Ο Νίκος Μαμαγκάκης μελοποιεί Βάρναλη: Σκλάβοι πολιορκημένοι (2008)

Συμπληρώνονται σήμερα 51 χρόνια από το θάνατο του μεγάλου μας ποιητή Κώστα Βάρναλη (1884-1974), τιμημένου με το Βραβείο Ειρήνης Λένιν το 1959, ο οποίος γεννήθηκε στο Μπουργκάς (Πύργος) της Βουλγαρίας, ενώ πήγε σχολείο στη Φιλιππούπολη και για σπουδές φιλολογίας στην Αθήνα, όπου και άρχισε να βιοπορίζεται ως δημοσιογράφος και μεταφραστής κλασικών αρχαίων κειμένων. Το 1919, ευρισκόμενος στο Παρίσι, προσχώρησε στο μαρξισμό, μια ιδεολογία που υπηρέτησε με συνέπεια σε όλο το βίο και το έργο του, πράγμα που του στοίχισε πολλές διώξεις και εξορίες από το μισαλλόδοξο συστηρητικό κατεστημένο της εποχής. Με εργαλείο του τη ζωντανή λαϊκή γλώσσα συνέθεσε σημαντικούς ποιητικούς κύκλους («Το φως που καίει», «Σκλάβοι πολιορκημένοι», «Ελεύθερος κόσμος», «Ποιήματα»), πεζογραφήματα και μελέτες («Η αληθινή απολογία του Σωκράτη», «Ο Σολωμός χωρίς μεταφυσική», «Οι δικτάτορες»), μεταφράσεις ελληνικών και ξένων κειμένων, θεατρικά και εκατοντάδες χρονογραφήματα.

Στην ελληνική δισκογραφία καταγράφονται τέσσερις μελοποιημένοι κύκλοι εξολοκλήρου με ποίηση του Κώστα Βάρναλη, δηλαδή: «Σκλάβοι πολιορκημένοι» (1974) του Νίκου Μαμαγκάκη, «Λαϊκή ανθολογία Βάρναλη» (1977) του Γιάννη Ζουγανέλη, «Ελεύθερος κόσμος» (1979) του Νίκου Γεωργούση και το λόγιο άλμπουμ «Στα ηχοκύματα υψωμένοι» (2010) με συνθέσεις μεταξύ άλλων του Θόδωρου Αντωνίου και του Κυριάκου Σφέτσα. Πλήθος μεμονωμένα μελοποιημένα ποιήματά του επίσης βρίσκουμε διάσπαρτα στην ελληνική δισκογραφία με μουσική των Μίκη Θεοδωράκη, Σταύρου Κουγιουμτζή, Άκη Λυμούρη, Σπύρου Σαμοΐλη, Χρήστου Λεοντή, Γιάννη Σπανού, Γιώργου Γεωργιάδη, Τάκη Βούη, Νότη Μαυρουδή, Λουκά Θάνου, Σωτήρη Ρεμπάπη, Τίμου Αρβανιτάκη και άλλων.

Τον ποιητικό κύκλο «Σκλάβοι πολιορκημένοι», γραμμένο το 1927, μελοποίησε το 1974 ο Νίκος Μαμαγκάκης για τον ομώνυμο δίσκο που κυκλοφόρησε από τη Lyra με ερμηνευτές τη Μαρία Δημητριάδη και τον Δημήτρη Ψαριανό. Πολλά χρόνια αργότερα, το 2008, ο συνθέτης επανήλθε στο έργο για λογαριασμό της ιδιωτικής του δισκογραφικής εταιρείας Ιδαία επιχειρώντας μια εκ βάθρων ανασκευή της αρχικής ενορχήστρωσης σ' ένα πιο χαμηλόφωνο και λαϊκότροπο ύφος, μιας και ο συνθέτης από παλιά υποστήριζε ότι η πρώτη εκτέλεση τον "ενοχλούσε" για τον επικό της τόνο! Συμπαραστάτες του οι μουσικοί: Δημήτρης Λίβανος (μπουζούκι), Ανδρέας Παπάς (κρουστά), Κυριάκος Γκουβέντας (βιολί), Αντώνης Φασάρτ (τρομπέτα), Ανδρέας Αρβανίτης (λύρα), Εύη Μάζη (φλάουτο) και Παναγιώτης Παπαϊωάννου (ακουστική κιθάρα). Αξιόλογες ερμηνείες προσφέρουν οι νέοι ερμηνευτές του έργου: Ανδρέας Καρακότας, Μαρίνα Δακανάλη, Παναγιώτης Παπαϊωάννου και Ναταλί Ρασούλη, αλλά δύσκολα θα μπορούσαν να συναγωνιστούν τις ερμηνείες μιας Μαρίας Δημητριάδη ή ενός Δημήτρη Ψαριανού!

(c) CD | Ιδαία | 2008 | Πηγή: d58