Φένια Παπαδόδημα: Το μαντήλι της νεράιδας (2000)

Η Φένια Παπαδόδημα είναι ηθοποιός, σκηνοθέτιδα, σεναριογράφος και τραγουδίστρια. Σπούδασε ηθοποιία στο Conservatoire National Superieur d’ Art Dramatique της Γαλλίας, απ’ όπου αποφοίτησε το 1996, ενώ παράλληλα έκανε σπουδές στο λυρικό τραγούδι, αλλά και στο πιάνο, στο κλαρινέτο και στο βιολοντσέλο! Με άλλα λόγια, είναι από τις πιο καταρτισμένες και προικισμένες σύγχρονες καλλιτέχνιδες του τόπου μας, έστω κι αν τα φώτα της δημοσιότητας σπανίως επικεντρώνουν το ενδιαφέρον τους σε τέτοιες προσωπικότητες.

Η Παπαδόδημα λοιπόν έχει παίξει σε παραγωγές του γαλλικού θεάτρου (Michel Deutch, Jean- Christophe Bailly), έχει λάβει μέρος σε σειρές της γαλλικής τηλεόρασης, αλλά και στον κινηματογράφο σε γαλλικές και ελληνικές παραγωγές, όπως οι ταινίες «Βαβυλωνία» (1986) του Κώστα Φέρρη, «Potlatch» (1987) του Νίκου Βεργίτση, «L’ appartement» (1996) του Gilles Mimouni και «Χώμα και νερό» (1998) του Πάνου Καρκανεβάτου, καθώς και σε πολυάριθμες ταινίες μικρού μήκους. Ως σκηνοθέτιδα η ίδια έχει γυρίσει το ντοκιμαντέρ «Mettalica» γαλλογερμανικής παραγωγής και κάμποσες ταινίες μικρού μήκους, κάποιες από τις οποίες παίχτηκαν και βραβεύτηκαν στο Φεστιβάλ της Δράμας. Φέτος μάλιστα παρουσίασε την εξαιρετική μουσικοθεατρική παράσταση "Φλανδρώ" βασισμένη σε κείμενα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη με μουσική επένδυση εμπνευσμένη από τη βυζαντινή και τη δημοτική μας παράδοση.

Στο χώρο της δισκογραφίας η Φένια Παπαδόδημα έχει τα τελευταία χρόνια μια μικρή παρουσία με ηχογραφήσεις που κινούνται κυρίως στο πεδίο της τζαζ μουσικής. Ωστόσο η κύρια δισκογραφική της συνεισφορά καταγράφηκε το 2000 με τον πολύ αξιόλογο παιδικό δίσκο "Το μαντήλι της νεράιδας" που περιλαμβάνει δεκαπέντε τραγούδια - νεραϊδοπαραμύθια, γραμμένα από δέκα διαφορετικούς σύγχρονους τραγουδοποιούς μας. Κατά σειρά είναι οι εξής: Κώστας Βόμβολος, Χρήστος Τσιαμούλης, Μανώλης Φάμελλος, Θανάσης Παπακωνσταντίνου, Ανδρέας Ρούσσης, Μίλτος Πασχαλίδης, Λεωνίδας Μαριδάκης, Λουδοβίκος των Ανωγείων, Τάσος Ρωσόπουλος και Νίκος Ζιώγαλας. Μερικά τραγούδια είναι ωραιότατα και διαθέτουν αξιόλογους στίχους και εξαιρετικές ερμηνείες. Προσέξτε λίγο παραπάνω το τραγούδι "Η ουρά του αλόγου", γραμμένο από τον Θανάση Παπακωνσταντίνου, όπου αναμιγνύονται πανέξυπνα στοιχεία από τον κόσμο των παραμυθιών και της μουσικής με μια δόση χαριτωμένης αθυροστομίας!  

Μαζί με τη Φένια Παπαδόδημα ακούγονται σε κάποια τραγούδια ο Μανώλης Φάμελλος, η Μελίνα Κανά,ο Μίλτος Πασχαλίδης και ο Χρήστος Τσιαμούλης.

Γιώργος Μούτσιος: Σπάνιες ηχογραφήσεις (2000)

Ο Γιώργος Μούτσιος (1932-2012) υπήρξε ένας πολυσχιδής σκηνικός καλλιτέχνης (τραγουδιστής, ηθοποιός, σκηνοθέτης) που άφησε ισχυρό αποτύπωμα στο έντεχνο ελληνικό τραγούδι κυρίως μέσα από τις ιστορικές συνεργασίες του με τον Μάνο Χατζιδάκι.

Σπούδασε στο Εθνικό Ωδείο και στη Μουσική Ακαδημία της Βιέννης, ενώ συνέχισε με σπουδές στο θέατρο και ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του '50 ήταν μέλος του Εθνικού Θεάτρου και στη συνέχεια του Θεάτρου Τέχνης του Καρόλου Κουν ερμηνεύοντας σημαντικούς ρόλους του κλασικού δραματολογίου. Είχε κι ένα μικρό πέρασμα από τον ελληνικό κινηματογράφο και την τηλεόραση, αλλά το κύριο ενδιαφέρον του ήταν εντοπισμένο στο πεδίο του τραγουδιού αξιοποιώντας την εξαιρετική φωνή βαρύτονου που διέθετε. 

Μνημειώδεις είναι οι συνεργασίες του με τον Μάνο Χατζιδάκι στα περισσότερα από τα πρώτα έργα του, όπως το "Καταραμένο φίδι" (1951), o "Κύκλος του CNS" (1954), ο "Κύκλος με την κιμωλία" (1956) σε ποίηση Μπρεχτ και πάνω απ' όλα οι εμβληματικοί "Όρνιθες" (1959/1964) του Αριστοφάνη σε πολλαπλές μάλιστα ηχογραφήσεις. Συνεργάστηκε επίσης και με τον Μίκη Θεοδωράκη και ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ηχογράφηση του κύκλου "Επιφάνια" (1962) σε ποίηση Γιώργου Σεφέρη.

Από τις πολυάριθμες κατά καιρούς ηχογραφήσεις του Γιώργου Μούτσιου κυρίως από ζωντανές παρουσίες του σε διάφορες εκδηλώσεις, οι οποίες παρέμεναν επί δεκαετίες ανέκδοτες, συγκεντρώθηκαν είκοσι χαρακτηριστικές στιγμές του που αποτέλεσαν το σώμα μιας πολύ ενδιαφέρουσας έκδοσης με τίτλο "Σπάνιες ηχογραφήσεις" που κυκλοφόρησε αρχικά από τη Legend το 2000 κι επανεκδόθηκε το 2006 με τίτλο "Τ' αστέρι του Βοριά", ενώ το 2012 μοιράστηκε δωρεάν και από κάποια εφημερίδα.

Όπως είναι φυσικό, το μισό υλικό του δίσκου ανήκει σε συνθέσεις του Μάνου Χατζιδάκι με τραγούδια κυρίως από τους κύκλους "Ματωμένος γάμος" και "Κύκλος με την κιμωλία". Περιέχονται επίσης συνθέσεις του παλιού συνθέτη Θεόδωρου Σπάθη (1883-1943) σε ποίηση Ιωάννη Πολέμη, του Μίκη Θεοδωράκη, του Πάνου Τριανταφυλλίδη, του Γιώργου Ρωμανού και του Δήμου Μούτση.

Θέλω να σταθώ λίγο παραπάνω στα τέσσερα τραγούδια του Δήμου Μούτση, καθώς παρουσιάζουν ξεχωριστό ιστορικό ενδιαφέρον. Πρόκειται λοιπόν για έναν ανέκδοτο μικρό κύκλο τεσσάρων τραγουδιών ("Θα περιμένω", "Ελένη", "Ο ποιητής", "Εσύ κι η θάλασσα") πάνω σε ποίηση του Ανδρέα Αγγελάκη, τα οποία αποτελούν και το πρώτο συνθετικό φανέρωμα του νεαρού τότε μουσικού που συνεργαζόταν με τον Μάνο Χατζιδάκι παίζοντας φυσαρμόνικα! Είναι τέσσερα τραγούδια σε λόγιο ύφος, που ερμηνεύονται με συνοδεία κλασικής κιθάρας και ορχήστρας. Στην κιθάρα είναι ο σπουδαίος Γεράσιμος Μηλιαρέσης.

Ο δίσκος κλείνει με έναν πολύ χαριτωμένο επίλογο, ένα κλασικό και δημοφιλές θέμα με τίτλο "Duetto buffo di due gatti" (Κωμικό ντουέτο για δύο γάτες) που αποδίδεται στον Gioacchino Rossini κι αποτελεί μια συρραφή θεμάτων από διάφορες όπερες. Εδώ το ερμηνεύουν οι Σοφία και Μαρία Μούτσιου, αδελφές του τραγουδιστή και συνεργάτιδές του σε πολλά ρεσιτάλ.

Παναγιώτης Ν. Βέης: Το φράγμα (2022)

Ο Παναγιώτης Ν. Βέης αποτελεί μια ξεχωριστή περίπτωση λογοτέχνη της ελληνικής διασποράς που βρέθηκε να υπηρετεί την τέχνη της γραφής στην ώριμη φάση της ζωής του, αφού πρώτα τη χόρτασε με έντονα βιώματα μέσα από μια περιπετειώδη και δύσκολη διαδρομή, η οποία ωστόσο στη συνέχεια στάθηκε η μόνιμη πηγή έμπνευσής του για τα χειμαρρώδη κείμενα που καταθέτει εδώ και μια δεκαετία ως απόσταγμα βιωματικής πείρας μιας ολόκληρης ζωής.

Γεννήθηκε το 1946 στο χωριό Μανταμάδος της Λέσβου κι από τα δεκαεπτά του χρόνια βρέθηκε στα μακρινά πελάγη να εργάζεται ως ναυτικός για μια εικοσαετία και να σωρεύει μοναδικές εμπειρίες στο οπλοστάσιο της μνήμης του. Στα τριανταέξι του χρόνια αποφάσισε να να γίνει στεριανός και βρέθηκε στην Αυστραλία, όπου και εγκαταστάθηκε μόνιμα και συνεχίζει να ζει με την οικογένειά του.

Στο διάστημα 2012-2018 μας έδωσε τα πρώτα του μυθιστορήματα και συγκεκριμένα μια αυτοβιογραφική τριλογία με τα έργα: "Ως τα τριαντα έξι μου..." ( 2012), "Από τα 36 έως τα 66" (2014) και "Αυτοί που φύγαν κι αυτοί που μείναν" (2018). Τα τρία αυτά έργα, όπως φανερώνουν και οι τίτλοι τους, έχουν υλικό που αντλείται από τις βιωματικές εμπειρίες του συγγραφέα εμπλουτισμένες με ευφάνταστα μυθοπλαστικά στοιχεία που αποκαλύπτουν την αυθεντική προσωπικότητα του ανδρός, τη στέρεη οπτική του στα πράγματα, την ακλόνητη αριστερή του ιδεολογία και όλα μαζί διαποτισμένα από ένα συναισθηματικό πλούτο και μια επίμονη διάθεση νοσταλγίας.

Μόλις φέτος ο συγγραφέας εξέδωσε το τέταρτο μυθιστόρημά του με τίτλο "Το φράγμα" που ασφαλώς με μια πρώτη σκέψη μας παραπέμπει στο ομότιτλο σημαντικό μεταπολεμικό μυθιστόρημα του Σπύρου Πλασκοβίτη, το οποίο κυκλοφόρησε το 1960 και γυρίστηκε μάλιστα και σε ταινία το 1982 από τον Δημήτρη Μακρή. Το θέμα του ο Παναγιώτης Βέης το εμπνεύστηκε από πραγματική ιστορία που έζησε ο ίδιος στον μακρινό του τόπο, η οποία είχε τραγική κατάληξη με το θάνατο πολλών ανθρώπων από την κακοδιαχείριση ενός φράγματος που συγκέντρωνε τα μπάζα δύο ποταμών. Παρά το έντονα δραματικό θέμα του έργου και τις τραγικές συνέπειες της αλόγιστης συμπεριφοράς των υπεύθυνων του φράγματος σε βάρος της ανθρώπινης ζωής, ο συγγραφέας φροντίζει να αντισταθμίσει τη συμφορά με παράλληλες ιστορίες ερωτικού πάθους σαν ένα λυτρωτικό αντίδοτο απέναντι στην τραγωδία. Ιδού πώς περιγράφει ο ίδιος το θέμα του έργου του:

Το βιβλίο αυτό γράφτηκε μετά τα βιώματα μιας μεγάλης καταστροφής. Μιας μεγάλης πλημμύρας με ανείπωτες καταστροφές, πολλές και επικίνδυνες καταστάσεις που ζήσαμε επί τρία μερόνυχτα. Κυλήσανε δύο χρόνια και ένα σωρό πληγές χάσκουν ακόμα ανοιχτές. Το όλο συμβάν φορτώθηκε στην κλιματική αλλαγή, εκ των υστέρων όμως αποκαλύφθηκε πως το μεγάλο εύρος της τόσης και τέτοιας καταστροφής έγινε, γιατί προήλθε από ένα πλάνο που είχε η εταιρεία που διαχειριζόταν το φράγμα εκμεταλλευόμενη την κακοκαιρία να αδειάσει τα μπάζα που είχαν συσσωρευτεί στον πυθμένα του φράγματος, χωρίς να της κοστίσει δεκάρα. Αφού είχαν κάνει μια μικρή προεργασία, τη δεύτερη μέρα, στον παροξυσμό του καιρού, ανοίξανε όλες τις κάτω πόρτες αδειάζοντας εκατομμύρια τόνους νερά, πέτρες, λάσπες, ξύλα μέσα σε μια νεόχτιστη περιοχή φέρνοντας τόσες καταστροφές. Και 154 θανάτους! Καμία τιμωρία και σε κανέναν. Η κλιματική αλλαγή φταίει και για τις πουστιές τους".

Επισημαίνω ότι το βιβλίο προλογίζει ο Λέσβιος φιλόλογος Δημήτρης Πατίλας με ένα εκτενές κριτικό κείμενο που αναλύει μεθοδικά και τα τέσσερα μυθιστορήματα του Παναγιώτη Βέη. Και κάτι πολύ ιδιαίτερο: Όλα τα βιβλία του - όπως και το συγκεκριμένο - ο συγγραφέας τα έχει εκδώσει με δικά του έξοδα και τα μοιράζει δωρεάν σε κάθε ενδιαφερόμενο! 

Νίκος Τσιριγώτης: Μνήμη Αργύρη Εφταλιώτη (2022)

Ο Αργύρης Εφταλιώτης, κατά κόσμον Κλεάνθης Μιχαηλίδης (1849-1923), με καταγωγή από το Μόλυβο της Λέσβου, υπήρξε σημαντική μορφή της νεοελληνικής λογοτεχνίας ενταγμένος στην ακμαία Γενιά του 1880, τη γενιά του Παλαμά και του Ψυχάρη σε μια εποχή που είχε αρχίσει το κίνημα του δημοτικισμού να παίρνει διαστάσεις κοινωνικής εξέγερσης και αντίδρασης στο λόγιο κατεστημένο της Φαναριώτικης Σχολής που είχε προηγηθεί. Ο Εφταλιώτης, δίπλα στον Γιάννη Ψυχάρη και τον Αλέξανδρο Πάλλη, στάθηκε μπροστάρης αυτής της κίνησης, πράγμα που επισφραγίστηκε με την σπουδαία (ημιτελή ωστόσο) μετάφραση της ομηρικής "Οδύσσειας". Παρόλο που έζησε το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του σε ξένους τόπους (Αγγλία, Ινδία, Γαλλία), είχε πάντα στενή επαφή με τις εγχώριες πνευματικές εξελίξεις και το λογοτεχνικό του ταλέντο κράτησε ολοζώντανη αυτή την επαφή. Φυσικό ήταν πάντως ο ξενιτεμός να αφήσει ισχυρό το αποτύπωμά του στα κείμενα που μας κληροδότησε, ιδιαίτερα στα πεζογραφήματά του που είναι πλημμυρισμένα από συναισθήματα νοσταλγίας. 

Το πρώτο λογοτεχνικό φανέρωμα του Αργύρη Εφταλιώτη εκδηλώθηκε στο πεδίο της ποίησης και μας άφησε πληθώρα ποιημάτων με έντονα λυρικό χαρακτήρα. Πάντως δεν ευτύχησε όσο άλλοι συγκαιρινοί του ποιητές να περάσει στο χώρο της μελοποιημένης ποίησης, με εξαίρεση το "Τραγούδι της ταβέρνας" που είναι και το μοναδικό, διπλά μάλιστα, μελοποιημένο ποίημά του, πρώτα από τον Γιάννη Σπανό για τη δεύτερη "Ανθολογία" του (1968) και πολύ αργότερα από τον Θεσσαλονικιό τραγουδοποιό Ευγένιο Δερμιτάσογλου για το δίσκο του "Βαρύ φορτίο" (2000). Ωστόσο μόλις πρόσφατα ολοκληρώθηκε και ήδη έχει ετοιμαστεί προς έκδοση ένας πλήρης κύκλος μελοποιημένων ποιημάτων του Αργύρη Εφταλιώτη που πρόκειται να συνοδεύσει έναν αφιερωματικό τόμο για τα 100 χρόνια από το θάνατό του μέσα στο 2023. Τίτλος του δίσκου είναι "Μνήμη Αργύρη Εφταλιώτη". Τη μουσική υπογράφει ο συμπατριώτης του δραστήριος δημιουργός Νίκος Τσιριγώτης, για τον οποίο έχουμε ξαναμιλήσει εδώ στο Δισκοβόλο με αφορμή την έκδοση του κύκλου τραγουδιών του "Μουσικές νοστωδίες Λεσβίων ποιητών" (2018), ενώ το 2020 είχε επίσης εκδώσει και τα "21 Οργανικά Κομμάτια" του, πάντα σε προσωπικές του παραγωγές εκεί στη Μυτιλήνη με τη σύμπραξη φίλων και τοπικών μουσικών και ερμηνευτών. 

Πρόκειται για έναν κύκλο με δώδεκα κομμάτια, από τα οποία τα εννέα αποτελούν μελοποιημένα ποιήματα του Αργύρη Εφταλιώτη, ενώ δύο από αυτά ("Μάνα και γιος", "Νανούρισμα") αποδίδονται και σε οργανική εκδοχή. Το εναρκτήριο κομμάτι ("Δοξαστικό") έχει στίχους του Μήτσου Τσιάμη και αποτελεί ένα είδος εισαγωγής στο περιεχόμενο του έργου με μια θαυμάσια μελωδία που παραπέμπει ευθέως σε ηχοχρώματα Σταύρου Κουγιουμτζή! Ο συνθέτης καταφέρνει να αποδώσει με ευθύβολες μελωδίες το πνεύμα των ποιημάτων, άλλοτε με εύθυμους ρυθμούς που ενίοτε κινούνται στο κλίμα των τοπικών ή μικρασιατικών σκοπών, κι άλλοτε με τρυφερά μελωδικά ευρήματα, όλα εύστοχα ενορχηστρωμένα από τον ίδιο, ενώ αξιοποιήθηκαν τα εργαλεία της τεχνολογίας για να αναπαραχθούν κάποια όργανα της ορχήστρας. 

Οι ηχογραφήσεις έγιναν στη Μυτιλήνη και την Αθήνα με την υποστήριξη του ιστορικού παραγωγού της Minos Αχιλλέα Θεοφίλου, ενώ στην τεχνική υποστήριξη της ηχοληψίας συνέβαλε ο Γιάννης Τσιριγώτης. Τα τραγούδια ερμηνεύουν οι: Κατερίνα Βασιλείου, Χρύσα Βέκιου, Νίκος Βερβενιώτης, Γιώργος Γέργος, Μιχάλης Δήσσος, Σίμος Ευθυμιάδης, Κώστας Καλδέλλης, Μυρσίνη Κουτσκουδή, Χάρης Μουρατίδης, Ειρήνη Στεφανοπούλου και Αμέρσσα Τσιριγώτη, ενώ συμμετείχε απαγγέλλοντας ο Θοδωρής Προκοπίου. Συμμετέχει επίσης παίζοντας βιολί ο Θέμης Πατίλας.

Ο ΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ: First Songs (2005)

Τα πρώτα πρώτα τραγούδια του Μίκη Θεοδωράκη από τα εφηβικά και νεανικά του χρόνια, εμπνευσμένα από τα απλά ποιήματα των σχολικών αναγνωστικών της εποχής, αποτέλεσαν τη βάση μιας σειράς νεότερων δισκογραφικών εκδόσεων κατά το διάστημα 1994-2005 με ερμηνείες από παιδικές χορωδίες και κυρίως από τη σπουδαία Παιδική Χορωδία Δημήτρη Τυπάλδου, η οποία μας παρουσίασε το 2005 το άλμπουμ "Δες τι λαμπρό φεγγάρι".

Την ίδια χρονιά ωστόσο, με τη συμμετοχή και πάλι της ίδιας παιδικής χορωδίας είχαμε και μια εντελώς διαφορετική εκδοχή αυτού του ενδιαφέροντος μουσικού υλικού του μεγάλου μας συνθέτη. Από τη γερμανική δισκογραφική εταιρεία Intuition, ειδικευμένη κυρίως στο λόγιο ρεπερτόριο του συνθέτη, εκδόθηκε ένα άλμπουμ με τον αγγλόφωνο τίτλο "Fist Songs" αποκλειστικά με τραγούδια του Μίκη Θεοδωράκη από εκείνο το πρώιμο συνθετικό του φανέρωμα. Συγκεκριμένα, περιλαμβάνονται 15 τραγούδια της περιόδου 1937-1952 βασισμένα σε ποιήματα των Αριστοτέλη Βαλαωρίτη, Κωστή Παλαμά, Γεώργιου Δροσίνη, Κώστα Χατζόπουλου, Βασίλη Ρώτα, Άγγελου Βλάχου, Μιχάλη Στασινόπουλου, Φώτη Αγγουλέ, Αντιγόνης Μεταξά, Heinrich Heine, καθώς και σε δημώδεις στίχους. Το τραγούδι "Φθινόπωρο" περιλαμβάνεται σε διπλή εκτέλεση. Η ηχογράφηση έγινε το 1999.

Η συγκεκριμένη έκδοση διαφοροποιεί δραστικά την απόδοση αυτών των "παιδικών" τραγουδιών του Μίκη σε σχέση με τις ελληνικές εκδοχές τους που έχουμε δει τις προηγούμενες ημέρες. Πρώτα πρώτα η παρουσία της παιδικής χορωδίας είναι δευτερεύουσα και υποβοηθητική, αφού βασικός ερμηνευτής των τραγουδιών είναι ο ίδιος ο συνθέτης, ενώ συμμετέχει και η Μαρία Φαραντούρη σε τρία τραγούδια, καθώς και οι Jocelyn B. Smith και Θανάσης Ζώτος στα φωνητικά. Επίσης η ενορχήστρωση που επιμελήθηκε ο Γερμανός πιανίστας Henning Schmiedt, στενός συνεργάτης του συνθέτη επί πολλά χρόνια, έχει καθαρά έντεχνο χαρακτήρα και περιλαμβάνει σαξόφωνο, φλάουτο, τρομπέτα, τούμπα, κοντραμπάσο και κρουστά με δεσπόζουσα πάντως την παρουσία του πιάνου. Το αποτέλεσμα συνεπώς ξεφεύγει από το ακραιφνώς παιδικό ηχόχρωμα και προφανώς απευθύνεται σε ένα ευρύτερο κοινό της διεθνούς αγοράς που του δίνεται έτσι η δυνατότητα να γνωρίσει κι αυτή την άγνωστη, αλλά άκρως ενδιαφέρουσα πτυχή του ταλέντου μιας μουσικής ιδιοφυίας.

Ο ΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ: Όπως στον Πινόκιο (2003)

Συνεχίζουμε το μικρό μας αφιέρωμα στην παιδική δισκογραφία του Μίκη Θεοδωράκη με μια ξεχωριστή έκδοση σε μορφή μεγαλόσχημου βιβλίου με ένθετο έναν ψηφιακό δίσκο που κυκλοφόρησε το 2003 από τις Εκδόσεις Ρωμανός με τίτλο "...Όπως στον Πινόκιο".

Πρόκειται για ένα μουσικό θεατρικό παραμύθι γραμμένο από την ηθοποιό Κάκια Ιγερινού, που αξιοποιεί το υλικό του δίσκου "Τραγούδια για παιδάκια και παιδιά" (1994) του μεγάλου μας συνθέτη, ο οποίος περιέχει μια σειρά παιδικών τραγουδιών που γράφτηκαν στα πρώτα συνθετικά του χρόνια και βασίστηκαν σε γνωστά "σχολικά" ποιήματα παλιότερων ποιητών της προπολεμικής εποχής και της γενιάς του 1880.

Το αποτέλεσμα της εργασίας της Ιγερινού ήταν μια πρωτότυπη παιδική παράσταση σε δύο πράξεις, η οποία παρουσιάστηκε στη σκηνή κατά τη χειμερινή περίοδο 2002-2003 μπροστά σε ένα κοινό αποτελούμενο από παιδιά διαφορετικών εθνικών και πολιτισμικών προελεύσεων. Τη σκηνοθεσία του έργου έκανε ο Γιάννης Λαπάτας, ενώ τα τραγούδια ερμήνευσαν μέλη του θιάσου με τη συμμετοχή της Λαϊκής Ορχήστρας "Μίκης Θεοδωράκης" σε ενορχήστρωση του Θέμι Συμβουλόπουλου. Ο δίσκος που συνόδευσε την έκδοση του βιβλίου αμέσως μετά το τέλος των παραστάσεων περιλαμβάνει τραγούδια μαζί με αφηγηματικά μέρη και χαρακτηριστικούς διαλόγους από την παράσταση. Δυστυχώς σήμερα η συγκεκριμένη έκδοση είναι εκτός κυκλοφορίας.

Ο Μίκης σημειώνει σχετικά: "Πιστεύω πως το παραμύθι είναι ο φυσικός χώρος για τα "παιδικά τραγούδια" μου. Εκεί που οι ηθοποιοί, οι τραγουδιστές, οι μουσικοί και το νεανικό κοινό σμίγουν και γίνονται ένα. Απόδειξη ότι το όνειρο και η μουσική είναι πλασμένα με τα ίδια υλικά, όπως και οι ψυχές των παιδιών...".

Ο ΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ - Παιδική Χορωδία Δ. Τυπάλδου: Δες τι λαμπρό φεγγάρι (2005)

Τα "παιδικά τραγούδια" είναι μια μεγάλη σειρά τραγουδιών που συνέθεσε ο Μίκης Θεοδωράκης στην εφηβική και νεανική του ηλικία. Ο μεγάλος συνθέτης έκανε τα πρώτα συνθετικά του βήματα στην Πάτρα, το 1937, σε ηλικία μόλις 12 χρονών, γράφοντας «Ρομάντζες» για φυσαρμόνικα, αλλά και τραγούδια, το πρώτο πρώτο από τα οποία φαίνεται πως ήταν το δημοτικό "Το Καραβάκι". Απ' το 1938, στον Πύργο, άρχισε να γράφει διάφορες μελωδίες για σόλο βιολί, για βιολί και πιάνο, ντούο για δυο βιολιά, καθώς και πολλά τραγούδια. Με ίδιους και μεγαλύτερους ρυθμούς συνέχισε στην Τρίπολη απ' το 1940 μέχρι το 1943 και στην Αθήνα απ' το 1944 και μετά. Έτσι, από τα εφηβικά και νεανικά του χρόνια, πληθωρικός και πολυγραφότατος καθώς ήταν, είχε ήδη στο ενεργητικό του έναν αρκετά μεγάλο κατάλογο με έργα οργανικής και φωνητικής μουσικής. Κι όπως λέγαμε προχθές, απ' την πληθώρα αυτών των τραγουδιών, που γράφτηκαν κατά τη 15ετία 1937-1952, ο ίδιος ο συνθέτης επέλεξε αυτά που απετέλεσαν τη συλλογή «40 Τραγούδια για Παιδάκια και Παιδιά» και εκδόθηκαν το 1994 από τη Philips. Απ' τα υπόλοιπα, άλλα περιλήφθησαν σε γνωστούς κύκλους τραγουδιών, άλλων η μουσική αφομοιώθηκε σε μεταγενέστερα έργα του συνθέτη και άλλα παραμένουν ακόμη ανέκδοτα. 

Από το πλούσιο λοιπόν αυτό σώμα των "παιδικών τραγουδιών" του Μίκη Θεοδωράκη επιλέχθηκαν τα 18 που απαρτίζουν την παρούσα συλλογή κι ερμηνεύτηκαν συγκινητικά και με απόλυτη μουσική ακρίβεια από την κορυφαία Παιδική Χορωδία Δημήτρη Τυπάλδου στο άλμπουμ «Δες τι λαμπρό φεγγάρι». Με εξαίρεση του τραγουδάκι "Το γουρουνάκι και το γαϊδουράκι" (στίχοι της Αντιγόνης Μεταξά), όλα τα υπόλοιπα είχαν συμπεριληφθεί και στο διπλό άλμπουμ «40 Τραγούδια για Παιδάκια και Παιδιά», αλλά εδώ δίνονται σε διαφορετική φυσικά ενορχήστρωση και ερμηνεία. Βασίζονται σε στίχους μεγάλων ποιητών μας της παλαιότερης εποχής, όπως ο Κωστής Παλαμάς, ο Γεώργιος Δροσίνης, ο Βασίλης Ρώτας, ο Κώστας Χατζόπουλος, ο Αριστοτέλης Βαλαωρίτης, ο Διονύσιος Σολωμός κ.ά. 

Ο δίσκος αρχικά κυκλοφόρησε από την Eros Music, ενώ στη συνέχεια πέρασε στους καταλόγους της Legend με νέο τίτλο «Τα Παιδικά μου Τραγούδια» επαυξημένος με δύο οργανικά θέματα. Πλάι στις παιδικές φωνές σε κάποια τραγούδια ακούγονται επίσης οι Βασίλης Παπακωνσταντίνου και Διονύσης Τσακνής. Την παιδική χορωδία και ορχήστρα διευθύνει ο Δημήτρης Τυπάλδος.

Ο ΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ - Παιδική Χορωδία Δ. Τυπάλδου: Olympia (2002)

Η Παιδική Χορωδία Δημήτρη Τυπάλδου είναι ένα εξαιρετικό πολυμελές χορωδιακό σχήμα με παιδιά που λειτουργεί ακατάπαυστα από τα μέσα της δεκαετίας του '80 έχοντας έντονη παρουσία στα μουσικά μας πράγματα και ήδη αρκετά μεγάλη δισκογραφική δραστηριότητα συνεργαζόμενη με σημαντικούς δημιουργούς, όπως ο Μίκης Θεοδωράκης, ο Νότης Μαυρουδής, ο Παναγιώτης Μάργαρης, ο Θανάσης Πολυκανδριώτης, αλλά και η Αλίκη Βουγιουκλάκη και ο Γιώργος Νταλάρας, μαζί με αρκετές ηχογραφήσεις γιορτινού περιεχομένου (κυρίως χριστουγεννιάτικα τραγούδια). 

Η πρώτη εμφάνιση της χορωδίας στο χώρο της δισκογραφίας έγινε με συνθέσεις κυρίως του Μίκη Θεοδωράκη (μαζί με επιλογές από το διεθνές και κλασικό ρεπερτόριο), όταν το 1991 από τη Motivo κυκλοφόρησε ο δίσκος βινυλίου "Άνθη της πέτρας". Η πρώτη αυτή γνωριμία με τον μεγάλο συνθέτη είχε και συνέχεια τα επόμενα χρόνια κι έτσι το 2002 προέκυψε η πολύ ενδιαφέρουσα έκδοση του ψηφιακού δίσκου "Olympia" που εκδόθηκε από την FM Records και περιλαμβάνει επιλεγμένες συνθέσεις του Μίκη από το ανεξάντλητο ρεπερτόριό του. 

Ο τίτλος της έκδοσης προήλθε από το λόγιο έργο Canto Olympico που είχε γράψει ο συνθέτης το 1991 πάνω σε ποίηση της Δήμητρας Μαντά μετά από παραγγελία της διεθνούς ολυμπιακής επιτροπής προκειμένου να παιχτεί στους Ολυμπιακούς Αγώνες της Βαρκελώνης το 1992. Από το έργο λοιπόν αυτό σταχυολογήθηκαν τρεις Ωδές (Ωδή στον Δία, στον Απόλλωνα και στον Πρώτο Ολυμπιονίκη) σε κατάλληλη προσαρμογή για παιδική χορωδία.

Ο δίσκος συμπληρώνεται με επιλογές από τα τρία κλασικά έργα του συνθέτη βασισμένα σε ποίηση τριών μεγάλων ποιητών που τιμήθηκαν με βραβείο Νόμπελ λογοτεχνίας, δηλαδή τα "Επιφάνια" (1961) του Γιώργου Σεφέρη, το "Άξιον Εστί" (1964) του Οδυσσέα Ελύτη και το Canto General (1972) του Pablo Neruda, ενώ για επίλογος επιλέχθηκε η τρυφερή μελωδία "Μαργαρίτα μαγιοπούλα" σε στίχους του Ιάκωβου Καμπανέλλη από την παράσταση "Μαγική πόλις" (1963).

Ο ΜΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ: Τραγούδια για παιδάκια και παιδιά (1994)

Το αστείρευτο μουσικό ταλέντο του Μίκη Θεοδωράκη έδωσε τα πρώτα του σημάδια σε πολύ μικρή ηλικία. Ήδη στα 1937 ο μόλις δωδεκάχρονος Μίκης συνθέτει το πρώτο του τραγούδι, το "Καραβάκι", παρμένο από την ελληνική παράδοση. Σ' εκείνη την πρώιμη περίοδο, όταν η οικογένειά του μετακινείται συνεχώς, Πάτρα, Πύργος, Τρίπολη και τελικά Αθήνα, ο νεαρός επίδοξος συνθέτης γράφει ασταμάτητα μουσική και τραγούδια, παράλληλα με τις σοβαρές μουσικές σπουδές του. 

Τα σχολικά ακούσματα και οι ισχυρές εντυπώσεις από τη δύσκολη ιστορική συγκυρία θα επηρεάσουν αποφασιστικά τα μουσικά γούστα του. Εύλογα οι πρώτοι στίχοι που μελοποίησε προέρχονταν από τα σχολικά του αναγνώσματα, πριν ανακαλύψει και αναδείξει με μεγαλειώδη τρόπο τους μεγάλους μας ποιητές. Έτσι ανάμεσα στα δεκάδες πρώιμα τραγούδια του συνθέτη βρίσκουμε στίχους της Αντιγόνης Μεταξά (της περίφημης "Θείας Λένας" του ραδιοφώνου), του Μιχαήλ Στασινόπουλου, του Βασίλη Ρώτα, του Χάρη Σακελλαρίου, του Γεώργιου Δροσίνη, του Κωστή Παλαμά, του Διονύσιου Σολωμού, του Αριστοτέλη Βαλαωρίτη, του Άγγελου Βλάχου, του Κωνσταντίνου Χατζόπουλου και πολλών άλλων ακόμη. 

Ωστόσο τα τραγούδια αυτά για δεκαετίες παρέμεναν στα συρτάρια του συνθέτη και ελάχιστοι γνώριζαν την ύπαρξή τους. Μόλις στα 1994 συγκεντρώθηκαν σαράντα από αυτά κι αποτέλεσαν το σώμα της παρούσας έκδοσης που κυκλοφόρησε την ίδια χρονιά από την Polygram με τίτλο "Τραγούδια για παιδάκια και παιδιά". Η ευθύνη της επιλογής ανήκει στον Μίκη. Τα επιλεγμένα τραγούδια καλύπτουν κυρίως τη δεκαπενταετία 1937-1952, ωστόσο θα δούμε ότι έγιναν και μικρές παρασπονδίες, για να περιληφθούν και μερικά νεότερα τραγούδια του που γράφτηκαν στις αρχές της δεκαετίας του '60 κι έγιναν πασίγνωστα μέσα από τους μεγάλους κύκλους τραγουδιών εκείνης της εποχής, όπως είναι η "Άρνηση" του Γιώργου Σεφέρη, το "Εκκρεμές" του Νίκου Γκάτσου και το "Χρυσοπράσινο φύλλο" του Λεωνίδα Μαλένη.

Σημαντικός αρωγός του συνθέτη σ' αυτήν την ιστορική αποκάλυψη των παιδικών του τραγουδιών στάθηκε η αξιόλογη Παιδική Χορωδία Και Ορχήστρα του Δημοτικού Ωδείου Λάρισας υπό την εμπνευσμένη καθοδήγηση του Δημήτρη Καρβούνη. Τα παιδιά της χορωδίας ερμηνεύουν τα τραγούδια συγκινητικά και απόλυτα πιστά στο πνεύμα του δημιουργού. Το αποτέλεσμα είναι υψηλού επιπέδου και δικαιώνει με τρόπο εντυπωσιακό μιαν άλλη πλευρά του μεγάλου μας συνθέτη, η οποία μας ήταν μέχρι εκείνη τη στιγμή άγνωστη.

Σημειώνω ότι η ηχογράφηση πραγματοποιήθηκε στο Θέατρο Μύλου της Λάρισας τον Απρίλιο του 1994. Το εξώφυλλο της έκδοσης κοσμείται από τον ιστορικό πίνακα Παιδική συναυλία του ζωγράφου Γιώργου Ιακωβίδη. Σημειώνω επίσης ότι μετά την έκδοση του συγκεκριμένου δίσκου και με πρωτοβουλία της σπουδαίας Παιδικής Χορωδίας του Δημήτρη Τυπάλδου θα υπάρξει μια πολύ ενδιαφέρουσα συνέχεια στην ανάδειξη της παιδικής εργογραφίας του συνθέτη, όπως θα δούμε τις επόμενες ημέρες.