Παναγιώτης Ν. Βέης: Οι αγνοούμενοι (μυθιστόρημα, 2023)

Μόλις ένας χρόνος συμπληρώθηκε από το προηγούμενο βιβλίο του και ιδού ένα ολόφρεσκο μυθιστόρημα από τη γόνιμη γραφίδα του εκ Λέσβου λογοτέχνη της διασποράς Παναγιώτη Ν. Βέη με τίτλο "Οι αγνοούμενοι".

Θυμίζω ότι ο ερασιτέχνης (με την αυθεντική έννοια της λέξης) συγγραφέας, αφού επί δεκαετίες έζησε μια πλούσια σε εμπειρίες ζωή, τόσο στη θάλασσα, όσο και στη στεριά, αποφάσισε στα 65 του να αφοσιωθεί στη λογοτεχνία παρουσιάζοντας στο διάστημα 2012-2018 μια δυνατή αυτοβιογραφική τριλογία ("Ως τα τριάντα έξι μου", "Από τα 36 έως τα 66", "Αυτοί που φεύγουν κι αυτοί που μένουν"), ενώ πέρσι μας έδωσε το τέταρτο μυθοπλαστικό του έργο με τίτλο "Το φράγμα" που έχουμε ήδη παρουσιάσει στο Δισκοβόλο.

Πρόσφατα λοιπόν στη Μυτιλήνη εκδόθηκε το πέμπτο κατά σειρά μυθιστόρημα του Παναγιώτη Βέη, "Οι αγνοούμενοι". Πρόκειται για μια δραματική περιπέτεια με κεντρικό θέμα το σκηνοθετημένο ναυάγιο του σαπιοκάραβου "Θεόδωρος" προκειμένου οι πλοιοκτήτες να εισπράξουν την αποζημίωση από την ασφαλιστική εταιρεία με πρωταγωνιστές τέσσερις ανυποψίαστους ναυαγούς που πασχίζουν υπεράνθρωπα να γλιτώσουν τη ζωή τους με μια σωστική σχεδία και καταφέρνουν τελικά να προσαράξουν κάπου στη Χιλή, για να περάσουν στη συνέχεια μια ολόκληρη οδύσσεια ως την επιστροφή τους στην πατρίδα. Ο συγγραφέας βρίσκει την ευκαιρία μέσα από την αποτρόπαιη αυτή πράξη των πλοιοκτητών να στηλιτεύσει την απάνθρωπη βουλιμία του κέρδους που αψηφά την ίδια την αξία της ανθρώπινης ζωής. Η αφηγηματική ευχέρεια που διακρίνει τη γραφή του δημιουργού και ο απόλυτος έλεγχος των εκφραστικών του μέσων με μια γλώσσα πηγαία και άμεση, ακόμη κι αθυρόστομη, όταν το επιβάλλει η περίσταση, με έντονα καταγγελτική διάθεση για τους άθλιους μηχανισμούς της αισχροκέρδειας, όλα αυτά μαζί διαμορφώνουν ένα συναρπαστικό ανάγνωσμα που σε παρασύρει στο ρυθμό του και σε κάνει χωρίς να τον καταλάβεις να ταυτιστείς με τη δική του οπτική των πραγμάτων. 

Ιδού ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα που συμπυκνώνει όλα αυτά τα χαρακτηριστικά της γλώσσας και του ύφους του συγγραφέα:

"...Όσο και να θέλεις να απαλλαχτείς από τις τελευταίες στιγμές του "Θεόδωρου", αυτές φυτρώνουν μπροστά σου και σου θυμίζουν προπάντων πως ο θάνατός του δεν προήλθε από φουρτούνα ή από μηχανική βλάβη, αλλά από χέρια ανθρώπων που κουβαλούσε μέσα του. Το σκότωσαν για το άτιμο κέρδος. μας είχε συνεπάρει το γεγονός ότι, όπως και να το κάνουμε, ζήσαμε μέσα του τόσα και τόσα ταξίδια, κάναμε όνειρα και σχέδια για το μέλλον της δικής μας ζωής...".

Πέρα από το κυρίως κείμενο του μυθιστορήματος η έκδοση είναι εμπλουτισμένη και με πρόσθετο υλικό που έχει το δικό του ενδιαφέρον. Στην αρχή του βιβλίου έχουμε ένα σύντομο πρόλογο του ίδιου του συγγραφέα, καθώς κι ένα χρήσιμο αναλυτικό κείμενο του φίλου Λέσβιου φιλολόγου Δημήτρη Πατίλα με καίριες κριτικές επισημάνσεις για το έργο, ενώ στο τέλος του βιβλίου φιλοξενούνται οι εξομολογητικοί "αναστοχασμοί" του συγγραφέα με την προσωπική του οπτική για τη στρεβλή αντιμετώπιση της ιστορίας διανθισμένη και με αυτοσχέδιους στίχους, αλλά κι ένα φωτογραφικό απάνθισμα με οικεία του πρόσωπα.

Αγγελος Σέμπος: Συνάντηση (1969)

Επανέρχομαι στον "άγνωστο" συνθέτη Άγγελο Σέμπο (γενν. 1941), ο οποίος στα χρόνια της δικτατορίας μας έδωσε μερικά σκόρπια 45άρια με τη Μαρινέλλα και τη Βίκυ Μοσχολιού, καθώς και δύο ολοκληρωμένους κύκλους τραγουδιών, τη "Συνάντηση" (1969) και την "Ιερά Οδό" (1971), και κάπου εκεί ολοκλήρωσε το πέρασμά του από την ελληνική δισκογραφία, αφού το 1972 εγκαταστάθηκε οριστικά στην Αμερική και ασχολήθηκε αποκλειστικά με τη λόγια μουσική, καθώς διέθετε στέρεη μουσική κατάρτιση έχοντας μαθητεύσει δίπλα σε μεγάλες μορφές, όπως ο Μάριος Βάρβογλης και ο Γιάννης Παπαϊωάννου.

Θα σταθούμε λοιπόν σήμερα στον πρώτο από αυτούς τους σημαντικούς κύκλους τραγουδιών του συνθέτη που έχει τίτλο "Συνάντηση" και κυκλοφόρησε το 1969 από το νεοσύστατη τότε Minos, την εποχή που ο μεγάλος παραγωγός Μάκης Μάτσας επιχειρούσε τη δυναμική του είσοδο στο πεδίο ανταγωνισμού απέναντι στην παντοκρατορία της Columbia του Λαμπρόπουλου εμπιστευόμενος καινούργιες δημιουργικές δυνάμεις, όπως ήταν ο Μάνος Λοΐζος που με τον παρθενικό του δίσκο "Ο σταθμός" την προηγούμενη χρονιά είχε εγκαινιάσει τη λειτουργία της νέας εταιρείας. Κάπως έτσι βρέθηκε στην ίδια στέγη και ο Άγγελος Σέμπος με την εμπνευσμένη του δουλειά που απέφερε το συγκεκριμένο δίσκο. Και μάλλον δεν είναι τυχαίος ο τίτλος "Συνάντηση" που δόθηκε στο δίσκο, αφού σ' αυτόν συναντήθηκαν όλα τα νέα ονόματα που εκείνη την εποχή η εταιρεία προσπαθούσε να πλασάρει στη δισκογραφική αγορά: Γιώργος Νταλάρας, Λίτσα Διαμάντη, Γιάννης Καλατζής, Γιάννης Πάριος! Για μοναδική φορά όλοι αυτοί οι ερμηνευτές μαζεμένοι στον ίδιο δίσκο, πριν κάνουν το μεγάλο τους ξεπέταγμα και εδραιωθούν στις κορυφαίες δυνάμεις του ελληνικού πενταγράμμου. Ο Πάριος μάλιστα εδώ έκανε το επίσημο δισκογραφικό του ντεμπούτο. 

Ο συνθέτης έγραψε μια σειρά υπέροχων λαϊκών τραγουδιών, έστω κι αν δεν γνώρισαν μεγάλη απήχηση στο κοινό της εποχής με εξαίρεση ίσως τη "Λαϊκή αγορά" με την άγουρη ακόμη φωνή του Γιώργου Νταλάρα που ακούστηκε κάπως περισσότερο, χωρίς πάντως να είναι και το καλύτερο τραγούδι του δίσκου. Προσωπικά θα ξεχώριζα τη εξαίσια λαϊκή μπαλάντα "Πάρε τα μάτια μου" με την αισθαντικότατη ερμηνεία της Λίτσας Διαμάντη, σε μια από τις καλύτερες στιγμές της καριέρας της, αλλά και το τρυφερό "Ράγισε ο καθρέφτης" με τον Γιάννη Πάριο. Τα τραγούδια βασίστηκαν σε στίχους του καταξιωμένου στιχουργού Κώστα Κινδύνη, που τότε βρισκόταν στην πιο δημιουργική του φάση. 

Να προσθέσω ότι ο δίσκος διανθίζεται και με τέσσερα υπέροχα ορχηστρικά θέματα, τα οποία λίγο αργότερα αποτέλεσαν τη μουσική επένδυση της μακροχρόνιας τηλεοπτικής σειράς "Η γειτονιά μας" του Κώστα Πρετεντέρη που προβλήθηκε από την ΥΕΝΕΔ κατά την περίοδο 1972-1977 ξεπερνώντας τα 500 ημίωρα επεισόδια!

Λάκης Χαλκιάς: Η Ελλάδα είναι έρωτας (1995)

Ο Λάκης Χαλκιάς (γενν. 1943) πρωτοεμφανίστηκε στη δισκογραφία ως λαϊκός τραγουδιστής μόλις το 1960 με το τραγούδι "Παραπονιάρικο" του Θόδωρου Δερβενιώτη, χωρίς ωστόσο να καταφέρει να σταθεί στο χώρο. Η δεκαετία όμως του '70 έφερε την απόλυτη καταξίωσή του, καθώς υπήρξε - μαζί με τον Χαράλαμπο Γαργανουράκη - ο βασικός ερμηνευτής του Γιάννη Μαρκόπουλου τότε που ο μεγάλος συνθέτης παρουσίασε το κολοσσιαίο του έργο υπηρετώντας το δόγμα της γόνιμης επιστροφής στις ρίζες. Όταν ο κύκλος αυτός έκλεισε, ο τραγουδιστής αναζήτησε το νέο του προσανατολισμό πότε στο αυθεντικό ηπειρώτικο τραγούδι και πότε σε σκόρπιες συνεργασίες με διάφορους συνθέτες, όπως ο Απόστολος Καλδάρας ("Λαϊκά μονοπάτια"), ο Μάριος Τόκας ("Πικραμένη μου γενιά"), ο Νίκος Μαμαγκάκης ("Οδύσσεια") και ο Γιώργος Κατσαρός ("Αφρική τώρα"). Παράλληλα μάλιστα άρχισε να γράφει και ο ίδιος τραγούδια αρχής γενομένης το 1985 με το σύντομο κύκλο "Ειρήνη".

Το 1995 ο Λάκης Χαλκιάς μας έδωσε την πιο ολοκληρωμένη προσωπική του δουλειά με τίτλο "Η Ελλάδα είναι έρωτας" που περιλαμβάνει δώδεκα λαϊκά τραγούδια σε δική του μουσική και ερμηνεία. Πρόκειται για έναν ιδιαίτερο κύκλο τραγουδιών, καθώς δίπλα σε τραγούδια γραμμένα από λαϊκούς στιχουργούς, όπως ο Κώστας Βίρβος, ο Γιάννης Κακουλίδης, ο Γιάννης Αμανατίδης και ο Βασίλης Παπαδόπουλος, έχουμε και μια απροσδόκητη μελοποίηση ποιητικού λόγου και μάλιστα σατιρικού με επιλεγμένα μέρη από τον περίφημο "Ρωμιό" του Γεώργιου Σουρή (1953-1919), καθώς κι ενός ποιήματος του Παύλου Νιρβάνα (1866-1937)! Ετερόκλητος λοιπόν στιχουργικός λόγος που πάντως ενοποιείται με τις λιτές λαϊκές μελωδίες του δημιουργού και την ανάλογη ενορχήστρωση του Χρήστου Χαλκιά. Ο ίδιος μας δίνει τις δικές του εξηγήσεις με σχετικό σημείωμά του που συνοδεύει την έκδοση:

Ο σατιρικός δεν είναι βολικός άνθρωπος. Δεν ζεις εύκολα μαζί του. είναι ένας ελεύθερος σκοπευτής που προασπίζει αξίες, με ριπές γέλιου και καταιγισμούς σαρκαστικής ειρωνείας. Όπως ο Σουρής. Ο Γεώργιος Σουρής του Ρωμιού και του Φασουλή και του Περικλέτου. Ο Σουρής που η ορθροφροσύνη του σατιρικού λόγου του δοκιμάστηκε σε γεγονότα εθνικού ενδιαφέροντος αλλά και σε διαχρονικές πολιτικές επισημάνσεις. Ο Σουρής που τον περιούσιο λόγο του επιχειρούμε να τραγουδήσουμε σήμερα μέσα από τη... μουσική νωπογραφία «Η Ελλάδα είναι Έρωτας» - τίτλος παρμένος από το στίχο του Γιάννη Κακουλίδη – που ζωγραφίζει το σύγχρονο ελληνικό τοπίο, σε μια διαδρομή με αφετηρία και κατάληξη την Ελλάδα. Η ποίηση του Σουρή τραγούδι, λοιπόν, πλαισιωμένη από την ποίηση του Παύλου Νιρβάνα, του Κώστα Βίρβου, του Γιάννη Κακουλίδη, του Βασίλη Παπαδόπουλου και του Γιάννη Αμανατίδη. Τραγούδια για τη γλώσσα του Έλληνα, με τη γλώσσα του Έλληνα. 

Φίλιππος Νικολάου: Ακόμα μια φορά (1975)

Με το κλείσιμο της λαμπρής τριετίας 1971-1973 που στάθηκε και η πιο εμπνευσμένη για τον Φίλιππο Νικολάου και μας έδωσε αρκετά όμορφα τραγούδια, φτάνουμε στην κρίσιμη χρονιά της Μεταπολίτευσης, όταν η θεοδωρακική καταιγίδα ισοπέδωσε τα πάντα και επηρέασε αποφασιστικά την ελληνική δισκογραφία.

Εκείνη λοιπόν τη χρονιά ο Φίλιππος Νικολάου προτίμησε να μείνει μακριά από το στούντιο περιμένοντας να καταλαγιάσει το "κακό" κι έτσι ο τέταρτος προσωπικός του δίσκος ήρθε την επόμενη χρονιά, το 1975. Τίτλος του: "Ακόμα μια φορά".

Όχι, δεν παρουσιάζει καμία έκπληξη κι αυτός ο δίσκος που κινείται στο ίδιο πάντα ελαφρολαϊκό ύφος, αν και η στιχουργική του, χωρίς να ξεφεύγει από τα στεγανά της ερωτικής θεματολογίας, υιοθετεί όλο και πιο έντονα κάποια αβανταδόρικα λεκτικά κλισέ που πάντως φαίνεται πως βρήκαν ανταπόκριση στον κόσμο, ο οποίος δέχθηκε κι αυτή τη δουλειά με πολύ θετική αντίδραση αναδεικνύοντας και πάλι αρκετά σουξέ. Το τραγούδι που ακούστηκε περισσότερο απ' όλα ήταν το χαριτωμένο "Μαίρη άνοιξε την πόρτα", αλλά και το "Άσε τ' αστεία". Ακούστηκαν επίσης αρκετά και τα: "Πες μου", "Τι δε θα δίναμε", "Πεθαίνω απ' αγάπη". Όλα έχουν μουσική και στίχους του Φίλιππου Νικολάου, εκτός από το ομώνυμο που έχει μουσική του Ζακ Ιακωβίδη. Εύπεπτες μελωδίες και εύθυμοι σκοποί στα περισσότερα, κάνουν το υλικό να κυλάει ευχάριστα στο αφτί. Την ενορχήστρωση και διεύθυνση ορχήστρας επωμίστηκε ο μαέστρος Κώστας Κλάββας με τη σύμπραξη του Νίκου Ιγνατιάδη.

Φίλιππος Νικολάου: Θα σε περιμένω πάντα (1976)

Η πιο πετυχημένη δημιουργική περίοδος του Φίλιππου Νικολάου ήταν το διάστημα 1971-1973 με τους τρεις πρώτους προσωπικούς του δίσκους ("Όταν", "Με την πρώτη στάλα", "Μεγιέ μελέ") που ανέδειξαν πολλά όμορφα τραγούδια, αλλά και μεγάλα σουξέ και τον καθιέρωσαν στην πρώτη γραμμή του ελαφρολαϊκού πενταγράμμου. 

Βέβαια δε σταμάτησε εκεί, αφού σ' ολόκληρη τη δεκαετία του '70 συνέχισε να εκδίδει προσωπικούς δίσκους και να γνωρίζει καινούργιες επιτυχίες, αλλά η ποιότητα των τραγουδιών του δεν κινούνταν πλέον στο ίδιο επίπεδο, καθώς άρχισε σταδιακά να προσχωρεί στις ευκολίες και τα ποικίλα τραγουδιστικά κλισέ της εποχής με προφανή στόχο το σουξέ. Τα χαρακτηριστικά αυτά είναι εμφανή από τις πρώτες κιόλας δουλειές του την περίοδο της Μεταπολίτευσης και ιδιαίτερα το 1976, την πιο παραγωγική του χρονιά, όταν θα παρουσιάσει δύο απανωτές προσωπικές δουλειές με τίτλους: "Πόσο σ' αγάπησα" και "Θα σε περιμένω πάντα".

Ο δίσκος λοιπόν "Θα σε περιμένω πάντα" είναι ένας τυπικός κύκλος δώδεκα ελαφρολαϊκών τραγουδιών σε πιασάρικους ρυθμούς (τσιφτετέλι, ζεϊμπέκικο) και στίχους, πάντα γραμμένους από τον ίδιο, αποκλειστικά ερωτικής θεματολογίας. Τη μουσική στα περισσότερα έγραψε επίσης ο ίδιος, ενώ τέσσερα τραγούδια συνεισέφερε ο Χάρης Λυμπερόπουλος, ο οποίος επιμελήθηκε και την ενορχήστρωση μαζί με τον Σπύρο Παπαβασιλείου. Κι εδώ έχουμε δυο διασκευασμένα ξένα τραγούδια, ένα το ομότιτλο με πρωτότυπο τίτλο "Non cambia in mondo" που είχε τραγουδήσει ο Joe Dassin, καθώς και το οργανικό κομμάτι "Entre dos aguas" του Paco de Lucia, στο οποίο πρόσθεσε στίχους ο Φίλιππος Νικολάου.

Φίλιππος Νικολάου: Μεγιέ μελέ (1973)

Μετά την πολύ πετυχημένη αποδοχή από τον κόσμο των δύο πρώτων προσωπικών του δίσκων ("Όταν", "Με τη πρώτη στάλα") ο Φίλιππος Νικολάου συνεχίζει να παρουσιάζει νέους προσωπικούς δίσκους με σταθερό ρυθμό τουλάχιστον ένα κάθε χρόνο, ενώ στα μέσα της δεκαετίας ο ρυθμός αυτός θα κορυφωθεί, πριν αρχίσει η σταδιακή ύφεση προς τα τέλη της δεκαετίας του '70.

Το 1973 λοιπόν κυκλοφόρησε ο τρίτος προσωπικός δίσκος του Φίλιππου Νικολάου με τίτλο "Μεγιέ μελέ", προφανώς παρμένο από το ομώνυμο τραγούδι σε μουσική και στίχους του ίδιου που γνώρισε τεράστια εμπορική επιτυχία. Όλα τα τραγούδια του δίσκου έχουν στίχους δικούς του, ενώ στη μουσική συνεργάστηκαν οι συνθέτες Χάρης Λυμπερόπουλος και Νίκος Ιγνατιάδης, οι οποίοι επιμελήθηκαν και την ενορχήστρωση. Aκούστηκαν αρκετά επίσης τα τραγούδια: "Λόγια, λόγια, λόγια", "Κάτι άλλαξε" και "Δεν τη βρίσκεις αδερφέ μου".

Ωστόσο ο δίσκος ανέδειξε και δυο ακόμη ξεχωριστές επιτυχίες που έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον, γιατί προέρχονται από το διεθνές ρεπερτόριο με ελληνικούς στίχους που έγραψε και πάλι ο Φίλιππος Νικολάου κάνοντας έτσι την αρχή ενός συρμού που θα πάρει μεγάλες διαστάσεις τα επόμενα χρόνια στην ελληνική δισκογραφία. Πρόκειται για τα τραγούδια "Καμάρι μου" και "Λίγη τύχη να 'χα". Το πρώτο με αυθεντικό τίτλο "Auntie" είχε γραφτεί το 1972 για τον εορτασμό των πεντηκοστών γενεθλίων του BBC και το είχαν ερμηνεύσει διάσημα ονόματα, μεταξύ των οποίων και οι δικοί μας Ντέμης Ρούσσος και Βίκυ Λέανδρος, ενώ το δεύτερο με τίτλο "If I Were a Rich Man" ήταν παλιότερο και ακουγόταν στο κλασικό μιούζικαλ "Ο βιολιστής στη στέγη" (1964) που είχε μεταφερθεί πολύ πετυχημένα και στη μεγάλη οθόνη το 1971. 

Φίλιππος Νικολάου: Με την πρώτη στάλα (1972)

Έχοντας εδραιώσει σε στέρεες βάσεις την παρουσία του στο ελληνικό πεντάγραμμο με τη μεγάλη επιτυχία του παρθενικού του δίσκου ("Όταν", 1971) κι αφού έλαβε μέρος στο δίσκο του Γιώργου Κατσαρού "Ένα καράβι γεμάτο τραγούδια", ο Φίλιππος Νικολάου συνεχίζει να ηχογραφεί εντατικά καινούργια τραγούδια στις 45 στροφές, τα οποία ένα χρόνο αργότερα θα συγκεντρωθούν σε ένα δεύτερο προσωπικό δίσκο 33 στροφών με τίτλο "Με την πρώτη στάλα".

Τα υλικά είναι ίδια και λίγο πολύ οι συντελεστές του δίσκου παρόμοιοι μ' αυτούς της προηγούμενης δουλειάς με την προσθήκη του αρχιμάστορα Μίμη Πλέσσα, ο οποίος συνεργαζόμενος εκείνο τον καιρό με τον Λευτέρη Παπαδόπουλο τροφοδοτούσε ασταμάτητα τη δισκογραφία με μεγάλες επιτυχίες. Δικό τους λοιπόν είναι το ομότιτλο τραγούδι του δίσκου. Παρών και πάλι ο Γιώργος Χατζηνάσιος που έγραψε το σουξέ "Μην περιμένεις να γεράσουμε παρέα", αλλά και ο Δημήτρης Μηλιός με το επίσης μεγάλο σουξέ "Ήλιε μου χαμένε μου", καθώς και ο Χάρης Λυμπερόπουλος ("Γιατί σ' αγαπώ"). Ο ίδιος ο Φίλιππος Νικολάου έχει γράψει τέσσερα τραγούδια κι ανάμεσά τους τη μεγάλη επιτυχία "Μακάρι". Οι στίχοι επίσης στα περισσότερα τραγούδια είναι του ίδιου.

Φίλιππος Νικολάου: Όταν (1971)

Επιστρέφοντας στον Φίλιππο Νικολάου και στο ξεκίνημα της μεγάλης του καριέρας, θα ήθελα να διευκρινίσω ότι η πρώτη του εμφάνιση στα μουσικά μας πράγματα είχε γίνει νωρίς μέσα στη δεκαετία του '60, αν και πέρασε απαρατήρητη, όταν συμμετείχε διαδοχικά σε διάφορα νεανικά σχήματα που μεσουρανούσαν εκείνα τα χρόνια, πρώτα στους Play Boys που διέγραψαν μια διαδρομή από το 1964 ως το 1971 με γνωστότερα μέλη τον Δάκη και τον συνθέτη και μαέστρο Μάικλ Ροζάκη, και στη συνέχεια στους Ariones, όπου βρέθηκε δίπλα στον συνθέτη Δημήτρη Μηλιό, ο οποίος έγραψε το δίσκο "Εξομολόγηση" (1970) που έδωσε και το επίσημο δισκογραφικό βάπτισμα του πυρός στον Φίλιππο Νικολάου με δυο μεγάλες επιτυχίες που ανέδειξε ("Μια καρδιά για σένανε", "Πήρα απόφαση να φύγω").

Το 1971 λοιπόν η Philips έδωσε στην κυκλοφορία τον πρώτο προσωπικό δίσκο του τραγουδιστή με τίτλο "Όταν" παρμένο από το ομώνυμο τραγούδι του Νάκη Πετρίδη που είχε λάβει μέρος στο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης τη χρονιά που το πρώτο βραβείο πήγε στο "Παλιό κανόνι" με τον Γιάννη Πετρόπουλο. 

Ο δίσκος ουσιαστικά αποτελεί μια συλλογή σκόρπιων ηχογραφήσεων του Φίλιππου Νικολάου για τις 45 στροφές από το διάστημα 1969-1971, όπως γινόταν άλλωστε κατά κόρον εκείνη την εποχή στη δισκογραφία, και περιλαμβάνει πολλά όμορφα τραγούδια που ακούστηκαν πολύ κι επέβαλαν μεμιάς τον τραγουδιστή στις μεγάλες δυνάμεις του ελαφρολαϊκού τραγουδιού. Πέρα από το ομότιτλο, ασφαλώς ξεχωρίζουν κι άλλα τραγούδια του δίσκου, όπως τα: Όπου ο εγωισμός, Προτού ένα αντίο πούμε, Πήρα απόφαση να φύγω, Μια καρδιά για σένανε, Η αξία της σιωπής, και πάνω απ' όλα το διαχρονικό "Αγάπη φθινοπωρινή" (γνωστό και ως "Φύλλα φθινοπωρινά") σε δική του μουσική και στίχους. Τα περισσότερα άλλωστε τραγούδια έχουν δικούς του στίχους, ενώ στη μουσική βρίσκουμε ονόματα, όπως ο Ζακ Ιακωβίδης, ο Γιώργος Χατζηνάσιος, ο Νάκης Πετρίδης, ο Δημήτρης Μηλιός και ο Κωνσταντίνος Κατσίγρας.

Σταύρος Παπαδόπουλος: Στην άλλη όχθη (1984)

Η περίπτωση του τραγουδοποιού Σταύρου Παπαδόπουλου ανήκει σ' εκείνες τις σπάνιες στιγμές της δισκογραφίας με δημιουργούς του ενός και μόνο έργου. Γιατί ο μάλλον άγνωστος αυτός δημιουργός, κιθαρίστας και συνθέτης, μας συστήθηκε στα μέσα της δεκαετίας του '80 με έναν μόλις ολοκληρωμένο κύκλο τραγουδιών κι ένα ακόμη ανεξάρτητο τραγούδι ("Τελευταίο τραγούδι") που εντόπισα στον πολυσυλλεκτικό δίσκο "11 Επιλογές" από το 10ο Φεστιβάλ της ΚΝΕ Οδηγητή (1984).

Ο δίσκος έχει τίτλο "Στην άλλη όχθη" κι εκδόθηκε το 1984 από την ανεξάρτητη εταιρεία παραγωγής Δισκογραφικός Συνεταιρισμός Καλλιτεχνών, η οποία ιδρύθηκε το 1983 και δραστηριοποιήθηκε ως το τέλος της ίδιας δεκαετίας προσφέροντας φιλόξενη στέγη σε πολλούς νέους δημιουργούς (Γιώργος Στεφανάκης, Λουκάς Θάνος, Μιχάλης Τρανουδάκης, Πέτρος Δουρδουμπάκης, Δημήτρης Λέκκας, Κώστας Κακαβελάκης, Σταύρος Παπαδόπουλος), αλλά και παλιότερους (Γιώργος Χατζηνάσιος, Βασίλης Δημητρίου, Θέμης Ανδρεάδης, Λάκης Χαλκιάς). Πρόκειται για έναν ενδιαφέροντα κύκλο δώδεκα τραγουδιών σε ύφος ροκ μπαλάντας με ρυθμικές και μελωδικές στιγμές ενορχηστρωμένες από τον ίδιο τον Σταύρο Παπαδόπουλο με "έντεχνο" προσανατολισμό και ακουστικά όργανα (πιάνο, βιολί, φλάουτο, κιθάρες, μπάσο, τύμπανα). 

Βασική ερμηνεύτρια του δίσκου είναι η Δέσποινα Χατζηανδρέου και μαζί της η Σοφία Μιχαηλίδου και ο Μάκης Κολοβός. Με εξαίρεση την υπέροχη Σοφία Μιχαηλίδου, οι υπόλοιποι δεν κατάφεραν να σταθούν στο χώρο και περιορίστηκαν ουσιαστικά σ' αυτό το δίσκο και κάποιες ακόμη λιγοστές συμμετοχές. Όλα αυτά τελικά συντείνουν στην ίδια εισαγωγική επισήμανση: Πρόκειται για ένα δίσκο μοναχικό από μοναχικούς θεράποντες του ελληνικού τραγουδιού, οι οποίοι εμφανίστηκαν σαν μια φευγαλέα λάμψη κάποιας αστραπής κι ύστερα χάθηκαν οριστικά απ' το προσκήνιο, για να πλανάται πάντα αναπάντητο αυτό το αμήχανο ερώτημα: Γιατί;