Γιώργος Παπαδάκης: Μια ζωή Γκόλφω (1974)

Ο Γιώργος Παπαδάκης (1947-2013) υπήρξε ένας πολυπράγμων καλλιτέχνης του μουσικού χώρου, συνθέτης, παραγωγός, ερευνητής, συγγραφέας μουσικών έργων και μουσικοκριτικός. Στον τελευταίο μάλιστα τομέα η πένα του υπήρξε ιδιαίτερα αιχμηρή και κατά κανόνα επικριτική έχοντας συχνά προκαλέσει την αντίδραση ανθρώπων της μουσικής που έγιναν δέκτες της κριτικής του. Προσωπικά μάλιστα θυμάμαι τις απολύτως απαξιωτικές του απόψεις στο περιοδικό Δίφωνο για το μουσικό ρεύμα του Νέου Κύματος, το οποίο χαρακτήριζε συλλήβδην ως ένα ανούσιο παιδαριώδες κίνημα αφελών δημιουργών!

Πάντως τα μουσικολογικά του ενδιαφέροντα, η συνεργασία του με τη Δόμνα Σαμίου και πάμπολλους παραδοσιακούς οργανοπαίκτες, αλλά και η μουσική του δημιουργία στο πεδίο του θεάτρου, της τηλεόρασης και του νέου ελληνικού κινηματογράφου αποτελούν μεγάλη προσφορά στη μουσική τέχνη κι αξίζει να γνωρίσουμε λίγο καλύτερα αυτή την πλευρά του καλλιτέχνη, ο οποίος πάντως μας άφησε πενιχρή δισκογραφική παρακαταθήκη που περιορίζεται σε δύο δίσκους σκηνικής μουσικής ("Μια ζωή Γκόλφω", "Κρυστάλλινες νύχτες") μαζί με το ιστορικό ηχητικό ντοκουμέντο "Εδώ Πολυτεχνείο".

Η σχέση του Γιώργου Παπαδάκη με το Ελεύθερο Θέατρο, αυτό το πρωτοποριακό θεατρικό σχήμα που ξεπήδησε στα χρόνια της χουντικής δικτατορίας και στιγμάτισε τη μεταπολιτευτική θεατρική ζωή της χώρας, υπήρξε εξαρχής στενή και διαχρονική υπογράφοντας τη μουσική για πάμπολλες παραστάσεις, ιδιαίτερα κατά τη δεκαετία του '70. Μία από αυτές ήταν η περίφημη "Μια ζωή Γκόλφω" που ανέβηκε το 1974 στο χώρο του Άλσους Παγκρατίου βασισμένη στο εμβληματικό ποιμενικό δράμα "Γκόλφω" του Σπυρίδωνος Περεσιάδη (1854-1918) που γράφτηκε το 1893 και πρωτοπαίχτηκε την επόμενη χρονιά, ενώ το 1914 αποτέλεσε και το θέμα της ομώνυμης βουβής κινηματογραφικής ταινίας που θεωρείται και η πρώτη ολοκληρωμένη ταινία του ελληνικού κινηματογράφου.

Ο συνθέτης έγραψε για την παράσταση του Ελεύθερου Θεάτρου μια σειρά εύθυμων τραγουδιών ακολουθώντας το ύφος της παράστασης, συχνά με έντονη σκωπτική και υπονομευτική διάθεση, επιστρατεύοντας παραδοσιακά μουσικά μοτίβα με σύγχρονη ενορχήστρωση. Τραγουδούν τα μέλη του τότε θιάσου, μεταξύ των οποίων ο Σταμάτης Φασουλής, η Άννα Παναγιωτοπούλου, ο Κώστας Αρζόγλου, ο Γιώργος Κοτανίδης, η Υβόννη Μαλτέζου και ο Μηνάς Χατζησάββας.

Η τραγουδοποιός Λένα Πλάτωνος: Αναπνοές (1997)

Μετά την πολύχρονη δισκογραφική της σιωπή λόγω των προσωπικών της προβλημάτων η Λένα Πλάτωνος επανέρχεται στη δισκογραφία το 1997 με το θαυμάσιο δίσκο "Αναπνοές" υπογράφοντας και πάλι τη μουσική και τους στίχους, αλλά με ερμηνεύτρια αυτή τη φορά την παλιά της συνεργάτιδα Σαβίνα Γιαννάτου. Ο δίσκος μάλιστα σήμανε και την, προσωρινή έστω, επιστροφή της στη στέγη της Lyra, όπως στην πρώτη δημιουργική της περίοδο κατά τη δεκαετία του '80.

Πρόκειται για έναν κύκλο ερωτικών τραγουδιών σε χαμηλούς τόνους και ακουστική ενορχήστρωση που φαίνεται αρκετά μακριά από τους κυρίαρχους ηλεκτρονικούς ήχους του παρελθόντος φλερτάροντας έντονα με το χώρο της τζαζ, αλλά και του λεγόμενου "έντεχνου", πράγμα που θα επιβεβαιωθεί ακόμη καθαρότερα με την επόμενη δουλειά της, την "Τρίτη πόρτα" τρία χρόνια αργότερα, ενώ την ίδια χρονιά που κυκλοφόρησαν οι "Αναπνοές" εκδόθηκε και μια παράλληλη δουλειά με τίτλο "Το μίξερ της Λένας Πλάτωνος", όπου διάφοροι αξιόλογοι εκπρόσωποι της ελληνικής ηλεκτρονικής μουσικής (Μιχάλης Δελτα, Coti K, Κωνσταντίνος Βήτα) διασκεύασαν κατάλληλα κάποια τραγούδια της συνθέτριας.

Ο δίσκος "Αναπνοές" ακούστηκε αρκετά κι ενθάρρυνε τη δημιουργό για μια δυναμική επιστροφή, πράγμα που επιβεβαιώθηκε με τη σταθερή, αν και αραιή, παρουσία της μέχρι και σήμερα στο μουσικό προσκήνιο. Σημαντικό πάντως πλεονέκτημα αυτής της δουλειάς αποτελεί αναμφίβολα η παρουσία της Σαβίνας Γιαννάτου που κατέθεσε μια υποδειγματικής απλότητας και εκφραστικής ακρίβειας ερμηνεία. Συνθεσάιζερ αυτή τη φορά έπαιξε η Μαλκίτα Χάγουελ, στα κρουστά ο Γιώργος Κατσάνος, κιθάρες ο Αριστείδης Χατζησταύρου και ηλεκτρικό μπάσο ο Δημήτρης Οικονομάκης.

Η τραγουδοποιός Λένα Πλάτωνος: Μη μου τους κύκλους τάραττε (1990)

Το 1990 η Λένα Πλάτωνος μας παρουσιάζει τον τελευταίο κύκλο τραγουδιών της πρώτης και πιο γόνιμης δημιουργικής της περιόδου συμπληρώνοντας δέκα ολόκληρα χρόνια παρουσίας στη δισκογραφία από την εποχή της "Λιλιπούπολης" που απέφεραν δέκα συνολικά προσωπικούς δίσκους με πρωτότυπο υλικό. 

Σχεδόν ταυτόχρονα ηχογραφεί και το δίσκο "Οι μύθοι της Ευρώπης" με τη Δήμητρα Γαλάνη (κυκλοφόρησε το 1991), αλλά ήδη έχει περιέλθει σε μια δύσκολη προσωπική περιπέτεια που την οδήγησε στη χρήση αντικαταθλιπτικών φαρμάκων, τα οποία αποδείχθηκε ότι είχαν ισχυρή εθιστική επίδραση, γεγονός που θα την κρατήσει μακριά από τη δισκογραφία για κάμποσα χρόνια, πριν επανέλθει στο τέλος της δεκαετίας του '90 με δυο καινούργιες δουλειές ("Αναπνοές", "Τρίτη πόρτα").

Ο οριακός λοιπόν αυτός κύκλος τραγουδιών του 1990 έχει τίτλο "Μη μου τους κύκλους τάραττε" κι εκδόθηκε από την ΑΚΤΗ. Είναι μια δουλειά βασισμένη σχεδόν ολοκληρωτικά στον ήχο του συνθεσάιζερ με μελωδίες σπαραγματικές και πεζοτράγουδα σε μια πρώιμη εκδοχή χιπ χοπ που ερμηνεύει κυρίως η ίδια, αλλά έχει μαζί της και πολλούς συνεργάτες, όπως - η έκπληξη - Κατερίνα Κούκα, η Κατερίνα Νιτσοπούλου (από το συγκρότημα Anemos), και η μικρή Αννούλα Βαξαβανίδου που απαγγέλλει το "παραμύθι" του επιλόγου. 

Η προβληματική των στίχων περιστρέφεται γύρω από τα σύγχρονα αδιέξοδα της καθημερινότητας με συχνές αναδρομές στο παρελθόν και στη χαμένη παιδικότητα και ελευθερία. Σαφείς αυτοβιογραφικές νύξεις ανιχνεύονται στο τραγούδι "Σκουπίδια πέραν της ατμόσφαιρας". Ένας δίσκος σκοτεινός σαν μια κραυγή απόγνωσης μιας δημιουργού που πάλευε να ξεφύγει από τα αδιέξοδά της.

Η τραγουδοποιός Λένα Πλάτωνος: Το σπάσιμο των πάγων (1989)

Έχοντας ολοκληρώσει την πρωτοποριακή ηλεκτρονική της τριλογία ("Μάσκες ηλίου", "Γκάλοπ", "Λεπιδόπτερα") κατά την τριετία 1984-1986 η Λένα Πλάτωνος ανακόπτει τον πειραματικό της βηματισμό στα αχαρτογράφητα πεδία που μέχρι εκείνη τη στιγμή είχε αποφασίσει να εξερευνήσει και κλείνει την πρώτη της δεκαετία με έναν παιδικό δίσκο ("Το αηδόνι του αυτοκράτορα"), τρίτο κατά σειρά μετά τη "Λιλιπούπολη" και "Η Ηχώ και τα λάθη της", ταυτόχρονα σχεδόν με έναν νέο κύκλο τραγουδιών που την επανασυνδέει με τον αρχικό της ήχο στα χρόνια του "Σαμποτάζ" και του "Καρυωτάκη".

Πρόκειται για το δίσκο "Το σπάσιμο των πάγων", ένα κύκλο δέκα τραγουδιών με πιο συμβατικά τραγουδιστικά χαρακτηριστικά, αλλά πάντα με την ξεχωριστή μελωδική της λεπτότητα και το ανήσυχο στίχο της που, αν και απείθαρχος στους κανόνες της προσωδίας, προσαρμόζεται άψογα στις μελωδικές φόρμες που επινοεί. Οι χατζιδακικές καταβολές επανέρχονται στο προσκήνιο, πράγμα άλλωστε που είναι έκδηλο και από την αφιέρωση στον μεγάλο συνθέτη του εναρκτήριου τραγουδιού ("Η καντέντσα της άνοιξης"), αλλά και από την έκδοση του δίσκου που φέρει τη σφραγίδα του Σείριου αποτελώντας έτσι την πρώτη παρασπονδία της συνθέτριας από τη στέγη της Lyra, όπου πάντως θα επανέλθει αργότερα.

Ο δίσκος ακούγεται πολύ χαλαρά κι ευχάριστα χάρις στην ακουστική ενορχήστρωση με συμβατικά όργανα, όπως πιάνο, κιθάρες και βιολί, αν και δε λείπει ο χαρακτηριστικός συνοδευτικός ήχος του συνθεσάιζερ που παίζει η ίδια. Η ίδια επίσης μοιράζεται την ερμηνεία των τραγουδιών με τον παλιό της συνοδοιπόρο Γιάννη Παλαμίδα, ο οποίος μας χαρίζει μια υπέροχη ερμηνεία στο τραγούδι "Λάθος αγάπη", γραμμένο σε ύφος Θάνου Μικρούτσικου ή ίσως Μιχάλη Γρηγορίου. Αρωγοί της ο Λεωνίδας Αγγελόπουλος που παίζει ηλεκτρική κιθάρα και ο Γιώργος Μαγκλάρας βιολί, ενώ την ηχοληψία επιμελήθηκε ο Βαγγέλης Κατσούλης.

Η τραγουδοποιός Λένα Πλάτωνος: Λεπιδόπτερα (1986)

Το 1986, ένα χρόνο μετά το "Γκάλοπ", αλλά και τον παιδικό δίσκο "Η Ηχώ και τα λάθη της", η Λένα Πλάτωνος παρουσιάζει το δίσκο "Λεπιδόπτερα" που αποτελεί κατά κάποιο τρόπο το τρίτο μέρος της "ηλεκτρονικής" της τριλογίας συνυπολογίζοντας ως πρώτο της σειράς τις "Μάσκες ηλίου" (1984). Μετά την εντυπωσιακή αυτή παραγωγή, της οποίας εκ των υστέρων αναγνωρίστηκε η ιδιαίτερη βαρύτητα και ήδη οι τρεις αυτοί δίσκοι επανεκδίδονται σε διεθνή πλέον διανομή, η συνθέτρια αποφάσισε να βάλει λίγο νερό στο κρασί της και να προσχωρήσει σε πιο συμβατικές τραγουδιστικές φόρμες ("Το σπάσιμο των πάγων", "Μη μου τους κύκλους τάραττε", "Αναπνοές", "Τρίτη πόρτα").

Πάντως με το δίσκο "Λεπιδόπτερα" κορυφώνεται η πειραματική περιδιάβαση της δημιουργού στα περίπλοκα ηλεκτρονικά πεδία με μια γλώσσα στα όρια της ψυχεδέλιας, έστω κι αν η ίδια ξεκαθαρίζει ότι εκείνη τουλάχιστον την εποχή δεν είχε καμία εμπλοκή με τον κόσμο των παραισθησιογόνων. Ο τίτλος του έργου προέρχεται από τον κόσμο των πεταλούδων και γιαυτό τα περισσότερα κομμάτια φέρουν ονομασίες διαφόρων ειδών πεταλούδας και μάλιστα στην επίσημη επιστημονική τους γραφή, δηλαδή στα λατινικά (Araschina Levana, Cyaniris, Brenthis, Aporia Maturna, Erynnis Eroides). Οι αφορμές και πάλι είναι βιωματικές εμπειρίες, ερωτικές ή κοινωνικές, όπως, π.χ. μια παιδική τσάντα γεμάτη σχολικά τετράδια, που μετουσιώνονται σε ηχητικά τοπία με επεξηγηματικά κείμενα αποσπασματικής αφηγηματικής ανάπτυξης, στα όρια του παραληρήματος, ένα από τα οποία ("Cyaniris") ανήκει στον ποιητή Γιώργο Βολουδάκη.

Φυσικά και πάλι όλη την ευθύνη του υλικού φέρει η Λένα Πλάτωνος με τη συνεπικουρία του Γιάννη Κύρη στο ρυθμικό μέρος, της Σαβίνας Γιαννάτου στα φωνητικά και του Κώστα Χατζόπουλου στις κιθάρες και τα φωνητικά. Το εξώφυλλο σχεδίασε επίσης η ίδια εξηγώντας μας σχετικά: "...Το κολάζ του εξωφύλλου το έκανα εγώ με τα χεράκια μου και έχει σημασία το λουκέτο με τις σπασμένες αλυσίδες, εφόσον πρέσβευε την απελευθέρωσή μου απ' όλα τα στεγανά στη μουσική, στο λόγο και στη δισκογραφία εκείνα τα χρόνια".

Η τραγουδοποιός Λένα Πλάτωνος: Γκάλοπ (1985)

Η έντονα πειραματική διάθεση της Λένας Πλάτωνος στις "Μάσκες ηλίου" (1984) συνεχίστηκε, έστω και με μικρότερη ένταση, και στην αμέσως επόμενη δουλειά της που ήρθε ένα χρόνο αργότερα με τον σημαντικό δίσκο "Γκάλοπ", πάντα από τη Lyra. Μάλιστα ο δίσκος αφιερώθηκε στον ιδρυτή της εταιρείας Αλέκο Πατσιφά που είχε ήδη φύγει από τη ζωή και που είχε στηρίξει στο ξεκίνημά τους πληθώρα νέων καλλιτεχνών, όπως η Λένα Πλάτωνος.

Τα διαμορφωμένα ήδη χαρακτηριστικά της εκλεκτής τραγουδοποιού είναι παρόντα και σ' αυτή τη δουλειά. Μικρές ιστορίες καθημερινής τρέλας και σουρεαλιστικής υπερβατικότητας που αναδύονται σπασμωδικά και διακοκομμένα (fragments) μέσα από μια ηχητική πανδαισία που ξεπηδά ασυγκράτητη από τον ηλεκτρονικό μικρόκοσμο και τις μινιμαλιστικές πινελιές της ανήσυχης δημιουργού. Η τυπική φόρμα ανάπτυξης κυριολεκτικά συνθλίβεται κάτω από την ασυγκράτητη παρόρμηση της ελεύθερης έκφρασης, έστω κι αν δε λείπουν ολότελα και κάποιες νησίδες που μοιάζουν πιο κοντά σε μια υποτυπώδη μορφή "κανονικού" τραγουδιού, όπως τα τρυφερά "Μάρκος" (ελεγεία για ένα σκοτωμένο σκύλο) και "Αιμάτινες σκιές από απόσταση".

Και πάλι η ίδια η Πλάτωνος υπογράφει εξολοκλήρου το υλικό σε μουσικό, στιχουργικό και ερμηνευτικό επίπεδο, αν και επί της ουσίας δεν έχουμε να κάνουμε με έμμετρους, δηλαδή μελοποιήσιμους, στίχους, αλλά με μικρά κείμενα ελεύθερης γραφής, τα οποία νοηματοδοτούνται εμφατικά από τους ηλεκτρονικούς χρωματισμούς της μουσικής. Στα φωνητικά συμπράττει ο ηχολήπτης Πάνος Δράκος (στο ένθετο αναφέρεται ως "ανώνυμος"), ενώ συμμετέχει και ο κιθαρίστας Κώστας Χατζόπουλος. Το εξώφυλλο σχεδιάστηκε και πάλι από τη δημιουργό.

Η τραγουδοποιός Λένα Πλάτωνος: Μάσκες ηλίου (1984)

Έχοντας ήδη στις αποσκευές της τις δυνατές μουσικές στιγμές που μας χάρισε με τη "Λιλιπούπολη" (1980) και το "Σαμποτάζ" (1981) η Λένα Πλάτωνος προχωρά δυναμικά στο χώρο του ελληνικού τραγουδιού με τον αριστουργηματικό της Καρυωτάκη (1982) και κλείνει τους λογαριασμούς της με τον μεγάλο της μέντορα ηχογραφώντας το θαυμάσιο άλμπουμ "Το '62 του Μάνου Χατζιδάκι" (1983), για να ξανοιχτεί πλέον ανεξάρτητη σε καινούργια πεδία με μια μουσική γλώσσα ανοιχτή σε επίμονους πειραματισμούς με τον ηλεκτρονικό ήχο, αλλά και τη στιχουργική της.

Έτσι έρχεται το 1984 το άλμπουμ "Μάσκες ηλίου" που αποτελεί την απαρχή μιας νέας δημιουργικής φάσης για τη συνθέτρια ως ολοκληρωμένη πλέον τραγουδοποιό με πλήρη την ευθύνη όχι μόνο στο μουσικό μέρος των τραγουδιών της, αλλά και στο στιχουργικό, ακόμα και στο ερμηνευτικό. Στίχοι επίμονα ερωτικοί και συγκεχυμένοι που καταγράφουν αισθήματα και αισθήσεις μέσα σε ένα ζοφερό τοπίο σημαδεμένο από τη μοναξιά της ανθρώπινης επικοινωνίας, τη χαμένη αθωότητα και την καταναλωτική μανία. Οι επιρροές από τη διάσημη ομόλογό της Laurie Anderson και την πρωτοποριακή της γραμμή είναι εμφανείς, χωρίς να υπερκαλύπτουν την αυθεντικότητα του δικού της ταλέντου. Τραγούδια ατμοσφαιρικά, ενίοτε σε μορφή αποσύνθεσης της φόρμας με σπαράγματα μελωδιών να διαπλέκονται με απλές πρόζες σε μια πανδαισία ηχοχρωμάτων από τη δεξιοτεχνική χρήση των πλήκτρων.

Βασική ερμηνεύτρια του υλικού είναι η ίδια, ενώ συμμετέχουν στα φωνητικά ο Θάνος Σταθόπουλος, ο Κλέων Αντωνίου και ο ηθοποιός Νίκος Αϊβαλής. Ο Γιάννης Παλαμίδας  αποδίδει κάποια ειδικά εφέ με φωνητικούς αυτοσχεδιασμούς. Το εξώφυλλο του δίσκου επίσης σχεδίασε η ίδια η συνθέτρια.

Η τραγουδοποιός Λένα Πλάτωνος: Σαμποτάζ (1981)

Ας ρίξουμε και πάλι μια ματιά στη δεκαετία του '80, η οποία έχει καταγραφεί στην ιστορία του ελληνικού τραγουδιού ως περίοδος ύφεσης και παρακμής μετά τη μεγάλη ακμή που σημειώθηκε τις δυο προηγούμενες δεκαετίες. Η αλήθεια πάντως είναι ότι οι χαρακτηρισμοί αυτοί σηκώνουν αρκετή συζήτηση, γιατί τα πραγματικά δεδομένα δεν είναι και τόσο αδιάσειστα ώστε να τους δικαιολογούν χωρίς επιφυλάξεις. Σκέφτομαι, για παράδειγμα, ότι αυτή είναι η δεκαετία που ανέδειξε έναν Νίκο Ξυδάκη, έναν Σταμάτη Κραουνάκη, μια Ελένη Καραΐνδρου, τους αδελφούς Κατσιμίχα, τον Νίκο Πορτοκάλογλου, τον Λαυρέντη Μαχαιρίτσα, τον Βαγγέλη Γερμανό, τον Γιώργο Σταυριανό, τον Νίκο Παπάζογλου, τον Νίκο Κυπουργό, τις Δυνάμεις του Αιγαίου, αλλά και το εντελώς ανανεωμένο πρόσωπο του Δήμου Μούτση και του Νότη Μαυρουδή μαζί με τη λυρική έξαρση του Μίκη Θεοδωράκη και μια νέα γενιά σημαντικών στιχουργών, όπως ο Μανώλης Ρασούλης, η Λίνα Νικολακοπούλου, ο Άλκης Αλκαίος, ο Κώστας Τριπολίτης! 

Και βέβαια η ίδια δεκαετία μας χάρισε άλλη μια προικισμένη τραγουδοποιό που θα αφήσει βαθύ το αποτύπωμά της στο ελληνικό τραγούδι, της οποίας η πιο αξιόλογη εργογραφία γεννήθηκε μέσα στη δεκαετία του '80. Φυσικά ο λόγος για τη Λένα Πλάτωνος, μια από τις λιγοστές γυναικείες παρουσίες στο δημιουργικό κομμάτι του ελληνικού τραγουδιού, βγαλμένη από τη χατζιδακική σχολή, αφού ήταν από τους βασικούς συντελεστές της ιστορικής "Λιλιπούπολης" (1980). 

Το 1981 λοιπόν η Λένα Πλάτωνος αποτολμά για πρώτη φορά να παρουσιαστεί ως αυτόνομη δημιουργός με τον κύκλο τραγουδιών "Σαμποτάζ", ο οποίος μάλιστα αποτελεί αναμφίβολα και τη σημαντικότερη δισκογραφική της κατάθεση μέχρι σήμερα. Πρόκειται ασφαλώς για μια ρηξικέλευθη πρόταση που εισάγει στο ελληνικό πεντάγραμμο ένα καινούργιο μουσικό ύφος που φλερτάρει έντονα με τον ηλεκτρονικό ήχο, βασίζεται πολύ στις ανάλαφρες μελωδικές πινελιές με μινιμαλιστική διάθεση και με έναν εντελώς πρωτότυπο στιχουργικό λόγο που υπογράφεται, όπως και στη "Λιλιπούπολη", από τη Μαριανίνα Κριεζή, λόγο ευρηματικό και ευφάνταστο, ενίοτε περιπαικτικό και σαρκαστικό που τη μια στιγμή μοιάζει να χλευάζει ή να κάνει απλώς πλάκα, ενώ την επόμενη σε συνεπαίρνει με μια αιφνίδια πλημμυρίδα τρυφερών κι ευαίσθητων εικόνων.

Τα τραγούδια ερμηνεύουν οι καινούργιοι τότε ερμηνευτές και συνοδοιπόροι της συνθέτριας, η υπέροχη Σαβίνα Γιαννάτου που συμμετείχε και στη "Λιλιπούπολη" και ο Γιάννης Παλαμίδας που είχε πρωτοεμφανιστεί την προηγούμενη χρονιά με το "Apocalypsis". Η ίδια η Λένα Πλάτωνος παίζει πιάνο και πλήκτρα, τα οποία κυριαρχούν στην ενορχήστρωση, μαζί με κιθάρες, μπάσο και τύμπανα. Το αποτέλεσμα ηχεί εντελώς πρωτότυπο και συναρπαστικό και θα αποτελέσει ένα ισχυρό πρόπλασμα, πάνω στο οποίο θα χτίσει η δημιουργός μια σειρά θαυμάσιων κύκλων τραγουδιών τα επόμενα χρόνια, έστω κι αν ποτέ δεν κατάφερε να ξεπεράσει αυτό το αρχικό της ξεπέταγμα.

Γιώργος-Μενέλαος Μαρίνος: Καραμελοχώρα (1977)

Έχουμε ξαναμιλήσει για τον ενδιαφέροντα τραγουδοποιό Γιώργο-Μενέλαο Μαρίνο με αφορμή την παρουσίαση των δίσκων του "Απολογισμός" (1977) και "Η μαμά Ελλάδα" (1979). Πρέπει να επισημάνουμε πάντως ότι ο Μαρίνος αποτελεί μια πολυσχιδή δημιουργική προσωπικότητα που ξεκίνησε από τις μπουάτ της Πλάκας, για να εξελιχθεί σε μια δυναμική παρουσία με πολύ αξιόλογο και ογκώδες συγγραφικό έργο που περιλαμβάνει συνολικά 36 βιβλία, κυρίως παιδικού ενδιαφέροντος λόγω και της ιδιότητάς του ως παιδαγωγού. Έζησε για αρκετές δεκαετίες μόνιμα εγκατεστημένος στη Δανία, αλλά τα τελευταία χρόνια διαμένει στην Αίγινα και συνεχίζει το συγγραφικό του έργο.

Ακριβώς λοιπόν λόγω της ιδιότητας του παιδαγωγού ο Γιώργος-Μενέλαος Μαρίνος στα χρόνια της μουσικής του ενασχόλησης είχε καταπιαστεί και με το παιδικό τραγούδι ηχογραφώντας δύο παιδικούς κύκλους τραγουδιών, πρώτα το "Γεια χαρά" (1976) που εκδόθηκε από τη CBS κι αμέσως μετά την "Καραμελοχώρα" από την Columbia.

Ο δίσκος "Καραμελοχώρα" ενορχηστρωμένος από τον Νέστορα Δάνα περιλαμβάνει δεκαοκτώ παιδικά τραγούδια σε μουσική, στίχους και ερμηνεία του ίδιου του δημιουργού τους, όπως άλλωστε συμβαίνει και σε όλες τις δουλειές του. Τον συνοδεύει παιδική χορωδία. Απλές έως απλοϊκές μελωδίες μουσικά επενδυμένες με τα γνωστά ηχητικά κλισέ της εποχής, δε θα έλεγα ότι έχουν κάποιο ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Οι στίχοι όμως των τραγουδιών είναι πολύ ενδιαφέροντες, καθώς εδώ ο δημιουργός δεν δείχνει διατεθειμένος να στρογγυλέψει τον συνήθη αιχμηρό του λόγο με καμουφλαρισμένες αφελείς κοινοτοπίες, αλλά συχνά, έστω και με μια προσποιητή αφέλεια, εκφέρει σκληρές αλήθειες κριτικάροντας τις παθογένειες του καιρού του περνώντας παράλληλα μηνύματα ανθρωπισμού και κοινωνικής ευαισθησίας.