Σκηνική δισκογραφία | Μάνος Χατζιδάκις: Illya Darling (1967)

Αφού μιλήσαμε χθες για την ιστορική ταινία "Ποτέ την Κυριακή", φυσιολογικά περνάμε σήμερα στη μουσικοθεατρική παράσταση "Illya Darling" που παρουσιάστηκε στη Νέα Υόρκη την κρίσιμη χρονιά του 1967. Η Μελίνα Μερκούρη ανεβάζει στο Broadway την ομώνυμη παράσταση βασισμένη στην πρώτη ύλη της ταινίας "Ποτέ την Κυριακή" (1960), με την οποία είχε κατακτήσει τη διεθνή της καταξίωση ως πρωταγωνίστρια. Συμπρωταγωνιστούν ο Νίκος Κούρκουλος, η Δέσπω Διαμαντίδου και ο Τίτος Βανδής. Σκηνοθετεί ο Jules Dassin. Και φυσικά η μουσική είναι του Μάνου Χατζιδάκι. 

Ο Μάνος Χατζιδάκις, εγκατεστημένος ήδη στην Αμερική και περιζήτητος εκείνη την εποχή από τα μεγάλα κινηματογραφικά στούντιο του Χόλιγουντ, αλλά και τους θεατρικούς παραγωγούς, έχοντας ήδη καταθέσει σπουδαίες μουσικές επενδύσεις σε σημαντικές παραγωγές της μεγάλης οθόνης (Never on Sunday, It Happened in Athens, The 300 Spartans, Aliki My Love, America America, TopKapi, Steps), υποκύπτει στην πίεση να επανέλθει στο εμβληματικό soundtrack του "Ποτέ την Κυριακή" που τον είχε κάνει διάσημο χάρις στο όσκαρ που κέρδισε το βασικό τραγούδι της ταινίας διασκευάζοντας και εμπλουτίζοντας το πρωτότυπο υλικό σε μορφή μιούζικαλ με κυρίαρχο το χορευτικό στοιχείο και τα έντονα φολκλορικά ελληνικά χρώματα σε μια εποχή που η μακρινή πατρίδα του κατακτούσε τον κόσμο του τουρισμού ακριβώς μέσα από τη διασημότητα του τραγουδιού "Τα παιδιά του Πειραιά" και ασφαλώς του "Ζορμπά" που 2-3 χρόνια νωρίτερα είχε παρουσιάσει στο παγκόσμιο κοινό ο Μίκης Θεοδωράκης. Οι στίχοι των τραγουδιών υπογράφονται από τον Joe Darion, ενώ την ενορχήστρωση ανέλαβε ο Ralf Burns. Ο Μάνος Χατζιδάκις προτάθηκε την επόμενη χρονιά για το βραβείο Tony.

Οι παραστάσεις του έργου ξεκίνησαν με μεγάλη επιτυχία, αλλά δυστυχώς τα "γεγονότα" της Αθήνας (χουντικό πραξικόπημα) λίγους μήνες αργότερα οδήγησαν στην εσπευσμένη διακοπή τους, καθώς η Μελίνα αποφάσισε να αφιερώσει τη διεθνή της αναγνωρισιμότητα στην υποστήριξη του αγώνα για την επαναφορά της δημοκρατίας στην πατρίδα της. Παράπλευρη συνέπεια αυτού ήταν ότι ανακόπηκε πρόωρα και η απόπειρα για διεθνή καριέρα του συμπρωταγωνιστή της Νίκου Κούρκουλου!

Σκηνική δισκογραφία | Μάνος Χατζιδάκις: Ποτέ την Κυριακή (1960)

Έχουμε μιλήσει πολλές φορές για την κινηματογραφική δουλειά του Μάνου Χατζιδάκι, η οποία μάλιστα στα πρώτα χρόνια του '60 έφτασε σε απίστευτα μεγέθη παραγωγικότητας με έξι ή επτά ταινίες κάθε χρόνο! 

Ωστόσο μία χρονιά ήταν εκείνη που σημάδεψε ανεξίτηλα την κινηματογραφική του καριέρα. Ήταν το έτος 1960 και η ταινία "Ποτέ την Κυριακή" (Never on Sunday) που έφεραν τον απόλυτη καταξίωση του συνθέτη στο παγκόσμιο στερέωμα, η οποία επισφραγίστηκε με το βραβείο oscar τραγουδιού που κέρδισε το 1961 για την ξεχωριστή αυτή ταινία που έγραψε και σκηνοθέτησε ο μεγάλος σκηνοθέτης Jules Dassin για λογαριασμό της αμερικανικής εταιρείας United Artists με απόλυτη πρωταγωνίστρια τη Μελίνα Μερκούρη σε ένα ρόλο που μοιάζει να της ταιριάζει απόλυτα. Είναι ο ρόλος μιας γυναίκας ελεύθερης από ηθικούς φραγμούς στις ερωτικές της σχέσεις που έρχεται να ολοκληρώσει κατά κάποιο τρόπο την πρώτη διεθνή κινηματογραφική φιγούρα που πλάσαρε η μεγάλη ηθοποιός με την ταινία "Στέλλα" (1955) του Μιχάλη Κακογιάννη, μέσω της οποίας άλλωστε γνωρίστηκε και παντρεύτηκε με τον εξόριστο σκηνοθέτη - θύμα του μισαλλόδοξου μακαρθισμού στις αρχές του '50 στην Αμερική, που ανάγκασε τον Ντασέν να συνεχίσει την καριέρα του στην Ευρώπη και να φτάσει έτσι και στην Ελλάδα, όπου τελικά θα εγκατασταθεί μόνιμα ως το θάνατό του. 

Η ταινία "Ποτέ την Κυριακή" πρωτοπαίχτηκε στο Λονδίνο στις 18 Νοεμβρίου 1960 κι αμέσως μετά στην Αθήνα, όπου έκοψε στην πρώτη της προβολή 184.524 εισιτήρια που την κατέταξαν στην 3η θέση από τις 58 ταινίες της χρονιάς. Δίπλα στη Μελίνα πρωταγωνιστικούς ρόλους είχαν ο Γιώργος Φούντας, ο Ζιλ Ντασέν, ο Τίτος Βανδής, η Δέσπω Διαμαντίδου, ο Θανάσης Βέγγος, ο Δημήτρης Παπαμιχαήλ και πολλοί άλλοι. Μάλιστα η ταινία συμμετείχε την ίδια χρονιά και στο διεθνές φεστιβάλ των Καννών, όπου η Μελίνα μοιράστηκε το πρώτο βραβείο με τη Ζαν Μορό. Το πάρτι που οργανώθηκε στις Κάννες με αφορμή την προβολή της ταινίας έμεινε στην ιστορία κυρίως για το απίστευτο σόου που προσέφερε στο ξένο κοινό ο Γιώργος Ζαμπέτας με το μπουζούκι του!

Φτάνουμε έτσι στη μουσική της ταινίας που υπογράφεται από τον μεγάλο Έλληνα συνθέτη Μάνο Χατζιδάκι και του αποφέρει το όσκαρ τραγουδιού, το οποίο έγινε και η αφορμή μια αξιόλογης καριέρας του συνθέτη στο Χόλιγουντ, όπου τα επόμενα χρόνια ήταν περιζήτητος. Ο συνθέτης, σύμφωνα με την επιθυμία του σκηνοθέτη, έγραψε ένα βασικό θέμα σε ρυθμό χασάπικο με τίτλο "Τα παιδιά του Πειραιά", το οποίο τραγουδούσε περιπαθητικά η Μελίνα έχοντας για φόντο στο δωμάτιο, όπου δεχόταν καθημερινά - ποτέ όμως την Κυριακή - τους εραστές της, μια μεγάλη αφίσα με τους ποδοσφαιρικούς αστέρες του Ολυμπιακού εκείνης της εποχής! Το τραγούδι γνώρισε μιαν απρόσμενη επιτυχία που το μετέτρεψε σε παγκόσμιο σουξέ στα πέρατα του πλανήτη γνωρίζοντας εκατοντάδες επανεκτελέσεις σε όλες τις γλώσσες του κόσμου! Μέχρι και κλάξον για τα αυτοκίνητα έγινε! Αλλά όλη αυτή η ακραία αντίδραση του κοινού φαίνεται πως ενόχλησε τον συνθέτη σε βαθμό που έφτασε να αρνηθεί την παραλαβή του όσκαρ υποστηρίζοντας ότι ένα απλό τραγουδάκι με φολκλορικά χαρακτηριστικά επισκίασε όλο το υπόλοιπο έργο του που ήταν πολύ σημαντικότερο!

Πάντως το soundtrack περιλαμβάνει πολλές ωραίες στιγμές, κυρίως οργανικά και αυτοσχεδιαστικά θέματα με πρωταγωνιστή το μπουζούκι του Γιώργου Ζαμπέτα, αλλά και τη λατέρνα, ενώ ακούγονται και κάποιες παλιότερες μελωδίες του συνθέτη σε οργανική μορφή ("Πάμε μια βόλτα στο φεγγάρι","Έγινε παρεξήγηση"). Ακούγεται επίσης το χιουμοριστικό ζεϊμπέκικο "Οι χαρές της Ίλυα" ερμηνευμένο από τον Τίτο Βανδή. Όλοι οι στίχοι ανήκουν στον συνθέτη.

Σκηνική δισκογραφία | Κώστας Καπνίσης: Αγάπη και αίμα (1968/1994)

Ο ελληνικός κινηματογράφος στα χρόνια του χουντικού καθεστώτος δείχνει μια έντονη τάση για υπερπαραγωγές κατά τα χολιγουντιανά πρότυπα με επικές παραγωγές πατριωτικού στόμφου που είχαν μεγάλη απήχηση στο κοινό της εποχής, αλλά εκ των υστέρων δύσκολα αντέχουν στη σοβαρή κριτική. 

Στο πλαίσιο αυτό γυρίστηκε το 1968 η δυνατή βουκολική περιπέτεια "Αγάπη και αίμα", έγχρωμη παραγωγή της Finos Film με σενάριο και σκηνοθεσία ενός μετρ του είδους, του Νίκου Φώσκολου, ο οποίος εδώ σκηνοθετεί τη δεύτερη μόλις ταινία του, αν και είχε ήδη υπογράψει αρκετά σενάρια. Πρωταγωνιστούν: Τζένη Καρέζη, Κώστας Καζάκος, Σπύρος Καλογήρου, Φλωρέτα Ζάνα, Ελένη Ζαφειρίου, Λάκης Κομνηνός και Γιάννης Αργύρης. Το θέμα της ταινίας είναι εμπνευσμένο από την αρχετυπική ιστορία του σεξπιρικού "Ρωμαίου και Ιουλιέτας". Η ταινία έκοψε 381.554 εισιτήρια και κατέλαβε τη 12η θέση σε σύνολο 99 παραγωγών. 

Η ταινία διακρίνεται για τους καταιγιστικούς ρυθμούς δράσης σε ύφος γουέστερν! Θυμίζω ότι εκείνη την εποχή κυριαρχούσε το ιταλικό γουέστερν, το λεγόμενο "γουέστερν σπαγγέτι", και θυμάμαι ότι τότε γινόταν κατ' αντιστοιχία λόγος και για τα δικά μας ..."γουέστερν φασόλι"!!! 

Η μουσική της ταινίας, γραμμένη από τον παραγωγικότατο Κώστα Καπνίση, υπηρετεί την καταιγιστική δράση με θέματα που συμπορεύονται με την ένταση των σκηνών. Κι όπως έχει συμβεί με το σύνολο σχεδόν της κινηματογραφικής μουσικής του συνθέτη, κι αυτό το soundtrack έμεινε αδισκογράφητο για πολλά χρόνια, για να εκδοθεί τελικά το 1994 από την RCA.

Σκηνική δισκογραφία | Κώστας Καπνίσης: Τζένη Τζένη (1966/1994)

Η ταινία "Τζένη Τζένη", έγχρωμη κομεντί της Finos Film παραγωγής 1966, αποτέλεσε τη μεγαλύτερη εμπορική επιτυχία της κορυφαίας πρωταγωνίστριας Τζένης Καρέζη με 587.323 εισιτήρια στην πρώτη της προβολή που την κατέταξαν στην 3η θέση σε σύνολο 101 ταινιών της υπερπαραγωγικής εκείνης χρονιάς. Τη σκηνοθεσία υπογράφει ο Ντίνος Δημόπουλος σε σενάριο του τρομερού συγγραφικού διδύμου Ασημάκη Γιαλαμά και Κώστα Πρετεντέρη που έγραψαν ένα πολύ ενδιαφέρον έργο με φόντο το μαγευτικό τοπίο των Σπετσών. Δίπλα στη λαμπερή πρωταγωνίστρια εμφανίζεται μια πλειάδα κορυφαίων ηθοποιών, όπως ο Λάμπρος Κωνσταντάρας, ο Διονύσης Παπαγιαννόπουλος, ο Ανδρέας Μπάρκουλης, ο Δημήτρης Καλλιβωκάς, η Ελένη Ζαφειρίου, η Νανά Σκιαδά, ο Βάσος Ανδρονίδης και πολλοί άλλοι.

Η ταινία είναι πλημμυρισμένη από την ευφάνταστη μουσική του Κώστα Καπνίση, κυρίως με οργανικά θέματα που υπηρετούν τη δράση, άλλοτε μελωδικά κι άλλοτε πιο εξωστρεφή και συχνά σε χρώματα παραδοσιακά, ιδιαίτερα στη σκηνή του γάμου. Μεταξύ άλλων ακούγεται κι ένα νυφιάτικο εμβατήριο που θυμίζει το εμβληματικό εμβατήριο του Μέντελσον από το "Όνειρο θερινής νυκτός". Το τραγούδι "Το μεγάλο μυστικό μου" εμφανίζεται να το ερμηνεύει η Νόρα Βαλσάμη, αλλά η φωνή ανήκει στην Καίτη Χωματά! Το "Νυφιάτικο τραγούδι" ερμηνεύεται από χορωδία.

Το ενδιαφέρον αυτό soundtrack, όπως σχεδόν ολόκληρη η κινηματογραφική μουσική του Κώστα Καπνίση, παρέμεινε ανέκδοτο μέχρι το 1994, όταν για πρώτη φορά κυκλοφόρησε σε αναλογικό δίσκο από την RCA/Ariola με την επιμέλεια (φυσικά) του Μάκη Δελαπόρτα.

Σκηνική δισκογραφία | Κώστας Καπνίσης: Το δόλωμα (1964/1991)

Η έγχρωμη ταινία "Το δόλωμα", μια χαριτωμένη κωμωδία της Finos Film παραγωγής 1964 σε σενάριο και σκηνοθεσία του Αλέκου Σακελλάριου με πρωταγωνιστές την Αλίκη Βουγιουκλάκη, τον Αλέκο Αλεξανδράκη, τον Ντίνο Ηλιόπουλο, τον Ανδρέα Μπάρκουλη και τον Βαγγέλη Βουλγαρίδη, έκοψε συνολικά 557.302 εισιτήρια στην πρώτη προβολή και κατατάχτηκε στη 2η θέση ανάμεσα σε 92 παραγωγές της χρονιάς, πίσω από το κλασικό μιούζικαλ του Γιάννη Δαλιανίδη "Κορίτσια για φίλημα".

Καλογυρισμένη παραγωγή με εντυπωσιακά ντεκόρ και κοσμοπολίτικο περιβάλλον σε μια εποχή που τα ελληνικά νησιά και κυρίως η Ρόδος είχαν αρχίσει να προσελκύουν κατά κύματα τους ξένους τουρίστες. Η Αλίκη Βουγιουκλάκη στο αποκορύφωμα της λαμπερής της παρουσίας στα κινηματογραφικά πλατό, εδώ σε μια σπάνια στιγμή χωρίς τον Δημήτρη Παπαμιχαήλ δίπλα της, μας δίνει μια ερμηνεία που κινείται με άνεση στο τυποποιημένο πλαίσιο της προσωπικής της μανιέρας σφυρηλατώντας μια κινηματογραφική προσωπικότητα ακαταμάχητρης γοητείας.

Η μουσική της ταινίας ανήκει στον πολυγραφότατο Κώστα Καπνίση σε μια χρονιά που υπέγραψε τη μουσική σε έξι συνολικά παραγωγές. Λειτουργικά ορχηστρικά θέματα, αλλά και μερικά όμορφα τραγούδια συνιστούν το περιεχόμενο αυτού του soundtrack που παρέμεινε ανέκδοτο μέχρι το 1991, όταν και πάλι ο ακούραστος Μάκης Δελαπόρτας το έβγαλε από την αφάνεια. Ξεχωρίζει φυσικά το υπέροχο νοσταλγικό τραγούδι "Άσ' το το χεράκι σου" σε στίχους του Αλέκου Σακελλάριου που η μελωδία του θυμίζει αρκετά το κλασικό "Άσ' τα τα μαλλάκια σου". Το ερμηνεύει το δίδυμο Μουζάς-Λιγνός μαζί με την Αλίκη, αν και στην οθόνη εμφανίζονται να το ερμηνεύουν οι ηθοποιοί Κώστα Φυσσούν και Γιάννης Ιωαννίδης. Η Αλίκη ερμηνεύει επίσης το νεανικό "Μου αρέσουνε τ' αγόρια", ενώ η Κλειώ Δενάρδου το ζεϊμπέκικο "Μπουζουκάκι μου".

Σκηνική δισκογραφία | Κώστας Καπνίσης: Κατήφορος (1961/1991)

Ο λόγος σήμερα για την εμβληματική ταινία "Κατήφορος" της Φίνος Φιλμ, παραγωγής 1961 που αναδείχθηκε πρώτη σε σύνολο 68 ταινιών της χρονιάς κόβοντας 161.331 εισιτήρια στην πρώτη προβολή, ξεπερνώντας έτσι την Αλίκη που κυριαρχούσε ήδη στο κινηματογραφικό στερέωμα. Είναι μάλιστα αξιοσημείωτο ότι αρχικά ο πρωταγωνιστικός ρόλος είχε προταθεί σ' αυτήν, αλλά τον απέρριψε λόγω του τολμηρού του χαρακτήρα κι έτσι έδωσε τη δυνατότητα σε μιαν άγνωστη τότε θεσσαλονικιά καλλονή να ξεπεταχτεί δυναμικά στο προσκήνιο ως το αντίπαλον δέος αμφισβητώντας τη δική της πρωτοκαθεδρία! 

Σε σενάριο και σκηνοθεσία του Γιάννη Δαλιανίδη, η ταινία ξεσήκωσε το κοινό της εποχής με το τολμηρό της περιεχόμενο και τους εντυπωσιακούς πρωταγωνιστές, ιδιαίτερα την πανέμορφη, μόλις δεκαεννιάχρονη, Ζωή Λάσκαρη, μαζί με ένα εκλεκτό καστ με Νίκο Κούρκουλο, Μίρκα Καλατζοπούλου, Βαγγέλη Βουλγαρίδη, Παντελή Ζερβό, Κώστα Βουτσά, Ελένη Ζαφειρίου, Λαυρέντη Διανέλλο και άλλους.

Η ταινία παίχτηκε και στο εξωτερικό γνωρίζοντας μάλιστα τεράστια επιτυχία στο Μεξικό! Αρχικά προοριζόταν και για το κινηματογραφικό φεστιβάλ της Θεσσαλονίκης, αλλά τελικά η υποψηφιότητά της αποσύρθηκε. Χαρακτηριστικό είναι ότι στην ταινία έχει ένα μικρό ρόλο και ο παραγωγός Φιλοποίμην Φίνος κατά το πρότυπο του Χίτσκοκ! Πάντως η τεράστια εμπορική επιτυχία της καθιέρωσε τον σκηνοθέτη Γιάννη Δαλιανίδη ως τον αρχιμάστορα της εμπορικής σκηνοθεσίας λίγο πριν αρχίσει να γυρίζει τα περίφημα έγχρωμα μιούζικαλ σχηματίζοντας μια σταθερή ομάδα ηθοποιών που είχε πάντα μαζί του, όπως η Λάσκαρη, ο Βουτσάς, ο Βουλγαρίδης, η Βλαχοπούλου, ο Βογιατζής και κάμποσοι ακόμη.

Στην ταινία λοιπόν "Κατήφορος" τη μουσική υπογράφει ο σπουδαίος κινηματογραφικός συνθέτης Κώστας Καπνίσης, για τον οποίο έχουμε μιλήσει κι άλλες φορές. Παραγωγικότατος στο χώρο του κινηματογράφου, αλλά εξόφθαλμα αδικημένος στο χώρο της δισκογραφίας, όπου η προσφορά του είναι δυσανάλογα περιορισμένη σε σχέση με τον όγκο του έργου του, καθώς υπολογίζεται ότι μόνο η μουσική του για τον κινηματογράφο ξεπερνά τις εκατό ταινίες!

Εδώ μας έδωσε ένα ατμοσφαιρικό soundtrack με αρκετά χορευτικά οργανικά θέματα (μπλουζ, τσάρλεστον, τσα-τσα, σέικ) που συνοδεύουν κατάλληλα τη δράση και την ένταση του σεναρίου. Πάντως το μουσικό αυτό υλικό παρέμεινε ανέκδοτο επί χρόνια, ώσπου ανέλαβε ο δραστήριος και μεθοδικός παραγωγός Μάκης Δελαπόρτας να το συμμαζέψει σε συγκροτημένο soundtrack και να το εκδώσει για πρώτη φορά σε αναλογικό δίσκο το 1991 από την εταιρεία ΜΒΙ, για να ακολουθήσει το 2002 και η ψηφιακή του επανέκδοση.

Σκηνική δισκογραφία | Γιάννης Σπανός: Αναζήτησις (1972/1992)

Το 1972 βρίσκει τον Γιάννη Σπανό στο απόγειο της παραγωγικότητάς του με πληθώρα δικών του συνθέσεων να κατακλύζουν την ελληνική δισκογραφία. Είναι η χρονιά που κυκλοφορεί ο τρυφερός κύκλος τραγουδιών "Μέρες αγάπης" (Σταμάτης Κόκοτας, Δήμητρα Γαλάνη), αλλά και η θεατρική του μουσική διασκευή για τη "Γλυκιά Ίρμα" (Έλλη Λαμπέτη), παράλληλα με κάμποσες κινηματογραφικές συνθέσεις, όπως το "Συμπόσιο" (του Δημήτρη Κολλάτου), η "Ερωτική Συμφωνία" (Τζένη Καρέζη, Κώστας Καζάκος), ο "Παύλος Μελάς" (Λάκης Κομνηνός), οι "Εκβιαστές" (Λάκης Κομνηνός) και η "Οργισμένη γενιά" (Μαρία Αλιφέρη)!

Αλλά και μια ακόμη ταινία, με τίτλο "Αναζήτησις", που παίχτηκε την ίδια χρονιά, έχει μουσική του Γιάννη Σπανού! Κι αν η ταινία δε διεκδικεί δάφνες ποιότητας, καθώς κινείται στο συρμό του αισθησιακού κινηματογράφου της εποχής σκηνοθετημένη από τον Ερρίκο Ανδρέου με πρωταγωνιστές την Έλενα Ναθαναήλ και τον Άγγελο Αντωνόπουλο, η μουσική της είναι πανέμορφη και μοιάζει σαν συνέχεια της πολύ δημοφιλούς ταινίας "Εκείνο το καλοκαίρι" που προηγήθηκε κατά ένα χρόνο. Άλλωστε ο Αλέξης Αλεξόπουλος υπογράφει τους στίχους των τραγουδιών και στις δυο ταινίες. Ξεχωρίζει βέβαια το τραγούδι "Σ' αναζητώ" που είναι πολύ όμορφο και το αποδίδει αισθαντικά η Μαρία Δημητριάδη, ενώ συμμετέχει και η Αφροδίτη Μάνου. Τα οργανικά μέρη, τα περισσότερα βασισμένα στο θέμα του τραγουδιού "Σ' αναζητώ", χαρακτηρίζονται από χυμώδεις ατμοσφαιρικές μελωδίες που αναδεικνύουν το αστείρευτο ταλέντο του συνθέτη.

Και αυτό το soundtrack παρέμεινε ανέκδοτο για μια εικοσαετία, ώσπου εκδόθηκε για πρώτη φορά το 1992 με την επιμέλεια του Μάκη Δελαπόρτα.

Σκηνική δισκογραφία | Γιάννης Σπανός: Η γλυκιά Ίρμα (1972)

Από τα τέλη της δεκαετίας του '50 ο Γιάννης Σπανός ζούσε μόνιμα στο Παρίσι κι έχτιζε τη ζηλευτή καριέρα του αρχικά ως πιανίστας και στη συνέχεια ως συνθέτης πλάι στα ιερά τέρατα της ακμαίας τότε σχολής του γαλλικού τραγουδιού. Και ήταν την ίδια εποχή που είχε ανέβει στο Παρίσι το θεατρικό μιούζικαλ "Irma la douce" (πρεμιέρα 1956) με μουσική της Marguerite Monnot και στίχους του Alexandre Breffort, πάνω στο οποίο βασίστηκε η υπέροχη ομότιτλη κωμωδία του Billy Wilder, παραγωγής 1963, με πρωταγωνιστές τη Σίρλεϊ Μακ Λέιν και τον Τζακ Λέμον.

Δε θα μπορούσε λοιπόν να βρεθεί καταλληλότερος μουσικός από τον Γιάννη Σπανό, για να αναλάβει τη μουσική προσαρμογή του έργου για την παράσταση του θιάσου της Έλλης Λαμπέτη "Η γλυκιά Ίρμα" που έκανε πρεμιέρα στις 14 Ιανουαρίου 1972 στο Θέατρο Μπρόντγουεϊ με σκηνοθεσία του Δημήτρη Μαλαβέτα και με ένα σπουδαίο καστ ηθοποιών, πέραν της κορυφαίας πρωταγωνίστριας, όπως ο Ντίνος Ηλιόπουλος, ο Δημήτρης Μαλαβέτας, ο Πάνος Χατζηκουτσέλης, ο Σωκράτης Κορρές, ο Βαγγέλης Πλοιός, ο Χρήστος Λεττονός και πολλοί άλλοι.

Πανέμορφες μουσικές με χορευτικούς ρυθμούς της παλιότερης εποχής και πολλά τραγούδια που στα ελληνικά απέδωσε ο Λευτέρης Παπαδόπουλος με ερμηνευτές την Έλλη Λαμπέτη, τον Δημήτρη Μαλαβέτα, τον Ντίνο Ηλιόπουλο και χορωδία. Εξαιρετική η ενορχηστρωτική δουλειά του Γιάννη Σπανού, ο οποίος άλλωστε λίγο νωρίτερα μας είχε δώσει τα διαπιστευτήριά του με την ενορχήστρωση του κύκλου τραγουδιών "Της γης το χρυσάφι" του Μάνου Χατζιδάκι.

Ο δίσκος εκδόθηκε από την Columbia την ίδια χρονιά, ενώ η πρώτη ψηφιακή του επανέκδοση έγινε το 1996 από το μουσικό περιοδικό Μετρό (τεύχος 11). Μάλιστα το 2005 επανεκδόθηκε με νέα ψηφιακή επεξεργασία στο πλαίσιο της εξαιρετικής σειράς της ΕΜΙ Capitol Original Soundtracks, εμπλουτισμένος κιόλας με ανέκδοτο υλικό που διασώθηκε στο αρχείο της εταιρείας.

Σημειώνω ότι το ίδιο έργο σε μετάφραση και σκηνοθεσία του Δημήτρη Μαλαβέτα με πρωταγωνίστρια τη Μαριάνα Τόλη παρουσιάστηκε και στη σκηνή του Θεάτρου Μινώα το 1979.

Σκηνική δισκογραφία | Γιάννης Σπανός: Οι πεταλούδες είναι ελεύθερες (1970)

Εκτός από το μιούζικαλ "Στο καλντερίμι" την ίδια χρονιά (1970) ο Γιάννης Σπανός έγραψε επίσης τη μουσική και για μια δεύτερη θεατρική παράσταση με τίτλο "Οι πεταλούδες είναι ελεύθερες" που αποτελούσε μεταφορά της ομώνυμης αμερικανικής θεατρικής παραγωγής που είχε ανέβει το 1969 στο Broadway βασισμένη στο έργο του Leonard Gershe και σκηνοθετημένη από τον Ελληνοαμερικανό Milton Katselas, ενώ τρία χρόνια αργότερα το έργο μεταφέρθηκε με επιτυχία και στη μεγάλη οθόνη. 

Πρόκειται για μια ευφυή κομεντί με θέμα την ερωτική περιπέτεια ενός καταπιεσμένου από την αυταρχική του μητέρα τυφλού μουσικού με φόντο τη Νέα Υόρκη της δεκαετίας του '60 και το κλίμα των χίπις της εποχής.

Η ελληνική εκδοχή του έργου ανέβηκε στο Θέατρο Αλάμπρα τη σεζόν 1970-71 σε μετάφραση του Μάριου Πλωρίτη και σκηνοθεσία του Κώστα Μπάκα με πρωταγωνιστές το αγαπημένο θεατρικό δίδυμο Γιάννη Φέρτη και Ξένιας Καλογεροπούλου, ενώ το έργο γνώρισε και πολλές νεότερες σκηνικές παρουσιάσεις με πιο πρόσφατη μόλις το 2021.

Από την παράσταση αυτή ξεπήδησαν και δυο τραγούδια του Γιάννη Σπανού σε στίχους του Κώστα Κωτούλα, τα πανέμορφα: "Οι πεταλούδες" και "Μίλα μου σαν τη βροχή", ερμηνευμένα πολύ εκφραστικά από τον Γιάννη Φέρτη, τα οποία μάλιστα κυκλοφόρησαν σε αναλογικό δίσκο 45 στροφών από την Columbia, ενώ αργότερα ηχογραφήθηκαν και με τη φωνή του Μανώλη Μητσιά.