Κυριακή 10 Μαρτίου 2019

Βασίλης Τσιτσάνης: Για πάντα, Νο.1 & 2 (1985)

Το 1985 η ΕΜΙ έδωσε στην κυκλοφορία δύο αναλογικούς δίσκους του Βασίλη Τσιτσάνη με τίτλο "Για Πάντα" με τη χαρακτηριστική ένδειξη "Αυθεντικές εκτελέσεις 1937-1940". Είναι προφανές ότι οι δυο αυτοί δίσκοι αποτελούν μια συλλογή τραγουδιών της προπολεμικής εποχής του μεγάλου βάρδου, δηλαδή περιλαμβάνουν υλικό από τα πρώτα πρώτα τραγούδια που μας έδωσε, πριν ακόμα κατακτήσει το πανελλήνιο με τα αριστουργήματα της κλασικής του εποχής (1941-1955). 
Λογικό είναι ότι ο πρώτος δίσκος ξεκινάει με το πρωτόλειο τραγούδι του συνθέτη, γνωστό με τον τίτλο "Σ' έναν τεκέ σκαρώσανε" που ερμήνευσε η Γεωργία Μηττάκη. Συνολικά περιλαμβάνονται 22 τραγούδια και δυο οργανικές συνθέσεις που ερμηνεύει ο ίδιος ο Τσιτσάνης με το μπουζούκι του. Και βέβαια όλα προέρχονται από τις αυθεντικές τους ηχογραφήσεις σε δίσκους γραμμοφώνου 78 στροφών. 
Οι ερμηνευτές των τραγουδιών είναι κλασικά ονόματα του αυθεντικού ρεμπέτικου, όπως ο Στράτος Παγιουμτζής, ο Στελάκης Περπινιάδης, ο Δημήτρης Περδικόπουλος, ο Στέλιος Κηρομύτης, η Ρίτα Αμπατζή, η Νταίζη Σταυροπούλου και η Ιωάννα Γεωργακοπούλου.

Σάββατο 9 Μαρτίου 2019

Βασίλης Τσιτσάνης: Τα ωραία του Τσιτσάνη (1973)

Συνεχίζοντας τη βυθοσκόπηση στο ανεξάντλητο θησαυροφυλάκιο της αναλογικής δισκογραφίας του Βασίλη Τσιτσάνη, θα σταθώ σήμερα σ' έναν εξαιρετικό δίσκο που κυκλοφόρησε το 1973 από την EMI με τίτλο "Τα ωραία του Τσιτσάνη".
Πρόκειται για ένα απολύτως αντιπροσωπευτικό δείγμα του αναβιωμένου ρεμπέτικου που σημειώθηκε κατά τις δεκαετίες του '60 και '70 συμβάλλοντας αποφασιστικά στην επιστροφή στο προσκήνιο αυτού του υποτιμημένου κάποτε είδους, απαγορευμένου άλλωστε για μεγάλα χρονικά διαστήματα στο παρελθόν, μέσα στο οποίο όμως κρύβονταν διαμάντια ανεκτίμητης αξίας, τα οποία πρώτος ανακάλυψε ο Μάνος Χατζιδάκις και - παρά τις αντιδράσεις και την περιφρονητική αντιμετώπιση των ομοτέχνων του - τα επεξεργάστηκε με τη δική του γλώσσα επανειλημμένα, μέχρι να φτάσει η εποχή της καταξίωσης και της ευρείας αποδοχής.
Στο δίσκο λοιπόν αυτό έχουμε δώδεκα παλιά τραγούδια του Βασίλη Τσιτσάνη, όχι από τα πιο γνωστά του, όλα σε καινούργιες εκτελέσεις από τα νέα ονόματα του πενταγράμμου. Στους ερμηνευτές περιλαμβάνονται οι: Γρηγόρης Μπιθικώτσης, Σταμάτης Κόκοτας, Δήμητρα Γαλάνη, Λιζέτα Νικολάου και Αλεξάνδρα. 
Η κορυφαία στιγμή του δίσκου είναι το αριστουργηματικό τραγούδι "Ακρογιαλιές δειλινά", το οποίο είχε γραφτεί το 1948 και πρώτη το ερμήνευσε η Στέλλα Χασκίλ. Κι όμως! Εδώ έχουμε τη σπάνια για μένα περίπτωση μια δεύτερη εκτέλεση να ξεπερνά την πρώτη, καθώς η ερμηνεία της Δήμητρας Γαλάνη που τη συνοδεύει ο ίδιος ο Τσιτσάνης, απογειώνει αυτό το ξεχασμένο διαμάντι του συνθέτη και το ανεβάζει στο υψηλό βάθρο, όπου έκτοτε παραμένει αμετακίνητο. Η ίδια η Γαλάνη το ερμήνευσε αργότερα ξανά, ενώ υπήρξαν κι άλλες μεταγενέστερες εκτελέσεις, αλλά καμιά δεν συγκρίνεται με την ερμηνεία αυτή του 1973.

Παρασκευή 8 Μαρτίου 2019

Βασίλης Τσιτσάνης: Αρχόντισσα (1967)

Εκεί κάπου στα μέσα της δεκαετίας του '60 ο Μάκης Μάτσας, έχοντας ήδη αναλάβει πλήρως τα ηνία της εταιρίας Odeon του πατέρα του, είχε ιδρύσει τη θυγατρική εταιρία Margophone (από το όνομα της μητέρας του Μαργαρίτας), όπου προσπάθησε να μαζέψει όλους τους μεγάλους βάρδους του λαϊκού μας τραγουδιού, όπως ο Μάρκος, ο Παπαϊωάννου, ο Τσιτσάνης, ο Καλδάρας, ο Χιώτης, ο Μητσάκης και άλλοι. Μέσα απ' αυτό το ευρύ λαϊκό κάλεσμα λοιπόν η νεόδμητη εταιρία στάθηκε η φιλόξενη στέγη όλων των λαϊκών δημιουργών που είχαν αρχίσει να περνούν στο περιθώριο.
Στο πλαίσιο αυτό λοιπόν εκδόθηκε το 1967 ο δίσκος "Αρχόντισσα" με υπότιτλο "Μαζί με 11 λαϊκές αναμνήσεις" που περιλαμβάνει δώδεκα μεγάλα τραγούδια του Βασίλη Τσιτσάνη. Αξιοσημείωτο είναι ότι μόνο δύο απ' αυτά ("Αρχόντισσα", "Αχάριστη"), ερμηνευμένα από τον Βαγγέλη Περπινιάδη, είναι σε καινούργια εκτέλεση, ενώ τα υπόλοιπα δέκα είναι στην πρώτη αυθεντική τους εκτέλεση από τα χρόνια του '50. Τα ερμηνεύουν κορυφαίες φωνές, όπως ο Μάρκος Βαμβακάρης, ο Στράτος Παγιουμτζής, ο Τάκης Μπίνης, η Σωτηρία Μπέλλου και η Μαρίκα Νίνου. Σπαρακτική και βαθιά συγκινητική είναι η ερμηνεία της Μαρίκας Νίνου στο συγκλονιστικό ζεϊμπέκικο "Γεννήθηκα για να πονώ", μια ερμηνεία που την κατατάσσω στις αθάνατες στιγμές του ρεμπέτικου διαχρονικά!

Πέμπτη 7 Μαρτίου 2019

Βασίλης Τσιτσάνης: Συννεφιασμένη Κυριακή (1965)

Λέγαμε χθες ότι ο Βασίλης Τσιτσάνης πρωτοστάτησε στα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του '60 στην αναβίωση του ρεμπέτικου τραγουδιού μέσα από τη συστηματική επανεκτέλεση κλασικών τραγουδιών από τη δεκαετία του '30 ως τα μέσα του '50 με πιο διαυγείς ηχογραφήσεις, μονοφωνικές ή στερεοφωνικές, και φρέσκες ενορχηστρώσεις που συμβάδιζαν με τον ανανεωμένο ήχο της εποχής.
Το 1965 λοιπόν η ΕΜΙ παρουσίασε τη "Συννεφιασμένη Κυριακή", τον πρώτο ουσιαστικά προσωπικό δίσκο 33 στροφών του Βασίλη Τσιτσάνη με δώδεκα κλασικά και αγαπημένα τραγούδια του σε νέες εκτελέσεις, ερμηνευμένα από τα μεγάλα ονόματα του λαϊκού πενταγράμμου που διέθετε η κορυφαία τότε δισκογραφική εταιρία στο οπλοστάσιό της. Ιδού: Στέλιος Καζαντζίδης, Μαρινέλλα, Γρηγόρης Μπιθικώτσης, Πόλυ Πάνου, Γιώτα Λύδια, Καίτη Γκρέυ, Στράτος Διονυσίου, Αντώνης Ρεπάνης. Μαζί τους σε πολλά τραγούδια κάνει δεύτερη φωνή ο ίδιος ο Τσιτσάνης.
Η μικρή αυτή ανθολογία από το ανεξάντλητο θησαυροφυλάκιο των τραγουδιών του μεγάλου δημιουργού περιλαμβάνει μερικές πραγματικά οριακές στιγμές του έργου του, όπως τη μυθική "Συννεφιασμένη Κυριακή", την "Αχάριστη", την "Αρχόντισσα", τα "Καβουράκια" και άλλα. Κυριαρχεί ο ρυθμός του ζεϊμπέκικου μαζί με χασάπικα και χασαποσέρβικα. Αθάνατα τραγούδια, αθάνατες ερμηνείες!

Τετάρτη 6 Μαρτίου 2019

Βασίλης Τσιτσάνης: Αυθεντικές Εκτελέσεις 1937-1983 (1987)

Βασίλης Τσιτσάνης (1915-1984). Ο ογκόλιθος του αυθεντικού λαϊκού μας τραγουδιού. Ο ανεξάντλητος δημιουργός που πήρε το ρεμπέτικο από την ανυποληψία και το περιθώριο, για να το αναγάγει σε υψηλή και αυθεντική τέχνη, έτσι που ένας Γιάννης Τσαρούχης - προφανώς βέβαια σε μια έξαρση ενθουσιασμού - να δηλώνει ότι ο Τσιτσάνης υπήρξε η μοναδική ίσως απόδειξη ότι έχουμε πολιτισμό!
Τι να πρωτοπεί λοιπόν κανείς για τον κορυφαίο αυτό λαϊκό δημιουργό που να μην έχει ήδη ειπωθεί άπειρες φορές; Νιώθω και προσωπικά μια κρυφή περηφάνια που καταγόταν κι από τη γενέθλια γη μου, τα Τρίκαλα, τα οποία αξίζει να το τονίζουμε ότι ανέδειξαν τρεις μέγιστους στυλοβάτες του λαϊκού τραγουδιού, τον Βασίλη Τσιτσάνη δηλαδή, τον Απόστολο Καλδάρα και τον Κώστα Βίρβο! 
Ο Τσιτσάνης βρέθηκε στην Αθήνα το 1936, για να σπουδάσει νομικά, αλλά αμέσως τον κέρδισε η παιδική του αγάπη για τη μουσική. Εκείνη λοιπόν τη σημαδιακή χρονιά που ο τόπος περνούσε στο σκοτάδι της μεταξικής δικτατορίας ο νεαρός μπουζουξής ηχογράφησε στην Odeon του Μίνωα Μάτσα το πρώτο του τραγούδι με ερμηνεύτρια τη Γεωργία Μηττάκη. Τίτλος του: "Σ' έναν τεκέ μπουκάρανε". Λίγο αργότερα τραγούδησε μερικά από τα πρώτα του τραγούδια ακόμη και η Ισπανίδα υψίφωνος Ελβίρα ντε Ιντάλγκο, η οποία υπήρξε η πρώτη δασκάλα της Μαρίας Κάλλας! Οι κυριότεροι ερμηνευτές του στα προπολεμικά χρόνια ήταν ο Μάρκος Βαμβακάρης, ο Στελλάκης Περπινιάδης και κυρίως ο αξεπέραστος Στράτος Παγιουμτζής, η κορυφαία φωνή του ρεμπέτικου. 
Στα χρόνια της γερμανικής κατοχής ο Τσιτσάνης βρέθηκε στη Θεσσαλονίκη, όπου διατηρούσε για 3-4 χρόνια το ιστορικό "Ουζερί Τσιτσάνη", στο οποίο ακούστηκαν για πρώτη φορά μερικά από τα σπουδαιότερα τραγούδια του, κάμποσα από τα οποία αναφέρονταν στη μακεδονική πρωτεύουσα. Στα χρόνια του Εμφυλίου επέστρεψε στην Αθήνα συνεχίζοντας
ακάθεκτος να ηχογραφεί αριστουργηματικά τραγούδια με φωνές, όπως η Σωτηρία Μπέλλου, η Ιωάννα Γεωργακοπούλου, ο Πρόδρομος Τσαουσάκης και πάνω απ' όλους η μοναδική Μαρίκα Νίνου, η μεγάλη μούσα του συνθέτη στα χρόνια του '50. 
Στη δεκαετία του '60 πρωτοστάτησε στην αναβίωση του ρεμπέτικου μέσα από δόκιμες επανεκτελέσεις με νεότερες φωνές, όπως ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης, ο Στέλιος Καζαντζίδης, ο Πάνος Γαβαλάς, η Πόλυ Πάνου, η Χαρούλα Λαμπράκη και άλλοι, ενώ συνέχισε και στη μετέπειτα εποχή προσαρμόζοντας τη μουσική του στο νέο ύφος του τραγουδιού συνεργαζόμενος με τραγουδιστές, όπως η Βίκυ Μοσχολιού, ο Σταμάτης Κόκοτας, ο Γιώργος Νταλάρας, η Αλεξάνδρα, η Λιζέτα Νικολάου και η Δήμητρα Γαλάνη. Πέθανε ουσιαστικά πάνω στο πάλκο παίζοντας και τραγουδώντας στο ιστορικό "Χάραμα" μέχρι την τελευταία στιγμή!!!
Το 1987 η EMI/Columbia έδωσε στην κυκλοφορία μια ολοκληρωμένη συλλογή δέκα αναλογικών δίσκων με τραγούδια του Βασίλη Τσιτσάνη στις αυθεντικούς τους εκτελέσεις που καλύπτουν όλη τη δημιουργική του περίοδο από το 1937 ως το 1983, από την εποχή του γραμμόφωνου και των 78 στροφών μέχρι το βινύλιο των 45 και 33 στροφών. Το υλικό ταξινομείται με χρονολογική σειρά και φτάνει μέχρι τις τελευταίες ζωντανές ηχογραφήσεις του συνθέτη. Φυσικά στην ερμηνεία αυτών των μεγάλων τραγουδιών παρελαύνει όλο το ελληνικό πεντάγραμμο, όπως: Στράτος Παγιουμτζής, Στέλιος Κηρομύτης, Πρόδρομος Τσαουσάκης, Μαρίκα Νίνου, Σωτηρία Μπέλλου, Ιωάννα Γεωργακοπούλου, Στελλάκης Περπινιάδης, Ρένα Στάμου, Μαρίκα Νίνου, Καίτη Γκρέυ, Στέλιος Καζαντζίδης, Γρηγόρης Μπιθικώτσης, Χαρούλα Λαμπράκη, Βίκυ Μοσχολιού, Λιζέτα Νικολάου, Δήμητρα Γαλάνη.

Σημειώνω ότι η σπουδαία αυτή σειρά επανεκδόθηκε και ψηφιακά σε πέντε γεμάτους ψηφιακούς δίσκους με είκοσι τραγούδια ο καθένας περιορίζοντας όμως σημαντικά το υλικό της δεκαπλής αναλογικής κασετίνας.

Δευτέρα 4 Μαρτίου 2019

Γιάννης Σπανός: Pia Colombo (1965)

Ολοκληρώνω σήμερα τον πρώτο κύκλο παρουσίασης των "γαλλικών" τραγουδιών του Γιάννη Σπανού που ηχογραφήθηκαν στη Γαλλία κατά τη δεκαετία του '60 με μεγάλα ονόματα της γαλλικής μουσικής σκηνής, μερικά μάλιστα σε πολλαπλές εκτελέσεις, ενώ αρκετά απ' αυτά έγιναν παράλληλα ή λίγο αργότερα γνωστά σ' εμάς μέσα από την ελληνική προσαρμογή και επανεκτέλεσή τους στα χρόνια του "Νέου Κύματος" και μετέπειτα.
Σήμερα λοιπόν θα σταθώ στη σύντομη συνεργασία του Γιάννη Σπανού με μια από τις μεγάλες ιέρειες του γαλλικού τραγουδιού, κινηματογράφου και θεάτρου, τη μυθική Pia Colombo (1934-1986), ιταλικής καταγωγής, η οποία μεσουράνησε στην καλλιτεχνική ζωή της Γαλλίας από τα μέσα του '50 για σχεδόν τρεις δεκαετίες έχοντας πολυάριθμες σκηνικές παρουσίες σε έργα του Μπρεχτ και άλλων δραματουργών, αλλά και ερμηνεύοντας σπουδαία τραγούδια των σημαντικότερων δημιουργών της μεταπολεμικής εποχής όπως ο Kurt Weill, o Hanns Eisler, o Georges Brassens, o Jacques Brel, αλλά και ο σύζυγός της Maurice Fanon.
Το 1965 η Pia Colombo ηχογράφησε ένα 45άρι extended με τέσσερα εξαιρετικά τραγούδια. Η μία πλευρά του δίσκου περιλαμβάνει δύο συνθέσεις των Maurice Fanon και Jean-Pierre Lang. Στην άλλη πλευρά έχουμε δυο πανέμορφα τραγούδια του Γιάννη Σπανού ("C'est peu de dire", "Je t' appantiens") σε στίχους των Jean-Naty Boyer και Maurice Fanon. Το πρώτο απ' αυτά έγινε γνωστότερο λίγο αργότερα με μια πιο μοντέρνα εκτέλεση από τη Cristina (1968), αλλά οι ερμηνείες της Pia Colombo είναι αξεπέραστες.
Διευκρινίζω ότι η Pia Colombo ήταν η πρώτη ερμηνεύτρια του υπέροχου "Λιναρντό" του Γιάννη Σπανού σε μια ηχογράφηση του 1964, το οποίο σε δεύτερη εκτέλεση ερμήνευσε και ο Marcel Rothel (1965), περισσότερα από δέκα χρόνια δηλαδή πριν το μάθουμε εμείς στην ελληνική του εκδοχή από τη Χαρούλα Αλεξίου.

Κυριακή 3 Μαρτίου 2019

Γιάννης Σπανός: Beatrice Arnac (1966)

Η Betarice Arnac (γενν. 1931) υπήρξε αξιόλογη Γαλλίδα ηθοποιός με σημαντικές κινηματογραφικές (και θεατρικές) εμφανίσεις στις δεκαετίες του '50 και '60. Το 1963 ξεκίνησε και την τραγουδιστική της καριέρα, η οποία την έφερε στο δρόμο του Γιάννη Σπανού, όταν το 1966 ηχογράφησε ένα μεγάλο δίσκο με τίτλο το όνομά της, ο οποίος εκδόθηκε από τη γαλλική εταιρία Disques Vogue.
Πρόκειται για μια εξαιρετική δισκογραφική έκδοση με δεκαπέντε τραγούδια διαφόρων συνθετών (Kurt Weill, Pierre Seghers, Leo Ferre, Yvonne Schmitt, Michel Aubert κ.ά.), μεταξύ των οποίων και του Γιάννη Σπανού που συμμετέχει με πέντε υπέροχα κομμάτια, όλα γραμμένα πάνω σε ποιήματα κορυφαίων Γάλλων ποιητών, όπως ο Paul Verlaine, o Louis Aragon, o Paul Eluard και ο Maurice Maeterlinck. Κάποια από τα τραγούδια αυτά είχαν ήδη ηχογραφηθεί και πιο νωρίς σε 45άρια. Η ενορχήστρωση έχει χαρακτηριστικά γαλλικό χρώμα με τη χρήση ακορντεόν και άλλων ακουστικών οργάνων (κιθάρα, πιάνο, κοντραμπάσο) υπό τη διεύθυνση του Michel Villard.

Σάββατο 2 Μαρτίου 2019

Γιάννης Σπανός: Richard Anthony (1968)

Συνεχίζοντας με τα "γαλλικά" τραγούδια του Γιάννη Σπανού σας παρουσιάζω σήμερα ένα ακόμη δισκάκι 7 ιντσών που κυκλοφόρησε το 1968 από την Columbia. Αυτή τη φορά ο συνθέτης συνεργάστηκε με τον αξιόλογο γαλλοαιγύπτιο τραγουδιστή Richard Anthony (1938-2015) με τέσσερα τραγούδια, χαρακτηριστικά κι αυτά της αστείρευτης μελωδικής έμπνευσης του συνθέτη, τα οποία διευθύνει με μαεστρία ο Christian Chevallier.
Αξίζει να σημειώσουμε ότι μια παλιότερη οργανική μελωδία του συνθέτη εδώ ακούγεται για πρώτη φορά σε μορφή τραγουδιού, αυτού που δυο χρόνια αργότερα με τίτλο "Τα χέρια" που ερμήνευσε σπαρακτικά η Βίκυ Μοσχολιού στο δίσκο "Σαββατόβραδο" με ελληνικούς στίχους του Λευτέρη Παπαδόπουλου. Ο γαλλικός τίτλος του είναι "Un homme en enfer" και η ενορχηστρωτική του γραμμή διαφέρει ριζικά, ενώ στη θέση του οργανικού σόλο του μπουζουκιού υπάρχουν στίχοι που ερμηνεύονται σύμφωνα με το ρυθμικό κρεσέντο στο σημείο αυτό.

Παρασκευή 1 Μαρτίου 2019

Γιάννης Σπανός: 20 Τραγούδια με τον Marcel Rothel (1964-1966)

Μετά τη συνεργασία του Γιάννη Σπανού με τον Albert Santoni (1963), περνάμε σήμερα σε μια άλλη σημαντική διεθνή σύμπραξη του σπουδαίου συνθέτη, αυτή τη φορά με τον σπουδαίο Γάλλο ερμηνευτή Marcel Rothel, με τον οποίο ηχογράφησε πολλά τραγούδια στο διάστημα 1964-1966, μεταξύ των οποίων και μερικά πολύ αγαπημένα στην ελληνική τους εκδοχή, όπως ο γλυκύτατος "Λιναρντό".
Κατά τη συγκεκριμένη λοιπόν τριετία ο Marcel Rothel ηχογράφησε πέντε δισκάκια 45 στροφών με τέσσερα τραγούδια το καθένα, συνολικά δηλαδή είκοσι τραγούδια που τα έχω συγκεντρωμένα όλα εδώ. 
Πανέμορφες μελωδίες, όμορφη, καθαρά γαλλική ενορχήστρωση γεμάτη λυρισμό κι ευαισθησία. Τα πέντε αυτά δισκάκια κυκλοφόρησαν από την EMI στη σειρά "La Voix de son Maître".