Παρασκευή 22 Μαρτίου 2019

Διονύσης Αποστολάτος: Καντάδες (1978)

Στο ενδιάμεσο διάστημα (1973-1982) που κυκλοφόρησε η σειρά "Παλιά ταβέρνα" ο Διονύσης Αποστολάτος με τη χορωδία και τη μαντολινάτα του μας πρόσφερε άλλον έναν πολύ όμορφο δίσκο με τίτλο "Καντάδες" που ηχογραφήθηκε το 1977 και κυκλοφόρησε το 1978.
Το υλικό του δίσκου περιλαμβάνει μια σειρά νοσταλγικές μελωδίες και τραγούδια από την παλιά Αθήνα ερμηνευμένα από χορωδία, ενώ στα σολιστικά μέρη ακούγεται η φωνή της Καίτης Αποστολάτου.

Πέμπτη 21 Μαρτίου 2019

Διονύσης Αποστολάτος: Παλιά Ταβέρνα Νο.3 (1982)

Ο τρίτος δίσκος της σειράς "Παλιά Ταβέρνα" του Διονύση Αποστολάτου  εκδόθηκε το 1982 από την Panivar. Αυτή τη φορά ο υπότιτλος άλλαξε σε: "Πλακιώτικα τραγούδια". 
Επί της ουσίας όμως έχουμε και πάλι ανάλογου ύφους νοσταλγικά τραγούδια της παλιάς Αθήνας, άλλα γραμμένα από Έλληνες δημιουργούς, όπως ο Νίκος Χατζηαποστόλου ή ο Ζοζέφ Κορίνθιος, κι άλλα παρμένα από κλασικές διεθνείς επιτυχίες, όπως η περίφημη "Paloma" ("Περιστεράκι") και μερικά ακόμη που διασκεύασε στο πλακιώτικο ηχόχρωμα η Καίτη Αποστολάτου, σύζυγος του Διονύση. 
Η ίδια η Καίτη Αποστολάτου είναι η βασική ερμηνεύτρια συνοδευόμενη από χορωδία, πλαισιωμένοι βέβαια όλοι τους από την εξαιρετική μαντολινάτα που διευθύνει μαεστρικά ο Διονύσης Αποστολάτος.

Τετάρτη 20 Μαρτίου 2019

Διονύσης Αποστολάτος: Παλιά Ταβέρνα Νο.1 & 2 (1973/77)

Ιδού σήμερα δυο ωραίες συλλογές με κλασικά τραγούδια της ταβέρνας και του κρασιού που κυκλοφόρησαν το 1973 και 1977 αντίστοιχα από την Panivar, ενώ το 1988 (και το 2003) επανεκδόθηκαν ψηφιακά σε μονό δίσκο που φυσικά πλέον είναι δυσεύρετος. Τίτλος τους: Παλιά ταβέρνα: Τραγούδια του κρασιού Νο.1 & Νο.2
Πρόκειται για νοσταλγικές και αγαπημένες μελωδίες από την προπολεμική εποχή της Αθήνας, τότε που τραγιουδιούνταν στα ταβερνάκια της Πλάκας ή ακόμη και στα γραφικά δρομάκια της περιοχής. Κάποια απ' αυτά είναι γραμμένα από γνωστούς δημιουργούς του ελαφρού τραγουδιού, όπως ο Μιχάλης Σουγιούλ, ο Νίκος Γούναρης, ο Μιχάλης Κατριβάνος, ο Αιμίλιος Σαββίδης, και κάποια ανήκουν σε άγνωστους δημιουργούς. Σε μερικά απ΄αυτά μάλιστα βρίσκουμε τις υπογραφές γνωστών λογοτεχνών της παλιάς Αθήνας, όπως ο Τίμος Μωραϊτίνης, ο Γεώργιος Δροσίνης ή ο Σπύρος Μελάς, ή και γνωστών στιχουργών, όπως ο Κώστας Πρετεντέρης, ο Κώστας Κοφινιώτης και ο Γιώργος Οικονομίδης. 
Τα τραγούδια, δοσμένα σε μορφή σουίτας πολλαπλών θεμάτων, ερμηνεύει εξαιρετικά η έμπειρη Χορωδία και Μαντολινάτα του Διονύση Αποστολάτου (γενν. 1926), του σπουδαίου αυτού χορωδιακού δάσκαλου που μας έχει χαρίσει πολλές ανάλογες μουσικές ερμηνείες. Για νοσταλγούς και λάτρεις της κρασοπαρέας...

Δευτέρα 18 Μαρτίου 2019

Τραγούδια από το θέατρο (1988)

Σχεδόν όλοι οι συνθέτες τραγουδιών έχουν καταπιαστεί και με τη σκηνική μουσική, είτε για τον κινηματογράφο, είτε για το θέατρο, γιατί η ενασχόληση αυτή ήταν πιο αποδοτική για τις βιοποριστικές τους ανάγκες. Πολύ συχνά μάλιστα οι εργασίες τους στον τομέα αυτό ήταν υψηλών προδιαγραφών, αν και σπάνια έχει φτάσει μέχρι τη δισκογραφία, πράγμα που συμβάλλει δυστυχώς καταλυτικά στην υποβάθμιση του ενδιαφέροντος από το κοινό, ενώ είναι δεδομένο ότι στα αρχεία των δημιουργών μας κρύβονται συχνά ένα σωρό άγνωστα αριστουργήματα. Κορυφαία περίπτωση αποτελεί βέβαια ο μεγάλος Μάνος Χατζιδάκις, του οποίου η κινηματογραφική μουσική (εν μέρει) και η θεατρική (εν πολλοίς) παραμένει άγνωστη και δυστυχώς αναξιοποίητη. Ίσως η πιο ευνοημένη στον τομέα αυτό είναι η σπουδαία Ελένη Καραΐνδρου που ευτύχησε όλη η κινηματογραφική της μουσική να περάσει στη δισκογραφία, ενώ τα τελευταία χρόνια έχουν εκδοθεί και σημαντικά μέρη της πλούσιας θεατρικής της μουσικής.
Υπό αυτές λοιπόν τις συνθήκες πάντα μια δισκογραφική έκδοση με θεατρική μουσική είναι ευπρόσδεκτη και καλύπτει μέρος του τεράστιου κενού. Μια τέτοια έκδοση λοιπόν έχουμε σήμερα, η οποία κυκλοφόρησε το 1988 από τη Lyra με τον χαρακτηριστικό τίτλο "Τραγούδια από το θέατρο". Περιλαμβάνει δώδεκα εξαιρετικά θέματα θεατρικής μουσικής που καλύπτουν έναν ευρύτατο χρονικό ορίζοντα από τη δεκαετία του '50 μέχρι τα μέσα του '80. Ανθολογούνται τα βασικά μουσικά θέματα που γράφτηκαν για κλασικές θεατρικές παραστάσεις του ελληνικού ή διεθνούς ρεπερτορίου. Αναφέρω μερικές: "Ο ματωμένος γάμος", "Ο κύκλος με την κιμωλία" και "Λυσιστράτη" με μουσική Μάνου Χατζιδάκι, "Ένας Όμηρος" του Μίκη Θεοδωράκη, "Μουσική πράξη στον Μπρεχτ" του Θάνου Μικρούτσικου, "Θυμήσου τον Σεπτέμβρη" του Γιάννη Σπανού κ.ά. Πολλά από αυτά τα έργα μάλιστα έχουν αποδοθεί στα ελληνικά από μεγάλους μας ποιητές, όπως ο Οδυσσέας Ελύτης και ο Νίκος Γκάτσος.
Τα τραγούδια ερμηνεύουν τραγουδιστές συχνά πολύ διαφορετικού ύφους, όπως: Μίκης Θεοδωράκης, Μελίνα Μερκούρη, Γιώργος Μούτσιος, Σπύρος Σακκάς, Αλίκη Βουγιουκλάκη, Πόπη Αστεριάδη, Μαρία Δουράκη, Νίκος Παπάζογλου και άλλοι.

Σάββατο 16 Μαρτίου 2019

Κώστας Βίρβος: Τέσσερις Δεκαετίες (1985)

Πριν από καιρό σας παρουσίασα το διπλό άλμπουμ "Ένας κήπος τραγούδια" με 31 κλασικά λαϊκά τραγούδια του μεγάλου λαϊκού στιχουργού Κώστα Βίρβου (1926-2015). Επανέρχομαι σήμερα με μια δεύτερη ανάλογου περιεχομένου έκδοση της Minos που περιλαμβάνει 30 τραγούδια του στιχουργού με το χαρακτηριστικό τίτλο "Τέσσερις Δεκαετίες" που δηλώνει το χρονικό εύρος αυτών των τραγουδιών από τα τέλη της δεκαετίας του '40 μέχρι τα μέσα του '80.
Το διπλό αυτό αναλογικό λεύκωμα ανθολογεί την πορεία του στιχουργού μέσα στο χρόνο αναδεικνύοντας τις συνεργασίες του με όλα τα μεγάλα ονόματα του λαϊκού τραγουδιού, όπως: Βασίλης Τσιτσάνης, Απόστολος Καλδάρας, Θόδωρος Δερβενιώτης, Μπάμπης Μπακάλης, Στράτος Ατταλίδης, Γιώργος Μανισαλής, Βασίλης Βασιλειάδης και πολλοί άλλοι. 
Και φυσικά στη μακρά αυτή περίοδο συναντήθηκε με όλα τα μεγάλα ονόματα των ερμηνευτών, όπως: Στέλιος Καζαντζίδης, Πρόδρομος Τσαουσάκης, Σωτηρία Μπέλλου, Καίτη Γκρέυ, Μαίρη Λίντα, Πάνος Γαβαλάς, Γιώτα Λύδια, Βαγγέλης Περπινιάδης, καθώς και εκπρόσωποι της νεότερης γενιάς, όπως: Μαρινέλλα, Τόλης Βοσκόπουλος, Γιάννης Πάριος, Γιάννης Καλατζής και Μανώλης Μητσιάς.

Παρασκευή 15 Μαρτίου 2019

Ηλίας Ανδριόπουλος: Τα τελευταία σήματα (1986)

Η πορεία του αξιόλογου συνθέτη Ηλία Ανδριόπουλου στο ελληνικό τραγούδι έχει αφήσει ένα ισχυρό και διαχρονικό αποτύπωμα με αρκετούς ιδιαίτερα σημαντικούς κύκλους τραγουδιών που συνδυάζουν περίτεχνα το έντεχνο με το καθαρά λαϊκό στοιχείο. Από τους κύκλους αυτούς ο ίδιος ο συνθέτης έχει αντλήσει υλικό για δυο πολύ ενδιαφέροντες ορχηστρικούς δίσκους που μας χάρισε στα χρόνια της μεγάλης του ακμής, τη δεκαετία του '80. Ο πρώτος είχε τίτλο "Τα λαϊκά μου" (1980) και στηρίχθηκε στους κύκλους "Γράμματα στον Μακρυγιάννη" (1979) και "Λαϊκά προάστια" (1980).
Το 1986 λοιπόν επανέλαβε την ίδια ιδέα με τον ορχηστρικό δίσκο "Τα τελευταία σήματα" αντλώντας αυτή τη φορά το μελωδικό υλικό από τα έργα "Προσανατολισμοί" (1984) και "Ξένες πόρτες" (1985). Δεκαπέντε οργανικά θέματα εξαιρετικά ενορχηστρωμένα που αναδεικνύουν το πολύ εμπνευσμένο μελωδικό υπόβαθρο των τραγουδιών αυτών. Ο ίδιος ο συνθέτης σημειώνει χαρακτηριστικά στο οπισθόφυλλο:
Τα ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΣΗΜΑΤΑ δεν γράφτηκαν για να εξυπηρετήσουν διασκεδαστικές διαθέσεις. Φιλοδοξούν να ψυχαγωγήσουν σωστά αυτούς που ακούν μουσική. Το κάθε τραγούδι έχει πολλές όψεις αθέατες και δυσδιάκριτες, αρκεί η δική μου και η δική σας ευαισθησία να διαθέτει υγεία. Γιατί σίγουρα υπάρχει μια αίσθηση διαφορετική στα τραγούδια μου και αυτή θέλω να φέρω στην επιφάνεια με το δίσκο αυτό... Υπάρχουν και τα μουσικά όργανα, η ορχήστρα, που μπορεί από μόνη της να δώσει διαφορετικά μουσικά χρώματα και εικόνες ψηλαφώντας και αγγίζοντας αυτά που άγγιξαν ή δεν άγγιξαν οι φωνές".

Πέμπτη 14 Μαρτίου 2019

Ο Αρμάος παίζει στη λατέρνα Θεοδωράκη-Χατζιδάκι (1978)

Ο Νίκος Αρμάος (1890-1979) υπήρξε εμβληματική μορφή της ελληνικής παραδοσιακής οργανοπαιξίας και οργανοποιίας, ταυτισμένος απόλυτα με τη λατέρνα, ένα όργανο που προπολεμικά ήταν από τα πιο δημοφιλή στην Ελλάδα, όπου πρωτοεμφανίστηκε στα τέλη του 19ου αιώνα με πρώτο λατερνατζή τον Ιωσήφ Αρμάο, πατέρα του Νίκου.
Ο Νίκος Αρμάος δεν ήταν λατερνατζής με την έννοια του περιφερόμενου μουσικού στις γειτονιές ή στα πανηγύρια, όπως φανταζόμαστε έναν εκτελεστή αυτού του οργάνου σύμφωνα με τη γραφική εικόνα που μας άφησαν οι δυο περίφημες ταινίες του Αλέκου Σακελλάριου με τον Αυλωνίτη και τον Φωτόπουλο! 
Στην πραγματικότητα ο Αρμάος ήταν ο τεχνίτης της λατέρνας που με την απαράμιλλη μαστοριά του έβαζε τις μελωδίες στο όργανο, είτε δικές του (λέγεται ότι έγραψε πάνω από 2000 δικές του μελωδίες), είτε διασκευές γνωστών τραγουδιών του καιρού του. Στο πλαίσιο λοιπόν αυτής της εξειδικευμένης σχέσης του με το όργανο μας άφησε και μερικές ηχογραφήσεις στα πολύ προχωρημένα χρόνια της ζωής, όπως ο παρών δίσκος που εκδόθηκε το 1978 από τη Minos και περιλαμβάνει δώδεκα πασίγνωστες μελωδίες των δύο κορυφαίων συνθετών μας, έξι του Μίκη Θεοδωράκη κι άλλες έξι του Μάνου Χατζιδάκι. Ο ήχος αποπνέει έντονα νοσταλγικό χρώμα και δίνει μια εντελώς διαφορετική διάσταση στις εξαίσιες αυτές λαϊκές μελωδίες.

Τρίτη 12 Μαρτίου 2019

Σταύρος Κουγιουμτζής: Θα 'ταν 12 του Μάρτη (εις μνήμην)...

Το 1976 η Χαρούλα Αλεξίου τραγούδησε αισθαντικά την υπέροχη λαϊκή μπαλάντα "Θα 'ταν δώδεκα του Μάρτη" και μαζί της τη σιγοτραγουδήσαμε όλοι μας, δίχως να μπορούμε να φανταστούμε ότι η ακριβή αυτή μελωδία του Σταύρου Κουγιουμτζή θα γινόταν τόσο σημαδιακή, αφού στις 12 του Μάρτη του 2005 ήταν γραφτό να φύγει από τη ζωή ο αγαπημένος συνθέτης, σαν σήμερα δηλαδή πριν από 14 ακριβώς χρόνια...
Έχω κάνει ήδη πάμπολλα αφιερώματα στον Σταύρο Κουγιουμτζή εδώ στον Δισκοβόλο κι έτσι για τη σημερινή επέτειο θα περιοριστώ σε ένα αναλογικό δισκάκι 45 στροφών που εκδόθηκε το 1972 από τη Minos. Περιλαμβάνει δυο από τα λιγότερο γνωστά - αλλά τόσο όμορφα - τραγούδια του συνθέτη ερμηνευμένα από τον επίσης άσημο Φώτη Φωτιάδη. Οι τίτλοι τους: "Τριαντάφυλλα θα κόψω", "Πώς να μ' ακούσεις, να με δεις". 
Οι στίχοι του πρώτου ανήκουν στον συνθέτη. Το δεύτερο αναφέρει ως στιχουργό το άγνωστο όνομα Γ. Χαρίσης που πιθανότατα είναι ψευδώνυμο της Σώτιας Τσώτου, με την οποία εκείνη την εποχή είχε γράψει αρκετά τραγούδια ο συνθέτης. Το τραγούδι αυτό το είχε ερμηνεύσει πρώτος ο Γιάννης Καλατζής σε 45άρι του 1970, πάλι από τη Minos.

Δευτέρα 11 Μαρτίου 2019

Βασίλης Τσιτσάνης: Το Χάραμα, Τραγούδια και Ταξίμια (1980)

Κλείνω το αφιέρωμά μου στον Βασίλη Τσιτσάνη με ένα σημαντικό ιστορικό ντοκουμέντο που διασώζει την αυθεντική ατμόσφαιρα από τις ζωντανές βραδινές εμφανίσεις του μεγάλου βάρδου λίγο πριν από το θάνατό του. Πρόκειται για μια ζωντανή ηχογράφηση στο ιστορικό μαγαζί "Το Χάραμα", όπου ο Τσιτσάνης πέρασε τα τελευταία χρόνια της ζωής του παίζοντας ασταμάτητα και τραγουδώντας ο ίδιος τα σπουδαία τραγούδια του, συχνά με τη σύμπραξη πολλών τραγουδιστών, κυρίως νεότερων. Το Χάραμα ήταν το στέκι που συχνά επισκεπτόταν κι ο Γιάννης Τσαρούχης συμμετέχοντας με τον δικό του τρόπο στη μουσική μυσταγωγία που συντελούνταν στον ιστορικό αυτό χώρο.
Τον Φλεβάρη λοιπόν του 1980 βρέθηκε στο Χάραμα ο εθνομουσικολόγος Simha Arom ως απεσταλμένος της Unesco και κατέγραψε ζωντανά το πρόγραμμα του Τσιτσάνη που περιλάμβανε τα κλασικά του τραγούδια και πολλά αυτοσχεδιαστικά "διαλείμματα", τα περίφημα ταξίμια του που φαίνεται πως καθήλωσαν τον ξένο ερευνητή! Το υλικό αυτής της ηχογράφησης εκδόθηκε την ίδια χρονιά από τη μικρή δισκογραφική εταιρία Venus, ενώ το 1987 κυκλοφόρησε στη Γαλλία ο ψηφιακός δίσκος "Hommage a Tsitsanis" με επιλεγμένα μέρη της ίδιας ζωντανής ηχογράφησης.
Η ελληνική έκδοση του 1980 είχε τίτλο "Το Χάραμα, Τραγούδια και Ταξίμια" και περιλάμβανε δύο αναλογικούς δίσκους με το πλήρες υλικό της ιστορικής αυτής ηχογράφησης. Τραγουδά και παίζει μπουζούκι ο ίδιος ο Τσιτσάνης, ενώ παίζουν μαζί του ο Γιάννης Δέδες κιθάρα και ο Μπάμπης Μαλλίδης μπαγλαμά. Στα φωνητικά συνοδεύει τον συνθέτη η Ελένη Γεράνη. Αυθεντικές ερμηνείες σπάνιας ειλικρίνειας και βαθιάς συγκίνησης. Ένα αληθινό ντοκουμέντο...