Βαγγέλης Παπαθανασίου: The Best of Vangelis (1979)

Η διεθνής καταξίωση του Βαγγέλη Παπαθανασίου ήρθε κυρίως από τη συστηματική του ενασχόληση με το πεδίο της ηλεκτρονικής μουσικής, της οποίας ασφαλώς αποτελεί πρωτοποριακή μορφή σε πανευρωπαϊκό επίπεδο μέσα από μια σειρά πολύ επιτυχημένων άλμπουμ που εξέδωσε κατά τη δεκαετία του '70 συνεργαζόμενος με τη δισκογραφική εταιρεία RCA. Πρόκειται για τέσσερα συνολικά άλμπουμ που κυκλοφόρησαν στο διάστημα 1975-1978, δηλαδή: “Heaven and Hell” (1975), “Albedo 0.39” (1976), “Spiral” (1977) και “Beaubourg” (1978).

Το 1979 λοιπόν η συγκεκριμένη δισκογραφική εταιρεία, θέλοντας να τιμήσει τον συνθέτη για τη γόνιμη αυτή συνεργασία, εξέδωσε ένα αφιερωματικό άλμπουμ με τον τυπικό τίτλο The Best of Vangelis. Το άλμπουμ περιλαμβάνει οκτώ συνολικά θέματα του συνθέτη επιλεγμένα από τους τέσσερις δίσκους που προαναφέραμε. Ξεχωρίζουν ασφαλώς τα δημοσφιλέστατα “Pulstar” και “Spiral” που αποτελούν από τις πλέον αναγνωρίσιμες ηλεκτρονικές συνθέσεις του Βαγγέλη Παπαθανασίου, αν και προξενεί εντύπωση που απουσιάζει το εμβληματικό “Alpha” από το άλμπουμ “Albedo 0.39” που είδαμε χθες.

Όλα τα κομμάτια τα ερμηνεύει ο ίδιος ο συνθέτης με το μεγάλο συνθεσάιζερ που διέθετε στο προσωπικό του στούντιο στο Λονδίνο, τα περίφημα Nemo Studios. Το τελευταίο κομμάτι της ανθολογίας με τίτλο “So Long Ago, So Clear” (παρμένο από το άλμπουμ “Heaven and Hell”) είναι φωνητικό και το ερμηνεύει ο διάσημος Βρετανός ροκ τραγουδοποιός Jon Anderson, με τον οποίο ο Παπαθανασίου είχε μακροχρόνια συνεργασία.

Βαγγέλης Παπαθανασίου: Albedo 0.39 (1976)

Η δεκαετία του '70 στάθηκε η απαρχή της διεθνούς αναγνώρισης του Βαγγέλη Παπαθανασίου, ο οποίος εγκατεστημένος πλέον μόνιμα στο εξωτερικό - αρχικά στο Παρίσι και στη συνέχεια στο Λονδίνο - στράφηκε δυναμικά στο πεδίο της ηλεκτρονικής μουσικής και κατάφερε να γίνει ένας από τους πλέον έγκυρους και ταυτισμένους με τον ηλεκτρονικό ήχο μουσικούς με μια σειρά ηχογραφήσεων που έγιναν πολύ ευνοϊκά δεκτές από το κοινό. Το 1975 λοιπόν, εγκατεστημένος πλέον μόνιμα στο Λονδίνο, παρουσίασε το ορχηστρικό άλμπουμ “Heaven and Hell”, με το οποίο φανέρωσε ευθέως τη διάθεσή του για τον ήχο του συνθεσάιζερ υπό την απόλυτη προσωπική του ευθύνη. 

Το άλμπουμ ωστόσο που είχε τη μεγαλύτερη απήχηση στην εποχή του ήταν το δεύτερο κατά σειρά που ηχογράφησε για την RCA, το περίφημο Albedo 0.39, που εκδόθηκε το 1976 και αποτελεί πλέον δίσκο αναφοράς για το χώρο της ηλεκτρονικής μουσικής. Ο δίσκος είναι πλημμυρισμένος με εντυπωσιακά ηχοχρώματα και πολυακουσμένα ορχηστρικά θέματα, όπως τα: “Pulstar”, “Alpha” και “Nucleogenesis”. Τα περισσότερα αγαπήθηκαν πολύ ακόμη και στην ανεξοικείωτη με τέτοιους ήχους Ελλάδα, ενώ συχνά χρησιμοποιήθηκαν και ως μουσικά θέματα τηλεοπτικών και δημοσιογραφικών εκπομπών σε όλο τον πλανήτη! 

Ο συνθέτης κατάφερε να χτίσει έναν προσωπικό μουσικό κώδικα βασισμένο σε ένα είδος συμφωνικής ηλεκτρονικής γραφής που δεν μπορούσε να γνωρίσει σύνορα και είχε διείσδυση σε κόσμους εντελώς ετερόκλητους. Ο ίδιος είχε την απόλυτη ευθύνη του ήχου του, αφού μέσω του συνθεσάιζερ μπορούσε να παράγει κάθε μορφής ηχόχρωμα, χωρίς να χρειάζεται αυθεντικά μουσικά όργανα. Στο ομώνυμο μάλιστα κομμάτι χρησιμοποιεί και ηχητικά αποσπάσματα από συνομιλίες των αστροναυτών κατά την προσελήνωση της σεληνακάτου Eagle από την ιστορική διαστημική πτήση του Apollo11 το καλοκαίρι του 1969 εγκαινιάζοντας έτσι μια μακρά συνεργασία με τoν αμερικανικό διαστημικό οργανισμό της NASA!

Βαγγέλης Παπαθανασίου: Amore (1973/2015)

Σήμερα είναι η επέτειος της γέννησης ενός σημαντικού Έλληνα μουσικού με παγκόσμια ακτινοβολία. Σαν σήμερα λοιπόν, στις 29 Μαρτίου 1943, γεννήθηκε στην Αγριά Βόλου ο Βαγγέλης Παπαθανασίου (1943-2022), ο οποίος ξεκίνησε την εμπλοκή του στα μουσικά μας πράγματα από τις αρχές της δεκαετίας του '60 στο χώρο της ποπ μουσικής και διέγραψε μια λαμπρή πρώτη περίοδο με τα ροκ συγκροτήματα Forminx και Aphrodite's Child. Το άλμπουμ "666" (1971) υπήρξε οριακό στην καριέρα του, γιατί στάθηκε το τέλος της ελληνικής του περιόδου και συγχρόνως το διαβατήριο για την προσωπική του πλέον διεθνή καριέρα που κράτησε σχεδόν πέντε δεκαετίες και τον ανέδειξε στις πλέον αναγνωρίσιμες μουσικές προσωπικότητες των τελευταίων δεκαετιών παγκοσμίως, ενώ η λαμπρή αυτή διαδρομή επισφραγίστηκε και με το όσκαρ μουσικής που του απονεμήθηκε το 1981 για το soundtrack της ταινίας "Chariots of Fire".

Σ' αυτό λοιπόν το κομμάτι της καριέρας του Βαγγέλη Παπαθανασίου, γνωστού στο διεθνές κοινό με το καλλιτεχνικό ψευδώνυμο Vangelis, θα σταθούμε στο μικρό μας αφιέρωμα που επικεντρώνεται στα πρώτα διεθνή του βήματα, όταν ακόμη ήταν εγκατεστημένος στο Παρίσι. Οι πρώτες του δουλειές είχαν σχέση με τον κινηματογράφο με μια σειρά soundtrack που παρουσίασε στο πρώτο μισό της δεκαετίας του '70. Η αρχή έγινε το 1970 με τη μουσική της ταινίας "Sex Power", για να ακολουθήσει η μουσική για το ντοκιμαντέρ "Salut, Jerusalem" (1972) και την επόμενη χρονιά το soundtrack για την ταινία "Αmore".

Θα σταθούμε λοιπόν σήμερα σ' αυτό το μάλλον άγνωστο soundtrack του 1973 που γράφτηκε για την ξεχασμένη ταινία "Amore" του ρουμανογάλλου σκηνοθέτη Henry Chapier, η οποία προβλήθηκε για πρώτη φορά στη Γαλλία στις 30 Ιανουαρίου 1974 με πρωταγωνιστές τη Sonia Petrovna (ηθοποιό του Βισκόντι) και τον Julian Negulesco. Το θέμα της ταινίας ήταν μια ερωτική ιστορία με φόντο τη Βενετία. Η ταινία δε γνώρισε καμία εμπορική απήχηση και γιαυτό γρήγορα ξεχάστηκε.

O συνθέτης έγραψε μια ατμοσφαιρική οργανική σουίτα που εκτελείται από τον ίδιο με συνθεσάιζερ και κρουστά σε συνεργασία με τον Γάλλο μουσικό Laurent de Gasperis που παίζει φλάουτο με ράμφος, μαντολίνο και κρουστά. Δυστυχώς η ενδιαφέρουσα αυτή δουλειά είχε την τύχη της ταινίας και ξεχάστηκε εντελώς, ώσπου το 2015 η γαλλική δισκογραφική εταιρεία Monster Melodies Records (Recordisc) αποφάσισε να την εκδώσει σε βινύλιο και σε περιορισμένα αντίτυπα που καθιστούν το δίσκο δυσεύρετο πλέον.

Χρήστος Λεοντής: Τραγούδια από τις 45 στροφές (1963-1967)

Ολοκληρώνουμε την παρουσίαση της δισκογραφημένης δουλειάς του Χρήστου Λεοντή επιστρέφοντας στο πρώτο του ξεκίνημα, κάπου στις αρχές της δεκαετίας του '60, για να ξαναδούμε ολοκληρωμένα τα πρώτα τραγούδια του που ηχογράφησε για δίσκους 45 στροφών. 

Θυμίζω ότι ο σπουδαίος συνθέτης έκανε την πρώτη του εμφάνιση στο ελληνικό τραγούδι με την ιστορική συναυλία που οργάνωσε ο Σύλλογος Φίλων Ελληνικής Μουσικής στις 11 Μαρτίου 1963 στο θέατρο Ακροπόλ. Δίπλα του είχε τον συνοδοιπόρο του Μάνο Λοΐζο στο δικό του επίσης πρωτοφανέρωμα. Το καλοκαίρι της ίδιας χρονιάς οι δυο συνθέτες ξαναβρέθηκαν μαζί στην περίφημη μουσικοθεατρική παράσταση «Μαγική πόλις» του Μάνου Χατζιδάκι και του Μίκη Θεοδωράκη παρουσιάζοντας δικά τους τραγούδια στο διάλειμμα ανάμεσα στα δύο μέρη της παράστασης.

Οι πρώτες ηχογραφήσεις του Χρήστου Λεοντή πραγματοποιήθηκαν εκείνη τη χρονιά (1963) με δύο δισκάκια 45 στροφών που ερμήνευσε η Έφη Παναγιώτου. Πρώτο απ' όλα ηχογραφήθηκε το ιστορικό τραγούδι "Το σπίτι γέμισε με λύπη" (ή "Ρημαγμένοι κήποι"), ένα τραγούδι που γνώρισε αρκετές μεταγενέστερες επανεκτελέσεις (Κώστας Χατζής, Δήμητρα Γαλάνη κ.ά.). Την επόμενη χρονιά ο συνθέτης μας έδωσε τον σημαντικό κύκλο τραγουδιών Καταχνιά με ερμηνευτές τον Στέλιο Καζαντζίδη και τη Μαρινέλλα αποκαλύπτοντας ένα γνήσιο λαϊκό πρόσωπο, το οποίο για τα επόμενα δυο τρία χρόνια θα χαρακτήριζε τις συνθέσεις του, είτε για τις 45 στροφές με βασικό ερμηνευτή τον Βαγγέλη Περπινιάδη, με τον οποίο ηχογράφησε έξι τραγούδια (τρία 45άρια), είτε για τον δεύτερο προσωπικό του δίσκο με τίτλο Ανάσταση ονείρων που κυκλοφόρησε το 1966. Η πορεία του συνεχίστηκε απρόσκοπτα ως το 1967 που επιβλήθηκε το δικτατορικό καθεστώς και ο ίδιος βρέθηκε για ένα διάστημα στο περιθώριο. Πρόλαβε ωστόσο κατά τη διετία 1966-1967 να μας δώσει μερικά ακόμη τραγούδια με τις νεοκυματικές ερμηνεύτριες Αλέκα Μαβίλη και Καίτη Χωματά.

Έχω συγκεντρώσει λοιπόν δεκαέξι συνολικά τραγούδια του Χρήστου Λεοντή από οκτώ δισκάκια 45 στροφών που εκδόθηκαν κατά το διάστημα 1963-1967, τα οποία ταξινόμησα χρονολογικά και κατά ζεύγη, όπως ακριβώς κυκλοφόρησαν. Οι στίχοι των τραγουδιών υπογράφονται από τον ποιητή Νικηφόρο Βρεττάκο και τους στιχουργούς Μάνο Ελευθερίου, Κώστα Βίρβο, Λευτέρη Παπαδόπουλο, Γιώργο Οικονομίδη, Ζωή Μάναρη, Μιχάλη Παπανικολάου, Γιάννη Κακουλίδη και Χρήστο Αντωνιάδη. Τραγουδούν: Έφη Παναγιώτου, Βαγγέλης Περπινιάδης, Γιάννης Γράψας, Αλέκα Μαβίλη και Καίτη Χωματά.

Χρήστος Λεοντής: Μαντζουράνα στο κατώφλι (1980)

Ο Χρήστος Λεοντής έχει αφιερώσει το μεγαλύτερο μέρος του συνθετικού του έργου στο θέατρο, αρχαίο και νεότερο, συνεργαζόμενος ιδιαίτερα με το Θέατρο Τέχνης του Κάρολου Κουν. Παρόλο που οι θεατρικές του μουσικές αριθμούν κάμποσες δεκάδες, στη δισκογραφία έχουν περάσει ελάχιστες, λόγω της απροθυμίας του ίδιου του συνθέτη να καταπιαστεί με τη δισκογράφηση του μεγάλου του έργου.

Ο δίσκος Μαντζουράνα στο κατώφλι είναι από τους λίγους αυτής της κατηγορίας. Κυκλοφόρησε το 1980, σε μια οριακή χρονική στιγμή για την πορεία του δημιουργού στο χώρο του ελληνικού τραγουδιού. Είχαν ήδη μεσολαβήσει πέντε χρόνια από την τελευταία του δισκογραφική κατάθεση (Καπνισμένο Τσουκάλι, 1975), ενώ στη συνέχεια θ' ακολουθήσει μακροχρόνια σιωπή, μέχρι το 1994, όταν θα επανέλθει προσωρινά με το δίσκο Πυγολαμπίδες.

Ο δίσκος περιλαμβάνει τα τραγούδια που έγραψε ο συνθέτης για την ομώνυμη παράσταση του Θεάτρου Τέχνης που ανέβηκε τη σεζόν 1979-1980 με τον πλήρη τίτλο: Μαντζουράνα στο κατώφλι, γάιδαρος στα κεραμίδια! Ο τίτλος αποτελεί μικρή παραλλαγή της παροιμίας "μαντζουράνα στο κατώι, γάιδαρος στα κεραμίδια" που θέλει να δηλώσει τον παραλογισμό μιας κατάστασης. Αυτόν τον παραλογισμό της νεοελληνικής πραγματικότητας άλλωστε προσπαθεί να αποδώσει και η λαϊκή αυτή επιθεώρηση που σφύζει από πολιτικές αναφορές πλημμυρισμένες με ευρηματικά χιουμοριστικά στιγμιότυπα. Το έργο έγραψε ο Γιώργος Αρμένης, ο οποίος υπογράφει επίσης και τους στίχους των τραγουδιών που διακρίνονται από μια επιτηδευμένη απλοϊκότητα, απαραίτητη για τις ανάγκες και τους στόχους της παράστασης. 

Ο συνθέτης έγραψε δώδεκα τραγούδια λαϊκού ύφους με αναφορές στους ήχους της παράδοσης, όπως το αξεπέραστης ομορφιάς "Ξενιτεμένο μου πουλί", το οποίο έκτοτε έχει γνωρίσει αρκετές νεότερες επανεκτελέσεις με πιο γνωστή αυτή με τη φωνή της Maria del Mar Bonet. Ξεχωρίζει επίσης η τρυφερή μπαλάντα "Έμεινε τ' ονειρο ορφανό", χαρακτηριστική της μελωδικής φλέβας του συνθετη. Άξιοι ερμηνευτές των τραγουδιών ο Γιώργος Μεράντζας, ο συγκλονιστικός Γιώργος Μπαγιώκης και η Σοφία Βόσσου σε πρώτη δισκογραφική εμφάνιση. Το εξώφυλλο σχεδίασε ο Γιώργος Αρμένης.

Χρήστος Λεοντής: Καντάτα Ελευθερίας (1999)

Μια δεύτερη, εξαιρετικά σημαντική δισκογραφική έκδοση με την ίδια αφορμή, όπως η έκδοση της χθεσινής μας παρουσίασης, κυκλοφόρησε το 1999 και μάλιστα με τη χορηγεία της Βουλής των Ελλήνων με τίτλο: Καντάτα Ελευθερίας. Το μουσικό υλικό της έκδοσης υπογράφεται από τον σπουδαίο συνθέτη Χρήστο Λεοντή και βασίζεται σε εμβληματικά κείμενα τριών μεγάλων ελληνικών φωνών που διακρίθηκαν για τον άδολο πατριωτισμό τους, μιας προεπαναστατικής, του Ρήγα Φεραίου (1757-1798), μιας επαναστατικής, του εθνικού μας ποιητή Διονυσίου Σολωμού (1798-1857), και μιας μετεπαναστατικής, του στρατηγού και αγωνιστή Γιάννη Μακρυγιάννη (1797-1864).

Ο Χρήστος Λεοντής είχε συλλάβει το μεγαλεπήβολο σχέδιο μιας μεγάλης εθνικής σύνθεσης ήδη από τα σκοτεινά χρόνια της χούντας των συνταγματαρχών. Μάλιστα το 1972 είχε παρουσιάσει μια πρώτη μορφή αυτής της ιδέας με το δίσκο Η Άννα Συνοδινού διαβάζει Ρήγα, Κάλβο, Σολωμό και Μακρυγιάννη, όπου βρίσκουμε πολλές από τις μελωδίες που σε νέα επεξεργασία ενσωματώθηκαν στην εμπλουτισμένη έκδοση του 1999, όπως ο "Θούριος" του Ρήγα ή το υπέροχο τραγούδι "Το χάραμε επήρα" από το πρώτο σχεδίασμα των "Ελεύθερων Πολιορκημένων" του Σολωμού. Σημειώνει σχετικά ο συνθέτης: “Η ιδέα της Καντάτας Ελευθερίας ξεκίνησε το 1970. Δύσκολη χρονιά για αναφορές σε έννοιες αυτής της μορφής. Οι μηχανισμοί του εσωτερικού κόσμου άρχισαν να ευαισθητοποιούνται μπροστά στην καθημερινή απαξία και χυδαιότητα των καιρών και την αυθαιρεσία, ενώ τα αισθήματα αναζητούσαν διεξόδους. Η καταφυγή, λοιπόν, σε έργα και πρόσωπα που θα βοηθούσαν και θα στήριζαν τέτοιες αξίες, ήταν για μένα μια ιδεώδης πηγή έμπνευσης και ενεργοποίησης του ψυχισμού μου. Έτσι οδηγήθηκα στο έργο του Ρήγα, του Σολωμού, του Μακρυγιάννη“.

Το έργο δομείται από εναλλασσόμενα αφηγηματικά και μελοποιημένα μέρη που αποδίδονται κυρίως από το χορωδιακό σχήμα Φίλοι Μοντέρνας Μουσικής υπό την καθοδήγηση του Δημήτρη Παπαδημητρίου, ενώ τα σόλο τραγουδιστικά μέρη αποδίδουν η Νένα Βενετσάνου, ο Δώρος Δημοσθένους, ο Χρήστος Σίκκης και ο συνθέτης. Τα αφηγηματικά μέρη διαβάζουν οι ηθοποιοί Χρήστος Τσάγκας και Ουρανία Μπασλή. Η οργανική συνοδεία αποτελούμενη από ακουστικά όργανα (φλογέρα, φλάουτο, λαούτο, φυσαρμόνικα, κιθάρα και πιάνο) αποδίδεται από την Ορχήστρα Σύγχρονης Μουσικής της ΕΡΤ. 

Η έκδοση κυκλοφόρησε ως συμβολή της εθνικής μας αντιπροσωπείας στη διπλή επέτειο των 200 χρόνων από το θάνατο του Ρήγα και τη γέννηση του Σολωμού. Πρόκειται για εξαιρετικά επιμελημένη έκδοση που περιλαμβάνει πλούσιο φωτογραφικό και πληροφοριακό υλικό με έγκυρα φιλολογικά κείμενα, καθώς και ηλεκτρονικό αρχείο με τις παρτιτούρες του έργου. Η έκδοση κυκλοφόρησε εκτός εμπορίου και διανεμήθηκε δωρεάν σε όλα τα ελληνικά σχολεία και σε άλλα δημόσια ιδρύματα.

Η Ελλάδα του Ρήγα (1998)

Με αφορμή τη σημερινή μεγάλη εθνική επέτειο θα ξεκινήσουμε ένα μικρό αφιέρωμα στην κορυφαία αυτή σελίδα της νεότερης ιστορίας μας επικεντρωμένο σε μουσικά έργα και εκδόσεις που περιέχουν υλικό εμπνευσμένο από την προετοιμασία του Μεγάλου Αγώνα, αλλά και από το ίδιο το συγκλονιστικό γεγονός της Επανάστασης.

Θα σταθούμε λοιπόν σήμερα σε μια άκρως ενδιαφέρουσα έκδοση της FM Records από τη σημαντική σειρά Αρχείο Ελληνικής Μουσικής που αποτελεί έναν μουσικό και ερευνητικό οργανισμό με αντικείμενο την ελληνική μουσική στα βάθη των αιώνων. Από τη σειρά αυτή λοιπόν κυκλοφόρησε το 1998 ο ψηφιακός δίσκος Η Ελλάδα του Ρήγα με το διευκρινιστικό υπότιτλο: Μια προσέγγιση στον Νεοελληνικό Διαφωτισμό. 

Ο δίσκος είναι αφιερωμένος στον μεγάλο αγωνιστή και ποιητή Ρήγα Φεραίο ή Βελεστινλή (1757-1798) κι εκδόθηκε με αφορμή τη συμπλήρωση 200 χρόνων από το μαρτυρικό του θάνατο στο Βελιγράδι από τις αυστριακές αρχές το 1798. Ο Ρήγας - παλιότερα θεωρούνταν εντελώς λανθασμένα ότι το πραγματικό του όνομα ήταν Αντώνιος Κυριαζής ή Κριεζής - αποτελεί προδρομική μορφή του απελευθερωτικού αγώνα του 1821 και βασικό εκπρόσωπο του Νεοελληνικού Διαφωτισμού - δίπλα στον Αδαμάντιο Κοραή - με ανυπολόγιστης σημασίας έργο που στόχευε στην πνευματική αφύπνιση των σκλαβωμένων Ελλήνων. Για το σκοπό αυτό συνέθεσε μια μεγάλη σειρά ποιητικών έργων, μεταξύ των οποίων ξεχωρίζει ασφαλώς ο εμβληματικός του Θούριος που γράφτηκε το 1897, λίγο δηλαδή πριν φύγει από τη ζωή. Στα σημαντικά του έργα ανήκει επίσης και η οραματική του Χάρτα της Ελλάδος, αλλά και εκλεκτά ξένα έργα που μετέφρασε ο ίδιος στα ελληνικά εμφορούμενος από τις επαναστατικές ιδέες της Γαλλικής Επανάστασης. Πάντως μοιάζει συμβολική η χρονική σύμπτωση του θανάτου του Ρήγα το 1798 με τη γέννηση την ίδια χρονιά του Διονυσίου Σολωμού, ο οποίος ήρθε κατά κάποιο τρόπο να παραλάβει την ποιητική-επαναστατική σκυτάλη από τον προκάτοχό του και να τη φτάσει στο υψηλότερο βάθρο με τον "Ύμνο εις την Ελευθερίαν" και τους "Ελεύθερους Πολιορκημένους".

Ο δίσκος Η Ελλάδα του Ρήγα είναι δομημένος σε τρεις ενότητες βασισμένες στο έργο του Ρήγα. Η πρώτη καλύπτεται με διάφορα "πατριωτικά" ποιήματα του ιδίου ή άλλων αγνώστων ποιητών που αποδίδονται σ' αυτόν, όπως: "Όλα τα έθνη πολεμούν" και "Ελληνική Μασσαλιώτις". Η δεύτερη ενότητα είναι αφιερωμένη στον "Θούριο" μέσα από τις ποικίλες παραλλαγές ή διασκευές του (συνολικά δώδεκα) που συναντιούνται σε διάφορα μέρη της Ελλάδας. Η τελευταία ενότητα είναι αφιερωμένη στο έργο "Σχολείον των ντελικάτων Εραστών" που γράφτηκε το 1790 και βασίζεται σε γαλλικά ερωτικά κείμενα που ανασκεύασε με το δικό του τρόπο ο Ρήγας.

Τη μουσικολογική έρευνα, τα κείμενα και την καλλιτεχνική διεύθυνση της έκδοσης επιμελήθηκε ο Γιώργος Κωνστάντζος σε συνεργασία με τον Χρόνη Αηδονίδη. Στην εκτέλεση των τραγουδιών συμμετέχει το Χορωδιακό Εργαστήρι Αθηνών υπό τη διεύθυνση του Σταύρου Μπερή. Τραγουδούν: Χρόνης Αηδονίδης, Κατερίνα Παπαδοπούλου, Χρυσόστομος Μητροπάνος, Κώστας Γεωργαλής, Βασίλης Μπαραμπούτης και Τάσος Αλούπης. Μεταξύ των εκλεκτών μουσικών βρίσκουμε και τα ονόματα των: Κυριάκου Γκουβέντα (βιολί), Κυριάκου Κωστούλα (κλαρίνο), Σωκράτη Σινόπουλου (πολίτικη λύρα) και Πέτρου Ταμπούρη (κανονάκι).

Σταμάτης Κόκοτας, αρ. 4 (1973)

Θα κλείσουμε τους λογαριασμούς μας με την προσωπική δισκογραφία του σπουδαίου ερμηνευτή Σταμάτη Κόκοτα με τον 4ο κατά σειρά δίσκο του που φέρει τον απλό τίτλο Σταμάτης Κόκοτας Νο. 4 κι εκδόθηκε από την Columbia το 1973, αφού το 1971 είχε μεσολαβήσει ο 3ος του δίσκος. Και είναι αξιοσημείωτο ότι είναι ο μοναδικός από τους πέντε αριθμημένους δίσκους του τραγουδιστή που δεν εκδόθηκε ποτέ σε ψηφιακή μορφή (αν και όλα τα τραγούδια τα βρίσκουμε σκόρπια σε διάφορες ψηφιακές συλλογές). Οι "αριθμημένοι" του δίσκοι φτάνουν ως τον αριθμό "5" με το δίσκο Εγώ κι ο έρωτας (1974), αλλά στο μεταξύ είχαν κυκλοφορήσει τρεις ακόμη προσωπικοί του δίσκοι χωρίς αρίθμηση (Ξαρχάκος+Κόκοτας, Δώδεκα φύλλα της καρδιάς, Παλιά μεράκια) που πάντως αξιώθηκαν ψηφιακής επανέκδοσης.

Ήταν η εποχή που είχε ήδη αρχίσει στη δισκογραφία να πρωταγωνιστεί ο τραγουδιστής-βεντέτα υποσκελίζοντας τους πραγματικούς δημιουργούς του τραγουδιού (συνθέτες και στιχουργούς), σε αντίθεση με ό,τι συνέβαινε την προηγούμενη δεκαετία, όταν ο δημιουργός είχε τον πρώτο λόγο. Γιαυτό και στις περισσότερες κυκλοφορίες αυτού του τύπου κυριαρχούσε πλέον στο εξώφυλλο η προσωπογραφία του ερμηνευτή. Πάντως πριν αρχίσει η προσωπική δισκογραφία των τραγουδιστών να συγκροτείται από πρωτότυπο υλικό με τη σύμπραξη διαφόρων δημιουργών, η κυρίαρχη τάση ήταν να εκδίδονται τέτοιοι δίσκοι με σκόρπιο υλικό που ήδη είχε κυκλοφορήσει είτε στις 45 στροφές, είτε σε προσωπικές δουλειές διάφορων συνθετών. 

Σ' αυτή τη λογική κινείται και ο δίσκος Σταμάτης Κόκοτας Νο. 4 που μπορεί να κυκλοφόρησε το 1973, αλλά το υλικό του ανατρέχει ακόμη και μια πενταετία πίσω! Τα περισσότερα τραγούδια βέβαια ανθολογήθηκαν από επιτυχίες της προηγούμενης διετίας (1972-1973), αλλά υπάρχει κι ένα τραγούδι, το υπέροχο "Έξω φυσάει και βρέχει" των Σταύρου Ξαρχάκου και Λευτέρη Παπαδόπουλου, που είχε πρωτοκυκλοφορήσει το 1968 και μάλιστα είχε συμπεριληφθεί και στον 2ο προσωπικό δίσκο του τραγουδιστή το 1969, αλλά παραδόξως το βρίσκουμε και σε τούτη την πολύ μεταγενέστερη έκδοση!

Από τα δώδεκα τραγούδια του δίσκου τα οκτώ είναι γραμμένα από δύο συνθέτες, τον Γιώργο Χατζηνάσιο με πέντε τραγούδια, κάποια από τα οποία υπήρξαν μεγάλες επιτυχίες ("Ο τρόπος που σ' αγάπησα", "Μια παρένθεση και μόνο"), και τον Γιάννη Σπανό με τρία τραγούδια, όλα σε στίχους του Λευτέρη Παπαδόπουλου, τα οποία την ίδια χρονιά είχαν συμπεριληφθεί και στο δίσκο Μέρες αγάπης (1973). Τα υπόλοιπα γράφτηκαν από τον Γιώργο Κατσαρό, τον Λουκιανό Κηλαηδόνη και τον Λυκούργο Μαρκέα μαζί με το τραγούδι του Σταύρου Ξαρχάκου που προαναφέραμε.

Σταμάτης Κόκοτας: Μαζί με τον Σταμάτη (1969)

Σαν σήμερα, 23 Μαρτίου, πριν από 88 χρόνια γεννήθηκε ο Σταμάτης Κόκοτας (1937-2022), ο οποίος έφυγε από τη ζωή έχοντας αφήσει σημαντική κληρονομιά στο ελληνικό τραγούδι με υπέροχες ερμηνείες μεγάλων τραγουδιών από τα μέσα της δεκαετίας του '60, όταν τον "ανακάλυψε" ο Σταύρος Ξαρχάκος ως μέλος ενός περιφερόμενου ελληνικού γκρουπ στο Παρίσι και τον επανέφερε στην πατρίδα, για να τον μετατρέψει αμέσως σε κορυφαίο ερμηνευτή δίπλα στον Γρηγόρη Μπιθικώτση και τη Βίκυ Μοσχολιού που ήταν τα μεγάλα ονόματα επί πολλά χρόνια της δισκογραφικής εταιρείας Columbia.

Με τον Ξαρχάκο ο Σταμάτης Κόκοτας είχε μια πολύ γόνιμη συνεργασία ως το τέλος της δεκαετίας του '60 ('Ενα μεσημέρι, Χρώματα, Μάρκος ο δάσκαλός μας, Κόσμε αγάπη μου, Ξαρχάκος+Κόκοτας), ενώ παράλληλα άρχισε να συνεργάζεται και με άλλους σημαντικούς συνθέτες, όπως ο Απόστολος Καλδάρας, ο Βασίλης Τσιτσάνης, ο Δήμος Μούτσης, ο Γιάννης Σπανός, ο Βαγγέλη Πιτσιλαδής, ο Γιώργος Ζαμπέτας, ο Αντώνης Κατινάρης, ο Γιώργος Χατζηνάσιος και άλλοι. 

Το 1968 κυκλοφόρησε ο πρώτος προσωπικός του δίσκος με τίτλο Κόκοτας ή Τα χρυσά τραγούδια, ενώ την επόμενη χρονιά ήρθε η φυσική συνέχεια με το άλμπουμ Μαζί με τον Σταμάτη. Όπως και στο πρώτο άλμπουμ, έτσι και σ' αυτό - κατά τη συνήθεια της εποχής - το υλικό συγκροτήθηκε από ένα συμμάζεμα σκόρπιων ηχογραφήσεων που είχαν αρχικά κυκλοφορήσει στις 45 στροφές κατά τη διετία 1968-1969. Τέσσερα τραγούδια έχουν μουσική του Δήμου Μούτση και στίχους του Νίκου Γκάτσου. Ξεχωρίζει η διαχρονική "Πειραιώτισσα". Από τα υπόλοιπα τραγούδια ξεχωρίζουν τα υπέροχα: "Πες πως μ' αντάμωσες" των Γιάννη Σπανού και Λευτέρη Παπαδόπουλου, "Έξω φυσάει και βρέχει" των Σταύρου Ξαρχάκου και Λευτέρη Παπαδόπουλου, "Το παιδί απ' το λιμάνι" του Βασίλη Τσιτσάνη και "Ένα φύλλο μαραμένο" των Απόστολου Καλδάρα και Ευτυχίας Παπαγιαννοπούλου. Έχουμε επίσης τραγούδια του Βαγγέλη Πιτσιλαδή ("Στις 16 Μάη μήνα") και του Λάκη Καρνέζη ("Μες στην ομίχλη χάθηκες").