Μάριος Τόκας, Μανώλης Μητσιάς: Τραγούδια της παρέας (1978)

Ο Κύπριος συνθέτης Μάριος Τόκας (1954-2008) ανήκει στην αξιόλογη γενιά δημιουργών που ανέδειξε η γόνιμη δεκαετία του '70 (Κηλαηδόνης, Χατζηνάσιος, Μικρούτσικος, Καραΐνδρου, Δημητρίου, Κοτσώνης, Ανδριόπουλος, Χάλαρης, Τάτσης, Σαμοΐλης, Τερζής, Βαρδής, Γκάρτζος, Κραουνάκης, Ξυδάκης κ.ά.), η οποία ξεδίπλωσε το έργο της κυρίως στο δεύτερο μισό εκείνης της δεκαετίας και έφτασε στην ακμή της την επόμενη δίνοντας στη συνέχεια τη σκυτάλη στους ξεχωριστούς τραγουδοποιούς της δεκαετίας του '90.

Ο Μάριος Τόκας ερχόμενος στην Ελλάδα κουβαλούσε μαζί του έναν άρτιο μουσικό οπλισμό με αξιόλογες σπουδές, αν και δυσκολεύτηκε πολύ να μπει στο δισκογραφικό κύκλωμα. Εν τέλει το 1978 κατάφερε να ηχογραφήσει τον πρώτο του δίσκο, έναν λαϊκό κύκλο με δώδεκα τραγούδια χαμηλών τόνων. Τίτλος του: "Τραγούδια της παρέας". Ο ίδιος μάλιστα έγραψε και τους στίχους, μιας και ακόμη δεν είχε τις αναγκαίες προσβάσεις στα μεγάλα ονόματα που εκείνη την εποχή κυριαρχούσαν στη δισκογραφία.

Ο δίσκος αυτός, χωρίς να κομίζει κάτι καινούργιο, αλλά πατώντας με σεμνότητα και διακριτικότητα στα κεκτημένα του λεγόμενου "έντεχνου" λαϊκού τραγουδιού, άφησε πολύ καλές εντυπώσεις και μερικά τραγούδια του ακούστηκαν αρκετά ("Ντελάλης", "Άλλη στράτα", "Αλήτης", "Φωνάζουν οι γειτόνοι"). Σ' αυτό βέβαια συνέβαλε και η στέρεη και αυθεντικά λαϊκή ερμηνεία του Μανώλη Μητσιά, που είναι και ο μοναδικός ερμηνευτής του δίσκου.

Να συμπληρώσω απλώς ότι την ενορχηστρωτική επιμέλεια του δίσκου είχε ο πιανίστας και συνθέτης Τάσος Καρακατσάνης που εκείνη την εποχή ασκούσε συστηματικά αυτή τη δραστηριότητα ενορχηστρώνοντας αδιακρίτως έργα τόσο ετερόκλητα, όσο και οι δημιουργοί τους, όπως ο Αργύρης Κουνάδης ή ο Νίκος Καρβέλας! Χαρακτηριστικό επίσης είναι ότι στο εξώφυλλο του δίσκου που καταλαμβάνει μια μεγάλη φωτογραφία του τραγουδιστή, δεν αναφέρεται πουθενά το όνομα του συνθέτη!

Νότης Μαυρουδής, Πέτρος Πανδής: Αντάρτικα Νο.2 (1978)

Μετά τα "Αντάρτικα" του Θάνου Μικρούτσικου επιστρέφουμε πάλι στα "Αντάρτικα" του Νότη Μαυρουδή. Πριν από μερικές εβδομάδες λοιπόν σας είχα παρουσιάσει το δίσκο "Τραγούδια από την Ελληνική Αντίσταση" (1974) ερμηνευμένα από τον Πέτρο Πανδή σε μουσική επιμέλεια του σπουδαίου συνθέτη και κορυφαίου κιθαριστή Νότη Μαυρουδή. Τότε λοιπόν είχαμε κάνει και μια μικρή αναφορά σε μια συνέχεια που είχε εκείνη η πρώτη δισκογραφική καταγραφή του συγκεκριμένου υλικού.

Έτσι λοιπόν το 1978 από την εταιρία Motivo, ειδικευμένη στην έκδοση λόγιων έργων Ελλήνων συνθετών, εκδόθηκε ο δίσκος "Τραγούδια μιας εποχής" με την ένδειξη "2" που δήλωνε ότι αποτελούσε τη συνέχεια του ανάλογου περιεχομένου δίσκου του 1974 που προαναφέραμε. Επρόκειτο λοιπόν για μια δεύτερη εργασία του Νότη Μαυρουδή πάνω σε υλικό παρμένο από "αντάρτικα" ή αντιστασιακά τραγούδια, δοσμένο με τη δική του "έντεχνη" οπτική και παιγμένο με την απαράμιλλης ομορφιάς κλασική του κιθάρα και συνοδεία μικρής ορχήστρας. Ερμηνευτής και πάλι ο Πέτρος Πανδής με την έξοχη επικών αποχρώσεων φωνή του.

Θάνος Μικρούτσικος: Τα Αντάρτικα (1981)

Το 1981 ο Θάνος Μικρούτσικος αποχαιρετά τη Lyra και μετακινείται στη CBS ξεκινώντας τη δεύτερη φάση της μεγάλης του καριέρας μετά την ιδιαίτερα παραγωγική περίοδο στην εταιρία του Πατσιφά (1975-1981), όπου μάλιστα κατέθεσε και το σημαντικότερο κομμάτι του σπουδαίου έργου του ("Πολιτικά τραγούδια", "Καντάτα για τη Μακρόνησο", "Τροπάρια για φονιάδες", "Φουέντε Οβεχούνα", "Μουσική πράξη στον Μπρεχτ", "Τραγούδια της Λευτεριάς", "Ο Σταυρός του Νότου", "Ευριπίδης IV").

Ως αποχαιρετισμό λοιπόν στη μουσική του εφηβεία ο συνθέτης επέλεξε να ηχογραφήσει ένα δίσκο που δεν είχε δική του πρώτη ύλη, αλλά περιορίστηκε στο ρόλο του ενορχηστρωτή και διευθυντή ορχήστρας. Έτσι προέκυψε ο δίσκος "Τα Αντάρτικα" (υπότιτλος: "Τραγούδια της Αντίστασης") με υλικό παρμένο από την παράδοση του αντάρτικου-αντιστασιακού τραγουδιού που άνθιζε εκείνη την εποχή. Θυμίζω τον εξαιρετικό δίσκο "Τραγούδια από την Ελληνική Αντίσταση" (1974) με τη φωνή του Πέτρου Πανδή που είχε επιμεληθεί ο Νότης Μαυρουδής, αλλά κι ένα δεύτερο δίσκο με τους ίδιους συντελεστές μερικά χρόνια αργότερα (1978), επίσης τον κλασικό δίσκο "Από το αντάρτικο λημέρι" (1975) του Πάνου Τζαβέλλα, καθώς και αρκετούς ακόμη στα κατοπινά χρόνια.

Ο δίσκος του Θάνου Μικρούτσικου περιλαμβάνει δεκατέσσερα κλασικά "αντάρτικα" τραγούδια, τα περισσότερα αγνώστων δημιουργών, αλλά και μερικά επώνυμων, όπως τα: "Στ' άρματα, στ' άρματα" (μουσική: Άκης Σμυρναίος, πραγμ. όνομα Γαληνός Κιοσόγλου, στίχοι: Νίκος Καρβούνης-Αστραπόγιαννος), "Τραγούδι του Άρη" (μουσική: Αλέκος Ξένος, στίχοι: Ναυσικά Φλέγκου-Παπαδάκη), "Πέσατε θύματα" (μουσική: Dmitri Shostakovoch από την 11η Συμφωνία του), "Ο Ύμνος του ΕΛΑΣ" (μουσική: Νίκος Τσάκωνας, στίχοι: Σοφία Μαυροειδή-Παπαδάκη πάνω σε αρχική ιδέα της Έλλης Αλεξίου), "Ύμνος του ΕΑΜ" (βασίζεται στο περίφημο ρωσικό τραγούδι "Katyucha" σε μουσική του Ρώσου συνθέτη Matvei Blanter), "Ο Μπελογιάννης ζει" (μουσική: Λάκης Χατζής, στίχοι: Δημήτρης Ραβάνης-Ρεντής).

Θάνος Μικρούτσικος, Νίκος Καββαδίας: Ο Σταυρός του Νότου (1979)

Δε θα μπορούσε να είναι ολοκληρωμένη η εικόνα του συνθέτη Θάνου Μικρούτσικου στα χρόνια της Λύρας (1975-1981), αν δεν περιλάμβανε και το δίσκο που αποτέλεσε το μεγάλο εφαλτήριο για την αναρρίχηση του συνθέτη στην κορυφή και την καταξίωσή του ως μιας μεγάλης δύναμης στο ελληνικό μουσικό πεδίο.

Μιλώ φυσικά για τον κλασικό δίσκο «Ο Σταυρός του Νότου» που κυκλοφόρησε το 1979 από τη Lyra κι έχει ήδη καταγραφεί στους πιο εμπορικούς ελληνικούς δίσκους όλων των εποχών, παρόλο που ο Πατσιφάς, το αφεντικό της Lyra, ήταν πολύ επιφυλακτικός για την έκδοσή του!

Αφορμή για τη δημιουργία αυτού του ξεχωριστού δίσκου στάθηκε μια μουσική παραγγελία στον συνθέτη για την τηλεοπτική σειρά «Πορεία 090» σε σενάριο και σκηνοθεσία του Τάσου Ψαρρά που προβλήθηκε από την τότε ΥΕΝΕΔ και είχε ως θέμα τη ζωή των ναυτικών. Ο Μικρούτσικος είχε ήδη αρχίσει να δουλεύει πάνω στην ποίηση του Νίκου Καββαδία (1910-1975) και πρότεινε κάποια από αυτά τα τραγούδια, τα οποία ακούστηκαν τελικά στο σίριαλ με τη φωνή του Γιάννη Κούτρα.

Τα προβλήματα άρχισαν όταν θέλησε να τα ηχογραφήσει σε δίσκο. Ο Πατσιφάς δεν έκρυψε τη δυσφορία του μόλις τα άκουσε και με βαριά καρδιά εξήγησε στον συνθέτη ότι θα εκδώσει το έργο μόνο και μόνο επειδή τον αγαπούσε πολύ και του ζήτησε μάλιστα να τα ξεχάσει γρήγορα! Στο ίδιο κλίμα άλλωστε κινήθηκαν και οι κριτικές μετά την έκδοση του δίσκου, οι οποίες κυριολεκτικά «μαύρισαν» τον Μικρούτσικο. Βλέπετε, τότε ο Καββαδίας θεωρούνταν ποιητής κατώτερος και άγνωστος, παρόλο που το 1975 είχε ακουστεί πολύ ένα τραγούδι του ("Ιδανικός κι ανάξιος εραστής") από την "Τρίτη Ανθολογία" του Γιάννη Σπανού, καθώς και μερικά ακόμη τραγούδια της Μαρίζας Κωχ λίγο αργότερα. Υπήρχε βέβαια και μια άγνωστη μελοποίηση του Πάνου Σαββόπουλου στο δίσκο "Επεισόδιο" του 1971, η οποία όμως είχε περάσει εντελώς απαρατήρητη.

Κι όμως! Ο δίσκος του Θάνου Μικρούτσικου διέψευσε τους πάντες κι αγαπήθηκε τόσο πολύ από τον κόσμο, ώστε να δώσει και τη μεγάλη ώθηση στην καριέρα του συνθέτη, αλλά και να αποκαταστήσει τον ποιητή, ο οποίος ξαφνικά άρχισε να ανακαλύπτεται και να διαβάζεται μανιωδώς!

Όλα τα τραγούδια του δίσκου είναι πασίγνωστα και πολυτραγουδισμένα. Η μελοποίηση των θαλασσινών εικόνων που περιγράφει ο Καββαδίας είναι υποδειγματική, με έντονα "έντεχνη" και λόγια απόχρωση τόσο σε μελωδικό, όσο και στο ενορχηστρωτικό της μέρος, ενώ το έργο στάθηκε μόνιμο σημείο αναφοράς για τον συνθέτη στα κατοπινά χρόνια επιστρέφοντας συχνά στο υλικό αυτό, στο οποίο κάθε φορά έδινε καινούργιες διαστάσεις και οπτικές, κυρίως με δυο μεγάλες δισκογραφικές εκδόσεις, τις υπέροχες «Γραμμές των οριζόντων» (1991) και τη ζωντανή ηχογράφηση των δύο αυτών έργων στο Μέγαρο Μουσικής το 2005.

Βασικός ερμηνευτής του δίσκου ήταν ο Γιάννης Κούτρας που είχε ήδη δοκιμαστεί με απόλυτη επιτυχία στο απαιτητικό έργο "Μουσική πράξη στον Μπρεχτ" (1978) ερμηνεύοντας εδώ τα οκτώ από τα έντεκα τραγούδια σε μια οριακή ερμηνεία, από την οποία έκτοτε δεν μπόρεσε ποτέ να απεξαρτηθεί. Δυο τραγούδια - από τα πιο αγαπημένα του δίσκου ("Το μαχαίρι", "Ένας νέγρος θερμαστής από το Τζιμπουτί") - ερμήνευσε εντυπωσιακά ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου, ενώ το ομότιτλο λαϊκίζον τραγούδι το απέδωσε η υπέροχη Αιμιλία Σαρρή, η οποία δυστυχώς χάθηκε άδοξα από το προσκήνιο. 

Θάνος Μικρούτσικος: Τραγούδια της Λευτεριάς (1978)

Μέσα στο 1978 ο Θάνος Μικρούτσικος μας πρόσφερε δύο σημαντικές δισκογραφικές καταθέσεις. Τον αριστουργηματικό κύκλο "Μουσική πράξη στον Μπρεχτ" και τα "Τραγούδια της λευτεριάς".

Με τα "Τραγούδια της Λευτεριάς" ο συνθέτης επιχείρησε να κωδικοποιήσει τα μουσικά χαρακτηριστικά που ανέδειξε μέσα από την ως εκείνη τη στιγμή δισκογραφική του παρουσία, τα οποία συνιστούν ένα καλά οργανωμένο ύφος πολιτικού τραγουδιού της μεταθεοδωρακικής γενιάς. Θέλησε έτσι να κλείσει τους λογαριασμούς του με μιαν εποχή και να προχωρήσει σε νέους δρόμους, αρχής γενομένης με τα τραγούδια του Καββαδία που ακολούθησαν αμέσως μετά. 

Ταυτόχρονα ο δίσκος αποτελεί και μια ευγενική χειρονομία στη μούσα του εκείνων των πρώτων χρόνων, την υπέροχη Μαρία Δημητριάδη, χαρίζοντάς της έναν αποκλειστικά προσωπικό της δίσκο με δικά του τραγούδια, την ίδια εκείνη χρονιά που έκανε την πρώτη του "παρασπονδία" με το δίσκο "Μουσική Πράξη στον Μπρεχτ", απ' όπου για πρώτη φορά απουσιάζει η φωνή της αγαπημένης του ερμηνεύτριας.

Ο δίσκος μουσικά και στιχουργικά παραπέμπει άμεσα στην πρώτη ολοκληρωμένη δουλειά του συνθέτη, τα "Πολιτικά Τραγούδια" του 1975. Χωρίζεται σε δύο μικρές ενότητες: Η πρώτη καλύπτεται με πέντε τραγούδια σε στίχους του Φώντα Λάδη, ενώ η δεύτερη περιλαμβάνει πέντε ποιήματα γραμμένα από τέσσερις διαφορετικούς ποιητές: Άλκης Αλκαίος, Μανόλης Αναγνωστάκης, Γιάννης Ρίτσος και Bertolt Brecht. Αξιοσημείωτο ότι εδώ έχουμε την πρώτη συνεργασία με τον Άλκη Αλκαίο, η οποία αργότερα θα μας δώσει λαμπρούς καρπούς με κορυφαία στιγμή τον έξοχο κύκλο τραγουδιών "Εμπάργκο" (1982). 

Θάνος Μικρούτσικος: Καντάτα για τη Μακρόνησο / Μαγιακόφσκι (1976)

Συνεχίζοντας τα αφιερώματα στους μεγάλους μας συνθέτες δε θα μπορούσα φυσικά να παραλείψω τον πρόσφατα θανόντα Θάνο Μικρούτσικο, αυτόν τον πολύπλευρο δημιουργό που άφησε αδρό τα χνάρι του στην ελληνική μουσική και μάλιστα σε όλες της τις εκφάνσεις.

Κι αν το όνομα του Θάνου Μικρούτσικου για τους πολλούς είναι στενά δεμένο με τον ποιητή Νίκο Καββαδία, οφείλω να τονίσω ότι εξίσου ισχυρός ήταν ο δεσμός του και με την ποίηση του Γιάννη Ρίτσου (1909-1990), στην οποία επανερχόταν συνεχώς μελοποιώντας κατά καιρούς πολυάριθμα ποιήματά του, τα οποία βρίσκονται διάσπαρτα στην πλούσια δισκογραφία του. 

Η πρώτη ολοκληρωμένη δουλειά του στο έργο του Ρίτσου καταγράφεται στα 1976 με τον τίτλο "Καντάτα για τη Μακρόνησο", βασισμένη στην ποιητική σύνθεση "Πέτρινος Χρόνος", η οποία γράφτηκε στο τέλος του Εμφυλίου (1949), αλλά εκδόθηκε το 1957. Το έργο αναφέρεται στις σκληρές εμπειρίες του ποιητή από τα χρόνια των αλλεπάλληλων εξοριών του στα ξερονήσια της άγονης γραμμής. Ο λόγος καταγράφει με σκληρές λέξεις αυτές τις εμπειρίες, αλλά μέσα από την απόγνωση αναδύεται συχνά μια διάθεση τρυφερότητας και αισιοδοξίας που ασφυκτιά να απελευθερώσει τις δυνάμεις της και να γίνει κραυγή. 

Ο συνθέτης σεβάστηκε απόλυτα τον ποιητικό λόγο κι έγραψε μελωδίες που αναδεικνύουν ανάγλυφα το πνεύμα του κειμένου. Ξεκινά με μια εφιαλτική εισαγωγή, όπου ο σκόπιμα άναρθρος ήχος της ορχήστρας συμβαδίζει με τις άναρθρες κραυγές των εξόριστων. Τα τραγούδια είναι απλά, αλλά απόλυτα πρωτότυπα, ενίοτε με μιαν υπερβάλλουσα συναισθηματική ένταση που προκαλεί αυθόρμητη συγκίνηση στον ακροατή.

Το δεύτερο έργο του δίσκου έχει τίτλο "Σπουδή σε ποιήματα του Βλαδίμηρου Μαγιακόφσκι" και βασίζεται στη μεταφρασμένη από τον Γιάννη Ρίτσο ελληνική εκδοχή μιας σειράς πολιτικών ποιημάτων του μεγάλου Ρώσου ποιητή Βλαδίμηρου Μαγιακόφσκι (1893-1930), με τον οποίο ο Έλληνας ποιητής έβρισκε προφανώς κοινούς ποιητικούς δρόμους. Το έργο έχει και πάλι τη φόρμα καντάτας με εναλλασσόμενα μέρη από απαγγελίες και τραγούδια.

Η ερμηνεία της Μαρίας Δημητριάδη είναι για μια φορά ακόμη συγκλονιστική. Είναι σίγουρο ότι η μοναδική "χημεία" της φωνής της με την έμπνευση του συνθέτη λειτούργησε με μιαν απίστευτη δύναμη αλληλεπίδρασης που οδήγησε σε μεγαλειώδη αποτελέσματα, μοναδικά στην ελληνική μουσική.  

Γιάννης Μαρκόπουλος: Το κορίτσι με το κορδελάκι (1964)

Έχοντας αφιερώσει τις τελευταίες μας παρουσιάσεις στους μεγάλους Έλληνες συνθέτες (Μίκης Θεοδωράκης, Μάνος Χατζιδάκις, Σταύρος Ξαρχάκος), είναι αυτονόητο ότι δεν μπορούμε να ξεχάσουμε και τον άλλο μεγάλο μας συνθέτη που συμπληρώνει την κορυφαία τετράδα των δημιουργών του "έντεχνου" τραγουδιού. Κι αυτός φυσικά είναι ο Γιάννης Μαρκόπουλος.

Θέλω λοιπόν να σταθούμε σήμερα σε μια ιστορική στιγμή και του συνθέτη και της ελληνικής μουσικής. Αναφέρομαι στο θεατρικό soundtrack για το έργο "Το κορίτσι με το κορδελάκι" που ανέβηκε το 1964 από το Ελληνικό Λαϊκό Θέατρο και τον Θίασο του Μάνου Κατράκη. Το έργο γράφτηκε από τον Νότη Περγιάλη (1920-2009), ηθοποιό, σκηνοθέτη, θεατρικό συγγραφέα και στιχουργό, γνωστό μας από μερικά υπέροχα τραγούδια που έγραψε με τον Μάνο Χατζιδάκι ("Πάμε μια βόλτα στο φεγγάρι") και τον Μίκη Θεοδωράκη ("Ο λεβέντης").

Το έργο καταγράφει τη σκληρή μετεμφυλιακή κατάσταση της Ελλάδας, όταν πολλοί αριστεροί κυνηγημένοι από την εκδικητική μανία των νικητών κατέφυγαν στην πρωτεύουσα και προσπάθησαν να επιβιώσουν χτίζοντας παράνομα τις φτωχικές τους παράγκες στην άκρη της πόλης, χωρίς όμως κι εκεί να βρουν την ησυχία τους.

Ο Γιάννης Μαρκόπουλος έγραψε τη μουσική και τα τραγούδια της ιστορικής αυτής παράστασης συνθέτοντας ένα πανέμορφο λαϊκό soundtrack που κυριαρχείται από τόνους μελαγχολίας και λυρικής διάθεσης. Το τραγούδι "Γκρεμισμένα σπίτια", ένα εξαίσιο χασάπικο, που ερμηνεύει εμβληματικά ο Κώστας Χατζής, είναι το πρώτο μεγάλο τραγούδι του συνθέτη σε μια εποχή που δοκίμαζε το ταλέντο του στο λαϊκό ύφος γράφοντας πάμπολλα όμορφα λαϊκά τραγούδια για τον κινηματογράφο. Στο έργο επίσης υπάρχει ένα ακόμη τραγούδι σε δυο παραλλαγές ("Αν είχα δυο φτερά", "Ο χορός της πέτρας") σε ύφος μπαλάντας με συνοδεία κιθάρας. Τα υπόλοιπα θέματα είναι οργανικά σε διάφορες παραλλαγές με κυρίαρχο τον χαρακτηριστικό ήχο από το απαράμιλλο μπουζούκι του Γιώργου Ζαμπέτα.

Ο Σταμάτης Κόκοτας τραγουδά Μάνο Χατζιδάκι...

Ας ξεκινήσουμε λοιπόν την καινούργια χρονιά από το σημείο που αποχαιρετήσαμε την προηγούμενη: Από τον Μάνο Χατζιδάκι! Κι ας γυρίσουμε πίσω στο 1970, τη χρονιά που ο μεγάλος συνθέτης έκανε την "επιστροφή" του στην ελληνική δισκογραφία μετά την απουσία του για μερικά χρόνια στην Αμερική. Η τελευταία του ελληνική ηχογράφηση ήταν το 1966 με το δίσκο "Καπετάν Μιχάλης" βασισμένη σε στίχους του Νίκου Καζαντζάκη από το ομώνυμο μυθιστόρημά του. 

Τέσσερα χρόνια λοιπόν μετά η Columbia καλωσόρισε τον συνθέτη με το δίσκο "Επιστροφή", ο οποίος περιλαμβάνει ένδεκα τραγούδια σε στίχους του Νίκου Γκάτσου βασισμένα σε σκόρπιες μελωδίες του συνθέτη, μερικές από τις οποίες είχαν χρησιμοποιηθεί παλιότερα στη μουσική για την παράσταση "Η τύχη της Μαρούλας" (1960) και κάποιες άλλες στον "αμερικάνικο" δίσκο "Reflections" (1969). Η ηχογράφηση του δίσκου έγινε χωρίς την παρουσία του συνθέτη και γιαυτό τη συνολική ενορχηστρωτική επιμέλεια ανέλαβε και διεκπεραίωσε άψογα ο ανερχόμενος τότε συνθέτης Δήμος Μούτσης. Τα τραγούδια ερμήνευσαν έξοχα ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης και η Δήμητρα Γαλάνη. Μάλιστα ο δίσκος λίγο αργότερα κυκλοφόρησε και σε οργανική μορφή.

Εκείνο που δεν είναι ίσως γνωστό είναι ότι τέσσερα από τα τραγούδια της "Επιστροφής" ηχογραφήθηκαν παράλληλα και με τη φωνή του Σταμάτη Κόκοτα! Πρόκειται για επίσημες ηχογραφήσεις σε στούντιο πάνω στην ίδια ενορχήστρωση της κανονικής έκδοσης, αλλά για κάποιο λόγο δεν κυκλοφόρησαν ποτέ σε δίσκο και παρέμειναν άγνωστες και ανέκδοτες μέχρι το 2000, όταν και ενσωματώθηκαν στην ψηφιακή έκδοση "Σταμάτης Κόκοτας, Τραγούδια από τις 45 στροφές, Νο.2". 

2020! Με πολλές ελπίδες...