Στερνό αντίο και σ' άλλον δάσκαλό μου!

Νίκος Χουρμουζιάδης (1930-2013).

Η δεύτερη μεγάλη απώλεια παλιού κι αγαπημένου μου δασκάλου! Και τι τραγική σύμπτωση; Τρεις μέρες νωρίτερα είχε φύγει ο αδελφός του, ο μεγάλος αρχαιολόγος Γιώργος Χουρμουζιάδης! Δεν έχει βέβαια και μεγάλη σημασία η σύμπτωση. Για μένα θα μείνει ζωντανή παντοτινά η εμπειρία της άμεσης επαφής μου μαζί τους, το διαρκές μάθημα ζωής που μου δίδαξαν, η καθαρή κι απροκατάληπτη επιστημονική οπτική και η απόλυτη αποστροφή τους σε κάθε μορφής μισαλλοδοξία. 

Ο Νίκος Χουρμουζιάδης ήταν κλασικός φιλόλογος με έδρα στη Φιλοσοφική Σχολή του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Εκεί τον συνάντησα στα φοιτητικά μου χρόνια, την περίοδο 1976-1980. Είχε εξειδικευμένο ενδιαφέρον για το αρχαίο δράμα και η μελέτη και συστηματική ανασύνθεση των λιγοστών αποσπασμάτων του σατυρικού δράματος αποτέλεσαν τη σημαντικότερη επιστημονική του συμβολή στον τομέα αυτόν. Διετέλεσε και διευθυντής του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος, όπου μάλιστα σκηνοθέτησε αρκετά έργα αρχαίου δράματος, ενώ υπήρξε καθοριστικός «στυλοβάτης» του σπουδαίου θιάσου της Θεσσαλονίκης Πειραματική Σκηνή «Τέχνης» σκηνοθετώντας έργα ξένων μεγάλων δραματουργών, όπως ο Σέξπιρ, ο Τσέχοφ, ο Μπρεχτ, ο Μπέκετ κ.ά. Επιλεκτικά αναφέρω μερικούς τίτλους σημαντικών μελετημάτων του: "Παραγωγή και φαντασία στον Ευριπίδη", "Ευριπίδης σατυρικός", "Όροι και μετασχηματισμοί στην αρχαία ελληνική τραγωδία".

Αποχαιρετισμός σ' έναν μεγάλο δάσκαλο!

Γιώργος Χουρμουζιάδης (1935-2013)

Αντίο, μεγάλε μου δάσκαλε! Θεωρώ τυχερό τον εαυτό μου που κάποτε συναντήθηκαν οι δρόμοι μας. Δεν έχω άλλα λόγια, πέρα από τα δικά σου που μας άφησες σαν ένα είδος αυτοβιογραφίας:

Γεννήθηκα στη Θεσσαλονίκη και θα ήθελα να πεθάνω στην Κεντρική Ασία, ακριβώς πάνω στο Δρόμο του Μεταξιού. Άρχισα να γράφω από οκτώ χρονώ. Στην αρχή έγραφα κρυφά, προσευχές και βωμολοχίες. Ύστερα εκθέσεις ιδεών, ποιήματα. Αποπειράθηκα να γράψω κι ένα μυθιστόρημα: "Το κορίτσι με τα γκρίζα μαλλιά". Από τότε δε σταμάτησα να γράφω παντού και τα πάντα. Διηγήματα, θεατρικά μονόπρακτα, σενάρια, αρχαιολογικά άρθρα, βιβλιοκρισίες, διαλέξεις, δοκίμια, ευθυμογραφήματα, συστατικές επιστολές, εγκυκλοπαιδικά λήμματα, ανακοινώσεις για επιστημονικά συνέδρια, πολιτικές προκηρύξεις και πολιτικά άρθρα, επιφυλλίδες σε εφημερίδες, στίχους για λαϊκά τραγούδια, χαιρετισμούς για πολιτικές συγκεντρώσεις, ακόμα και για ένα γάμο στο Ασχαμπάτ, όπου με είχανε καλέσει, όταν επισκέφτηκα το Τουρκμενιστάν. Έγραψα εισηγητικές εκθέσεις για διδακτορικές διατριβές και εκλογές καθηγητών, κείμενα διαφημίσεων, "αγορεύσεις" για τη βουλή, κατ' αρχήν και κατ' άρθρον. Έγραψα και δυο επικήδειους, έναν για τον Κίτσο Μακρή και έναν για τον Μανόλη Ανδρόνικο! Και σε έναν τοίχο, όταν ήμουνα πρόσκοπος, έγραψα με μεγάλα κόκκινα γράμματα "Σ' αγαπώ".

Κι όσο περνάει ο καιρός γράφω ασταμάτητα, γιατί εκείνο που θέλω να γράψω δεν το έγραψα ακόμα! Κι όταν πια δεν έχω τι άλλο να γράψω θα πάρω το Δρόμο του Μεταξιού!

Η Παγκόσμια Ημέρα του Εκπαιδευτικού και οι υποκριτές!

Ο ανώνυμος δασκαλάκος της πρώτης γραμμής στο ανοιχτό μέτωπο της μαχόμενης παιδείας, αυτός που αποτελεί τον εύκολο στόχο κάθε μικρόψυχου τιμητή, αυτός που λογίζεται ως άμορφη μάζα που προσφέρεται άβουλα στις "μεταρρυθμιστικές" ονειρώξεις κάθε ματαιόδοξου πολιτικού, αυτός ο αιωνίως κακοπληρωμένος και κατασυκοφαντημένος υπαλληλάκος του πιο μικρόψυχου υπουργείου, έχει - λέει - σήμερα την τιμητική του σε μια παγκόσμια ημέρα αφιερωμένη στη χάρη του! Τι είδους όμως τιμή να αποδοθεί σ' αυτό το εξουθενωμένο γραναζάκι ενός βάρβαρου μηχανισμού που συστηματικά αντιστρατεύεται κάθε έννοια πολιτισμού και πνευματικής καλλιέργειας; Αυτός ο άμοιρος ζει την παιδική του πλάνη ότι υπηρετεί τέτοιες αξίες. Γιατί λοιπόν ν' ασχοληθεί κανείς στα σοβαρά με την αιώνια εφηβία αυτού του αφελούς που επιμένει ανόητα να επιστρατεύει το φιλότιμο κόντρα στον κυνισμό που τον πολιορκεί ανελέητα; Κοντολογίς, πόσο σοβαρά μπορεί να πάρει κανείς τα εγκωμιαστικά λόγια που ξεστόμισε σήμερα για την αφεντιά του ο αρμόδιος υφυπουργός;

Στεκόμαστε με εκτίμηση και σεβασμό απέναντι στον ανώνυμο εκπαιδευτικό, είτε εργάζεται σε μια πόλη της προηγμένης δύσης είτε σε μια αυτοσχέδια σχολική αίθουσα κάποιου στρατοπέδου προσφύγων. Με σεβασμό στεκόμαστε απέναντι και στον Έλληνα εκπαιδευτικό, που επιτελεί το καθήκον του παρά τις όποιες δυσκολίες και μαθαίνει τα παιδιά μας γράμματα. Άλλωστε, είναι βέβαιο ότι δεν υπάρχει ισχυρότερο θεμέλιο για διαρκή ειρήνη και βιώσιμη ανάπτυξη από μια ποιοτική εκπαίδευση. Σήμερα, η Παγκόσμια Ημέρα των Εκπαιδευτικών μας θυμίζει τον καθοριστικό ρόλο που παίζει ο δάσκαλος μέσα στην κοινωνία. 

Υφυπουργός Παιδείας Συμεών Κεδίκογλου

Ι.Θ. Κακριδής: Γιατί διδάσκουμε Αρχαία Ελληνικά στα παιδιά

Ανέκδοτη ομιλία του καθηγητή Ι.Θ. Κακριδή για τη διδασκαλία των αρχαίων ελληνικών*. Καίριες επισημάνσεις με διαχρονική ισχύ και εντυπωσιακά επίκαιρη αξία...

______________________

Αληθινά λυπούμαι που τον καιρό αυτό είμαι αναγκασμένος να βρίσκομαι μακριά από την Ελλάδα, κι έτσι στερήθηκα τη χαρά να πάρω μέρος στο Συνέδριο αυτό, που σκοπό έχει να μελετήσει τις βασικές αρχές των νέων θεσμών που αποφάσισε το Υπουργείο Παιδείας στην προσπάθειά του ν’ ανυψώσει μέσα στ’ άλλα και τη Μέση Εκπαίδευση. Τίποτε δεν μπορεί ν’ αντικαταστήσει την παρουσία του ανθρώπου. Αν, παρ’ όλους τους δισταγμούς, αποφάσισα στο τέλος να καταγράψω μερικές μου σκέψεις και να παρακαλέσω να διαβαστούν μπροστά στην ολομέλεια του Συνεδρίου, αυτό έγινε γιατί δεν ήθελα ν’ απουσιάζω ολωσδιόλου από μια τόσο μεγάλη συγκέντρωση συναδέλφων-για ένα θέμα μάλιστα τόσο σημαντικό για τη μελλοντική προκοπή του τόπου μας.

Επαναστατικό είναι το νέο εκπαιδευτικό σύστημα από πολλές πλευρές. Η πιο επαναστατική από όλες τις καινοτομίες του είναι ίσως η απόφαση, στο τριτάξιο Γυμνάσιο οι αρχαίοι Έλληνες κλασικοί να διδάσκονται από μετάφραση, και μόνο στην τελευταία τάξη να δίνεται μια γενική εισαγωγή στους νόμους του αρχαίου αττικού λόγου. Ο νεωτερισμός αυτός δημιουργεί ένα πλήθος προβλήματα στην πραχτική του εφαρμογή, προκαλεί όμως και καθαρά θεωρητικές απορίες. Το μεγάλο πρόβλημα, που είναι φυσικό να βασανίζει τον καιρό αυτό το φιλόλογο του Γυμνασίου, είναι αν το νέο σύστημα θα μπορέσει ν’ ανταποκριθεί στο βασικό σκοπό της διδασκαλίας των αρχαίων Ελληνικών, τη στιγμή που ο αρχαίος λόγος θα πάψει ν’ ακούγεται αυτούσιος στο Γυμνάσιο.

Γιατί αλήθεια διδάσκουμε τα αρχαία ελληνικά στα παιδιά που θέλουμε να μορφώσουμε, σε τόσο πολλές ώρες μάλιστα;

Τρεις είναι οι κύριοι λόγοι που μας υποχρεώνουν να βοηθήσουμε τα παιδιά μας να επικοινωνήσουν όσο γίνεται περισσότερο με τον αρχαίο κόσμο.

Η εγωλατρία της κ. Ρεπούση

«Οι λογαριασμοί μετά τη λήξη τους μπορούν να εξοφλούνται στα τα­μεία της ΔΕΗ...», «Ρί­χνουμε τα ζυμαρικά στο αλατισμένο νε­ρό που βράζει. Αφήνουμε να βράσει 6- 8 λεπτά ανακατεύοντας κάθε τόσο». Μια από τις λιτές εντολές στο οπισθό­φυλλο του λογαριασμού της ΔΕΗ ή οι οδηγίες σε πακέτο με μακαρόνια. Λει­τουργική γλώσσα, που καταλαβαίνεις αμέσως τι εννοεί. Μπορεί κανείς να θεω­ρεί ότι αυτή η γλώσσα είναι η πραγματι­κή, η εμπορικά ανταποδοτική, η εγκε­κριμένη από το ρεαλισμό. Οι μεταφορές, οι ελιγμοί και οι ήχοι της ποίησης, της λογοτεχνίας, του αρχαίου δράματος, ανήκουν στο βαθύ χώρο της περιττολογίας, είναι ένας πλεονασμός που η κρίση οφείλει να εγχειρήσει.

Η κρίση παραγγέλνει το δικό της στο­χασμό, συστήνει το δικό της πολιτισμικό μνημόνιο. Σαν αυτό που εκφράζει με την εγωλατρία της η κ. Ρεπούση, σερφάροντας στο λαϊκιστικό κύμα ενός τελειωμένου και επαρχιώτικου γλωσσικού λει­τουργισμού. «Τα Αρχαία Ελληνικά είναι νεκρή γλώσσα». Η γλώσσα του λογα­ριασμού της ΔΕΗ, οι οδηγίες χρήσης του μίξερ, τα καθοδηγητικά σκίτσα του ΙΚΕΑ, είναι η γλώσσα που επιταχύνει τα πράγ­ματα ακριβολογώντας και συντομεύοντας. Ναι, πρέπει να διευκολύνουμε τη ζωή των ανθρώπων σε μια συντριπτική κυριολεξία, χωρίς μεταφορές, παρομοιώσεις, αλληγοριίες. Είναι σίγουρο.

Τα Αρχαία Ελληνικά δεν μαθαίνονται, τουλάχιστον στο συνήθη βίο της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης, δημιουργούν όμως μια γλωσσική ώση, που καθοδηγεί και σχηματίζει την έννοια, ξανασχεδιάζει το φθόγγο, το αίσθημα. Γιατί γλώσσα εί­ναι αυτή η έκτη αίσθηση που σε ειδοποι­εί για το ψέμα, την εκφραστική αστοχία, την ακυρολεξία που κρύβει ανεντιμότητα και όχι απλώς αδεξιότητα. Γλώσσα είναι η ταλάντωση πάνω στο θέμα, αλλά είναι και η επίμονη διιστορική ρίζα, που χαράσσεται στην ευαισθησία αιώνων και βουνών και βλεμμάτων και ήχων.

Ναι, να καταργηθούν τα Αρχαία που δεν ομιλούνται, αλλά και ο Μπερλιόζ που δεν ακούγεται (σε σχέση με τη Λάνα Ντελ Ρέι) και τα Μαθηματικά, που ούτως ή άλλως βρίσκονται εφαρμοσμένα στα γκάτζετ και τα απλικέισον -άρα τι χρειά­ζονται οι φτωχές δευτεροβάθμιες εξισώ­σεις-  και ο Τζόις ή ο Παπαδιαμάντης που κατοικούν στο βάθος της χρήσης και θα δυσκόλευαν τον κυβερνοστόκο. Χρήση, μόνο χρήση.

Ένας παραποιημένος φανξιοναλισμός, που θα διαμοιράσει την ήρα από το στάρι: ενεργό μέρος της γλώσσας, δηλα­δή αναγνωρίσιμο, και από την άλλη το μη ενεργό, δηλαδή το κρυμμένο, το ανυ­πάκουο, το πολυτελές. Κάτω οι υπαινιγ­μοί. Εκπαιδευτική αμεσότητα, φανάρι που ανάβει και γκαζώνεις. Είναι σίγουρο ότι πολλές αντιδράσεις ταΐζουν την ωραιοπάθειά της. Η κ. Ρεπούση, σχεδόν σε μια αμοιβαιότητα, σε μια αλληλοσυνεννόηση με τον κ. Ανθιμο, στήνει έ­να κούφιο και ανόητο μάρκετινγκ. Τα τάργκετ γκρουπ και των δύο χρειά­ζονται την εύκολη και ρη­χή αντιδικία. Ούτε ο ένας έχει τη μόρφωση να εγεί­ρει ούτε η άλλη το σθένος να διατυπώσει. Αποξηραμένοι κλώνοι μιας τηλεοπτικής εθνεγερσίας και πατροκτονίας, στήνουν σιγά σιγά και μεθοδικά την καριέρα τους, εκτός στοχασμού, νοηματοδοτήσεων, έξω από την κριτική εννόηση, την εννοιολογική πυκνότητα. Στον αραιό χώρο μιας αυτοερωτικής σαχλαμάρας, που δεν αγαπάει και δεν νοι­άζεται.

Γιατί είναι πολιτική η αντίρρησή μου στις ανεπεξέργαστες τηλεοπτικές πομφόλυγες της κ. Ρεπούση (και της θρησκοληπτικής συμμετρίας της με τον κ. Ανθιμο) και όχι μια απλή πολιτιστική, θεωρησιακή διαφωνία; Γιατί στον πυρήνα της λαίκιστικής κορόνας περί Αρχαίων Ελληνικών κατοικεί μια σκληρότατη μνημονιακή κουλτούρα. Η κουλτούρα της περιστολής συλλογικών πνευματι­κών πόρων, η κουλτούρα της κοντό­φθαλμης και λογιστικής ανταποδοτικότητας, η κουλτούρα των σχολείων της Νέας Ορλεάνης και του Φρίντμαν και των γνωστικών κουπονιών. Κρύβεται η πιο ανάλ­γητη και αναλφάβητη και τσιγκούνα και εμπαθής και καριερίστικη κουλτούρα ενός νέου και αχτύπητου εθνικισμού: του εθνικισμού που ο πολιτισμικός ιμπεριαλισμός του εμπορίου επιβάλλει. Εξαφά­νιση κάθε ετερότητας, κάτω από τη γενι­κή γλώσσα των οδηγιών χρήσης και των εμπορικών ετικετών ή πίσω από τα αρκτικόλεξα της νέας opengov γραφειο­κρατίας.

Η γλώσσα λέει κι αυτά που δεν ακούγονται. Αρκεί να βλέπεις τον ήχο στη λέξη, αρκεί ν' ακούς το σινιάλο της, να αισθάνεσαι αυτούς που λείπουν στο ίxvoς της. «Η καταπόντι(η)σις της εσπέρας». Μπορείς να το πεις και «ξημέρω­μα». Μπορείς να το πεις  και «5 η ώρα στην παραλία της Μυκόνου». Μπορείς να γυρίσεις πλευρό, μπορείς και να αγρυπνάς.

Του Δημήτρη Α. Σεβαστάκη, ζωγράφου & αναπληρωτή καθηγητή ΕΜΠ.

Δημοσιεύτηκε στην Ελευθεροτυπία, Σάββατο 14 Σεπτεμβρίου 2013

Ο Γιώργος Πέτρου κατακτά το "Opera Award"

 Ο Γιώργος Πέτρου αποτελεί την τελευταία 15ετία μια από τις διαπρεπέστερες προσωπικότητες του τόπου μας στο διεθνές στερέωμα της λόγιας μουσικής. 
Είναι ο αρχιμουσικός, ειδικευμένος στην εποχή του Μπαρόκ με όργανα εποχής, που έδωσε νέα πνοή στην Καμεράτα, Ορχήστρα των Φίλων της Μουσικής. 
Πριν από λίγους μήνες κατέκτησε το φετινό βρετανικό «Opera award», το βραβείο για την καλύτερη ηχογράφηση όπερας της χρονιάς με τον «Αλέξανδρο» του Χέντελ από την Καμεράτα, η οποία στη διεθνή της εκδοχή μετονομάστηκε σε Armonia Atenea, και με τη σφραγίδα της κορυφαίας δισκογραφικής εταιρίας Decca. 

Νίκος Μαμαγκάκης (1929-2013)

Πέθανε σήμερα ο μεγάλος συνθέτης Νίκος Μαμαγκάκης μετά από δύσκολη μάχη με τον καρκίνο.

Γεννήθηκε το 1929 στο Ρέθυμνο μέσα σ' ένα περιβάλλον μουσικό, καθώς ο θρυλικός λυράρης Ανδρέας Ροδινός ήταν ξάδερφός του. Και φυσικά επηρεάστηκε βαθύτατα από τους ήχους της πατρίδας του, τους οποίους κουβαλούσε βαθιά μέσα του σ' ολόκληρη τη μετέπειτα μεγάλη του πορεία στη μουσική. Οι μουσικές του σπουδές υπήρξαν μακροχρόνιες, αρχικά στο Ωδείο Αθηνών κι αργότερα στην Ανώτατη Σχολή του Μονάχου, όπου είχε δάσκαλο μεταξύ άλλων και τον Carl Orff. Έτσι ξεκίνησε και η μακρά σχέση του με τη νεότερη γερμανική μουσική σχολή, της οποίας θεωρείται σημαντικό μέλος με εκλεκτές συνθέσεις στο χώρο της λόγιας μουσικής, στη γραμμή του Νίκου Σκαλκώτα και του Γιάννη Χρήστου, οι οποίοι υπήρξαν και τα πρότυπά του.

Από τα μέσα της δεκαετίας του '60 άρχισε παράλληλα να συνθέτει και έργα έντεχνης λαϊκής μουσικής εμπνευσμένα από την κρητική παράδοση ("Ερωτόκριτος", "Δυο κρητικές σουίτες", "Ερωφίλη"), αλλά και μουσικές για τον ελληνικό κινηματογράφο ("Εκδρομή", "Η αρχόντισσα κι ο αλήτης", "Παρένθεση", "Μια Ιταλίδα απ' την Κυψέλη", "Η νεράιδα και το παλικάρι" κ.ά.). Στη συνέχεια μας έδωσε μια σειρά πολυσήμαντων κύκλων τραγουδιών βασισμένων στη μελοποίηση μεγάλων μας ποιητών, όπως του Νίκου Εγγονόπουλου ("Μπολιβάρ"), του Γιώργου Σεφέρη ("Αγωνιστές της λευτεριάς"), του Κώστα Βάρναλη ("Σκλάβοι πολιορκημένοι"), του Γιάννη Ρίτσου ("11 Λαϊκά τραγούδια του Ρίτσου"), του Παντελή Πρεβελάκη ("Νέος Ερωτόκριτος"), του Γιώργου Ιωάννου ("Κέντρο διερχομένων"), του Νίκου Καζαντζάκη ("Οδύσσεια") και πολλών άλλων. Παράλληλα ασχολήθηκε με τη μουσική για το θέατρο, αρχαίο ("Βάκχες", "Νεφέλες") και νεότερο ("Ο κύκλος με την κιμωλία"), ενώ για πολλά χρόνια συνεργάστηκε με τον σκηνοθέτη Νίκο Περράκη επενδύοντας μουσικά της ταινίες του. Συνεργάστηκε με δημοφιλείς τραγουδιστές (Γιάννης Πουλόπουλος, Γιώργος Ζωγράφος, Αρλέτα, Καίτη Χωματά, Πόπη Αστεριάδη, Τζένη Βάνου, Μαρία Δημητριάδη, Δημήτρης Ψαριανός), ενώ ανέδειξε πολλούς και ο ίδιος (Ελευθερία Αρβανιτάκη, Νένα Βενετσάνου, Σαβίνα Γιαννάτου, Μελίνα Κανά, Σοφία Παπάζογλου).

Ο Νίκος Μαμαγκάκης υπήρξε ένας εντελώς ξεχωριστός συνθέτης με πολύ ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Βαθύτατος γνώστης της μουσικής θεωρίας επιχείρησε να συνθέσει έργα πρωτότυπα πάνω στις στέρεες βάσεις της ελληνικής παράδοσης. Τον χαρακτήριζε μεγάλη συνθετική ευκολία και μπορούσε να δώσει απλές κι εύληπτες μελωδίες, όταν το ήθελε ("Σ' αγαπώ, σ' αγαπώ", "Η αγάπη θέλει δύο", "Σκληρό μου αγόρι" κλπ.), αλλά αυτό συνήθως δεν του ήταν αρκετό και σχεδόν προκλητικά απέναντι στους εύκολους ακροατές υιοθετούσε δύστροπες και τεθλασμένες μελωδικές και ρυθμικές αναπτύξεις καταφεύγοντας συνήθως στην απρόβλεπτη και αντισυμβατική ενορχήστρωση, πράγμα που καθιστούσε τα έργα του πιο "δύσκολα" και φυσικά λιγότερο εμπορικά. Φαίνεται πάντως πως αυτό δεν τον απασχολούσε ιδιαίτερα κι εκείνος, σταθερά πιστός στις αντιλήψεις του, συνέχισε ακούραστος στην ίδια συνθετική αντίληψη μέχρι το τέλος του βίου του. Είχε μάλιστα το κουράγιο να αφιερώσει τα τελευταία του χρόνια - με πολύ κόπο και κόστος - σε μια τιτάνια προσπάθεια να ηχογραφήσει απ' την αρχή ολόκληρο το έργο του με νέες ενορχηστρώσεις και νέες φωνές ιδρύοντας για το λόγο αυτό τη δική του δισκογραφική εταιρία με το όνομα Ιδαία! Ένας χαλκέντερος δημιουργός, ασυμβίβαστος και συνεπής μέχρι το τέλος!

Ταπεινό requiem για έναν αγνό άνθρωπο...

Επαμεινώνδας Κωστούλας  (1933-2013)

Ένας αγνός άνθρωπος του μόχθου και της καθαρής ματιάς.
Δεν είχε ποτέ λογομαχήσει με κανέναν, εκτός ίσως από τον εαυτό του.
Ήταν πάντα αισιόδοξος και με τρόπο μαγικό το μετέδιδε και στους άλλους.
Εργάτης της ζωής από τα πρώτα χρόνια του βίου του ίσαμε τα τελευταία.
Ένας επιδέξιος άνθρωπος που μπορούσε να μαστορέψει
και να σκαρώσει απίθανα πράγματα, χρήσιμα ή διακοσμητικά.
Ο μικρός του κήπος ήταν ένας μικρός παράδεισος.
Δεν πήγε στο σχολείο, αλλά γνώριζε καλά ανάγνωση και γραφή.
Ανάμεσα στα φτωχικά μικροπράγματα που άφησε στο σπιτικό του
ήταν και μια ποιητική συλλογή με σημειώσεις και υπογραμμίσεις!
Είχε πάντα έναν κρυφό καημό να σιγοτρώει τα σωθικά του:
Ότι τα παιδιά του, οι δυο του γιοι, ζούσαν πολύ μακριά του
και δεν μπόρεσε ποτέ να τους χαρεί όσο θα το ήθελε.
Για πρώτη φορά ίσως έμοιαζε το πένθος που συνόδευσε τη φυγή του
τόσο αυθόρμητο κι απροσποίητο.
Ένας τέτοιος άνθρωπος δε γίνεται να σβηστεί απ' τη μνήμη και την καρδιά μου.
Αντίο, αγαπημένε μου πατέρα...

Οι καθηγητές και το δημόσιο συμφέρον

Γράφει ο Χρήστος Ζέρβας 

(Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία, 19/5/2013)

c.zervas@eleftherotypia.net

______________

Πριν από τρία χρονιά, στην αρχή της μεγάλης κρίσης και της έναρξης της μνημονιακής λαίλα­πας, ο ελληνικός λαός ήταν εκείνος που συκοφαντήθηκε οτο σύνολό του. Ξένοι παρά­γοντες, διεθνή μέσα ενημέρωσης, κυ­ρίως ευρωπαϊκά και προεχόντως γερ­μανικά, απέδωσαν απαξιωτικούς χα­ρακτηρισμούς στους Ελληνες πολίτες, αποκαλώντας τους τεμπέληδες του Νότου, απατεώνες, διεφθαρμένους. Χωρίς καμία απολύτως εξαίρεση, όλοι μπήκαμε στον ίδιο ντορβά. Ο διασυρμός έπρεπε και ήταν καθολικός.

Στην ίδια θέση βρέθηκαν, άλλωστε, ό­λοι οι λαοί του ευρωπαϊκού Νότου, κα­θώς θεωρήθηκαν εκ προοιμίου «ένο­χοι», με την «τιμωρία» να μοιάζει περί­που ως αναγκαίο κακό, ως θεία δίκη και λύτρωση μαζί. Κάτι ανάλογο έγινε και στη συνέχεια, όταν στο στόχαστρο μπή­καν άλλες, ειδικότερες κατηγορίες πο­λιτών. Οι δημόσιοι υπάλληλοι, για παρά­δειγμα, όχι μόνο στην Ελλάδα, έγιναν α­ντικείμενο έντονης κριτικής. Εγιναν ξαφνικά, εν συνόλω, κοπανατζήδες, ε­πίορκοι, διεφθαρμένοι, «πελάτες» του φαυλοκρατικού κομματικού συστήμα­τος, εχθροί του δημοσίου συμφέροντος.

Η γενίκευση των ευθυνών ήταν και είναι πάντα ο καλύτερος σύμμαχος της εξουσίας. Ιδίως αυτής που παραπαίει και αναζητεί τρόπους επιβίωσης, εξαπα- τώντας τους πάντες ώστε να μείνει αυτή μόνη ανεύθυνη και... ατιμώρητη. 

Κάτι α­νάλογο έγινε και με τους καθηγητές. Η απεργία της ΟΛΜΕ αποτελεί βέβαια πα­ρελθόν. Οι ευθύνες της συνδικαλιστικής ηγεσίας στο χειρισμό της υπόθεσης εί­ναι, αδιαμφισβήτητα, τεράστιες. Ωστόσο η επίθεση που εξαπολύθηκε εναντίον τους ξεπέρασε κάθε όριο. Oi καθηγητές κατηγορήθηκαν για αδιαφορία προς τους μαθητές που δίνουν πανελλαδικές και τους γονείς τους. Λοιδορήθηκαν για ανευθυνότητα απέναντι στις υποχρεώ­σεις που φέρει το λειτούργημα του εκ­παιδευτικού. Τους αποδόθηκαν σχεδόν όλα τα κακά της Παιδείας. Ολόκληρος ο κλάδος, με τόσο σημαντικό ρόλο στη κοινωνία, χαρακτηρίστηκε από τον πρωθυπουργό «συντεχνία», ενώ ση­μαίνοντα στελέχη του απερχόμενου και απαξιωμένου πολιτικού συστήμα­τος τούς αποκάλεσαν περίπου «ε­χθρούς» της κοινωνίας και του «δημο­σίου συμφέροντος». Η ηρεμία των υποψηφίων και των οικογενειών τους στις εξετάσεις αποτε­λεί, ανεξάρτητα από τα παιχνίδια της όποιας εξουσίας, ιδιαίτερα σημαντικό θέμα. Αρκεί όμως η επίκλησή του, για να δικαιολογηθεί η νέα επιχείρηση πο­λιτικής επιστράτευσης; Είναι μάλλον προφανές ότι η έννοια του «δημοσίου συμφέροντος» χρησιμοποιήθηκε και πάλι ως άλλοθι ενεργοποίησης κοινω­νικών αυτοματισμών, ως πρόβα επιβο­λής αυταρχικών λύσεων.

Οι κυβερνήσεις, διαχρονικά, θεω­ρείται ότι υπάρχουν για να υπη­ρετούν το δημόσιο συμφέρον και μόνο. Στην πράξη ωστόσο τα πράγ­ματα είναι λίγο διαφορετικά. Η εκάστοτε εξουσία αξιοποιεί το δημόσιο συμ­φέρον ως εργαλείο επιβολής της πολι­τικής της ηγεμονίας. Το ταυτίζει εντέχνως με τα συμφέροντα της άρχουσας ελίτ, τα οποία αναδεικνύει ως την έκ­φραση της γενικής βούλησης που ει- σήγαγε το αρχικό κοινωνικό συμβό­λαιο. Εδώ αναφύονται σημαντικά ερω­τήματα:

1. Είναι η κυβέρνηση αυθεντικός και μοναδικός κριτής του δημοσίου συμφέροντος, όπως επιδιώκει; Κάτι τέ­τοιο οδηγεί σε πλήρη κυβερνητική αυ­θαιρεσία. Ο δικαστικός έλεγχος των πράξεών της είναι καθυστερημένος και ελλιπής.

2. Μπορεί η έννοια του δημοσίου συμφέροντος να δικαιολογήσει κά­θε κυβερνητική ενέργεια; Αυτό επιθυ­μεί διακαώς η πολιτική τάξη που ασκεί την εξουσία, για να καταργήσει κάθε άλλη διαμεσολάβηση. Αυτοανακηρύσσεται μονομερώς σε καθολικό προστά­τη της κοινωνίας και διεκδικεί να το πράξει, ανέλεγκτα.

3. Ποιος ο ρόλος της συνταγματικής νομιμότητας; Στο όνομα του δημοσί­ου συμφέροντος η κυβέρνηση υποστη­ρίζει ότι επιλέγει πολιτικές που στοχεύ­ουν στο γενικό καλό. Κορυφαίο καλό θε­ωρείται η σωτηρία της χώρας. Ωστόσο υπάρχουν διαφορετικές οπτικές για το τι είναι και πώς αυτό το καλό υπηρετείται καλύτερα. Οταν οι πολιτικές ακυρώνουν στην πράξη συνταγματικές κατακτήσεις που διέπουν τη δημοκρατική αρχή λει­τουργίας του κράτους, υπάρχει πρόβλη­μα. Οι πράξεις νομοθετικού περιεχομέ­νου, η κατάλυση της διάκρισης των ε­ξουσιών, η κυριαρχία της εξωθεσμικής τρόικας πάνω στην εκλεγμένη κυβέρνη­ση, είναι μερικές από τις εκφάνσεις αυ­τού του θεσμικού προβλήματος.

4. Εχει το δημόσιο συμφέρον πολίτι­κο-ιδεολογικά χαρακτηριστικά; Προφανώς. Το κράτος, ενώ υποστηρί­ζει ότι υπηρετεί το δημόσιο συμφέρον, αφήνει μέχρι τώρα στο απυρόβλητο ε­πιφανείς φοροφυγάδες και διεφθαρμέ­νους πολιτικούς. Γιατί επομένως ευνο­ούν το δημόσιο συμφέρον πράξεις που περικόπτουν το κοινωνικό κράτος και υπονομεύουν την ποιότητα της δημό­σιας Παδείας, μέσω συνεχών περικο­πών, τεχνητών συγχωνεύσεων σχολεί­ων και πανεπιστημίων, απαξίωσης των εκπαιδευτικών; Προφανώς γιατί βολεύει τους νομείς της εξουσίας. Νέ­ους και παλαιούς.