Δημήτρης Πουλικάκος: Μεταφοραί Εκδρομαί Ο Μήτσος (1976)

Με αφορμή μιαν αλλιώτικη επέτειο, τη συμπλήρωση 50 χρόνων από την κυκλοφορία του πρώτου προσωπικού δίσκου ενός εμβληματικού εκπροσώπου του ελληνικού ροκ, του Δημήτρη Πουλικάκου (Αθήνα, 1943) και του ιστορικού πια άλμπουμ «Μεταφοραί, Εκδρομαί Ο Μήτσος» που εκδόθηκε το 1976 από την Columbia, θα ανοίξουμε σήμερα ένα μικρό αφιέρωμα στον αειθαλή γερόλυκο της ελληνικής ροκ σκηνής που δεν έπαψε ποτέ να βρίσκεται στο προσκήνιο όλα αυτά τα χρόνια, έστω και με αραιές δισκογραφικές παρουσίες.

Δυο χρόνια λοιπόν μετά τη Μεταπολίτευση, σε μια περίοδο που τον πρώτο λόγο είχε ακόμη το πολιτικό τραγούδι, η αλήθεια είναι ότι το ροκ βρισκόταν σε μια φάση ύφεσης και απαξίωσης απέναντι στη δεσποτική κυριαρχία του λεγόμενου «έντεχνου» ήχου. Είχαν γίνει αρκετές κι ενίοτε σοβαρές προσπάθειες τα προηγούμενα χρόνια να στηθεί μια αξιόλογη ροκ σκηνή με την πληθώρα των νεανικών σχημάτων που ξεπήδησαν μέσα στη δεκαετία του '60. Κάπως έτσι άλλωστε ξεκίνησε κι ο Δημήτρης Πουλικάκος, έχοντας θητεύσει στα συγκροτήματα M.G.C. και Εξαδάκτυλος. Το 1975 έκανε τα πρώτα αυτόνομα βήματά του στη δισκογραφία συμμετέχοντας στο δίσκο του Γιάννη Λογοθέτη «Ελλαδέξ», όπου μεταξύ άλλων ερμήνευσε και το σουξεδάκι της εποχής «Πολύ ωραίο στυλ». Αμέσως μετά προχώρησε στην παρουσίαση της πρώτης ολοκληρωμένης προσωπικής του δουλειάς με το χαρακτηριστικό και εμφανώς περιπαικτικό τίτλο «Μεταφοραί, Εκδρομαί Ο Μήτσος» προσπαθώντας να δώσει το δικό του μουσικό στίγμα υπερασπιζόμενος ένα μουσικό είδος που είχε περιορισμένη απήχηση στο κοινό της εποχής. Και πράγματι, ο δίσκος στην αρχή πέρασε απαρατήρητος, αν και αρκετά χρόνια αργότερα κατάφερε να επανέλθει στο προσκήνιο και να γνωρίσει μια ενδιαφέρουσα ετεροχρονισμένη επιτυχία.

Το υλικό του δίσκου είναι ετερόκλητο, καθώς γράφτηκε και ηχογραφήθηκε σε διαφορετικές χρονικές στιγμές. Κάποια τραγούδια μάλιστα προοέρχονται από την εποχή του Εξαδάκτυλου και είχαν ηχογραφηθεί αρκετά χρόνια νωρίτερα. Γιαυτό και στο οπισθόφυλλο έχει μπει ως προμετωπίδα η φράση: «Ο Δημήτρης Πουλικάκος παρουσιάζει τον Εξαδάχτυλο και διάφορους άλλους εκλεκτούς κυρίους σε νέες περιπέτειες...». Συνολικά πρόκειται για ηχογραφήσεις της περιόδου 1972-1976 που για πρώτη φορά βρήκαν το δρόμο της δισκογραφίας, ενώ το βασικό τραγούδι του άλμπουμ «Σκόνη, πέτρες, λάσπη» είχε ήδη ακουστεί και στην τανία «Αλδεβαράν» (1975) του Ανδρέα Θωμόπουλου, όπου μάλιστα είχε πρωταγωνιστήσει ο Πουλικάκος με την ιδιότητα του ηθοποιού που ασκούσε παράλληλα με το τραγούδι. Η σκωπτική και σατιρική διάθεση του Πουλικάκου πλημμυρίζει τα περισσότερα τραγούδια, ακόμη και η περιπαικτική του διάθεση στην αντιστροφή του παραπάνω τραγουδιού με την ακατάληπτη φράση «ΗΠΣΑΛΣΕΡΤΕΠΗΝΟΚΣ»! Εκτός από τον ίδιο μουσική έγραψαν επίσης οι παλιοί του συνοδοιπόροι Αντώνης Τριανταφύλλου, Νίκος Δαπέρης, Johnny Lambizzi και ο Σταμάτης Σπανουδάκης, ενώ το τραγούδι «Και τώρα... χωρίς βαρβάρους...» υπογράφεται ομαδικά απ' όλα τα μέλη του Εξαδάκτυλου.

Βαγγέλης Κορακάκης, Μαρία Ρουσσέα: Μικρός Απρίλης (2002)

Το 2002 κορυφώνεται η δισκογραφική παρουσία της Μαρίας Ρουσσέα με ένα μικρής διάρκειας προσωπικό άλμπουμ που περιλαμβάνει τέσσερα τραγούδια του σπουδαίου λαϊκού τραγουδοποιού Βαγγέλη Κορακάκη. Τίτλος του άλμπουμ: «Μικρός Απρίλης». Εκδόθηκε από τη Lyra και για κάποιο ανεξήγητο (για μένα) λόγο αποτέλεσε και το κύκνειο άσμα της θαυμάσιας αυτής ερμηνεύτριας που αξιώθηκε μόλις τρεις προσωπικές δουλειές όλες κι όλες κατά την τριετία 1999-2002 («Άρωμα αγάπης», «Να είσαι εδώ στα δύσκολα», «Μικρός Απρίλης») και στη συνέχεια χάθηκαν τα ίχνη της από το χώρο της δισκογραφίας, παρόλο που η ίδια σε συνέντευξή της είχε προαναγγείλει τη συνέχεια της συνεργασίας της με τον Βαγγέλη Κορακάκη, πιθανότατα με την προοπτική μιας ολοκληρωμένης δουλειάς, η οποία δυστυχώς δεν ήρθε ποτέ!

Εκείνο που μου φαίνεται ακόμη πιο παράδοξο είναι ότι η εξαφάνιση της Μαρίας Ρουσσέα συνέβη στην καλύτερη στιγμή της. Γιατί το άλμπουμ «Μικρός Απρίλης» είναι ένα μικρό λαϊκό αριστούργημα! Πρόκειται για τέσσερα εμπνευσμένα τραγούδια του Βαγγέλη Κορακάκη με εξαιρετικής ευαισθησίας στίχους και στέρεες λαϊκές μελωδίες, από τις καλύτερες στιγμές συνολικά στην πλούσια καριέρα του συνθέτη, έστω κι αν δεν ακούστηκαν και τόσο από τον πολύ κόσμο. Η αρχή γίνεται με ένα πιο εξωστρεφές ερωτικό τραγούδι («Τα μάτια σου φεγγάρια αναμμένα»), ενώ ακολουθούν δύο πανέμορφες λαϊκές στιγμές («Μικρός Απρίλης», «Αργά που ήρθες Μάη») που μοιάζουν θεματικά αλληλένδετες και εμποτισμένες με τη γλυκιά μελαγχολία του χαμένου χρόνου, για να φτάσουμε στο φινάλε με το ωραιότερο τραγούδι του κύκλου, το αργό μελαγχολικό χασάπικο «Έχει μεθύσει ο καιρός» που δίνει στην ερμηνεύτρια την ευκαιρία να μας χαρίσει μια συγκινητική ερμηνευτική στιγμή σπάνιας ομορφιάς.

Μαρία Ρουσσέα: Άρωμα αγάπης (1999)

Τρία χρόνια μετά το δισκογραφικό βάπτισμα του πυρός («Πρωτόμπαρκο», 1996) η Μαρία Ρουσσέα αξιώθηκε να μας δώσει την πρώτη ολοκληρωμένη προσωπική της δουλειά με το άλμπουμ «Άρωμα αγάπης» που κυκλοφόρησε το 1999 από τη Lyra.

Αυτή τη φορά η καλή ερμηνεύτρια ευτύχησε να εξασφαλίσει ένα πιο ενδιαφέρον υλικό που σφραγίζεται με δυο σοβαρές υπογραφές, μία του συνθέτη Λάκη Παπαδόπουλου στη μουσική και αυτή του Μάνου Ελευθερίου στους στίχους. Για την ακρίβεια, από τα ένδεκα τραγούδια του δίσκου τα εννέα έχουν μουσική του Λάκη Παπαδόπουλου, ενώ τα άλλα δύο ανήκουν στον Λάκη Αργυριάδη. Ο Μάνος Ελευθερίου υπογράφει τους στίχους επτά συνολικά τραγουδιών, ενώ τρία έχουν στίχους του Λάκη κι ένα της Σάννυς Μπαλτζή.

Στο μουσικό τους μέρος τα τραγούδια κινούνται μεταξύ ποπ και ροκ μπαλάντας, ενώ τα δυο τραγούδια του Λάκη Αργυριάδη έχουν πιο λαϊκό χρώμα. Ξεχωρίζουν κάποιες χαμηλόφωνες τρυφερές μπαλάντες του Λάκη («Άρωμα αγάπης», «Μη ζητάς απ' τη βροχή», «Παλιομελωδία», «Καλό ταξίδι») που δίνουν την ευκαιρία στην ερμηνεύτρια να μας χαρίσει υπέροχα αισθαντικές ερμηνείες.

Στα φωνητικά συμμετέχουν ο Λάκης Παπαδόπουλος και ο Βασίλης Λέκκας, ενώ την ενορχήστρωση και τη διεύθυνση της ορχήστρας επιμελήθηκε ο Λάκης με τη σύμπραξη του Διονύση Νήρου. Οι κιθάρες του Γιάννη Εκμετζόγλου και η φυσαρμόνικα του Μάνου Αβαράκη δίνουν ένα ξεχωριστά μελωδικό χρώμα στα τραγούδια που αξιώνονται και αντίστοιχα εξαιρετικής ερμηνείας από τη Μαρία Ρουσσέα.

Μαρία Ρουσσέα: Πρωτόμπαρκο (1996)

Ας μείνουμε λοιπόν για λίγο ακόμη στην καλή ερμηνεύτρια Μαρία Ρουσσέα, για να δούμε ολοκληρωμένα τη μικρή δισκογραφική της παραγωγή, η οποία ουσιαστικά εντοπίζεται στο σύντομο διάστημα 1996-2002. Κι ας πάμε σήμερα στο πρώτο δισκογραφικό της φανέρωμα που σημειώθηκε το 1996 με τη συμμετοχή της στο «Πρωτόμπαρκο», ένα άλμπουμ με δεκατρία τραγούδια που υπογράφουν μουσικά ο παλιός κιθαρίστας και συνθέτης Μιχάλης Σεραφείμ (γενν. 1955) και ο νεότερος μουσικός (κιθαρίστας και πιανίστας) Κώστας Στεφανής (γενν. 1974) μαζί με ένα τραγούδι του Γιάννη Δεμιρτζόγλου.

Ο δίσκος εκδόθηκε από τη νεοσύσταστη δισκογραφική ετικέτα Μουσική Τράπεζα, χωρίς να γνωρίσει καμία εμπορική ανταπόκριση, πράγμα που είχε ως φυσικό επακόλουθο να χαθεί γρήγορα από την αγορά. Η αλήθεια είναι ότι δεν διαθέτει και κάποιες ιδιαίτερες αρετές, αφού τα τραγούδια του δεν ξεφεύγουν από τις κοινοτοπίες του κυρίαρχου ήχου της εποχής, αν και τρία τουλάχιστον από αυτά («Αποχρώσεις», «Μηνύματα», «Νύχτα φωτεινή»), όλα σε μουσική και στίχους του Κώστα Στεφανή ερμηνευμένα μάλιστα από τον ίδιο, διαθέτουν ένα όμορφο νοσταλγικό χρώμα κι ακούγονται ευχάριστα. Τα υπόλοιπα κινούνται σε πιο λαϊκότροπους δρόμους. 

Η Μαρία Ρουσσέα είναι η βασική ερμηνεύτρια του δίσκου με οκτώ τραγούδια, ενώ τα υπόλοιπα τα αποδίδει ο Κώστας Στεφανής. Η Άννα Ρόσση και ο Γιώργος Χριστοδούλου συμμετέχουν στα φωνητικά. Εκτός από τον Στεφανή, στίχους έγραψαν και οι: Νατάσσα Κορομπόκη, Ρόζα Πετροπούλου, Γιώργος Μισιτζής και Μαίρη Παλληκάρη Ζωγράφου. Την ενορχήστρωση του υλικού και τον προγραμματισμό επιμελήθηκε ο Μιχάλης Σεραφείμ, ο οποίος έπαιξε κιθάρες και μαντολίνο, ενώ ο Γιάννης Αλεξάκης έπαιξε μπουζούκι και τζουρά.

Γιάννης Νικολάου, Μαρία Ρουσσέα: Να είσαι εδώ στα δύσκολα (2001)

Γυρίζοντας λίγο πίσω, θα σταθούμε στο έτος 2001, τη χρονιά που ο Γιάννης Νικολάου συνεργάστηκε με τη Μαρία Ρουσσέα ως αποκλειστικός συνθέτης του προσωπικού της δίσκου «Να είσαι εδώ στα δύσκολα» που εκδόθηκε από τη Lyra.

Η Μαρία Ρουσσέα (Αθήνα, 1969) πέρασε σαν διάττοντας αστέρας από την ελληνική δισκογραφία, η οποία στάθηκε άδικη μαζί της, γιατί ποτέ δεν της έδωσε τις ευκαιρίες που αναλογούσαν στη θαυμάσια φωνή της, ώστε να μπορέσει να εδραιωθεί, κι έτσι πολύ πρόωρα χάθηκε από το προσκήνιο. Στο τραγούδι πρωτοεμφανίστηκε στις αρχές της δεκαετίας του '90, ενώ το 1996 έκανε το δισκογραφικό της ντεμπούτο συμμετέχοντας στα άλμπουμ «Ταξίδι στο βυθό» και «Πρωτόμπαρκο». Το 1999 παρουσίασε το πρώτο προσωπικό της άλμπουμ με τίτλο «Άρωμα αγάπης», ενώ το 2001 ήρθε το δεύτερο με το δίσκο του Γιάννη Νικολάου και την επόμενη χρονιά ουσιαστικά έκλεισε η δισκογραφική της παρουσία με το μικρής διάρκειας προσωπικό της άλμπουμ «Μικρός Απρίλης» με τέσσερα τραγούδια του Βαγγέλη Κορακάκη.

Ο δίσκος «Να είσαι εδώ στα δύσκολα» περιλαμβάνει συνολικά δεκατρία πρωτότυπα τραγούδια κι ένα οργανικό φινάλε βασισμένο στη μελωδία του τραγουδιού «Για τον χαμένο έρωτα». Ομολογώ πως δε γνώριζα το δίσκο και ακούγοντάς τον για τη σημερινή παρουσίαση έμεινα με την απορία πώς είναι δυνατόν ένα τόσο όμορφο σύνολο τραγουδιών να μην έχει βρει το δρόμο του προς το κοινό και να παραμένει ουσιαστικά άγνωστο. Ιδιαίτερα τα τέσσερα πρώτα τραγούδια («Μάγια», «Σαν ιδέα», «Να είσαι εκεί στα δύσκολα», «Για το χαμένο έρωτα») είναι ωραιότατα, γραμμένα σε ρυθμούς μπαλάντας, μπλουζ και βαλς με καλούς στίχους κι εξίσου θαυμάσιες ερμηνείες. Τα υπόλοιπα τραγούδια έχουν πιο λαϊκότροπα χρώματα και εξωστρεφείς ρυθμούς που πάντως η ερμηνεύτρια καταφέρνει να διεκπεραιώσει με την ίδια άνεση εντάσσοντάς τα αρμονικά στο σύνολο. 

Τους στίχους των τραγουδιών υπογράφουν οι: Ανδρέας Καραγιαννίδης, Γιώργος Κρητικός, Βαγγέλης Βελώνιας, Βάσω Σαμαρτζή, Γιώτα Βασιλακοπούλου, Φώτης Σώλος και ο συνθέτης. Την ενορχήστρωση επιμελήθηκε ο Γιάννης Νικολάου που συμμετέχει και στα φωνητικά.

Γιάννης Νικολάου, Παντελής Θαλασσινός: Οι άγγελοι του έρωτα (2005)

Η παλιά φιλία που συνέδεε τον Γιάννη Νικολάου με τον Παντελή Θαλασσινό από τα χρόνια των Λαθρεπιβατών επανήλθε και πάλι στο προσκήνιο με μιαν όμορφη δισκογραφική σύμπραξη που απέφερε το άλμπουμ «Οι άγγελοι του έρωτα». Εκδόθηκε το 2005 από την ΜΒΙ με τον διευκρινιστικό υπότιτλο «Ο Παντελής Θαλασσινός τραγουδάει Γιάννη Νικολάου», ο οποίος δηλώνει με σαφήνεια το περιεχόμενο του δίσκου που περιλαμβάνει συνθέσεις του Γιάννη Νικολάου με ερμηνευτή τον Παντελή Θαλασσινό.

Το άλμπουμ έχει μικτό περιεχόμενο, καθώς από τα 13 τραγούδια του τα τέσσερα ακούγονται σε δεύτερη εκτέλεση. Συγκεκριμένα, τα τραγούδια «Το κρίνο» (σε ποίηση Λένας Παππά) και «Τα άγρια πουλιά» προέρχονται από το άλμπουμ «Κακό παιδί» (1998), όπου τα είχαν ερμηνεύσει αντίστοιχα ο Γιάννης Νικολάου και ο Βασίλης Σκουλάς, το τραγούδι «Του φεγγαριού» προέρχεται από το άλμπουμ «Χωρίς πυξίδα» (1995), όπου το είχαν ερμηνεύσει ο Γιάννης Νικολάου και ο Κωστής Χρονάκης, και το τραγούδι «Παραμύθι» από τον προσωπικό δίσκο του Κώστα Μάντζιου «Αν ήταν εύκολη η ζωή... θα κράταγε αιώνες» (1997).

Στο πρωτότυπο υλικό του δίσκου περιλαμβάνεται μια καινούργια μελοποίηση της Λένας Παππά («Πικρό τραγούδι»), πέντε τραγούδια σε στίχους του Γιάννη Νικολάου, άλλα τρία της Alice Tori κι από ένα των Κώστα Φασουλά, Βαγγέλη Βελώνια και Μιχάλη Χουρδάκη. Στα φωνητικά συμμετέχουν η Μαριώ, η Αρχοντούλα Σαββιδάκη και ο Γιάννης Νικολάου, ο οποίος υπογράφει και την ενορχήστρωση με τη σύμπραξη του Παντελή Θαλασσινού, του Πάρι Περυσινάκη και του Τάσου Ζαφειρίου. Στο τραγούδι «Του έρωτα» συμμετέχει του κουαρτέτο εγχόρδων «Crescento» με την ενορχηστρωτική επιμέλεια του Μιχάλη Ανδρονίκου, ενώ στο ομότιτλο τραγούδι του δίσκου συμμετέχει η ανδρική χορωδία του Παρασκευά Σαράκη.

Η έκδοση είναι ιδιαίτερα φροντισμένη και καλαίσθητη με την εικαστική επιμέλεια της Μίνας Γερασκλή.

Ο Γιάννης Νικολάου και η Μπάντα του Δρόμου (2004)

Μετά το άλμπουμ «Κακό παιδί» (1998) ο Γιάννης Νικολάου ανέκοψε κάπως τη δισκογραφική του δραστηριότητα, αφού αρχικά περιορίστηκε στην ενορχήστρωση ενός προσωπικού δίσκου της Λένας Αλκαίου («Στου παραδείσου τα μπουζούκια», 2000) και στη συνέχεια στη σύνθεση μερικών καινούργιων τραγουδιών που ερμήνευσε η Μαρία Ρουσσέα στο δίσκο της «Να είσαι εδώ στα δύσκολα» (2001), ενώ αμέσως μετά εγκατστάθηκε στα Χανιά κι άρχισε να δουλεύει με κρητικούς μουσικούς και να συνθέτει τραγούδια κρητικού ύφους, τα οποία μάλιστα δισκογράφησε λίγο αργότερα στο άλμπουμ «Στο Νότο έρωτας φυσά» (2006).

Στο μεταξύ λίγο νωρίτερα, το 2004, ο τραγουδοποιός ξαναμπήκε στο στούντιο με το υλικό της επόμενης προσωπικής του δουλειάς που κυκλοφόρησε από τη νεοσύστατη εταιρεία Vinilio με τίτλο «Ο Γιάννης Νικολάου και η Μπάντα του Δρόμου», ένα άλμπουμ με δώδεκα τραγούδια, δύο από τα οποία («Μοίρα», «Χρώματα) γραμμένα σε ποίηση της Λένας Παππά αποδίδονται σε δεύτερη εκτέλεση και είναι παρμένα από το δίσκο «Κακό παιδί». Το εναρκτήριο τραγούδι («Εμένα την καρδιά μου δεν τη θόλωσαν») αποτελεί μελοποιημένο ποίημα του Ναπολέοντα Λαπαθιώτη (1888-1944), ενώ στο κλείσιμο του δίσκου έχουμε άλλο ένα μελοποιημένο ποίημα με τίτλο «Τα πιο γλυκά» σε ποίηση του Κλαύδιου Μαρκίνα (1890-1960). Τα υπόλοιπα τραγούδια έχουν στίχους του Νίκου Γαλανιάδη, του Τάσου Βογιατζή και του συνθέτη, ο οποίος είναι και ο ερμηνευτής των τραγουδιών.

Αυτή τη φορά ο δημιουργός πήρε πάνω του εξοκλήρου την ευθύνη του υλικού του, όχι μόνο στη μουσική και την ερμηνεία, αλλά και στην ενορχήστρωση παίζοντας ο ίδιος κιθάρες (κλασική, δωδεκάχορδη και ηλεκτρική), ενώ ο Νίκος Τσουκάτος παίζει ακορντεόν, άρπα και άλλα όργανα, ο Δημήτρης Παπαευαγγέλου μπάσο, η Χρύσα Κωττάκη πιάνο και ο Τάσος Ζαφειρίου μπουζούκι και τζουρά συμβάλλοντας και στα φωνητικά.

Γιάννης Νικολάου: Κακό παιδί (1998)

Η 3η προσωπική δουλειά του Γιάννη Νικολάου ήρθε τρία χρόνια μετά το «Χωρίς πυξίδα» (1995) κι αφού μεσολάβησαν κάποιες σκόρπιες συμμετοχές του σε άλλους δίσκους, όπως στα άλμπουμ «Τελευταίο φως» (1995) του Οδυσσέα Εισαγγελέα, «Αν ήταν εύκολη η ζωή...» (1997) του Κώστα Μάντζιου και «Τα πάθη μου τα μυστικά» (1997) της Λένας Αλκαίου. Τίτλος του: «Κακό παιδί». Εκδόθηκε το 1998 από την Ankh Productions και νομίζω πως είναι η αρτιότερη προσωπική δουλειά του καλού τραγουδοποιού.

Το ιδιαίτερο ενδιαφέρον αυτού του δίσκου, πέρα από τις καλογραμμένες μελωδίες στο γνωστό ύφος του δημιουργού που κινείται μεταξύ ροκ και μπλουζ μπαλάντας με παραδοσιακές πινελιές, ακόμη και με στοιχεία χιπ χοπ, είναι ότι για πρώτη φορά εμπλουτίζει μια δουλειά του με ποιητικό υλικό, αφού επτά από τα δεκατρία τραγούδια αποτελούν μελοποιημένα ποιήματα της Λένας Παππά (1932-2025), συνιστώντας έτσι τη δεύτερη συστηματική μουσική προσέγγιση στο λόγο της σημαντικής αυτής μεταπολεμικής ποιήτριας, λίγα μόλις χρόνια μετά το άλμπουμ «Της αγάπης μαχαιριά» (1994) του Χάρη και Πάνου Κατσιμίχα, όπου είχαμε την πρώτη ουσιαστικά εμφάνιση της ποιήτριας στο ελληνικό πεντάγραμμο. Η ίδια μάλιστα υποδέχθηκε με μεγάλη ικανοποίηση το αποτέλεσμα, καθώς σημειώνει στο ένθετο φυλλάδιο: «Ακούγοντας μελοποιημένα τα ποιήματά μου δοκίμασα μιαν έκπληξη - σαν να άκουγα κάτι εντελώς καινούργιο και ανακάλυπτα πράγματα που αλλιώς δε θα πρόσεχα - γιατί μέσα στη μουσική όλα παίρνουν μιαν άλλη διάσταση. Η ευαισθησία και η έμπνευση του Γιάννη Νικολάου έδωσε στους στίχους μου μια παλλόμενη υπόσταση που έδεσε θαυμαστά μαζί τους και μ' έκανε να δω πίσω από τις λέξεις ζωγραφισμένες με ήχους το μυστικό τους νόημα και τη δύναμή τους φέρνοντάς μου μηνύματα που δε φανταζόμουν πως έχουν».

Τα υπόλοιπα τραγούδια του δίσκου έχουν στίχους του Γιώργου Κρητικού, του Κώστα Φασουλά, του Οδυσσέα Εισαγγελέα, της Γιώτας Βασιλακοπούλου και του συνθέτη, ο οποίος είναι και πάλι ο βασικός ερμηνευτής τους με κάποιες πολύ ενδιαφέρουσες συμμετοχές: Στο τραγούδι «Ο σώζων εαυτόν σωθήτω» συμπράττουν μαζί του ο Βασίλης Καζούλλης και ο Νίκος Καλλίνης με το συγκρότημά του Εκείνος κι Εκείνος. Στο τραγούδι «Φρύδια σμιχτά» συμμετέχει και πάλι ο Βασίλης Καζούλλης, ενώ το τραγούδι «Τ' άγρια πουλιά» ερμηνεύει ο σπουδαίος Κρητικός λυράρης και ερμηνευτής Βασίλης Σκουλάς συνοδευόμενος στο βιολί από τον Νίκο Οικονομίδη. Την ενορχήστρωση επιμελήθηκε και πάλι ο Νίκος Πιτλόγλου.

Γιάννης Νικολάου: Χωρίς πυξίδα (1995)

Ένα χρόνο μετά το «Όνειρα αυθαίρετα» και τη συνεργασία του με τη λαϊκή ερμηνεύτρια Λένα Αλκαίου ο τραγουδοποιός Γιάννης Νικολάου παρουσιάζει τη δεύτερη δουλειά του με τίτλο «Χωρίς πυξίδα» (1995), η οποία ουσιαστικά αποτελεί και την πρώτη εξολοκλήρου προσωπική του δισκογραφική κατάθεση, καθώς ο ίδιος έχει την ευθύνη της μουσικής, των στίχων και της ερμηνείας με εξαίρεση το τραγούδι «Μια στάση πριν την τρέλα» που ερμηνεύει η Τζένη Ντούρου, καθώς και άλλα δύο τραγούδια που έχουν στίχους του Οδυσσέα Εισαγγελέα. Το ένα μάλιστα από αυτά είναι η μελαγχολική μπαλάντα «Δε φταίω εγώ που μεγαλώνω», ένα από τα ωραιότερα τραγούδια του δημιουργού, το οποίο εδώ αποδίδεται από τον ίδιο σε δεύτερη εκτέλεση, αφού πρώτος το είχε ερμηνεύσει ο Παντελής Θαλασσινός την εποχή των Λαθρεπιβατών στο άλμπουμ «Ταξίδι στ' όνειρο» (1990).

Η μουσική των τραγουδιών «παίζει» σε διάφορα μουσικά πεδία φλερτάροντας χωρίς επιφυλάξεις (ίσως και «χωρίς πυξίδα») μεταξύ παραδοσιακών, λαϊκών και ροκ διαδρομών. Παρά την διάχυτη νοσταλγική μελαγχολία των στίχων, τα περισσότερα τραγούδια διακρίνονται για την επικοινωνιακή τους εξωστρέφεια που υποστηρίζεται και από τους ανάλογους ρυθμούς της μελωδίας τους. Το τραγούδι πάντως που ξεχώρισε από τη συγκεκριμένη δουλειά και τραγουδήθηκε πολύ είναι το ακροτελεύτιο με τίτλο «Του φεγγαριού», μια κρητική "μαντινάδα" με όμορφη ρυθμική ανάπτυξη που ερμηνεύουν από κοινού ο συνθέτης και ο κρητικός λυράρης και τραγουδιστής Κώστας Χρονάκης. Το υλικό ενορχήστρωσε ο Νίκος Πιτλόγλου που παίζει πλήκτρα κι έχει την ευθύνη του ηλεκτρονικού προγραμματισμού, ενώ συμμετέχουν πολλοί διαπρεπείς μουσικοί, μεταξύ των οποίων ο Λάζαρος Κουλαξίζης στο ακορντεόν, ο Δημήτρης Μαριολάς στο μπουζούκι (μπαγλαμά και τζουρά), ο Γιώργος Μαγκλάρας στο βιολί και ο Γιάννης Νικολάου στις κιθάρες.