευτύχησε μιας απόλυτα εκφραστικής ερμηνείας από τον Χρήστο Θηβαίο, ενώ στην ερμηνεία των τραγουδιών συμμετέχει και η επίσης θαυμάσια Αναστασία Μουτσάτσου και ο ηθοποιός Γρηγόρης Βαλτινός. Τραγουδούν επίσης και συγκροτούν τη φωνητική «παρέα» οι: Κωνσταντίνα Τάκαλου, Αντώνης Μπερκ-Συριώτης, Εβελίνα Αραπίδου, Ελίνα Βραχνού, Κώστας Καρβουνιάρης και Μάρσια Ρούδα.

Κλείνοντας πρέπει να επισημάνουμε ότι με αυτή τη δουλειά ο συνθέτης ολοκληρώνει έναν πολύ γόνιμο δημιουργικό κύκλο στο χώρο της τηλεοπτικής μουσικής, τον οποίο στη συνέχεια θα εγκαταλείψει, για να αφοσιωθεί στη μουσική για το θέατρο, αν και δέκα χρόνια αργότερα έκανε μια μικρή επιστροφή με άλλες δύο τηλεοπτικές δουλειές για τα έργα «Ματωμένα χώματα» (2008) και «Κ.Γ. Καρυωτάκης» (2009).

Βασίλης Δημητρίου: Η αγάπη άργησε μια μέρα (1997)

Η δεύτερη μουσική εργασία του Βασίλη Δημητρίου μέσα στο 1997 γράφτηκε για την πολυβραβευμένη τηλεοπτική σειρά «Η αγάπη άργησε μια μέρα» και είναι ίσως η ωραιότερη τηλεοπτική δουλειά του. Η σειρά βασίστηκε στο ομώνυμο μυθιστόρημα της Λιλής Ζωγράφου (1922-1998) που κυκλοφόρησε το 1994 από τις Εκδόσεις Αλεξάνδρεια και περιγράφει μια ερωτική ιστορία από τα χρόνια της γερμανικής κατοχής στο πλαίσιο μιας αυταρχικής οικογένειας στην Κρήτη με πρωταγωνίστρια μια νεαρή γυναίκα που διεκδικεί την προσωπική της ελευθερία και ζει τον κρυφό της έρωτα με έναν Ιταλό στρατιώτη.

Η σειρά προβλήθηκε στην ΕΤ1 κατά τη σεζόν 1997-1998 σε 18 επεισόδια αποσπώντας εκείνη τη χρονιά όλα τα βραβεία τηλεοπτικής παραγωγής. Τη σκηνοθεσία έκανε ο Κώστας Κουτσομύτης, ο οποίος συνέγραψε και το σενάριο μαζί με τον Μάριο Ποντίκα και τον Νίκο Απειρανθίτη, ενώ στους βασικούς ρόλους εμφανίστηκαν οι ηθοποιοί: Καρυοφυλλιά Καραμπέτη, Μηνάς Χατζησάββας, Τάνια Τρύπη, Βασίλης Διαμαντόπουλος, Αφροδίτη Γρηγοριάδη, Πέγκυ Τρικαλιώτη και Γιώργος Μοσχίδης.

Η μουσική του Βασίλη Δημητρίου αναπτύσσεται σε μορφή λυρική σουίτα με οργανικά σχήματα δωματίου και τίτλους έντονης συναισθηματικής φόρτισης. Κυριαρχούν τα έγχορδα (βιολιά, βιόλες, βιολοντσέλα) σε σχηματισμούς τρίο και κουαρτέτου, ενώ οι παρεμβολές των πνευστών (κλαρινέτο, φλάουτο, φαγκότο, τρομπόνι) και άλλων ακουστικών οργάνων (κιθάρα, ακορντεόν) διαμορφώνουν ένα σαγηνευτικό ηχητικό τοπίο. Ασφαλώς το ομώνυμο εναρκτήριο θέμα ανήκει στις κορυφαίες δημιουργίες του συνθέτη. Την ενορχήστρωση και τη διεύθυνση της ορχήστρας φυσικά επιμελήθηκε ο ίδιος.

Βασίλης Δημητρίου: Παλίρροια (1997)

Διπλή δισκογραφική παρουσία είχε μέσα στο 1997 ο Βασίλης Δημητρίου και μάλιστα και πάλι για την τηλεόραση με τη μουσική επένδυση των σειρών «Παλίρροια» και «Η αγάπη άργησε μια μέρα». Κοινό στοιχείο και των δύο αυτών εργασιών του ο έντονος λυρισμός που αποδίδεται με οργανικά θέματα, ενώ απουσιάζουν αυτή τη φορά τα τραγούδια.

Πρώτη χρονικά παρουσιάστηκε η δραματική ερωτική σειρά «Παλίρροια» από το κανάλι του Mega κατά τη σεζόν 1996-1997 σε 19 επεισόδια, η οποία δεν πρέπει να συγχέεται με τον ομότιτλο κύκλο τραγουδιών του Στέφανου Κορκολή με τη φωνή της Δήμητρας Γαλάνη που είχε κυκλοφορήσει το 1989. Το σενάριο του Λευτέρη Καπώνη περιγράφει την ιστορία μιας νεαρής γυναίκας και του ανάπηρου συζύγου της που μπλέκεται με το κρυφό πάθος ενός νεαρού μεγάλωσε στο ίδιο οικογενειακό περιβάλλον. Τη σκηνοθεσία έκανε ο Μανούσος Μανουσάκης κι έπαιξαν οι ηθοποιοί: Αλεξανδριανή Σικελιανού, Νίκος Σεργιανόπουλος, Στράτος Τζώρτζογλου, Πάνος Μιχαλόπουλος, Λίλα Καφαντάρη, Ταμίλα Κουλίεβα και άλλοι.

Η ατμόσφαιρα του έργου έδωσε την ευκαιρία στον συνθέτη να γράψει ένα όμορφο soundtrack πλημμυρισμένο από λυρικές μελωδίες που αποδίδονται από ακουστικά όργανα με κυρίαρχη την παρουσία της κιθάρας και του πιάνου. Από τα 21 συνολικά θέματα του soundtrack με τίτλους που συναρμολογούμενοι σχηματίζουν τον καμβά μιας ιστορίας τα 20 είναι οργανικά, ενώ υπάρχει κι ένα τραγούδι («Ό,τι θες και δε θάρθει») που ερμηνεύει η Πέμυ Ζούνη και ο Μανώλης Χατζημανώλης. Εξαίρετοι σολίστες οργάνων συγκροτούν τη μικρή ορχήστρα. Μεταξύ αυτών οι: Στάθης Κιοσόγλου (κλαρινέλο, σαξόφωνο), Γιάννης Παπαζαχαριάκης (κιθάρα), Βαγγέλης Χριστόπουλος (όμποε), Βιβή Γκέκα (μαντολίνο), Τάκης Χαρίτος (πιάνο), Κώστας Θέος (βιολοντσέλο) και Παναγιώτης Δράκος (φλάουτο).

Βασίλης Δημητρίου: Η πρόβα νυφικού (1995)

Δυο χρόνια μετά τη μουσική του για την τηλεοπτική σειρά «Βαμμένα κόκκινα μαλλιά» (1993) κι αφού μεσολάβησε η μουσική του για τις θεατρικές παρωδίες «Μήδεια» και «Φαύστα» (1994) του Μποστ, ο Βασίλης Δημητρίου συνεγάζεται εκ νέου με τον σκηνοθέτη Κώστα Κουτσομύτη για την τηλεοπτική σειρά «Η πρόβα νυφικού» που παρουσιάστηκε από τον ΑΝΤ1 κατά τη σεζόν 1995-1996 σε 25 συνολικά επεισόδια. Το έργο βασίστηκε στο ομώνυμο παρθενικό μυθιστόρημα της παλιάς ηθοποιού και ερμηνεύτριας Ντόρας Γιαννακοπούλου (1937-2025) και ήταν η πρώτη συνεργασία του συνθέτη μαζί της από τις τρεις συνολικά, μιας και ακολούθησε το 1998 ο «Μεγάλος θυμός» και το 2001 «Οι τρεις χήρες» (που παραμένει ανέκδοτη).

Το έργο περιγράφει την ιστορία μιας αστικής οικογένειας μέσα στα σκληρά χρόνια της γερμανικής Κατοχής. Το σενάριο έγραψε και πάλι ο Βαγγέλης Γκούφας, ενώ τη σκηνοθεσία έκανε ο Κώστας Κουτσομύτης. Στη σειρά έλαβαν μέρος μεταξύ άλλων οι ηθοποιοί: Γρηγόρης Βαλτινός, Αλεξανδριανή Σικελιανού, Φίλιππος Σοφιανός, Άντζελα Γκερέκου, Άγγελος Αντωνόπουλος, Πέμυ Ζούνη, Αλέκα παΐζη, Ανδρέας Βουτσινάς, Πέγκυ Τρικαλιώτη και άλλοι.

Ο συνθέτης και πάλι ανταποκρίθηκε στις ανάγκες του έργου με μια σειρά όμορφα τραγούδια και ατμοσφαιρικά οργανικά θέματα, όλα σε δική του μουσική, στίχους και ενορχήστρωση. Από τα δέκα συνολικά τραγούδια τα επτά ερμηνεύει με την απαράμιλλη φινέτσα και εκφραστική της δύναμη η Μαρινέλλα, ενώ τα υπόλοιπα τρία η ηθοποιός Πέμυ Ζούνη. Στο τραγούδι «Η νύχτα να 'χει τρέλλα» μαζί με την Πέμυ Ζούνη τραγουδούν η Μαρία Τσαρούχα, η Αλίνα Κωτσοβούλου και η Κριστίνα Γουλιελμίνο. Εξαίρετοι μουσικοί συγκροτούν την ορχήστρα, μεταξύ των οποίων ο Παντελής Δεσποτίδης στο βιολί, ο Σωκράτης Άνθης στην τρομπέτα, ο Γιάννης Παπαζαχαριάκης στην κιθάρα, η Βιβή Γκέκα στο μαντολίνο, Αλίκη Κρίθαρη στην άρπα και ο Στάθης Κιοσόγλου στο σαξόφωνο.

Βασίλης Δημητρίου: Βαμμένα κόκκινα μαλλιά (1993)

Μιας και χτες επιστρέψαμε στον συνθέτη Βασίλη Δημητρίου, ευκαιρία είναι να σταθούμε λίγο παραπάνω στον πολύ αξιόλογο αυτόν δημιουργό που αφιέρωσε το έργο του σχεδόν αποκλειστικά στη σκηνική μουσική (θέατρο και τηλεόραση), ενώ οι απλοί κύκλοι τραγουδιών του είναι ελάχιστοι σε ολόκληρη την καριέρα του. Η μεγάλη του καταξίωση μάλιστα προέκυψε από τη συστηματική του ενασχόληση με τη μουσική για την τηλεόραση με πάνω από δέκα ολοκληρωμένα soundtrack για τη συγκεκριμένο πεδίο, τα περισσότερα από τα οποία μάλιστα πέρασαν και στη δισκογραφία και γνώρισαν επιτυχία. Η αρχή είχε γίνει νωρίς το 1980 με τη μουσική επένδυση της τηλεοπτικής σειράς «Κόντρα στον άνεμο», ενώ η τελευταία του δουλειά ήταν για την τηλεοπτική βιογραφία του ποιητή Κώστα Καρυωτάκη που κυκλοφόρησε το 2009. Αξιοσημείωτο είναι ότι οι περισσότερες από τις δουλειές αυτές αφορούσαν σε μεταφορές λογοτεχνικών κειμένων στη μικρή οθόνη, κατά κανόνα από τον σκηνοθέτη Κώστα Κουτσομύτη.

Το αφιέρωμά μας λοιπόν θα επικεντρωθεί στην τηλεοπτική μουσική του Βασίλη Δημητρίου κατά την πιο γόνιμη περίοδο της καριέρας του, δηλαδή τη δεκαετία του '90, όταν η δισκογραφία του εμπλουτίστηκε με δέκα ολοκληρωμένες σκηνικές δημιουργίες, από τις οποίες οι μισές αφορούσαν σε μουσικές επενδύσεις τηλεοπτικών σειρών. Μάλιστα μέσα στο 1993 παρουσίασε μαζεμένες δύο τέτοιες δουλειές, μία για τη σειρά «Η εκτέλεση» και ταυτόχρονα άλλη μία για τη σειρά «Βαμμένα κόκκινα μαλλιά».

Η τηλεοπτική σειρά «Βαμμένα κόκκινα μαλλιά» αποτελεί μεταφορά στη μικρή οθόνη του ομώνυμου μυθιστορήματος του Κώστα Μουρσελά που είχε εκδοθεί το 1988 από τις Εκδόσεις Κέδρος. Θέμα του έργου η ιστορία δύο ανδρών και μιας γυναίκας μέσα στο έντονο πολιτικό κλίμα της μεταπολεμικής Ελλάδας. Το σενάριο επιμελήθηκε ο Βαγγέλης Γκούφας και τη σκηνοθεσία ο Κώστας Κουτσομύτης, ενώ πρωταγωνίστησαν οι ηθοποιοί: Καρυοφυλλιά Καραμπέτη, Κώστας Αρζόγλου, Γιώργος Νινιός, Γιώργος Μιχαλακόπουλος, Ηλίας Λογοθέτης, Βέρα Κρούσκα, Γιώργος Μοσχίδης και άλλοι. Η σειρά προβλήθηκε από τον ΑΝΤ1 σε 37 επεισόδια κατά τη σεζόν 1992-1993.

Ο συνθέτης έγραψε τη μουσική και τα τραγούδια της σειράς πάνω σε δικούς του στίχους αποτυπώνοντας το κλίμα της εποχής με λαϊκούς και νεορεμπέτικους σκοπούς που παραπέμπουν εν μέρει στο μουσικό κλίμα του εμβληματικού «Ρεμπέτικου» του Σταύρου Ξαρχάκου από την προηγούμενη δεκαετία. Στο τραγούδι «Τούτος ο ντουνιάς» έχουν ενσωματωθεί και σκόρπια δημοτικά δίστιχα. Βασικός ερμηνευτής των τραγουδιών είναι ο Γιώργος Νταλάρας, ενώ συμμετέχει η Αφροδίτη Μάνου και το νεορεμπέτικο σχήμα Οπισθοδρομικοί. Το υλικό ενορχήστρωσε και διηύθυνε ο συνθέτης, ενώ μπουζούκι έπαιξαν ο Κώστας Παπαδόπουλος, ο Χρήστος Κωνσταντίνου και οι Οπισθοδρομικοί. Ο ίδιος ο Νταλάρας έπαιξε ακουστική κιθάρα και μπαγλαμά. Ο πίνακας του εξωφύλλου αποτελεί σύνθεση της Κλεοπάτρας Μουρσελά.

Βασίλης Δημητρίου, Κατερίνα Κούκα: Τα όνειρα μαλώνουν (2000)

Η δισκογραφική παρουσία της Κατερίνας Κούκα κορυφώνεται ακριβώς πάνω στο κλείσιμο της πολύ γόνιμης για εκείνη δεκαετίας του '90 και στο χάραμα του νέου αιώνα με την πιο άρτια προσωπική της δουλειά, την ωραιότερη ολόκληρης της καριέρας της. Το 2000 λοιπόν εκδόθηκε από την ΕΜΙ το άλμπουμ «Τα όνειρα μαλώνουν», έβδομη προσωπική της δουλειά και ταυτόχρονα ένας ακόμη εκλεκτός κύκλος τραγουδιών του αξιόλογου συνθέτη τραγουδιών και μουσικής για το θέατρο και την τηλεόραση Βασίλη Δημητρίου (1945-2015), δυο χρόνια μετά τον πολύ πετυχημένο τηλεοπτικό κύκλο «Ο μεγάλος θυμός».

Το άλμπουμ συγκροτείται από ένα σώμα 13 πρωτότυπων τραγουδιών κι ενός ακόμη σε δεύτερη εκτέλεση. Ο ίδιος ο συνθέτης έγραψε τους στίχους πέντε τραγουδιών, ενώ τα υπόλοιπα υπογράφουν ο Βαγγέλης Γκούφας, ο Μάνος Ελευθερίου, ο Ξενοφών Φιλέρης, η Αναστασία Νικολάου και κυρίως ο Αντώνης Τσαγρής, ο οποίος την ίδια χρονιά είχε συνεργαστεί και με τον Σταύρο Κουγιουμτζή στο δίσκο «Έβρεχε ο κόσμος». Νοσταλγικές μελωδίες, πηγαίος λυρισμός και λαϊκοί ρυθμοί πλημμυρίζουν τα πολύ ενδιαφέροντα τραγούδια αυτού του δίσκου, έστω κι αν δε είχαν την ίδια εμπορική απήχηση με τις προηγούμενες δουλειές της ερμηνεύτριας. Θα ξεχώριζα πεισσότερο τα τραγούδια: «Κι όταν έρχεται η νύχτα», «Δε με νοιάζει», «Στην Αίγινα», «Η λατέρνα τσιφτετέλι», «Κάπως έτσι» και - πάνω απ' όλα - το ατμοσφαιρικό «Πέφτει απόψε βροχή», με το οποίο κλείνει όμορφα ο δίσκος, μια πανέμορφη λυρική ελεγεία που ερμηνεύεται σε δεύτερη εκτέλεση με τη συμμετοχή του συνθέτη και προέρχεται από τη μουσική που είχε γράψει ο συνθέτης για την παλιότερη τηλεοπτική σειρά «Καπνισμένος ουρανός» (1985) με πρώτη ερμηνεύτρια τη Βάσια Ζήλου.

Την ενορχήστρωση και διεύθυνση ορχήστρας φρόντισε ο Βασίλης Δημητρίου έχοντας μαζί του εκλεκτούς μουσικούς, μεταξύ των οποίων ο Κώστας Γρηγορέας στην κλασική κιθάρα, η Ζωή Τηγανούρια στο ακορντεόν, η Βιβή Γκέκα στο μαντολίνο και οι Χρήστος Κωνσταντίνου και Δημήτρης Μαριωλάς στο μπουζούκι. Στα φωνητικά έλαβαν μέρος ο Μιχάλης Δημητριάδης, η Φαίη Μάτσου και η Χρυσούλα Χριστοπούλου.