Η Βίκυ Μοσχολιού τραγουδά Ξαρχάκο, Κηλαηδόνη, Σπανό (1973)

Μετά την τριετή παραμονή της στη Philips (1971-1973), όπου πέρα από ηχογραφήσεις για τις 45 στροφές συμμετείχε σε τρεις μεγάλους δίσκους, την «Ιερά Οδό» (1971) του Άγγελου Σέμπου, τις «Περιπέτειες» (1972) του Γιώργου Ζαμπέτα και το «Συνοικισμός Α» (1972) του Δήμου Μούτση, ενώ παρουσίασε κι έναν εξολοκλήρου προσωπικό δίσκο, τις «Στροφές» (1973) πάλι σε μουσική του Δήμου Μούτση, η Βίκυ Μοσχολιού επανήλθε στην Columbia, όπου θα παραμείνει την επόμενη τριετία (1974-1976) και θα ηχογραφήσει σπουδαία τραγούδια που της έγραψαν ο Σταύρος Ξαρχάκος, ο Γιάννης Μαρκόπουλος, ο Απόστολος Καλδάρας και ο Γιώργος Χατζηνάσιος, πριν μετακομίσει εκ νέου, αυτή τη φορά στη Lyra, όπου και θα κλείσει τη δεκαετία του '70 με σημαντικές δουλειές που φέρουν την υπογραφή ενός Γιάννη Σπανού, ενός Σταύρου Κουγιουμτζή κι ενός Σταμάτη Κραουνάκη. 

Κάτι σαν προανάκρουσμα λοιπόν της νέας τους συνεργασίας η Columbia έδωσε στην κυκλοφορία το 1973 μια ακόμη προσωπική συλλογή της τραγουδίστριας με επιλεγμένες στιγμές που παραπέμπουν στο λαμπρό παρελθόν της από τη σύμπραξή της με τρεις σημαντικούς συνθέτες μέσα από το τεράστιο οπλοστάσιό της εταιρείας, τον Σταύρο Ξαρχάκο, τον Γιάννη Σπανό και τον Λουκιανό Κηλαηδόνη. Εύλογα λοιπόν ο δίσκος πήρε τον τίτλο: «Η Βίκη Μοσχολιού τραγουδά Ξαρχάκο, Κηλαηδόνη, Σπανό». Μάλιστα στο εξώφυλλο ξαναθυμήθηκαν την παλιά γραφή του μικρού ονόματος της τραγουδίστριας με "η", ενώ γενικότερα η έκδοση ακολουθεί παρωχημένους ορθογραφικούς κανόνες!

Ο δίσκος είναι σπάνιος, αν και περιέχει πασίγνωστα τραγούδια που εύκολα μπορεί να τα βρει κανείς σε άλλες αναλογικές ή ψηφιακές εκδόσεις. Το υλικό του είναι ανθολογημένο από ηχογραφήσεις της περιόδου 1966-1970. Συγκεκριμένα, έχουν σταχυολογηθεί τραγούδια από τους δίσκους: «Ένα μεσημέρι» (1966), «Χρώματα» (1968) και «Κόσμε αγάπη μου» (1969) του Σταύρου Ξαρχάκου, «Μια Κυριακή» (1969) και «Σαββατόβραδο» (1970) του Γιάννη Σπανού και «Η πόλη μας» (1970) του Λουκιανού Κηλαηδόνη. Οι στίχοι υπογράφονται από τους Νίκο Γκάτσο, Ιάκωβο Καμπανέλλη, Λευτέρη Παπαδόπουλο, Κωστούλα Μητροπούλου, Ντίνο Δημόπουλο και Γιώργο Παπαστεφάνου.

Βίκυ Μοσχολιού: Οι μεγάλες επιτυχίες στη Philips (1995)

Το αφιερωματικό άλμπουμ στην κορυφαία λαϊκή ερμηνεύτρια Βίκυ Μοσχολιού με τίτλο «Οι μεγάλες επιτυχίες» που κυκλοφόρησε το 1995 από την PolyGram, καλύπτει ουσιαστικά τη 2η φάση της μεγάλης της καριέρας, το διάστημα 1971-1984, όταν αποφάσισε να αποχωρήσει από την πρώτη δισκογραφική της στέγη (Columbia), για να ενταχθεί στο δυναμικό της Philips, όπου θα γνωρίσει και πάλι μεγάλη επιτυχία εδραιώνοντας την ακλόνητη πρωτοκαθεδρία της στο ελληνικό πεντάγραμμο. Εκλεκτοί συνθέτες, όπως ο Γιώργος Ζαμπέτας, ο Άκης Πάνου, ο Δήμος Μούτσης και ο Γιάννης Μαρκόπουλος τροφοδοτούν με υπέροχα τραγούδια το μύθο της και μας χαρίζουν σπουδαίες μελωδικές στιγμές που πλέον έχουν περάσει στο χώρο του κλασικού.

Πρόκειται για μια γενναιόδωρη συλλογή που συγκροτείται από 24 τραγούδια συνολικής διάρκειας 73 λεπτών, τα οποία στην αναλογική έκδοση μοιράστηκαν σε δύο δίσκους βινυλίου, αλλά στην ψηφιακή χώρεσαν όλα σε ένα, χωρίς μάλιστα καμία περικοπή, όπως δυστυχώς συνέβαινε συχνά εκείνη την εποχή. Το άλμπουμ μοιράζεται σε δύο ανισοβαρείς ενότητες που καλύπτουν αντίστοιχα τις περιόδους 1971-1973 και 1980-1984, μιας και στο μεσοδιάστημα η ερμηνεύτρια επέστρεψε για λίγο στην Columbia κι έκανε κι ένα πέρασμα από τη Lyra. 

Η πρώτη και βασικότερη ενότητα (17 τραγούδια) περιλαμβάνει συνθέσεις του Γιώργου Ζαμπέτα («Ο αλήτης», «Το γράμμα κι η φωτογραφία», «Πού ήσουν και χάθηκες», «Παιδί της νύχτας») ηχογραφημένες κατά τη διετία 1971-1972, του Δήμου Μούτση από τα άλμπουμ «Συνοικισμός Α» (1972) και «Στροφές» (1973), του Άκη Πάνου από τις 45 στροφές, μια όμορφη επανεκτέλεση της «Θαλασσινής» του Γιάννη Μαρκόπουλου σε ποίηση Μιχάλη Κατσαρού και τη γλυκύτατη «Μεσόγειο» του Ζορζ Μουστακί σε στίχους του Δημήτρη Χριστοδούλου ενορχηστρωμένη από τον Δήμο Μούτση. 

Η δεύτερη ενότητα αποτελεί ένα μικρό ανθολόγιο (7 τραγούδια) από ηχογραφήσεις των αρχών της δεκαετίας του '80 που υπογράφουν οι συνθέτες Νίκος Λαβράνος, Αντώνης Στεφανίδης, Σπύρος Παπαβασιλείου, Λάκης Παπαδόπουλος και Γιάννης Μαρκόπουλος. Ξεχωρίζουν το νοσταλγικό «Σπίτι παλιό» του Νίκου Λαβράνου σε στίχους του Λευτέρη Παπαδόπουλου και η τρυφερή μπαλάντα «Οδός Κηφισίας» του Λάκη Παπαδόπουλου. 

Βίκυ Μοσχολιού: Τα κινηματογραφικά (2006)

Συμπληρώνονται σήμερα 21 χρόνια από την πρόωρη αποδημία μιας από τις μεγαλύτερες ερμηνεύτριες που ανέδειξε το ελληνικό τραγούδι, μιας φωνής βιολοντσέλου, όπως τη χαρακτήρισε ο Μάνος Χατζιδάκις κι ας μη συνεργάστηκε ποτέ μαζί της. 

Η Βίκυ Μοσχολιού, χωρίς αμφιβολία η σημαντικότερη γυναικεία φωνή της δεκαετίας του '60, γεννήθηκε στην Αθήνα το 1943 και πέθανε στις 16 Αυγούστου 2005 έχοντας μόλις συμπληρώσει τα 62 της χρόνια, αλλά ταυτόχρονα έχοντας κλείσει έναν μακρύ δημιουργικό κύκλο 40 χρόνων από την πρώτη της εμφάνιση στο πάλκο κάπου στα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του '60. Πριν κλείσει μάλιστα εκείνη η δεκαετία, είχε ήδη εδραιωθεί στην κορυφή του πενταγράμμου καταγράφοντας νωρίς νωρίς βαρυσήμαντες ηχογραφήσεις με σπουδαίους συνθέτες, όπως ο Σταύρος Ξαρχάκος, ο Απόστολος Καλδάρας, ο Γιώργος Ζαμπέτας, ο Γιάννης Μαρκόπουλος, ο Άκης Πάνου, ο Δήμος Μούτσης, ο Γιώργος Κατσαρός, ο Γιάννης Σπανός και πολλοί άλλοι.

Την ίδια λοιπόν εποχή που έχτιζε το μύθο της η Βίκυ Μοσχολιού περνούσε και στο τελευταίο ελληνικό σπίτι κυρίως μέσα από τις αλλεπάλληλες κινηματογραφικές της εμφανίσεις ως ερμηνεύτρια κι ενίοτε ως ηθοποιός. Υπολογίζονται σε περισσότερες από 80 αυτές οι κινηματογραφικές καταγραφές που κοσμούσαν τις κατά κανόνα μέτριες ταινίες του παλιού εμπορικού κινηματογράφου με υπέροχα λαϊκά τραγούδια, τα οποία με τον τρόπο αυτό περνούσαν στα χείλη όλου του κόσμου και γίνονταν μεγάλες επιτυχίες. Η αρχή έγινε το 1963 με την αλησμόνητη εμφάνισή της στην ταινία «Λόλα» του Ντίνου Δημόπουλου, όπου ακουμπισμένη στο ψηλό παράθυρο ενός καμπαρέ ερμήνευε την πανέμορφη μπαλάντα του Σταύρου Ξαρχάκου «Χάθηκε το φεγγάρι». 

Το 2006, ένα χρόνο μετά το θάνατο της μεγάλης εμρηνεύτριας, ο Μάκης Δελαπόρτας επιμελήθηκε μια έκδοση με τα «Κινηματογραφικά» τραγούδια τςη Βίκυς Μοσχολιού στο πλαίσιο της γνωστής δισκογραφικής σειράς που εξέδιδε τότε η ΕΜΙ. Πρόκειται για ένα μικρό δείγμα της κινηματογραφικής δισκογραφίας της Μοσχολιού από το διάστημα 1963-1967 με μόλις δέκα τραγούδια ανθολογημένα από τις ταινίες: «Λόλα» (1963/4) του Ντίνου Δημόπουλου, «Αστέρια στο βούρκο» (1963) του Τζανή Αλιφέρη, «Ο Αριστείδης κα τα κορίτσια του» (1964) του Στέλιου Ζωγραφάκη, «Ο ουρανοκατέβατος» (1965) του Ορέστη Λάσκου, «Η ζωή μου ανήκει σε σένα» (1965) του Παναγιώτη Κωνσταντίνου, «Απόκληροι της κοινωνίας» (1965) του Απόστολου Τεγόπουλου, «Κατηγορώ τους ανθρώπους» (1965) του Ντίνου Δημόπουλου, «Παράνομοι πόθοι» (1966) του Παύλου Τάσιου, «Δακρυσμένα μάτια» (1967) του Απόστολου Τεγόπουλου και «Γαμπρός απ' το Λονδίνο» (1967) του Γιάννη Δαλιανίδη.

Τα μισά από τα τραγούδια της συλλογής ανήκουν στον Γιώργο Ζαμπέτα, δύο έγραψε ο Απόστολος Καλδάρας κι από ένα οι Σταύρος Ξαρχάκος, Γιάννης Μαρκόπουλος και Γιώργος Κατσαρός. Στίχους έγραψαν ο Δημήτρης Χριστοδούλου, η Ευτυχία Παπαγιαννοπούλου, ο Βαγγέλης Γκούφας, ο Χαράλαμπος Βασιλειάδης, ο Ερρίκος Θαλασσινός και ο Γιώργος Σαμολαδάς.

Κώστας Χατζής: Δεκατρία τραγούδια (1975)

Αφού μεσολάβησαν δύο γενναιόδωρα άλμπουμ («Ουαί!», «Ο γιος της άνοιξης») κατά τη διετία 1973-74 με πάνω από 80 τραγούδια ζωντανά ηχογραφημένα στο Σκορπιό, ο Κώστας Χατζής ξαναμπαίνει στο στούντιο και μας δίνει έναν καινούργιο κύκλο με το λιτό τίτλο «Δεκατρία τραγούδια» που κυκλοφόρησε το 1975 από τη Philips.

Χωρίς υπερβολή, ο συγκεκριμένος κύκλος τραγουδιών είναι γεμάτος πανέμορφα τραγούδια, από τα καλύτερα και γνωστότερα του συνθέτη, μερικά μάλιστα από τα οποία γνώρισαν και νεότερες επανεκτελέσεις που τα έκαναν σουξέ. Η κορυφαία ίσως στιγμή του άλμπουμ είναι το υπέροχο «Κι ύστερα» σε στίχους της Σώτιας Τσώτου, τραγούδι που ερμήνευσε παράλληλα και η Μαρινέλλα - κάτι σαν προανάκρουσμα του «Ρεσιτάλ» - και το έκανε μεγάλη επιτυχία. Υπάρχουν κι άλλα ωραία τραγούδια στο δίσκο, όπως: «Πάλι ύπνος δε με πιάνει», «Όταν φεύγουν τα τρένα», «Αν ερχόσουν», «Γιε μου μονάκριβέ μου» και άλλα. Αξίζει πάντως να σταθούμε στο τραγούδι «Στο καλύβι του μπάρμπα Θωμά» - πάλι σε στίχους της Σώτιας Τσώτου - του οποίου το ρεφρέν («Λεύτερο νερό, χρυσό νερό, όπου θέλεις τρέχεις δροσερό, να 'μουν μια σταγόνα σου κι εγώ») είχε χρησιμοποιήσει ένα χρόνο νωρίτερα και ο Γιώργος Χατζηνάσιος στο χορωδιακό τραγούδι «Αριζόνα» από το δίσκο «Άσπρο μαύρο» (1974).

Εκτός από την απαραίτητη Σώτια Τσώτου στίχους στο δίσκο συνεισέφεραν ο Ηλίας Λυμπερόπουλος, η Ούρσουλα Γιόρντη, η Γιοβάννα, ο Γιάννης Περγαντάς και ο Γιάννης Παύλου. Την ενορχήστρωση και διεύθυνση ορχήστρας επωμίστηκε ο μαέστρος Κώστας Κλάββας.

Κώστας Χατζής: Ο γιος της άνοιξης (1974)

Διόλου φειδωλός απέναντι στο πιστό κοινό του ο Κώστας Χατζής συνεχίζει, μετά το γενναιόδωρο διπλό άλμπουμ «Ουαί!» (1973), να του προσφέρει απλόχερα καινούργιο υλικό. Έτσι ένα χρόνο αργότερα έρχεται το τριπλό άλμπουμ «Ο γιος της άνοιξης» που περιλαμβάνει, ούτε λίγο ούτε πολύ, 47 τραγούδια ηχογραφημένα και πάλι ζωντανά σττη μπουάτ Σκορπιός, όπου ο τραγουδοποιός συνεχίζει τις εμφανίσεις του. Πάντα έχει μαζί του μια σταθερή ομάδα συνεργατών που τροφοδοτούν την έμπνευσή του με στίχους εναρμονισμένους στα δεδηλωμένα ανθρωπιστικά του ιδεώδη, όπως η Σώτια Τσώτου, ο Ηλίας Λυμπερόπουλος, ο Ξενοφών Φιλέρης, η Ούρσουλα Γιόρντη, ο Νίκος Ζιακόπουλος, αλλά και άλλοι περιστασιακοί συνεργάτες του, όπως ο Ερρίκος Θαλασσινός, ο Σπύρος Καμπάνης, ο Κρίτων Αθανασούλης, η Σάσα Μανέτα, ο Όμηρος Αθηναίος, ο Στυλιανός Μάγερ και αρκετοί ακόμη.

Το άλμπουμ περιλαμβάνει μπαλάντες και πιο ρυθμικά κομμάτια, άλλα ερμηνευμένα μόνο με φωνή και κιθάρα από τον ίδιο τον Χατζή κι άλλα ενορχηστρωμένα με ακουστικά όργανα (φλάουτο, βιολοντσέλο, πιάνο) και ηλεκτρική κιθάρα και ντραμς, μερικά μάλιστα ερμηνευμένα και από τρεις νέες φωνές που ντεμπουτάρουν δίπλα του, δηλαδή τον Λουκά Μιχαλόπουλο, τη Ζόσιαν Γαβριηλίδου και τη Νάγια Χατζή. Άλλωστε ο μοναχικός τραγουδοποιός είχε ήδη αρχίσει νωρίτερα να κάνει δειλά ανοίγματα και σε άλλες φωνές με το άλμπουμ «Δρόμοι μικροί» (1971), όπου μας πρωτοσύστησε μεταξύ άλλων και τον μετέπειτα γνωστό τραγουδοποιό Χρήστο Γκάρτζο.

Από το υλικό του άλμπουμ αξίζει να σταθούμε στο τραγούδι «Έλα να βάψουμε το δρόμο» που ερμηνεύει με την κιθάρα του ο ίδιος ο Χατζής. Το συγκεκριμένο τραγούδι έχει στίχους της Σώτιας Τσώτου και είναι αξιοσημείωτο ότι την ίδια χρονιά το είχε μελοποιήσει παράλληλα και ο Δώρος Γεωργιάδης και το ερμήνευσε ο Άννα Βίσση στο δίσκο «Χίλια εννιακόσια τίποτα», για να γίνει μάλιστα επιτυχία σ' αυτή τη μελοποίηση, ενώ η εκδοχή του Χατζή πέρασε μάλλον απαρατήρητη.

Τέλος, αξίζει να παραθέτω το πολύ ενδιαφέρον σημείωμα του δημιουργού που φιλοξενείται στο εσώφυλλο της έκδοσης:

«Κάποιο δειλινό πεντέξι άνθρωποι θαρρώ με ρώτησαν γιατί τραγουδώ γι' αστέρια, για σφαγμένα περιστέρια, σκοτωμένα αδέρφια, γιατί δεν τραγουδώ για τα μάτια μιας μικρής ξανθιάς ή και μελαχροινής. Ποιος είμαι εγώ που τραγουδώ για το Χριστό. Δεν έχω την φωνή απ' αηδόνι, δεν είμαι εγώ τραγουδιστής, δεν είμαι ποιητής, είμαι ο μηνυτής σου. Σου τραγουδώ την λευτεριά από τα πάθη των ανθρώπων. Θάθελες τον θάνατό μου, τόσο με μισείς. Θάθελα να με πιστέψεις να λευτερωθείς».

Κώστας Χατζής: Ουαί! (1973)

Ο Κώστας Χατζής είναι ασφαλώς εμπεδωμένος στη συνείδηση κάθε παλιότερου φιλόμουσου ως μια εμβληματική μορφή του ελληνικού τραγουδιού, ασφαλώς ο παλιότερος εν ζωή και μακροβιότερος ενεργός Έλληνας μουσικός που διανύει ήδη την έβδομη δεκαετία συνεχούς παρουσίας στο χώρο του ελληνικού πενταγράμμου ως ένας ευαίσθητος και λυρικός τραγουδοποιός και εμρηνευτής με χαρακτηριστικό φωνητικό ηχόχρωμα που πορεύεται όλα αυτά τα χρόνια κόντρα στις επιταγές του συρμού και του εμπορίου διακηρύσσοντας μέσα από τα τραγούδια του τις σταθερές προσωπικές του αξίες, όπως ο ανθρωπισμός, η αδελφοσύνη, η αγάπη, η αλληλεγγύη, η ειρήνη. 

Σήμερα λοιπόν ο εξαιρετικός αυτός καλλιτέχνης συμπληρώνει 90 χρόνια ζωής, καθώς ήρθε στον κόσμο στις 13 Αυγούστου 1936 στη Λειβαδιά, ενώ το 1957 εγκαταστάθηκε  στην πρωτεύουσα αναζητώντας μια καλύτερη τύχη, ώσπου στο ξεκίνημα της επόμενης δεκαετίας κατάφερε δειλά δειλά να εμφανιστεί στο χώρο του τραγουδιού ως μοναχικός τροβαδούρος ηχογραφώντας μάλιστα την ίδια χρονιά και τα πρώτα του τραγούδια ως ερμηνευτής ξεκινώντας με το τραγούδι «Έφυγε η αγάπη μου» του Μίμη Πλέσσα σε στίχους του Κώστα Πρετεντέρη. Είχε τη τύχη αμέσως να βρεθεί στο πλάι κορυφαίων δημιουργών και ν' αρχίσει να χτίζει ένα στιβαρό ρεπερτόριο με τραγούδια του Μίκη Θεοδωράκη, του Γιάννη Μαρκόπουλου, του Σταύρου Ξαρχάκου, του Χρήστου Λεοντή και άλλων συνθετών, ώσπου να αποφασίσει να παρουσιάσει πλέον και δικές του συνθέσεις συνοδευόμενες συνήθως από μια απλή κιθάρα.

Η συνθετική διαδρομή του Κώστα Χατζή είχε μια εντυπωσιακή ανοδική πορεία ως τα τέλη της δεκαετίας του '70 γνωρίζοντας μάλιστα κι αρκετές εμπορικές επιτυχίες, ιδιαίτερα όταν αποφάσισε να σπάσει τη μοναχική του σκηνική παρουσία και να συνεργαστεί με άλλους καλλιτέχνες με κορυφαία στιγμή ασφαλώς την κυκλοφορία του άλμπουμ «Ρεσιτάλ» (1976), όπου η σύμπραξή του με τη Μαρινέλλα αποδείχθηκε από τις εμπορικότρες στην ιστορία του ελληνικού πενταγράμμου. Είδαμε ήδη τις πρώτες προσωπικές δουλειές του Χατζή κατά το διάστημα 1968-1972 («Αναγέννησις Αλόννησος», «Στις γειτονιές του κόσμου», «Ο Κώστας Χατζής τραγουδά Χατζή», «Πέτρα και φως», «Κώστας Χατζής»), οπότε είναι μια ευκαιρία τώρα να δούμε κι άλλες αξιόλογες δουλειές του από την τόσο γόνιμη δεκαετία του '70 που είναι πλημμυρισμένες από όμορφα τραγούδια, πολλά από τα οποία πέρασαν στον κόσμο και τραγουδήθηκαν πολύ.

Το 1973 λοιπόν εκδόθηκε το διπλό αναλογικό άλμπουμ «Ουαί!» από ζωντανή ηχογράφηση που πραγματοποιήθηκε στη μπουάτ Σκορπιός στην Πλάκα, όπου ο Χατζής εμφανιζόταν επί χρόνια. Το άλμπουμ είναι μοιρασμένο σε δύο ενότητες, από τις οποίες η πρώτη - η περισσότερο ακουστική - περιλαμβάνει τραγούδια σε πρώτη ή δεύτερη εκτέλεση ερμηνευμένα από τον ίδιο με συνοδεία απλής κιθάρας, ενώ το δεύτερο μέρος περιλαμβάνει υλικό που έχει ενορχηστρωθεί με περισσότερα όργανα, όπως πιάνο, φλάουτο, ηλεκτρική κιθάρα και ντραμς. Συνολικά 38 τραγούδια συγκροτούν το σώμα της έκδοσης, τα περισσότερα παιγμένα σε συντομευμένη μορφή και συνεχή ροή. Ανάμεσά τους και μερικά πολύ γνωστά κι αγαπημένα, όπως το περίφημο «Αεροπλάνο» (στην πρώτη από τις πολυάριθμες εκτελέσεις του), αλλά και τα «Νυχτώνει, Δόξα τω Θεώ», «Τρελλός ή παλικάρι», «Ένας Γερμανός και μια Εβραία», «Περιστρεφόμαστε» και άλλα. Τους στίχους υπογράφουν οι Σώτια Τσώτου, Ούρσουλα Γιόρντη, Ηλίας Λυμπερόπουλος, Ξενοφών Φιλέρης, Νίκος Ζιακόπουλος, Σταμάτης Φιλιππούλης, Σάσα Μανέτα και ο ίδιος ο συνθέτης.

Ο Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης διαβάζει Πεντζίκη (1996)

Στη χθεσινή παρουσίαση του ποιητικού άλμπουμ που εξέδωσε το 1999 η Ελληνική Ραδιοφωνία από το πολύτιμο αρχείο ηχογραφήσεών της είχαμε την ευκαιρία να αναφερθούμε και στη συμμετοχή του Θεσσαλονικιού λογοτέχνη Νίκου Γαβριήλ Πεντζίκη (1908-1993), μιας πολυσύνθετης προσωπικότητας απόλυτα ταυτισμένης με την πνευματική ζωή της Θεσσαλονίκης στο μεγαλύτερο διάστημα του περασμένου αιώνα. Ο Πεντζίκης διατηρούσε σε κεντρικό σημείο της πόλης στην Εγνατία Οδό το ιστορικό του φαρμακείο, όπου συγκεντρώνονταν συχνά τις βραδινές ώρες ποιητές και άλλοι διανοούμενοι της πόλης μετατρέποντας το μικρό αυτό χώρο σε πραγματικό πνευματικό κέντρο. Ο ίδιος άλλωστε ο Πεντζίκης ήταν μια ολοκληρωμένη καλλιτεχνική προσωπικότητα με πολλαπλές ιδιότητες: Πεζογράφος, ποιητής, δοκιμιογράφος, μεταφραστής, κριτικός, ζωγράφος και τεχνοκριτικός. 

Το ποιητικό του έργο, σαφώς μικρότερο σε έκταση από το πεζογραφικό, εμποτισμένο με υπαρξιακές ανησυχίες, διακρίνεται σε τρεις ενότητες, τις «Εικόνες» (1944), σκόρπια ποιήματα δημοσιευμένα στο περιοδικό Μορφές κατά το διάστημα 1950-1953, τα οποία εκδόθηκαν σε συγκεντρωτική έκδοση («Ποιήματα») το 1988, και την «Ανακομιδή» (1961). Και ακριβώς από τις τρεις αυτές ενότητες, με την ίδια χρονική διαδοχή, επέλεξε προσωπικά ο ποιητής το υλικό που συγκροτεί το άλμπουμ «Ο Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης διαβάζει Πεντζίκη», το οποίο εκδόθηκε το 1996 (επανεκδόθηκε το 2008) από τη Lyra στο πλαίσιο της ιστορικής σειράς Ελληνικά Ποιήματα που είχε εγκαινιάσει η συγκεκριμένη δισκογραφική εταιρεία (υπό την ετικέτα Διόνυσος) ήδη από την ίδρυσή της το 1964 φιλοξενώντας στο ρεπερτόριό της το σύνολο σχεδόν των Ελλήνων ποιητών με τις δικές τους φωνές.

Το παρόν ηχογράφημα με τη φωνή του Πεντζίκη άρχισε να προετοιμάζεται ήδη από το 1991, αλλά τελικά πραγματοποιήθηκε στις 30 Μαρτίου 1992 στο σπίτι του ποιητή μερικούς μόλις μήνες πριν από το θάνατό του. Η ανάγνωση, όπως σημειώνει χαρακτηριστικά ο Ντίνος Χριστιανόπουλος, διακρίνεται από μια πηγαία αδεξιότητα στη συνειδητή προσπάθεια του ποιητή να αποδώσει τα κείμενα εντελώς απογυμνωμένα από κάθε συναισθηματικό χρωματισμό.

Αρχείο Ραδιοφώνου: Ελληνικός Λόγος - Ποίηση (1999)

Από τις εξαιρετικού ενδιαφέροντος δισκογραφικές εκδόσεις της Ελληνικής Ραδιοφωνίας κατά τη δεκαετία του '90, την περίοδο που ασκούσε καθήκοντα γενικού διευθυντή του Ιδρύματος ο δημοσιογράφος και λόγιος Γιάννης Π. Τζαννετάκoς, εκδόθηκε κι ένα ηχογράφημα αφιερωμένο στην ελληνική ποίηση στο πλαίσιο της σειράς Ελληνικός Λόγος. Η έκδοση αποτελεί ντοκουμέντο, αφού καταγράφει τις φωνές οκτώ σημαντικών ποιητών μας, οι οποίοι διαβάζουν επιλεγμένα αποσπάσματα από το ποιητικό τους έργο.

Ειδικότερα, στην έκδοση φιλοξενούνται οι ποιητές: Γιώργος Βαφόπουλος (1903-1996), εμβληματική μορφή της άτυπης ποιητικής σχολής της Θεσσαλονίκης, η οποία εκπροσωπείται επίσης από τους ποιητές Ζωή Καρέλλη (1901-1998) και τον αδελφό της Νίκο Γαβριήλ Πεντζίκη (1908-1993). Έχουμε επίσης ποιητές της Γενιάς του '30, όπως ο υπερρεαλιστής Νικόλαος Κάλας (1907-1988), γνωστός και με το ψευδώνυμο Νικήτας Ράντος, και η Μελισσάνθη (1907-1991), καθώς και ποιητές της Μεταπολεμικής Γενιάς, όπως ο Νίκος Καρούζος (1922-1988), ο Τάσος Λειβαδίτης (1922-1988) και ο Δημήτρης Παπαδίτσας (1922-1987).

Κάθε ποιητή υποδέχεται μια μουσική πινελιά που συνέθεσε ο πιανίστας και συνθέτης Βασίλης Ριζιώτης (1945-2016), επί χρόνια στέλεχος της Ελληνικής Ραδιοφωνίας, γνωστός μας περισσότερο από τη φωνητική του συμβολή στο τραγούδι «Τ' αστέρι του Βοριά» του Μάνου Χατζιδάκι από το soundtrack «America America» (1963). Την έκδοση προλογίζει ο Γιάννης Τζαννετάκος. Οι ηχοληψίες της φωνής των ποιητών πραγματοποιήθηκαν κατά το διάστημα 1982-1988, για μερικούς κυριολεκτικά λίγο πριν φύγουν από τη ζωή!

Ο Δημήτρης Καταλειφός διαβάζει Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη (2009)

Στις δύσκολες αυτές ημέρες του καυτού καλοκαιριού μού φάνηκε καλή η ιδέα να πάρουμε μια ισχυρή ανάσα δροσιάς από ένα χριστουγεννιάτικο διήγημα του κορυφαίου μας πεζογράφου Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη (1851-1911), από τα πιο δυνατά του μάλιστα, όπου συναντώνται κωδικοποιημένα όλα τα χαρακτηριστικά της υψηλής του τέχνης: αφηγηματική δύναμη, περιγραφικός πλούτος, εμβάθυνση στους ανθρώπινους χαρακτήρες, ανθρωπισμός, θρησκευτική ευλάβεια, ιδιόμορφη γλωσσική γραφή.

Πρόκειται για το εξαίρετο και αρκετά εκτενές διήγημα «Στο Χριστό στο Κάστρο» που περιγράφει μια ομάδα χωρικών, οι οποίοι καθοδηγούμενοι από τον παπα Φραγκούλη μέσα στο καταχείμωνο αποφασίζουν να πάνε στην παλιά καστροπολιτεία της Σκιάθου με σκοπό να διασώσουν δυο συντοπίτες τους που είχαν πάει να κόψουν ξύλα και αποκλείστηκαν από τα χιόνια. Το διήγημα πρωτοδημοσιεύτηκε στο περιοδικό Εστία τα Χριστούγεννα του 1892, ενώ σε βιβλίο εκδόθηκε (μαζί με άλλα διηγήματα) το 1912 από τις Εκδόσεις Γεωργίου Φέξη και φυσικά έκτοτε έχει συμπεριληφθεί σε αμέτρητες επανεκδόσεις ως μέρος ευρύτερων συλλογών με κείμενα του συγγραφέα.

Το διήγημα λοιπόν αυτό (μαζί με άλλα) διάλεξε ο εκλεκτός ηθοποιός Δημήτρης Καταλειφός να διαβάσει στο πλαίσιο ειδικής παράστασης που παρουσιάστηκε επί σκηνής το 2009, αρχικά στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά και στη συνέχεια στο Μέγαρο Μουσικής Θεσσαλονίκης, αλλά και στο Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος, με τη σκηνοθετική επιμέλεια της θεατρολόγου Έφης Θεοδώρου και τη μουσική υπόκρουση του Ταξιάρχη Γεωργούλη. Το ηχογράφημα προέρχεται από ραδιοφωνική μετάδοση της ανάγνωσης.