Σάββατο 11 Δεκεμβρίου 2021

Σταμάτης Σπανουδάκης: Η φανέλα με το 9 (1988)

Η κινηματογραφική μουσική του Σταμάτη Σπανουδάκη κατά τη δεκαετία του '80 ήταν ιδιαίτερα παραγωγική μέσα από συνεργασίες με τους περισσότερους εκπροσώπους του νέου ελληνικού κινηματογράφου, αν και στενότερη σχέση ανέπτυξε με τον Παντελή Βούλγαρη που προέρχεται από την προηγούμενη γενιά κινηματογραφιστών.
Με τον Παντελή Βούλγαρη λοιπόν συνεργάζεται και πάλι τρία χρόνια μετά τα πολύ πετυχημένα "Πέτρινα χρόνια". Το 1988 συναντιούνται για δεύτερη φορά στην ταινία "Η φανέλα με το 9", που βασίζεται στο ομώνυμο μυθιστόρημα του Μένη Κουμανταρέα (1931-2014), το οποίο είχε εκδοθεί το 1985 από τις εκδόσεις Κέδρος και αναφέρεται στον κόσμο του ποδοσφαίρου. Το σενάριο έγραψε ο Βαγγέλης Ραπτόπουλος και πρωταγωνίστησαν οι Στράτος Τζώρτζογλου, Θέμις Μπαζάκα, Νίκος Μπουσδούκος, Θανάσης Μυλωνάς, Νίκος Τσαχιρίδης, Σταμάτης Τζελέπης κ.ά.
Ο Σπανουδάκης έγραψε ένα πολύ ενδιαφέρον soundtrack που διαφέρει αρκετά από τα προηγούμενα, καθώς τα οργανικά ατμοσφαιρικά θέματα εναλλάσσονται με λαϊκά μοτίβα και τραγούδια με μπουζούκι. Ξεχωρίζουν δυο λαϊκά τραγούδια σε στίχους του συνθέτη: "Ένας, αλλά λέων" και "Ζωή κλεμμένη". Το πρώτο ερμηνεύει ο Λάζαρος Γεωργακόπουλος, ενώ το δεύτερο - ένα από τα ωραιότερα τραγούδια του συνθέτη - η Κατερίνα Σιαπαντά, αν και πιο γνωστό έγινε σε μια δεύτερη εκτέλεσή του από την Ελευθερία Αρβανιτάκη ένα χρόνο αργότερα από το δίσκο "Τανιράμα".
Περιλαμβάνονται επίσης και δυο χορωδιακά τραγούδια ως ύμνοι δύο αντιπάλων ποδοσφαιρικών ομάδων σε στίχους του Παντελή Βούλγαρη, ο οποίος μάλιστα συμμετέχει στην αυτοσχέδια χορωδία που τα ερμηνεύει. Μπουζούκι παίζει ο Βασίλης Ηλιάδης.

Παρασκευή 10 Δεκεμβρίου 2021

Σταμάτης Σπανουδάκης: Απουσίες (1987)

Ιδού ένας ακόμη ενδιαφέρων δίσκος του Σταμάτη Σπανουδάκη από τη δεκαετία του '80, τότε που παρουσίαζε σοβαρές δουλειές, ιδιαίτερα συνθέτοντας μουσική για τον νέο ελληνικό κινηματογράφο. 
Με τον σκηνοθέτη Γιώργο Κατακουζηνό είχε ήδη μια σημαντική συνεργασία με τη μουσική για την ταινία "Άγγελος" (1982). Πέντε χρόνια αργότερα ξανασυναντιούνται στην ταινία εποχής "Απουσίες", παραγωγής 1987, της οποίας το σκηνικό μάς μεταφέρει στις αρχές του 20ου αιώνα, ενώ παίρνει μέρος  μια πλειάδα σημαντικών πρωταγωνιστών, όπως οι: Νικήτας Τσακίρογλου, Θέμις Μπαζάκα, Πέμη Ζούνη, Νίκος Τζόγιας και Έλενα Ναθαναήλ. 
Για μια φορά ακόμη ο συνθέτης έγραψε ευφάνταστα ατμοσφαιρικά οργανικά θέματα, ανάμεσα στα οποία παρεμβάλλονται και κάποια τραγούδια που στηρίζονται σε ανώνυμα λαϊκά στιχουργήματα γραμμένα πάνω σε συνδυασμούς ασυνάρτητων συλλαβών, κάτι σαν παιδικά λεκτικά παιχνίδια. Στα φωνητικά η Ελευθερία Αρβανιτάκη και η Ντόρη Σπανουδάκη.

Πέμπτη 9 Δεκεμβρίου 2021

Σταμάτης Σπανουδάκης: Πέτρινα χρόνια (1985)

Το 1985 εγκαινιάζεται η γόνιμη συνεργασία του Σταμάτη Σπανουδάκη με τον σημαντικό σκηνοθέτη Παντελή Βούλγαρη, μια συνεργασία που αναπτύχθηκε σε τέσσερις συνολικά ταινίες του νέου ελληνικού κινηματογράφου, δηλαδή: "Πέτρινα χρόνια" (1985), "Η φανέλα με το 9" (1988), "Όλα είναι δρόμος" (1998) και "Νύφες" (2004). 
Παρά τη δεδηλωμένη απέχθεια του συνθέτη προς κάθε τι που έχει μυρωδιά αριστερού, είναι άξια προσοχής η στενή αυτή συνεργασία του με έναν δημιουργό σαν τον Βούλγαρη, ο οποίος πολιτικά ανήκει στην αντίπερα όχθη! Και είναι ακόμη πιο εντυπωσιακό ότι η συνεργασία τους ξεκίνησε με την πολυβραβευμένη ταινία "Πέτρινα χρόνια", παραγωγής 1985, μια ταινία που αναφέρεται στη μετεμφυλιακή Ελλάδα και στις διώξεις των αριστερών από τις συντηρητικές κυβερνήσεις της εποχής.
Πάντως η ταινία γνώρισε μεγάλες διακρίσεις και στο φεστιβάλ Θεσσαλονίκης και στο εξωτερικό (Βενετία, Βαλένθια) και είχε δυο εξαιρετικούς πρωταγωνιστικούς ρόλους από τους σπουδαίους ηθοποιούς Δημήτρη Καταλειφό και Θέμιδα Μπαζάκα. Ανάλογα υψηλού επιπέδου είναι και η μουσική της επένδυση από τον Σταμάτη Σπανουδάκη σε μια φόρμα ενός βασικού θέματος με παραλλαγές. Πρόκειται βέβαια για ένα συγκλονιστικό μουσικό θέμα που αποδίδεται με σόλο κλαρίνο πάνω σε έναν διακριτικό ηλεκτρονικό καμβά που παίζει ο ίδιος ο συνθέτης. Στο κλαρίνο είναι ο εκλεκτός λαϊκός σολίστας Βασίλης Σαλέας, ενώ πάνω στην ίδια μελωδία αργότερα ο συνθέτης έγραψε και στίχους και το ερμήνευσε εξίσου συγκλονιστικά ο Στέλιος Καζαντζίδης!
Συμπληρωματικά στη μουσική της ταινίας περιλαμβάνεται και το βασικό μουσικό θέμα του συνθέτη για την ταινία "Μια τόσο μακρινή απουσία" (1985) σε σκηνοθεσία του Σταύρου Τσιώλη με πρωταγωνιστές τους Πέμη Ζούνη, Δήμητρα Χατούπη και Μηνά Χατζησάββα.

Τετάρτη 8 Δεκεμβρίου 2021

Σταμάτης Σπανουδάκης: Ξαφνικός έρωτας (1984)

Συνεχίζοντας τη γόνιμη δραστηριότητά του στο χώρο του νέου ελληνικού κινηματογράφου ο Σταμάτης Σπανουδάκης μας δίνει το 1984 ένα πολύ αξιόλογο κινηματογραφικό soundtrack για την ταινία "Ξαφνικός Έρωτας" του Γιώργου Τσεμπερόπουλου. 
Πρόκειται για μια τρυφερή ερωτική περιπέτεια βασισμένη στο βιβλίο "Talgo" του Βασίλη Αλεξάκη (1943-2021) που είχε κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Εξάντας το 1982 και ήταν το πρώτο ελληνικό βιβλίο του συγγραφέα. Πρωταγωνιστές της ταινίας ήταν οι Μπέττυ Λιβανού, Αντώνης Θεοδωρακόπουλος, Νικήτας Τσακίρογλου, Σοφία Σεϊρλή, Ειρήνη Κουμαριανού και Θανάσης Παπαγεωργίου.
Η μουσική του Σταμάτη Σπανουδάκη είναι προσαρμοσμένη στην ευαισθησία της ταινίας, ενώ η κορύφωσή της περιλαμβάνει το ομότιτλο υπέροχο τραγούδι (που ακούγεται σε δύο εκδοχές), πάνω σε στίχους του συνθέτη, ίσως το ωραιότερο που έγραψε ποτέ, ερμηνευμένο με συγκινητική και απέραντα εκφραστική τρυφερότητα από την Ελένη Βιτάλη.

Τρίτη 7 Δεκεμβρίου 2021

Σταμάτης Σπανουδάκης: Άγγελος (1982)

Συνεχίζοντας με την αξιόλογη προσφορά του Σταμάτη Σπανουδάκη στο πεδίο της κινηματογραφικής μουσικής θα σταθούμε σήμερα σε μια άλλη εμβληματική ταινία του νέου ελληνικού κινηματογράφου που σημάδεψε την εποχή της.
Αναφέρομαι στη δραματική και ιδιαίτερα τολμηρή και πρωτότυπη ταινία "Άγγελος" που ο σκηνοθέτησε ο Γιώργος Κατακουζηνός βασισμένη σε αληθινό γεγονός που αναφέρεται στη σκοτεινή πλευρά της ερωτικής σχέσης, την ομοφυλοφιλία, και μάλιστα στην ακραία της έκφραση που μπορεί να φτάσει μέχρι το έγκλημα. 
Ο Μιχάλης Μανιάτης πρωταγωνίστησε μαζί με πολλούς άλλους αξιόλογους ηθοποιούς, όπως ο Διονύσης Ξάνθος, η Κατερίνα Χέλμη, η Μαρία Αλκαίου, ο Τάκης Μόσχος και ο Σπύρος Μπιμπίλας. Μάλιστα η ταινία - που πάντως γνώρισε μεγάλη εμπορική απήχηση - συνάντησε σοβαρές δυσκολίες στη χρηματοδότησή της από το Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου, ενώ προκάλεσε μεγάλες αντιδράσεις κατά την προβολή της στα Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, Καννών και Σικάγου, χωρίς ωστόσο αυτό να σταθεί εμπόδιο για την διάκρισή της με πολλά βραβεία, όπως καλύτερης ταινίας, καλύτερου σεναρίου, καλύτερου ανδρικού ρόλου, αλλά και το μεγάλο βραβείο κριτικών.
Η ιδιαίτερη ατμόσφαιρα της ταινίας έδωσε την ευκαιρία στον Σταμάτη Σπανουδάκη να γράψει ένα ενδιαφέρον soundtrack που περιλαμβάνει δέκα εμπνευσμένα οργανικά θέματα με εξαιρετικά ατμοσφαιρική ενορχήστρωση, τα οποία υπηρετούν λειτουργικά την εικόνα, αλλά μπορούν να σταθούν ακόμη και ως ανεξάρτητο ακρόαμα.

Δευτέρα 6 Δεκεμβρίου 2021

Σταμάτης Σπανουδάκης: Τα χρώματα της ίριδος / Προμηθέας σε β' πρόσωπο (1978)

Επιστρέφουμε στο χώρο της κινηματογραφικής μουσικής, για να σταθούμε σε μερικές χαρακτηριστικές στιγμές του νέου ελληνικού κινηματογράφου που συχνά μας έδωσε εξαιρετικά soundtrack γραμμένα από Έλληνες συνθέτες της παλιάς ή νεότερης γενιάς.
Θα ξεκινήσω λοιπόν με ένα αφιέρωμα στην κινηματογραφική μουσική του Σταμάτη Σπανουδάκη, αφού πρώτα επισημάνω ότι η μουσική του δημιουργία των τελευταίων τριών δεκαετιών με αφήνει δυστυχώς παγερά αδιάφορο, καθώς χαρακτηρίζεται από μια πληκτικά επαναλαμβανόμενη μανιέρα εθνικοθρησκευτικού βερμπαλισμού, στον οποίο δυσκολεύομαι να ανιχνεύσω πρωτογενή μουσικά στοιχεία, δίχως αυτά να θυμίζουν επίμονα προγενέστερες ιδέες που ήδη έχουν εξαντληθεί.
Κι όμως. Ο Σταμάτης Σπανουδάκης αποτελεί σημαντική μορφή στο πεδίο της κινηματογραφικής μουσικής και είναι ασφαλώς από τους στυλοβάτες του νέου ελληνικού κινηματογράφου από τα μέσα της δεκαετίας του '70 που άρχισε να δραστηριοποιείται σ' αυτό το πεδίο μέχρι και τα τέλη της δεκαετίας του '90.
Το 1978 λοιπόν από την περιθωριακή δισκογραφική εταιρία Seagull έκδόθηκαν σε κοινό δίσκο τα δύο πρώτα soundtrack του συνθέτη από τις ταινίες "Τα χρώματα της ίριδος" και "Προμηθέας σε δεύτερο πρόσωπο"
Η ταινία "Τα χρώματα της ίριδος" είναι μια καλοφτιαγμένη σάτιρα που γυρίστηκε το 1974 σε σκηνοθεσία του Νίκου Παναγιωτόπουλου με πρωταγωνιστές τον Νικήτα Τσακίρογλου, τον Βαγγέλη Καζάν, τον Κώστα Αρζόγλου, τον Γιώργο Διαλεγμένο και την ξεχασμένη τραγουδίστρια Έλενα Κυρανά. Η μουσική του Σταμάτη Σπανουδάκη περιλαμβάνει πέντε θέματα, ένα από τα οποία ("Ίρις") είναι τραγούδι σε στίχους του σκηνοθέτη και το ερμηνεύει ο Νικήτας Τσακίρογλου. Στην ενορχήστρωση συνεργάστηκε ο Γιώργος Μανίκας.
Η ταινία "Προμηθέας σε δεύτερο πρόσωπο" γυρίστηκε το 1975 σε σκηνοθεσία του Κώστα Φέρρη και περιλαμβάνει έξι μέρη, όλα ενορχηστρωμένα και παιγμένα από τον συνθέτη. Η μουσική της ταινίας βραβεύτηκε το ίδιο έτος στο φεστιβάλ Θεσσαλονίκης και την επόμενη χρονιά στο Κάιρο.

Παρασκευή 3 Δεκεμβρίου 2021

Χριστιάνα: Τα πρώτα της τραγούδια από τις 45 στροφές (1971-1975)

Η Χριστιάνα έκανε τις πρώτες της ηχογραφήσεις το 1970 σιγοντάροντας γνωστούς τραγουδιστές, όπως ο Γιάννης Βογιατζής, η Μαίρη Λίντα, ο Γιώργος Κοινούσης και ο Γιάννης Ντουνιάς. Ως πρώτη φωνή όμως την πρωτοακούσαμε το 1971 με λαϊκές συνθέσεις του Νάκη Πετρίδη που στάθηκε ο μεγάλος της μέντορας στα παρθενικά δισκογραφικά της βήματα.
Το 1971 λοιπόν κυκλοφόρησαν δυο προσωπικά 45άρια της Χριστιάνας, όλα σε μουσική του Νάκη Πετρίδη και στίχους των Ηλία Λυμπερόπουλου και Σέβης Τηλιακού. Το 1972 κυκλοφόρησαν άλλα δυο 45άρια, το ένα πάλι με συνθέσεις του Νάκη Πετρίδη και το άλλο με τραγούδια του Μίμη Πλέσσα
Το 1973 ήρθε η σημαντική συμμετοχή της στο δίσκο "Ο δρόμος για τα Κύθηρα" του Γιώργου Κατσαρού, ενώ το 1974 κυκλοφόρησαν άλλα δυο 45άρια με μουσική και πάλι του Νάκη Πετρίδη σε στίχους Πυθαγόρα και Σέβης Τηλιακού, τα οποία συμπεριλήφθηκαν και στον πρώτο προσωπικό δίσκο της τραγουδίστριας που κυκλοφόρησε την ίδια χρονιά και επανεκδόθηκε το 1975 ελαφρά τροποποιημένος. Τέλος, το 1975 είχαμε επίσης την κυκλοφορία ενός ακόμη ενδιαφέροντος δίσκου 45 στροφών με τα τραγούδια "Γιαρέμ" και "Πήρα την άγονη γραμμή" σε δεύτερη εκτέλεση προερχόμενα από το δίσκο "Αντιθέσεις" του Γιώργου Χατζηνάσιου σε στίχους Νίκου Γκάτσου και Μάνου Ελευθερίου αντίστοιχα.
Ακολούθησαν βέβαια μερικά ακόμη 45άρια της Χριστιάνας που ωστόσο όλα έχουν συμπεριληφθεί στην προσωπική της δισκογραφία, η οποία τα επόμενα χρόνια έγινε αρκετά πυκνή.

Πέμπτη 2 Δεκεμβρίου 2021

Χριστιάνα: Η νύχτα θέλει (1993)

Αποχαιρετώντας λοιπόν την υπέροχη Χριστιάνα για το μακρινό της ταξίδι ας θυμηθούμε σήμερα μερικές από τις χαρακτηριστικές στιγμές της αξιόλογης διαδρομής της στο ελληνικό πεντάγραμμο μέσα από τις πιο ξεχωριστές επιτυχίες που χαρακτηρίζουν την πρώτη δεκαετία της στην ελληνική δισκογραφία.
Όπως είπαμε λοιπόν, οι πρώτες ηχογραφήσεις της Χριστιάνας για τις 45 στροφές χρονολογούνται στη διετία 1971-1972, ενώ την επόμενη χρονιά έρχεται η πρώτη συμμετοχή της σε δίσκο μεγάλης διάρκειας, το κλασικό πλέον "Ο δρόμος για τα Κύθηρα" του Γιώργου Κατσαρού, που της δίνει την πρώτη μεγάλη ώθηση στην καριέρα της. Η επόμενη δεκαετία ως τις αρχές του '80 με οριακό σταθμό το δίσκο 'Σαριμπιντάμ" (1982) του Σταμάτη Κραουνάκη θα αποτελέσει ασφαλώς την πιο ακμαία περίοδο της καριέρας της που σημαδεύτηκε με αρκετές μεγάλες επιτυχίες, οι οποίες συγκεντρώθηκαν σε μια ενδιαφέρουσα αφιερωματική έκδοση της Polygram που κυκλοφόρησε το 1993.
Ο δίσκος περιλαμβάνει συνολικά δεκατέσσερα τραγούδια της Χριστιάνας από το διάστημα που προηγήθηκε. Μεταξύ αυτών και τα πολυτραγουδισμένα: "Τα μάτια σου" της Δάφνης Γεωργίου, "Μίλα μου" (μαζί με τον Δάκη) του Robert Williams, "Τι να μας κάνει η νύχτα" του Κώστα Τουρνά, "Τελειώσαμε λοιπόν" του Θανάση Πολυκανδριώτη, "Έβγα τελάλη μου" του Νίκου Ιγνατιάδη, "Μην ακούς που τραγουδάω" του Γιώργου Μανίκα, "Σαριμπιντάμ" του Σταμάτη Κραουνάκη και "Γιαρέμ γιαρέμ" του Γιώργου Χατζηνάσιου σε στίχους Νίκου Γκάτσου. Το τελευταίο υπήρξε ένα μεγάλο σουξέ της εποχής που πρωτοακούστηκε στο δίσκο "Αντιθέσεις" (1975) του Χατζηνάσιου, αλλά γνώρισε πολλές επανεκτελέσεις, όπως αυτές με τη Δήμητρα Γαλάνη, τη Νάνα Μούσχουρη και φυσικά τη Χριστιάνα.

Τετάρτη 1 Δεκεμβρίου 2021

Έφυγε και η Χριστιάνα...

Έφυγε πρόωρα από τη ζωή, στα 68 της χρόνια, μια υπέροχη ερμηνεύτρια της γενιάς του '70 που άφησε αδρό αποτύπωμα στο διάβα της από το ελληνικό πεντάγραμμο. Ο λόγος για τη Χριστιάνα (1953-2021), με πλήρες όνομα Χριστιάνα Λαβίδα, αδελφή της Βασιλικής Λαβίνα κι εξαδέλφη της Ελένης Βιτάλη.
Η Χριστιάνα διέθετε εξαιρετική φωνητική χροιά που στάθηκε η αφορμή να γραφτούν πάνω στη φωνή της πολλά όμορφα τραγούδια, ενώ υπήρξε και μια από τις πιο ξεχωριστές show women της δεκαετίας του '80. Οι πρώτες της ηχογραφήσεις για τις 45 στροφές χρονολογούνται στα 1971 με τραγούδια του Νάκη Πετρίδη και του Μίμη Πλέσσα. Το 1973 ήρθε η πρώτη μεγάλη δισκογραφική της στιγμή με τη συμμετοχή της πλάι στον Δημήτρη Μητροπάνο στο δίσκο "Ο δρόμος για τα Κύθηρα" του Γιώργου Κατσαρού. Δυο χρόνια αργότερα η συνεργασία της με τον Δημήτρη Μητροπάνο επαναλήφθηκε με το δίσκο "Σκόρπια φύλλα" του Απόστολου Καλδάρα.
Οι σημαντικές αυτές συνεργασίες εδραίωσαν την παρουσία της κι έτσι ήρθε ο πρώτος προσωπικός της δίσκος το 1974, ενώ ακολούθησαν πάμπολλες μεγάλες επιτυχίες. Η κορύφωση της καριέρας της ήρθε το 1982 με το δίσκο "Σαριμπιντάμ" του δίδυμου Σταμάτης Κραουνάκης και Λίνα Νικολακοπούλου με αποκλειστική ερμηνεύτρια την ίδια. 
Ωστόσο η συνέχεια δεν ήταν ανάλογη της πρώτης της δεκαετίας στο τραγούδι, αν και ακολούθησαν αρκετές προσωπικές δουλειές που την κράτησαν στο προσκήνιο μέχρι τα μέσα της δεκαετίας του '90, ενώ η καριέρα της ολοκληρώθηκε στις αρχές του 2000 με τη συμμετοχή της στο δίσκο "Ανωτάτη Ζαμπετική" με τραγούδια του Γιώργου Ζαμπέτα.
Η Χριστιάνα έχει φιλοξενηθεί κατά καιρούς στο Δισκοβόλο με την παρουσίαση πολλών δίσκων της. Σας τους θυμίζω: