Βίκυ Μοσχολιού: This Is Viky Mosholiou (1971)

Το 1971 από την αμερικανική δισκογραφική εταιρία Peters (P.I.-LPS-50), η οποία συχνά περιλάμβανε στο ρεπερτόριό της και Έλληνες καλλιτέχνες επανεκδίδοντας αυτούσιους δίσκους τους ή συλλογές με μια τουριστική αισθητική που μπορούσε να προσελκύσει το διεθνές ενδιαφέρον, εκδόθηκε ένας δίσκος αφιερωμένος στη Βίκυ Μοσχολιού με τίτλο "This Is Viky Mosholiou". 

Πρόκειται για μια συλλογή δώδεκα τραγουδιών της μεγάλης ερμηνεύτριας που ηχογραφήθηκαν για τη Philips κατά τη διετία 1970-1971, όταν η Μοσχολιού είχε μεταπηδήσει στη συγκεκριμένη εταιρία μετά τη μακροχρόνια και άκρως αποδοτική συνεργασία της με την Columbia. 

Τα περισσότερα τραγούδια είχαν ήδη εκδοθεί την ίδια χρονιά στο άλμπουμ "Βίκυ Μοσχολιού" της ελληνικής Philips (Olympic) και φέρουν τις υπογραφές του Γιώργου Ζαμπέτα, του Χρήστου Λεοντή, του Άκη Πάνου, του Μίμη Πλέσσα και του Γιώργου Χατζηνάσιου.  

Το ξεχωριστό ενδιαφέρον όμως του αμερικανικού δίσκου εντοπίζεται στο ανέκδοτο τραγούδι "Κάθε αγάπη" σε μουσική και στίχους του Μίμη Πλέσσα, το οποίο δεν έχει περιληφθεί ποτέ σε καμία άλλη ελληνική συλλογή τραγουδιών της Μοσχολιού. Το τραγούδι αυτό είχε πρωτοκυκλοφορήσει το 1971 σε δισκάκι 45 στροφών μαζί με το τραγούδι "Ρίξε μια ζαριά" πάλι του Πλέσσα σε στίχους της Βαρβάρας Τσιμπούλη. Φυσικά το 45άρι αυτό είναι πλέον εντελώς δυσεύρετο στη φυσική του μορφή, αλλά ευτυχώς διαθέσιμο στο διαδίκτυο.

Να αναφέρω επίσης ότι το τραγούδι του Άκη Πάνου "Τι λες καλέ" εδώ ακούγεται σε διαφορετική εκτέλεση από τη γνωστή που έχει περιληφθεί στη συλλογή "Πορτρέτα" (1977) της Βίκυς Μοσχολιού. Γενικά πάντως, αν και ασφαλώς πρόκειται για σπάνια πλέον έκδοση, θα τη χαρακτήριζα φτωχή και πρόχειρη, αφού δεν αναφέρονται καν οι συντελεστές των τραγουδιών ούτε στο εξώφυλλο, ούτε στις ετικέτες του δίσκου!

Ανδρέας Πρέζας, Μιχάλης Βιολάρης: Το γαϊτανάκι της ζωής (1981)

Ο συνθέτης Ανδρέας Πρέζας εμφανίστηκε στα όψιμα νεοκυματικά χρόνια με άρτιο μουσικό οπλισμό έχοντας ολοκληρώσει τις μουσικές του σπουδές στο κρατικό ωδείο Θεσσαλονίκης, ενώ είναι άριστος εκτελεστής του σαξόφωνου και του μαντολίνου. 

Ήταν ο συνθέτης που πρώτος ανακάλυψε τον Μανώλη Μητσιά, ο οποίος ξεκίνησε τη μεγάλη του καριέρα το 1968 με δυο δικά του τραγούδια ("Μεγάλο το παράπονο", "Της ευτυχίας το νερό"). 

Στη συνέχεια ο Πρέζας ηχογράφησε αρκετά τραγούδια για τις 45 στροφές με νεοκυματικούς ερμηνευτές (Γιώργος Ζωγράφος, Πόπη Αστεριάδη, Μιχάλης Βιολάρης, Δημήτρης Ζευγάς) κι αργότερα με γνωστούς λαϊκούς τραγουδιστές (Ελένη Βιτάλη, Γλυκερία, Περικλής Περάκης, Νίκος Νομικός, Πασχάλης Τερζής, Ηλίας Κλωναρίδης), ενώ παράλληλα - στο πρώτο μισό της δεκαετίας του '70 - είχε κι ένα σύντομο πέρασμα από τον ελληνικό κινηματογράφο ερωτικής θεματολογίας ("Όσο υπάρχει έρωτας", "Ανήλικες αμαρτωλές", "Διαμάντια στο γυμνό σου σώμα", "Ερωτισμός και πάθος").

Το 1981 ηχογράφησε τον πρώτο προσωπικό του δίσκο ("Το γαϊτανάκι της ζωής"), ενώ τα επόμενα χρόνια μας έδωσε κάμποσες ακόμη ολοκληρωμένες δουλειές: "Έξοδος Μεσολογγίου" (1988), "Μια στάλα αγάπη" (1992), "Ελλάδα μου ηλιογέννητη" (2005) και "Μοιάζεις με νιο φεγγάρι" (2010).

Ας σταθούμε λοιπόν σήμερα στον πρώτο δίσκο του Ανδρέα Πρέζα με τίτλο "Το γαϊτανάκι της ζωής" που κυκλοφόρησε το 1981 από τη Zodiac (θυγατρική της Lyra) με αποκλειστικό ερμηνευτή τον Μιχάλη Βιολάρη. 

Νότης Μαυρουδής: Πριν το χάραμα (1977)

Επιστρέφοντας το 1975 από την Ιταλία ο Νότης Μαυρουδής επανέρχεται πιο δυναμικά στο χώρο του τραγουδιού με το δίσκο "Ζωγραφιές απ' τον Θεόφιλο", με τον οποίο κάνει ένα αποφασιστικό βήμα προσέγγισης προς το καθαρόαιμο λαϊκό τραγούδι στην "έντεχνη" εκδοχή του. 

Συνεχίζοντας λοιπόν στον ίδιο δρόμο την επόμενη χρονιά μας παρουσίασε το δίσκο "Πριν το χάραμα", έναν εξολοκλήρου ορχηστρικό δίσκο με καθαρό λαϊκό προσανατολισμό, αφού το υλικό του αντλήθηκε από τη δεξαμενή του κλασικού ρεμπέτικου (Μάρκος Βαμβακάρης, Γιάννης Παπαϊωάννου, Βασίλης Τσιτσάνης, Μπαγιαντέρας, Σπύρος Περιστέρης) μπολιασμένο με δείγματα από τις απαρχές του λεγόμενου "έντεχνου" λαϊκού τραγουδιού που δημιούργησαν οι μεγάλοι συνθέτες Μίκης Θεοδωράκης και Μάνος Χατζιδάκις και με την προσθήκη ενός οργανικού χορευτικού θέματος του νεότερου μπουζουξή Χρήστου Κωνσταντίνου. 

Ο Νότης Μαυρουδής διαχειρίστηκε με σεμνότητα το υλικό του καταθέτοντας μια λιτή ενορχήστρωση που ωστόσο ξεφεύγει εμφανώς από τον αρχικό ήχο των τραγουδιών αυτών. Άλλωστε κι ο ίδιος δεν κρύβει τις προθέσεις του δηλώνοντας στο οπισθόφυλλο: "Θέλησα μέσα από την ενορχήστρωση να συνδυάσω το σεβασμό που τρέφω γι' αυτές τις δημιουργίες διατηρώντας τα βασικά στοιχεία της λαϊκής μουσικής με μια αντιμετώπιση σύγχρονη και καθόλου μουσειακή...". Είναι ένας δίσκος που δείχνει την αισθητική του καταγωγή από τον "Σκληρό Απρίλη του '45" που είχε παρουσιάσει μερικά χρόνια νωρίτερα ο Μάνος Χατζιδάκις.

Μίκης Θεοδωράκης για κιθάρα: Επιτάφιος & Romancero Gitano (2010)

Το 1971 από τη CBS (Sony) κυκλοφόρησε ο αριστουργηματικός δίσκος "7 Lorca Songs & Guitar Pieces by Mikis Theodorakis", ο οποίος σε νεότερη επανέκδοση μετονομάστηκε σε: "Songs of Freedom", όπου ο διάσημος κιθαριστής John Williams συνόδευσε με την κιθάρα του τη Μαρία Φαραντούρη στον κύκλο "Romancero Giatano" του Μίκη Θεοδωράκη σε ποίηση F.G. Lorca, ενώ ο δίσκος συμπληρώθηκε με κάμποσα άλλα μουσικά θέματα του συνθέτη - κυρίως από τον "Επιτάφιο" - παιγμένα αποκλειστικά με κλασική κιθάρα. 

Το 2006, μετά από 35 χρόνια, ένας νέος κιθαριστής αρμενικής καταγωγής, αλλά γεννημένος και μεγαλωμένος στην Ελλάδα, ο Ιάκωβος Κολανιάν, επανήλθε στο ίδιο υλικό βάζοντας την προσωπική του πινελιά στα δύο κλασικά έργα του Μίκη Θεοδωράκη, τα οποία ηχογράφησε σε δίσκο που εκδόθηκε το 2010 από τη Legend Classics, αν και ένα χρόνο νωρίτερα μέρος της συνολικής ηχογράφησης είχε διαμοιραστεί μέσω εφημερίδας.

Ο Ιάκωβος Κολανιάν (γενν. 1960) γεννήθηκε στον Πειραιά και υπήρξε μαθητής του Ευάγγελου Ασημακόπουλου στο Εθνικό Ωδείο, ενώ έχει συμπράξει κατά καιρούς με σημαντικές ορχήστρες, όπως η ΚΟΑ, η Καμεράτα και η Ορχήστρα των Χρωμάτων. Το 1988 ηχογράφησε τον πρώτο προσωπικό του δίσκο με αρμενικές παραδοσιακές μελωδίες, ενώ στη συνέχεια εμφανίστηκε σε πολλά ξένα τηλεοπτικά δίκτυα (BBC, ORF) χτίζοντας ένα διεθνές όνομα παράλληλα με πολυάριθμες ηχογραφήσεις δίσκων.

Μίκης Θεοδωράκης για κιθάρα: Songs for Guitar (Rainer Rohloff, 2003)

Άλλος ένας εξαιρετικά ενδιαφέρων κιθαριστικός δίσκος βασισμένος σε τραγούδια του Μίκη Θεοδωράκη εκδόθηκε το 2003 και μάλιστα σε διεθνή διανομή από τη γερμανική εταιρία Intuition, η οποία ειδικεύεται στο λόγιο έργο του συνθέτη.

Ο Γερμανός πρόωρα χαμένος κιθαριστής Rainer Rohloff (1959-2017), αξιόλογος μουσικός με πολυάριθμα ρεσιτάλ σε διεθνείς σκηνές, αλλά και με ενδιαφέρουσα κινηματογραφική μουσική στο ενεργητικό του, μετέγραψε για κλασική κιθάρα και ερμήνευσε 14 μουσικά θέματα του Μίκη, τα περισσότερα παρμένα από γνωστά τραγούδια του ("Το γελαστό παιδί", "Άσμα ασμάτων", "Διότι δεν συνεμορφώθην", "Μενεξεδένια τα βουνά", "Το ψωμί είναι στο τραπέζι" κ.ά.) με κάπως μεγαλύτερη έμφαση στο "Canto General", αλλά και με κάποια λιγότερο γνωστά θέματα του συνθέτη ("Γλυκοφιλούσα", "Μάνα το μάννα τ' ουρανού", "Intermezzo").

Όμορφες ερμηνείες που αναδεικνύουν τη μελωδική στιβαρότητα της μουσικής του Μίκη.

Μίκης Θεοδωράκης για κιθάρα: 12 Guitar Duets (Νότης Μαυρουδής, 2003)

Όπως συνέβη με τη μουσική του Μάνου Χατζιδάκι, η οποία ενέπνευσε πολλούς νεότερους καλλιτέχνες να δώσουν το δικό τους αποτύπωμα στους αστείρευτους χυμούς των διαχρονικών τραγουδιών του, κάτι ανάλογο ισχύει και με τη μουσική του Μίκη Θεοδωράκη, ιδιαίτερα με το κοσμαγαπητο λαϊκό του έργο, γιατί δεν πρέπει να μας διαφεύγει ότι ο μεγάλος συνθέτης έχει δώσει μια μοναδικής στιβαρότητας και αξίας παρακαταθήκη στο πεδίο της λόγιας μουσικής.

Δεν ήταν λοιπόν οι περιπτώσεις δισκογραφικών εργασιών με βασικό όργανο την κιθάρα και μουσικό υλικό παρμένο από το μουσικό θησαυροφυλάκιο του Μίκη Θεοδωράκη. Ήδη έχουμε δει τους δίσκους του Δημήτρη Φάμπα και του Γεράσιμου Μηλιαρέση που περιέχουν υλικό μεταγραμμένο για κλασική κιθάρα από τραγούδια του Χατζιδάκι και του Μίκη. Θυμίζω επίσης το δίσκο "7 Lorca Songs & Guitar Pieces by Mikis Theodorakis" (1971), όπου ο διάσημος κιθαριστής John Williams ερμηνεύει μουσικά κομμάτια του Μίκη για κιθάρα είτε σόλο, είτε με τη φωνητική συμμετοχή της Μαρίας Φαραντούρη. 

Το 2003 λοιπόν, ο Νότης Μαυρουδής με τον στενό τότε συνεργάτη του και σπουδαίο σύγχρονο κιθαριστή Παναγιώτη Μάργαρη ηχογράφησαν δύο υπέροχους κιθαριστικούς δίσκους, από έναν για καθένα από τους δυο κορυφαίους συνθέτες, με τον τίτλο: Ballads - 12 Guitar Duets. 

Ο δίσκος του Μίκη περιλαμβάνει δώδεκα ευφάνταστες μεταφραφές για δύο κλασικές κιθάρες μερικών μεγάλων στιγμών του συνθέτη από μεγάλους κυκλους τραγουδιών, όπως η "Γειτονιά των αγγέλων", οι "Μικρές Κυκλάδες", τα "Λυρικά", το "Ένας όμηρος", οι "Λιποτάκτες", τα "Επιφάνια", τα "Λαϊκά" και άλλα. Μάλιστα στο τραγούδι "Ο κήπος έμπαινε στη θάλασσα" σε ποίηση Οδυσσέα Ελύτη (από τις "Μικρές Κυκλάδες") τους δυο κιθαριστές συνοδεύει η Ηρώ. Σε κάποιες περιπτώσεις μάλιστα οι δυο κιθάρες εμπλουτίζονται και με μικρή ορχηστρική υπόκρουση.

Μάνος Χατζιδάκις για κιθάρα: 12 Guitar Duets (Νότης Μαυρουδής, 2003)

Ο Νότης Μαυρουδής (γενν. 1945) δε χρειάζεται συστάσεις στους φίλους του Δισκοβόλου, όπου έχουν φιλοξενηθεί κατά καιρούς πάμπολλες δισκογραφικές του εργασίες. Κορυφαίος κιθαριστής της γενιάς του, αλλά και διαπρεπής συνθέτης με ιδιαίτερα γόνιμη ανθοφορία στα χρόνια του Νέου Κύματος, αλλά και στα κατοπινά χρόνια μέχρι και σήμερα που συνεχίζει ακούραστος τη μακρά μουσική του διαδρομή.

Το 1999, έχοντας αναλάβει την καλλιτεχνική ευθύνη της δισκογραφικής εταιρίας Eros Music, εγκαινίασε μια πολυσήμαντη σειρά κιθαριστικών δίσκων με γενικό τίτλο "Cafe de l' art", η οποία συνεχίστηκε για αρκετά χρόνια. Στη σειρά αυτή ο Μαυρουδής συνεργάστηκε με τον μαθητή του και εκλεκτό κιθαριστή Παναγιώτη Μάργαρη (γενν. 1971) σχηματίζοντας οι δυο τους το τρίτο μεγάλο κιθαριστικό ντούο της ελληνικής μουσικής μετά τους Ευάγγελος Ασημακόπουλο - Λίζα Ζώη και Βαγγέλη Μπουντούνη - Μάρω Ραζή. 

Στην εξαιρετική αυτή σειρά λοιπόν φιλοξενήθηκαν σε μεταγραφή για κλασική κιθάρα επιλεγμένες στιγμές του ελληνικού και διεθνούς τραγουδιού, ενίοτε μάλιστα διανθισμένες και με φωνητικά μέρη σε συνεργασία με γνωστούς Έλληνες τραγουδιστές.

Στο μεσοδιάστημα ανάμεσα στο δεύτερο και τον τρίτο δίσκο της σειράς οι δυο καλλιτέχνες αφιέρωσαν από έναν αυτοτελή δίσκο στους δύο μεγάλους Έλληνες συνθέτες, τον Μίκη Θεοδωράκη και τον Μάνο Χατζιδάκι, δίνοντας ως υπότιτλο του κάθε δίσκου τις ενδείξεις: "Ballads" και "12 Guitar Duets".

Ο δίσκος του Μάνου Χατζιδάκι περιλαμβάνει υλικό από το θησαυρό των αγαπημένων τραγουδιών του από την εποχή του "Πάμε μια βόλτα στο φεγγάρι", του "Χαμόγελου της Τζοκόντας", του "Top Kap;i" και των "Reflections" μέχρι τα "Παράλογα" και την "Πορνογραφία". Οι δυο κιθαριστές αποδίδουν με θρησκευτική ευλάβεια το υπέροχο αυτό υλικό αναδεικνύοντας το γοητευτικό μελωδικό του υπόβαθρο, αλλά και τη δική τους εκτελεστική δεινότητα.

Μάνος Χατζιδάκις για κιθάρα: Ερωτική πολυρυθμία (2004)

Η Στέλλα Κυπραίου, εκλεκτή κιθαρίστρια της νεότερης γενιάς, προερχόμενη επίσης από την πλούσια δεξαμενή ταλέντων της χατζιδακικής σχολής, βρέθηκε δίπλα στον μεγάλο συνθέτη από τα τέλη της δεκαετίας του '70 και συμπορεύτηκε μαζί του ως το θάνατό του το 1994 σε πολυάριθμες ηχογραφήσεις έργων του, αλλά και ποικίλες εκδηλώσεις του Σείριου. Στη δισκογραφία πρωτοεμφανίστηκε το 1981 με το δίσκο "Ερωτική μουσική για σόλο κιθάρα", ενώ το 1988 παρουσίασε και την πρώτη συνθετική της δουλειά με τίτλο "Παράξενο φορτίο".

Με τη συμπλήρωση λοιπόν δέκα χρόνων από το θάνατο του μεγάλου της μέντορα η Στέλλα Κυπραίου ηχογράφησε μια πολύ όμορφη δουλειά που εκδόθηκε από την MBI το 2004 με τίτλο "Ερωτική πολυρυθμία". Πρόκειται για ένα χορταστικό δίσκο με είκοσι μία μελωδίες του Μάνου Χατζιδάκι σε μεταγραφή για κιθάρα και μαντολίνο από την ίδια. 

Η διαφορά αυτού του δίσκου από άλλους κιθαριστικούς δίσκους βασισμένους σε μελωδίες του μεγάλου συνθέτη εντοπίζεται στην επιλογή των κομματιών, αφού η Κυπραίου διάλεξε αποκλειστικά οργανικά θέματα του συνθέτη και όχι μελωδίες γνωστών τραγουδιών του. Άντλησε το υλικό κυρίως από την ανεξάντλητη κινηματογραφική μουσική του συνθέτη ("America America", "TopKapi", "Never on Sunday", "Memed My Hawk", "Sweet Movie", "Χαμένα όνειρα", "Ταξίδι του μέλιτος"), αλλά και από άλλα έργα ("Χαμόγελο της Τζοκόντας", "Ρυθμολογία", "Η εποχή της Μελισσάνθης", "Reflections", "Αθανασία", "Τα παράλογα", "Πορνογραφία", "Τραγούδια της αμαρτίας"). Ένα ορχηστρικό πανόραμα δηλαδή της μουσικής του Μάνου Χατζιδάκι απλωμένο σε τέσσερις δεκαετίες!

Μάνος Χατζιδάκις για κιθάρα: Ένα τραγούδι για τον Μάνο (1998/2005)

Ο Βαγγέλης Μπουντούνης και η Μάρω Ραζή είναι ένα εξαίρετο κιθαριστικό ντούο που κοσμεί την καλλιτεχνική ζωή του τόπου για πάνω από 30 χρόνια ήδη, όταν ενωσαν τις δυνάμεις τους - αλλά και τις ζωές τους - σε μια κοινή πορεία από το 1988 και δώθε.

Ο Βαγγέλης Μπουντούνης (γενν. 1950) υπήρξε μαθητής του Δημήτρη Φάμπα, αλλά και των μυθικών κιθαριστών Andres Segovia και Alexander Lagoya. Συνεργάστηκε για πολλά χρόνια με τον Μάνο Χατζιδάκι, τον οποίο ο ίδιος θεωρεί τον μεγαλύτερο δάσκαλό του. Έχει παρουσιάσει αρκετές δικές του συνθέσεις για κλασική κιθάρα, όπως το έργο "Πέντε Τραγούδια για τη Λυδία" που περιέχεται στο δίσκο "Μικρή Αναφορά στον Μάνο Χατζιδάκι" (1996) που σας παρουσίασα χθες. Έχει αναπτύξει επίσης και αξιόλογο συγγραφικό έργο.

Η Μάρω Ραζή (γενν. 1961) υπήρξε μαθήτρια του Ευάγγελου Ασημακόπουλου, ενώ έκανε ανώτερες σπουδές στο Παρίσι, όπου πραγματοποίησε και τις πρώτες δημόσιες εμφανίσεις της ως σολίστ, ενώ έχει δώσει πάμπολλα ρεσιτάλ στο εξωτερικό και την Ελλάδα, αλλά και στο ραδιόφωνο και την τηλεόραση. Η συμπόρευσή της από το 1988 με τον σύζυγό της Βαγγέλη Μπουντούνη τής έχει δώσει την ευκαιρία για πολυάριθμες ενδιαφέρουσες ηχογραφήσεις έργων του ελληνικού και διεθνούς κιθαριστικού ρεπερτορίου, αλλά και για σημαντικές συνεργασίες με διαπρεπείς ορχήστρες, όπως η Καμεράτα και η Ορχήστρα των Χρωμάτων.

Η πρώτη κοινή ηχογράφηση των δύο εκλεκτών κιθαριστών καταγράφεται το 1990 με τίτλο "Ρεσιτάλ για δύο" για λογαριασμό του Σείριου εγκαινιάζοντας έτσι τη γόνιμη σχέση τους με τη μουσική του Μάνου Χατζιδάκι, η οποία υλοποιήθηκε έμπρακτα μερικά χρόνια μετά το θάνατο του μεγάλου συνθέτη με την έκδοση του δίσκου "Ένα τραγούδι για τον Μάνο" (1998) και συνεχίστηκε με ένα δεύτερο ομότιτλο δίσκο το 2005. Πρόκειται για δυο όμορφες εκδόσεις της Lyra με δεκαπέντε κομμάτια η καθεμιά βασισμένα φυσικά στις υπέροχες μελωδίες των κοσμαγάπητων τραγουδιών του Μάνου Χατζιδάκι εναρμονισμένες κατάλληλα για κλασική κιθάρα. Απολαυστικό ακρόαμα!