Τετάρτη 8 Μαΐου 2024

Μίκης Θεοδωράκης: Τρίο & Σονατίνα αρ.2 (1986)

Είναι αλήθεια ότι το έργο του Μίκη Θεοδωράκη στην κατηγορία της λόγιας μουσικής είναι ελάχιστα γνωστό στον τόπο μας. Και είναι επίσης αλήθεια ότι το έργο αυτό συχνά υποτιμήθηκε και παραμερίστηκε, είτε γιατί επισκιάστηκε από την ασυναγώνιστη δημοφιλία του λαϊκού του έργου, είτε γιατί, έτσι κι αλλιώς, τα μουσικά κριτήρια του μέσου ακροατή είναι καθαρά εμπειρικά και λειτουργούν μόνο με συναισθηματικά αντανακλαστικά. Σε κάθε περίπτωση, πάντως, οφείλω να εκφράσω την προσωπική μου θερμή συνηγορία υπέρ της σιωπηλής εκείνης μειοψηφίας που εκτιμά το λόγιο έργο του μεγάλου μας συνθέτη, μια εκτίμηση βέβαια που είναι πολύ μεγαλύτερη από το διεθνές κοινό, όπου συχνά εμφανίζονται δισκογραφικές εκδόσεις με έργα του, τα οποία πάντα γίνονται δεκτά με ενθουσιασμό.
Ο παρών δίσκος μας δίνει ένα πειστικό δείγμα της λόγιας συνθετικής πλευράς του Μίκη Θεοδωράκη που εκδόθηκε το 1986 από τη Motivo, ενώ το 1998 στην ψηφιακή του μορφή υπό το γενικό τίτλο "Chamber Music" (Μουσική Δωματίου) πέρασε στον κατάλογο της γερμανικής εταιρείας Intuition και είχε έτσι την ευκαιρία για μια διεθνή πορεία. Πρόκειται για δύο έργα μουσικής δωματίου, αμφότερα σε τετραμερή ανάπτυξη, γραμμένα στο διάστημα 1947-1958, κατά τη δεκαετία δηλαδή της πιο εντατικής ενασχόλησης του συνθέτη με τη λόγια μουσική, πριν στραφεί σε λαϊκούς δρόμους.
Το Τρίο για Βιολί, Βιολοντσέλο και Πιάνο είναι το παλιότερο και γράφτηκε το 1947, όταν ο συνθέτης ήταν μόλις 22 χρονών. Είναι αφιερωμένο στον βιολονίστα Τάτση Αποστολίδη. Η πρώτη του εκτέλεση έγινε το 1952 στο Θέατρον Κεντρικόν της Αθήνας με σολίστ τους Βύρωνα Κολάση (βιολί), Κώστα Κυδωνιάτη (πιάνο) και Χρήστο Γαρουφαλιά (βιολοντσέλο). Ηχογραφήθηκε για πρώτη φορά το 1986 από το Τρίο Αθηνών και είναι η ηχογράφηση που ακούμε σ' αυτόν εδώ το δίσκο. Τα τέσσερα μέρη του έργου είναι: 1. Adagio, ii. Allegro vivace, iii. Andante mosso, iv. Allegro vivace.
Η 2η Σονατίνα για Βιολί και Πιάνο γράφτηκε το 1958, έξι χρόνια μετά την 1η Σονατίνα που είδαμε χθες. Πρωτοπαίχτηκε στην Αίθουσα Λέσχης Βόλου το 1959 από τους Σπύρο και Χαρά Τόμπρα, οι οποίοι μάλιστα το 1960 ηχογράφησαν το έργο για την Columbia. Το έργο είχε την ατυχία να γραφτεί σε μια δυσμενή συγκυρία, καθώς την ίδια χρονιά με τον "Επιτάφιο" σημειώθηκε η ιστορική στροφή του συνθέτη προς τα μεγάλα λαϊκά έργα που μοιραία θα επισκιάσουν μια τόσο αξιόλογη λόγια σύνθεση. Το δεύτερο μέρος του έργου (Allegretto grazioso) μάλιστα είναι από τα πιο γοητευτικά κομμάτια που έγραψε ποτέ ο Μίκης Θεοδωράκης, με υπέροχη μελωδική και ρυθμική ανάπτυξη. Τα μέρη του έργου: i. Andante cantabile, ii. Allegretto grazioso, iii. Andante con moto, iv. Allegro con brio.
Στην παρούσα ηχογράφηση συμμετέχουν οι εξαιρετικοί σολίστ: Χάρης Χατζηγεωργίου (βιολί), Βίκυ Στυλιανού (πιάνο) και Ντάνα Χατζηγεωργίου (βιολοντσέλο). Οι τρεις αυτοί εκλεκτοί μουσικοί αποτελούν το νεότερο Τρίο Αθηνών που δημιουργήθηκε το 1982 και υπηρέτησε επί σειρά ετών με συνέπεια την ελληνική λόγια μουσική.

Τρίτη 7 Μαΐου 2024

Κουνάδης, Δραγατάκης, Παπαϊωάννου, Θεοδωράκης: Έργα για Βιολί & Πιάνο (1983)

Η μικρή δισκογραφική εταιρεία Motivo που ίδρυσε στις αρχές της δεκαετίας του '79 στο Παρίσι ο Νίκος Μωραΐτης με σκοπό να στεγάσει δισκογραφικές δουλειές Ελλήνων δημιουργών που είχαν απαγορευτεί από το χουντικό καθεστώς, εξελίχθηκε με τον καιρό στη βασική στέγη της εγχώριας λόγιας μουσικής δημιουργίας, αφού με τη δική της υποστήριξη, ιδιαίτερα κατά τη δεκαετία του '80, εκδόθηκαν αρκετές δισκογραφικές δουλειές υπό το γενικό τίτλο Έργα Ελλήνων Συνθετών.
Στο πλαίσιο της πολυσήμαντης αυτής εκδοτικής σειράς κυκλοφόρησε το 1983 ένας εξαιρετικός δίσκος με έργα για Βιολί και Πιάνο γραμμένα κατά τη δεκαετία του '50 από τέσσερις εκλεκτούς μας λόγιους συνθέτες, τον Γιάννη Α. Παπαϊωάννου, τον Δημήτρη Δραγατάκη, τον Αργύρη Κουνάδη και τον Μίκη Θεοδωράκη. Ειδικότερα, περιλαμβάνονται τα έργα:
Μουσικές Στιγμές για Βιολί και Πιάνο του Αργύρη Κουνάδη (1924-2011), σύνθεση του 1949-50 εμπνευσμένη από το ύφος του ρεμπέτικου τραγουδιού λίγο μετά την ιστορική ομιλία του Μάνου Χατζιδάκι στο Θέατρο Τέχνης, για την οποία παραδόξως ο Κουνάδης είχε εκφράσει τις αντιρρήσεις του! Το έργο είναι αφιερωμένο στον βιολονίστα Τάτση Αποστολίδη και περιλαμβάνει τα μέρη: Ρεμπέτικο - Πολύ γρήγορο - Σαραμπάντα - Σαν χορός. Η θεσπέσια μελωδία της Σαραμπάντας αποτελεί σίγουρα μια από τις ωραιότερες στιγμές της λόγιας μουσικής μας!
Σονάτα αρ. 1 για Βιολί και Πιάνο του Δημήτρη Δραγατάκη (1914-2001), βιολονίστα και σημαντικού συνθέτη και μαθητή του Μανόλη Καλομοίρη. Το έργο γράφτηκε το 1958 και αναπτύσσεται σε τρία μέρη: Allegro moderato - Andantino - Allegro vivo.
Σουίτα γα Βιολί και Πιάνο του Γιάννη Α. Παπαϊωάννου (1910-1988), εμβληματικής μουσικής προσωπικότητας με σπουδές στο Παρίσι, όπου συνεργάστηκε και με τον σημαντικό Ελβετό συνθέτη Arthur Honegger με συνθέσεις που συνήθως ακολουθούσαν τα ρεύματα της ατονικότητας και του δωδεκαφθογγισμού. Το έργο γράφτηκε το 1954 και περιλαμβάνει επτά μέρη: Preludio - Romanza - Scherzando - Arioso - Danza - Portreto - Finale Rondo.
Σονατίνα αρ. 1 για Βιολί και Πιάνο του Μίκη Θεοδωράκη (1925-2021), η επιλεγόμενη και "Κρητική", σύνθεση του 1952 που πρωτοεκτελέστηκε στις 10 Απριλίου 1953 με τον Τάτση Αποστολίδη στο βιολί αποσπώντας τα πολύ εγκωμιαστικά σχόλια του συνθέτη Πέτρου Πετρίδη. Αναπτύσσεται σε τρία μέρη: Vivo - Largo - Allegro.
Τα έργα ευτύχησαν να ερμηνευτούν από δύο κορυφαίους Έλληνες σολίστες, τον Τάτση Αποστολίδη (1928-2009) στο βιολί και τον Άρη Γαρουφαλή (1942-2013) στο πιάνο.

Δευτέρα 6 Μαΐου 2024

Σκαλκώτας, Βάρβογλης, Πετρίδης: Έργα για ορχήστρα εγχόρδων (1984)

Έχουμε ασχοληθεί ξανά με τον σπουδαίο Μικρασιάτη συνθέτη Πέτρο Πετρίδη (1892-1977), τον κοσμοπολίτη εκπρόσωπο της "εθνικής σχολής" της λόγιας μουσικής μας, ο οποίος, αν και ουσιαστικά αυτοδίδακτος, μας έδωσε ένα στιβαρό έργο που περιλαμβάνει πέντε συμφωνίες, κάμποσα κοντσέρτα για διάφορα όργανα, έργα μουσικής δωματίου, αρκετά τραγούδια, μουσική για το αρχαίο δράμα και βεβαίως τα δύο Χορικά με Παραλλαγές που περιέχονται στο σημερινό μας δίσκο. Τα "Χορικά" είναι συνθέσεις για ορχήστρα εγχόρδων με θεματική αφετηρία δύο πασίγνωστους κι αγαπημένους βυζαντινούς ύμνους. Το πρώτο έργο ονομάζεται Χορικό και Παραλλαγές πάνω στο βυζαντινό θέμα "Κύριε των Δυνάμεων". Γράφτηκε το 1940 και αποτελείται από πέντε μέρη: Θέμα, τρεις παραλλαγές και το φινάλε. Η εναρμόνιση των μερών αυτών είναι λιτή, αλλά το αποτέλεσμα ηχεί πολύ υποβλητικό και άκρως συναρπαστικό. Τα ίδια χαρακτηριστικά έχει και η δεύτερη σύνθεση με τίτλο Χορικό και Παραλλαγές πάνω στο βυζαντινό θέμα "Χριστός Ανέστη", το οποίο γράφτηκε το 1939 και περιλαμβάνει το εισαγωγικό χορικό και τέσσερις παραλλαγές, από τις οποίες η τελευταία αναπτύσσεται σε μορφή φούγκας.
Η έκδοση ωστόσο περιλαμβάνει και εκλεκτές συνθέσεις τριών άλλων σημαντικών συνθετών μας, δύο επίσης της "εθνικής σχολής" κι ενός αυτόνομου δημιουργού που υπηρέτησε τις πιο πρωτοποριακές τάσεις της ευρωπαϊκής μουσικής. Ο τελευταίος δεν είναι άλλος από τον μέγιστο Νίκο Σκαλκώτα (1904-1949), μαθητή του εμβληματικού αυστριακού συνθέτη Arnold Schoenberg που εισήγαγε στη μουσική το "δωδεκαφθογγικό" σύστημα. Από τον κύκλο των περίφημων "36 Ελληνικών Χορών" που έγραψε ο Σκαλκώτας κατά τη "γερμανική περίοδο" (1927-1938) παρουσιάζεται αυτονομημένος ένας μικρότερος κύκλος "Πέντε Ελληνικών Χορών" (Ηπειρώτικος, Κρητικός, Τσάμικος, Αρκαδικός, Κλέφτικος) που αποτελεί και το δημοφιλέστερο έργο του με αποκορύφωμα τον πανέμορφο "Κλέφτικο χορό", ένα από τα πλέον αναγνωρίσιμα συμφωνικά θέματα της ελληνικής λόγιας μουσικής που το έκανε διάσημο πρώτος ο αρχιμουσικός Δημήτρης Μητρόπουλος σε μια παλιά έκδοση του 1956 με τη Φιλαρμονική Ορχήστρα της Νέας Υόρκης.
Στο δίσκο έχουμε επίσης το σημαντικό έργο "Ποιμενική Σουίτα" που έγραψε το 1912 ο συνθέτης Μάριος Βάρβογλης (1883-1967), σύνθεση για ορχήστρα εγχόρδων σε τρία μέρη (Allegro religioso-Andantino - Andante tranquillo-Poco piu messo-Tempo I - Danse: Allegro moderato), καθώς και την ολιγόλεπτη σύνθεση "Βυζαντινή Μελωδία" για ορχήστρα εγχόρδων του Κεφαλλονίτη συνθέτη Αντίοχου Ευαγγελάτου (1902-1981), πατέρα του θεατρικού σκηνοθέτη Σπύρου Ευαγγελάτου και επί σειρά ετών αρχιμουσικού της Εθνικής Λυρικής Σκηνής.
Όλα τα έργα της εξαιρετικής αυτής έκδοσης, η οποία κυκλοφόρησε το 1984 από την εταιρεία Motivo σε παραγωγή του Πνευματικού Πολιτιστικού Κέντρου του Δήμου Γλυφάδας, αποδίδονται από την Ορχήστρα Δωματίου της Σόφιας υπό την άξια διεύθυνση του Έλληνα βιολοντσελίστα και δραστήριου αρχιμουσικού Βύρωνα Φιδετζή. Το εξώφυλλο κοσμείται από το περίφημο πορτρέτο του Μάριου Βάρβογλη που φιλοτέχνησε το 1919 στο Παρίσι ο διάσημος Ιταλός ζωγράφος Amedeo Modigliani.

Κυριακή 5 Μαΐου 2024

Δόμνα Σαμίου: Πασχαλιάτικα τραγούδια (1998/2008)

Η Δόμνα Σαμίου (1928-2012) υπήρξε μια σπουδαία θεραπαινίδα της ελληνικής παράδοσης έχοντας υπηρετήσει το παραδοσιακό μας τραγούδι με συνέπεια επί πέντε σχεδόν δεκαετίες είτε ως συστηματική μελετήτρια και μουσικολόγος, είτε και ως απλή ερμηνεύτρια μέσα από δεκάδες ηχογραφήσεις από τις αρχές της δεκαετίας του '60 ως το ξεκίνημα του νέου αιώνα. Η βαριά δισκογραφική της παρακαταθήκη μας έχει χαρίσει εξαιρετικές συλλογές παραδοσιακών τραγουδιών από κάθε γωνιά του ελληνισμού, ακόμη κι από τις χαμένες πατρίδες (Μ. Ασία, Πόντος) έχοντας την ξεχωριστή ικανότητα να προσαρμόζεται με φυσικότητα στο ξεχωριστό ύφος τραγουδιού του κάθε τόπου. 
Ένα μεγάλο κομμάτι της δισκογραφίας αυτής περιλαμβάνει θεματικούς κύκλους, όπως τα περίφημα "Αποκριάτικα" τραγούδια που κυκλοφόρησαν το 1994 και την ενέπλεξαν ακόμη και σε δικαστικές περιπέτειες από συντηρητικούς κύκλους που δεν μπορούσαν να αποδεχθούν ένα αυθεντικό κομμάτι της παράδοσής μας να αποδίδεται χωρίς ηθικολογικές αναστολές! 
Στην ίδια κατηγορία ανήκουν και τα "Πασχαλιάτικα" τραγούδια που πρωτοκυκλοφόρησαν το 1998 από τον Καλλιτεχνικό Σύλλογο Δημοτικής Μουσικής "Δόμνα Σαμίου" σε δυο ενότητες με τους επιμέρους τίτλους: α) Τα τελετουργικά, β) Τα χορευτικά. Η δεύτερη από τις δυο αυτές ενότητες περιλαμβάνει χορευτικά τραγούδια του Πάσχα και της άνοιξης και διανεμήθηκε δωρεάν ως ανεξάρτητη έκδοση το 2008 από την εφημερίδα Το Βήμα σε πιο περιορισμένη εκδοχή με 16 συνολικά μέρη αντί των 22 της αρχικής έκδοσης. Έχουν περιληφθεί πάντως αντιπροσωπευτικά πασχαλιάτικα τραγούδια από πολλές περιοχές του ελληνισμού (Πελοπόννησος, Ρούμελη, Εύβοια, Ήπειρος, Θράκη, Πόντος, Μικρά Ασία, Κυκλάδες και Κρήτη). Τραγουδά η Δόμνα Σαμίου και μαζί της οι: Αντώνης Κυρίτσης, Θανάσης Μωραΐτης, Γιώργος Αμαραντίδης, Θεοπούλα Δοϊτσίδη, Λαμπριάνα Αγγούση, Ανδρέας Βαρβακάκης και χορωδία, ενώ περιλαμβάνονται και τρία οργανικά χορευτικά θέματα.

Σάββατο 4 Μαΐου 2024

Γιώργος Κόρος: Βυζαντινοί ύμνοι (2000)

Έχουμε αναφερθεί πολλές φορές στο έργο του εμβληματικού δεξιοτέχνη του παραδοσιακού βιολιού Γιώργου Κόρου (1923-2014), μιας τεράστιας μορφής της μουσικής μας με αχανή δισκογραφία από τα χρόνια των 78 στροφών δίπλα σε εκατοντάδες άλλους καλλιτέχνες, αλλά και με προσωπικές του δουλειές ως συνθέτη και ερμηνευτή του βιολιού. 
Δυο χρόνια μετά το δίσκο "Φωτογραφίες" (1998), όπου επιχείρησε μια πολύ όμορφη οργανική προσέγγιση στο "έντεχνο" κυρίως τραγούδι, ηχογράφησε ακόμη έναν πολύ ξεχωριστό οργανικό δίσκο, αυτή τη φορά με υλικό από το θησαυροφυλάκιο της βυζαντινής υμνογραφίας. Ο δίσκος έχει τον απλό τίτλο "Βυζαντινοί ύμνοι" και περιλαμβάνει δεκαεννιά αριστουργηματικές μελωδίες από αγαπημένους θρησκευτικούς ύμνους που καλύπτουν ολόκληρο το φάσμα της ζωής του Χριστού, από τη Γέννηση ως τη Σταύρωση και την Ανάσταση. 
Η απόδοση των ύμνων είναι εξολοκλήρου οργανική κατά το πρότυπο της ανάλογης δουλειάς του Σταμάτη Σπανουδάκη ("Ω, γλυκύ μου έαρ", 1988) που είχε προηγηθεί. Εδώ ωστόσο έχουμε πολύ διαφορετικά ορχηστρικά ηχοχρώματα που πατούν στέρεα στη δημοτική μας παράδοση, όπως τα ενορχήστρωσε ο ίδιος ο Γιώργος Κόρος. Το δικό του βιολί έχει τη θέση κορυφαίου της ορχήστρας, η οποία συμπληρώνεται από κιθάρες, λαούτο, κανονάκι, κρουστά και πλήκτρα.

Παρασκευή 3 Μαΐου 2024

Γλυκερία: Ω, γλυκύ μου έαρ (1999)

Άλλη μια καταξιωμένη ερμηνεύτρια του λαϊκού μας τραγουδιού (θυμίζω την περίπτωση της Ελένης Βιτάλη που προηγήθηκε) δοκίμασε τις δυνάμεις της στην απόδοση των θρησκευτικών ύμνων της Μεγάλης Εβδομάδας και μας έδωσε μια πολύ ενδιαφέρουσα δισκογραφική δουλειά με υπέροχα βυζαντινά χρώματα από τους θρήνους και τα εγκώμια της Μεγάλης Παρασκευής. 
Ο λόγος για τη Γλυκερία, η οποία άλλωστε μεγάλωσε ακούγοντας ψαλμούς και ύμνους από τον ψάλτη πατέρα της στο γενέθλιο χωριό της Άγιο Πνεύμα Σερρών.
Πρόκειται για ένα μικρής διάρκειας ψηφιακό δίσκο με τον τίτλο "Ω, γλυκύ μου έαρ" που κυκλοφόρησε το 1999 από την Eros Music. Περιλαμβάνει τους τέσσερις βασικούς θρηνητικούς ύμνους της Μεγάλης Παρασκευής ("Η ζωή εν τάφω", "Άξιον εστί", "Ω, γλυκύ μου έαρ", "Ο νυμφώνας"). Η κορύφωση έρχεται με τον ομότιτλο ύμνο που αποτυπώνει συγκινητικά τον πόνο της Παναγίας για το μαρτυρικό θάνατο του γιου της. Ο ίδιος ύμνος αποτελεί και τον επίλογο του ηχογραφήματος σε οργανική προσαρμογή. Μαζί με τη Γλυκερία ψαλλουν οι Βασίλης Φωτόπουλος, Κώστας Σέγκης και Νίκος Χατζόπουλος. Ο τελευταίος συμμετέχει και στην οργανική συνοδεία παίζοντας βιολί και βιόλα, ενώ ο Δημήτρης Καπηλίδης και ο Γιώργος Στεφανάκης παίζουν πλήκτρα.

Σταμάτης Σπανουδάκης: Ω, γλυκύ μου έαρ (1988)

Αφού προηγήθηκαν, κατά το διάστημα 1982-1985, δυο φωνητικοί δίσκοι του Σταμάτη Σπανουδάκη με θρησκευτικό περιεχόμενο ("Κύριε των Δυνάμεων", "Επτά παρακλήσεις"), το 1988 αποφάσισε να προσεγγίσει τους ιερούς ύμνους με μιαν εντελώς διαφορετική ματιά. Με δεδομένο ότι η βυζαντινή υμνογραφία στους ορθόδοξους ναούς αποδίδεται a capella (σόλο φωνή ή χορωδία) - σε αντίθεση με τη δυτική εκκλησία που έχει προσθέσει οργανική συνοδεία στο μέλος (συνήθως εκκλησιαστικό όργανο) - ο Σπανουδάκης έκανε ακριβώς το ανάποδο, δηλαδή εναρμόνισε μια σειρά εμβληματικών ύμνων για το Θείο Πάθος σε καθαρά οργανική μορφή αφαιρώντας εξολοκλήρου την ανθρώπινη φωνή. Έτσι προέκυψε ένας υπέροχος δίσκος με τίτλο "Ω, γλυκύ μου έαρ" που κυκλοφόρησε το 1988 από την Polygram.
Ο συνθέτης, όπως ο ίδιος μας εξηγεί, βασίστηκε στις θεσπέσιες πρωτότυπες μελωδίες αυτών των ύμνων θέλοντας να δείξει τον απέραντο θαυμασμό του για τους άγνωστους αυτούς μελωδούς και μας έδωσε ένα οργανικό ηχοτοπίο απόλυτης κατανυκτικής ατμόσφαιρας μέσω ηλεκτρονικών ήχων και σόλο ακουστικών οργάνων. Πρωταγωνιστεί το κλαρίνο του Βασίλη Σαλέα που ουσιαστικά υποκαθιστά την ανθρώπινη φωνή. Συνοδεύει επίσης το βιολί (ή η βιόλα) του Λευτέρη Ζέρβα, ενώ τα σολιστικά μέρη του συνθεσάιζερ αποδίδει ο Σαράντης Σαλέας. Το λιτό εξώφυλλο της αναλογικής έκδοσης στην ψηφιακή επανέκδοση του δίσκου το 1990 εμπλουτίστηκε με ζωγραφικό πίνακα του Νικολάου Γύζη ("Ο Αρχάγγελος").

Πέμπτη 2 Μαΐου 2024

Σταμάτης Σπανουδάκης: Επτά Παρακλήσεις (1985)

Από τους Έλληνες συνθέτες ο Σταμάτης Σπανουδάκης είναι εκείνος που καταπιάστηκε πιο συστηματικά και επί μακρόν με τη θρησκευτική μουσική με πολλές ενδιαφέρουσες εργασίες συνεργαζόμενος μάλιστα με εκλεκτούς καλλιτέχνες, όπως η Ελένη Βιτάλη, ο Γιάννης Κούτρας, ο Μανώλης Μητσιάς, ο Βασίλης Σαλέας και ο Χρήστος Ζέρβας. Η αρχή έγινε το 1982 με το δίσκο "Κύριε των δυνάμεων" κι ακολούθησαν τα έργα: "Επτά παρακλήσεις" (1985), "Ω, γλυκύ μου έαρ" (1988), "Ημέρα Τρίτη" (1990) και "Εαρινή ώρα" (1994).
Ο δίσκος "Επτά παρακλήσεις" κυκλοφόρησε το 1985 από τη Minos. Περιλαμβάνει ύμνους με θεματολογία σχετική με το Θείο Πάθος καλύπτοντας τις τελευταίες στιγμές του Ιησού από τον Μυστικό Δείπνο ως τη Σταύρωση. Ο συνθέτης επεξεργάστηκε το σπουδαίο αυτό υλικό με λιτό τρόπο και απλή μουσική επένδυση εναρμονισμένη με τον οικείο εκκλησιαστικό ήχο που συνοδεύει τα ιερά κείμενα. Το έργο αποδίδεται από γυναικεία φωνή με συνοδεία ηλεκτρονικής υπόκρουσης που εκτελεί ο συνθέτης. Ερμηνεύει κατανυκτικά η Ελένη Βιτάλη στην τρίτη συνεργασία της με τον συνθέτη, αφού είχαν προηγηθεί το "Κύριε των Δυναμεων" (1982) και το soundtrack "Ξαφνικός έρωτας" (1984), ενώ θα ακολουθήσει κι ένας ολόκληρος κύκλος τραγουδιών το 1988 ("Και μπήκαμε στα χρόνια"). Συμμετέχει επίσης η Χορωδία Λαδόπουλου.
Ο συνθέτης σημειώνει σχετικά με το συγκεκριμένο έργο:
Οι «7 Παρακλήσεις» είναι ένας πολύ προσωπικός δίσκος. Έγινε το χειμώνα του 1983 και βγαίνει σήμερα, γιατί κι εγώ αλλά και η Ελένη ήμασταν αναποφάσιστοι σχετικά με τη μορφή που πρέπει να πάρει. Για ένα μεγάλο διάστημα θελήσαμε να ωραιοποιήσουμε και να καλυτερέψουμε αυτό που στην πραγματικότητα τραγουδήθηκε σε δύο απογεύματα στο στούντιο μου στο Καρελά. Οι προσπάθειες ήταν μάταιες κι έτσι σήμερα εν έτει 1985 οι 7 Παρακλήσεις βγαίνουν όπως ακριβώς ηχογραφήθηκαν τότε με τα ελαττώματα και τα προτερήματά τους. Ο λόγος για τον οποίον μελοποίησα αυτά τα κείμενα δεν είναι επειδή με συγκινούν σα λογοτεχνικά κείμενα, ούτε ότι σκοπεύω να κάνω κάποια πρόταση για σημερινή εκκλησιαστική μουσική. Απλώς δεν θα μπορούσα να βρω καλύτερα λόγια για να εκφράσω την αγάπη μου στο Χριστό από αυτά των ψαλμωδών. Παρακαλώ τους λογοτέχνες και μελετητές αυτών των κειμένων, επίσης τους ψάλτες και τους με τα βυζαντινά ασχολούμενους, να συγχωρέσουν το τόσο μου «θράσος» και να πιστέψουν στην ειλικρινή πρόθεσή μου και στο σέβας και την αγάπη που τρέφω γι’ αυτά τα κείμενα. Ελπίζω να μη ζητάω πολλά...

Τετάρτη 1 Μαΐου 2024

Χαρίλαος Ταλιαδώρος: Ύμνοι της Μεγάλης Εβδομάδας (2010)

Ο σπουδαίος πρωτοψάλτης Χαρίλαος Ταλιαδώρος (1926-2021), ηπειρώτικης καταγωγής, γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη που στάθηκε και η βάση του για τις ενακτίμητες ψαλτικές του δραστηριότητες επί δεκαετίες και μέχρι τα βαθιά του γεράματα. Φοίτησε στη Σχολή Βυζαντινής Μουσικής του Εθνικού Ωδείου Αθηνών κι αμέσως ξεκίνησε ως απλός ψάλτης σε διάφορους ναούς της Θεσσαλονίκης, ενώ με τον τίτλο του Άρχοντος Πρωτοψάλτη υπηρέτησε για έξι δεκαετίες στον ναό της Αγίας Σοφίας, όπου και πραγματοποίησε ζωντανά αμέτρητες ηχογραφήσεις. Κατά καιρούς δίδαξε στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο, αλλά και σε διάφορες μουσικές σχολές, ενώ έχει και πλούσιο συγγραφικό και εκδοτικό έργο σχετικό με την τέχνη της ψαλτικής. Ο Οικουμενικός Πατριάρχης τον τίμησε με τον τίτλο του Οφφικιάλιου της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας.
Μέσω της θεσσαλονικιώτης εφημερίδας Αγγελιοφόρος διανεμήθηκε προ ετών ένας ψηφιακός δίσκος με Ύμνους της Μεγάλης Εβδομάδας από τον Χαρίλαο Ταλιαδώρο με τη συμμετοχή της Βυζαντινής Χορωδίας Μακεδονίας, μια παραγωγή του Δήμου Θεσσαλονίκης με τη χορηγία της Εγνατίας Τράπεζας. Περιλαμβάνονται γνωστοί ύμνοι της εβδομάδας των Παθών, ιδόμελα και δοξαστικά, μεταξύ των οποίων και ο περίφημος Ύμνος της Κασσιανής, όπως μελοποιήθηκε από τον Πέτρο Λαμπαδάριο ή Πελοποννήσιο (1730-1777).