Σταύρος Κουγιουμτζής: Μικραίνει ο κόσμος (1982)

Δυο δίσκους ηχογράφησε όλους κι όλους ο Σταύρος Κουγιουμτζής για τη Lyra κατά την τριετή συνεργασία τους στο διάστημα 1979-1982. Πρώτα κυκλοφόρησε ο δίσκος "Όταν σε περιμένω" (1979) με τη Βίκυ Μοσχολιού και το 1982 ο κύκλος τραγουδιών "Μικραίνει ο κόσμος". Και οι δυο περιέχουν μελοποιημένη ποίηση, πράγμα όχι και τόσο συνηθισμένο για τον συνθέτη που προτιμούσε απλούς στίχους για τα τραγούδια του. Επίσης και οι δυο αυτοί δίσκοι συνδέονται με την παρουσία του ποιητή Ντίνου Χριστιανόπουλου, ο οποίος είχε γενικά μιαν απέχθεια για τον μελοποιημένο ποιητικό λόγο, αλλά για τον στενό του φίλο Σταύρο Κουγιουμτζή έκανε τη μεγάλη εξαίρεση, πράγμα που - με πολύ μεγαλύτερη επιφύλαξη - έκανε και για τον Μάνο Χατζιδάκι με τα "Τραγούδια της αμαρτίας". 

Ο δίσκος λοιπόν "Μικραίνει ο κόσμος" είναι πολύ διαφορετικός απ' όλες τις ως τότε δουλειές του σπουδαίου συνθέτη. Το λαϊκό ύφος υποχωρεί φανερά μπροστά σε μια γραφή πολύ πιο χαμηλόφωνη και λυρική με θαυμάσιες μελωδίες και υποβλητική ενορχήστρωση, όπου το βιολί, το ακορντεόν και η φυσαρμόνικα αποκτούν έναν πολύ ισχυρότερο ρόλο μέσα στο σώμα της ορχήστρας. 

Επιπλέον, στον τομέα του στίχου αυτή τη φορά έχει το προβάδισμα ο ποιητικός λόγος, καθώς όλα τα τραγούδια αποτελούν μελοποιημένα ποιήματα, κυρίως του Ντίνου Χριστιανόπουλου, εμβληματικής μορφής στα πνευματικά πράγματα της Θεσσαλονίκης. Έχουμε επίσης ποιήματα του Γιώργου Σεφέρη ("Λυπούμαι"), του Μίλτου Σαχτούρη ("Ο ναύτης"), του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη ("Εικόνα αχειροποίητη"), του Τάσου Κόρφη ("Μικραίνει ο κόσμος") και του Κώστα Ριτσώνη ("Τι σημαίνει αγάπη", "Κάτι παιδιά"). Σε μερικά απ' αυτά η μελωδική φλέβα του συνθέτη έχει κάνει θαύματα και το αποτέλεσμα είναι συναρπαστικό. Θα ξεχώριζα κυρίως τα τραγούδια: "Μικραίνει ο κόσμος", "Τι σημαίνει αγάπη", "Το τρανζιστοράκι", "Με γέλασες, με γέρασες", "Εικόνα αχειροποίητη" και "Ο ναύτης". Ειδικά το τελευταίο μας δίνει την ευκαιρία να συγκρίνουμε τη μελοποιητική ικανότητα του Κουγιουμτζή με την αντίστοιχη ενός Μάνου Χατζιδάκι, ο οποίος είχε μελοποιήσει το ίδιο ποίημα πολύ παλιότερα. Και χωρίς να κινδυνεύουμε να χαρακτηριστούμε ιερόσυλοι, θα έλεγα ότι η μελοποίηση του Κουγιουμτζή είναι ωραιότερη, γιατί έφερε το δύστροπο από άποψη προσωδίας ποίημα στα δικά του μέτρα με μια καλοφτιαγμένη μελωδία που ρέει αβίαστα και με απόλυτη φυσικότητα. 

Σταύρος Κουγιουμτζής, Βίκυ Μοσχολιού: Όταν σε περιμένω (1979)

Ο δίσκος "Όταν σε περιμένω" είναι ένας από τους λιγότερο ακουσμένους κύκλους τραγουδιών του Σταύρου Κουγιουμτζή. Αδικαιολόγητα, ίσως. Γιατί είναι ένας πραγματικός Κουγιουμτζής με τη γνωστή ξεχωριστή του ικανότητα να στήνει όμορφες μελωδίες και στρογγυλεμένα τραγούδια. Ίσως μερικά απ' αυτά να έχουν μια τυποποιημένη γραφή πάνω στη γνωστή μανιέρα του συνθέτη. Αλλά θα βρούμε και πανέμορφα τραγούδια, όπως τα "Δεν είμαι εγώ", "Έλα ν' ανταλλάξουμε" και "Φεύγει ο καιρός".  

Εδώ μάλιστα δοκιμάζει να τιθασεύεσει και τους ελεύθερους στίχους του φίλου του ποιητή Ντίνου Χριστιανόπουλου και τα καταφέρνει περίφημα σε δύο τραγούδια ("Όταν σε περιμένω", "Έλα ν' ανταλλάξουμε"), ένα από τα οποία έδωσε και τον τίτλο στο δίσκο. Αυτή είναι η πρώτη τους δισκογραφική συνεργασία, η οποία θα διευρυνθεί στην επόμενη δουλειά του συνθέτη με το δίσκο "Μικραίνει ο κόσμος" (1982). 

Στα περισσότερα τραγούδια οι στίχοι είναι του Μιχάλη Μπουρμπούλη, με τον οποίο είχε συνεργαστεί ο συνθέτης και σε προηγούμενους δίσκους του ("Λαϊκές Κυριακές", "Τραγούδια του καιρού μας"). 

Η ερμηνεία των τραγουδιών σφραγίζεται ανεξίτηλα από τη μεγάλη φωνή της Βίκυς Μοσχολιού, σε έναν από τους σχετικά λίγους προσωπικούς της δίσκους. Η αλήθεια είναι ότι η μεγάλη τραγουδίστρια προέρχονταν από ένα προσωπικό ζενίθ με τον υπέροχο δίσκο που είχε κάνει δύο χρόνια νωρίτερα με τον Γιάννη Σπανό. Έπρεπε λοιπόν να προσέξει για το επόμενο βήμα της. Η επιλογή του Σταύρου Κουγιουμτζή ήταν λογικά μια σωστή κίνηση, έστω κι αν τελικά αυτή η συνεργασία δεν είχε την απήχηση στον κόσμο που θα της άξιζε.

Μιχάλης Τρανουδάκης, Οδυσσέας Ελύτης: Η ποδηλάτισσα (1979)

Αποτελεί ασφαλώς κοινοτοπία να πω ότι ο Οδυσσέας Ελύτης (1911-1996) υπήρξε κι εξακολουθεί πάντα να είναι ο δημοφιλέστερος Έλληνας ποιητής όχι μόνο στο φιλαναγνωστικό κοινό, αλλά και στο πεδίο των φιλόμουσων μέσα από τις αμέτρητες μελοποιήσεις του έργου του, κάποιες από τις οποίες μάλιστα μας χάρισαν αριστουργηματικά μουσικά κομμάτια. 

Η δημοφιλία αυτή ασφαλώς κι έφτασε στο απόλυτο ζενιθ μετά την παγκόσμια καταξίωσή του με την κατάκτηση του Νόμπελ Λογοτεχνίας το 1979. Πριν από το έτος αυτό στη δισκογραφία είχαν ήδη κατατεθεί αρκετοί και ιδιαίτερα σημαντικοί κύκλοι μελοποιημένων ποιημάτων του Οδυσσέα Ελύτη ("Το Άξιον Εστί", "Μικρές Κυκλάδες", "Άσμα ηρωικό και πέθιμο για τον χαμένο ανθυοπολοχαγό της Αλβανίας", "Ήλιος ο Πρώτος", "Θαλασσινό τριφύλλι"), χωρίς να ξεχνάμε και αρκετά μεμονωμένα τραγούδια του Μίκη Θεοδωράκη, του Μάνου Χατζιδάκι, του Σπήλιου Μεντή, του Ηλία Ανδριόπουλου κ.ά. 

Ωστόσο μετά το 1979 ακολουθεί η μεγάλη έκρηξη με απανωτές μουσικές προσεγγίσεις στο έργο του, πράγμα που ικανοποιούσε ιδιαίτερα και τον ίδιο που έδινε χωρίς δυσκολία της έγκρισή του να μπαίνει μουσική στα ποιήματά του. Άλλωστε είναι γνωστό ότι αγαπούσε πολύ το "έντεχνο" ελληνικό τραγούδι και δε δίσταζε να δηλώνει πόσο ζήλευε τα τραγούδια του Νίκου Γκάτσου που συχνά αποτέλεσαν και το δικό του πρότυπο σε κάποια πιο απλά ποιήματα προορισμένα να γίνουν τραγούδια. 

Ακριβώς λοιπόν εκείνη τη χρονιά ο άγνωστος τότε συνθέτης Μιχάλης Τρανουδάκης πήρε την έγκριση του ποιητή και μελοποίησε ένδεκα ποιήματα από τη συλλογή "Τα Ρω το έρωτα", η οποία είχε εκδοθεί στην ολοκληρωμένη της μορφή το 1972, αν και κάποιες επιμέρους ενότητές της είχαν κυκλοφορήσει νωρίτερα. 

Τα τραγούδια αυτά κυκλοφόρησαν σε δίσκο με τίτλο "Η ποδηλάτισσα" που εκδόθηκε το 1979 από τη Lyra σχεδόν ταυτόχρονα με τη βράβευση του ποιητή. Η συγκυρία ασφαλώς και έδωσε μεγάλη εμπορική ώθηση στο δίσκο που ακούστηκε πολύ, παρόλο που έχει εμφανή τα σημάδια της πρωτόλειας προσπάθειας από έναν δημιουργό, ο οποίος στη συνέχεια μας έδωσε κάμποσες ακόμη αξιόλογες μουσικές εργασίες. Εδώ πάντως έχουμε τραγούδια ευχάριστα και δροσερά με γοργούς κι εύληπτους ρυθμούς, αν και χωρίς ομοιογένεια, καθώς ο συνθέτης δείχνει το άγχος του να τα πει όλα μεμιάς κι επιστρατεύει μουσικά και ρυθμικά πρότυπα ποικίλων προελεύσεων, ενώ συχνά καταφεύγει και σε ήχους ανατολίτικους. 

Γ. Κοτσώνης, Γιάννης Ρίτσος: Ύμνος και Θρήνος για την Κύπρο (1976)

Ο δεύτερος δίσκος του Γιώργου Κοτσώνη με μελοποιημένη ποίηση του Γιάννη Ρίτσου έχει τίτλο "Ύμνος και θρήνος για την Κύπρο" κι εκδόθηκε το 1976 από τη Lyra. Ο ποιητής συνέθεσε το ελεγειακό αυτό ποίημα το 1974, αμέσως μετά τη βίαιη εισβολή του Αττίλα στη μαρτυρική Μεγαλόνησο εκείνο το σημαδιακό καλοκαίρι, λίγες ημέρες πριν καταρρεύσει το δικτατορικό καθεστώς της Αθήνας που έφερε την ηθική αυτουργία της Κυπριακής τραγωδίας. 

Πρώτος μελοποίησε το έργο ο εθνικός συνθέτης της Κύπρου Σόλων Μιχαηλίδης το 1975, μια έκδοση που ήδη έχουμε παρουσιάσει στον Δισκοβόλο. Την επόμενη χρονιά μάλιστα το έργο μελοποιήθηκε από τρεις διαφορετικούς συνθέτες, τον Μιχάλη Τερζή, τον Γιώργο Κοτσώνη και τον επίσης Κύπριο συνθέτη Ανδρέα Ανδρέου! 

Ο Γιώργος Κοτσώνης μελοποίησε το κείμενο σε μορφή κύκλου πέντε λαϊκών τραγουδιών πάνω σε τυπικούς λαϊκούς ρυθμούς δίνοντας έτσι στο έργο μια πολύ πιο εύληπτη μορφή σε σχέση με τη λόγια εκδοχή του Σόλων Μιχαηλίδη. Τραγουδά ο αγαπημένος ερμηνευτής του συνθέτη Κώστας Καμένος και τον συνοδεύει η Αρετή Χασάπη και χορωδιακό σχήμα. 

Ο δίσκος στη δεύτερη όψη του είναι αφιερωμένος σε σύγχρονους Κύπριους ποιητές με τέσσερα μελοποιημένα ποιήματα του Κώστα Μόντη, του Άνθου Λυκαύγη (δύο τραγούδια) και του Δώρου Λοΐζου. Όλα τα ποιήματα απηχούν τους καημούς της βασανισμένης Κυπριακής γης κι έτσι θεματολογικά δεν απέχουν πολύ από το έργο του Γιάννη Ρίτσου.

Γιώργος Κοτσώνης, Γιάννης Ρίτσος: Η κυρά των αμπελιών (1975)

Ο Κύπριος συνθέτης Γιώργος Κοτσώνης (1937-2014) διέθετε άρτια μουσική παιδεία και αποτελεί μεγάλο κεφάλαιο για την κυπριακή μουσική παράδοση έχοντας υπηρετήσει επί δεκαετίες την κυπριακή ραδιοτηλεόραση μέσα από αμέτρητες συναυλίες διευθύνοντας τη σημαντική Ορχήστρα Εγχόρδων του ΡΙΚ. 

Η συνθετική του δραστηριότητα καλύπτει με αξιόλογες δημιουργίες το διπλό μουσικό πεδίο της λόγιας και της έντεχνης λαϊκής μουσικής. Ήδη έχουμε παρουσιάσει εκλεκτά δείγματα αυτής της προσφοράς του, όπως τα έργα: Του Μαυριανού και της αδερφής του (1971), Αγία Τηλλυρία (1973), Μακάριος, ο νυν και αεί (1981). 

Στο μικρό μας αυτό αφιέρωμα θα σταθούμε σε δυο ξεχωριστές εργασίες του Γιώργου Κοτσώνη που ανήκουν στην κατηγορία της μελοποιημένης ποίησης. Πρόκειται για τους κύκλους τραγουδιών: "Η κυρά των αμπελιών" (1975) και "Ύμνος και θρήνος για την Κύπρο" (1976). Αμφότερα σε ποίηση του Γιάννη Ρίτσου. 

Ο δίσκος λοιπόν "Η κυρά των αμπελιών" εκδόθηκε το 1975 από τη Lyra και αποτελεί ασφαλώς την κορυφαία και δημοφιλέστερη δισκογραφική κατάθεση του Γιώργου Κοτσώνη. Ο Γιάννης Ρίτσος συνέθεσε το ποίημα στα χρόνια του εμφύλιου σπαραγμού, αλλά εκδόθηκε αργότερα ως μέρος της συλλογής "Αγρύπνια" (1954). Μάλιστα το 1963 έχει καταγραφεί σε βινύλιο μια συγκινητική απαγγελία από τον ίδιο τον ποιητή με μουσική υπόκρουση του συνθέτη Άκη Λυμούρη για λογαριασμό των εκδόσεων Στροφές που ήδη έχουμε παρουσιάσει στον Δισκοβόλο. 

Ο συνθέτης επέλεξε μερικά μέρη του έργου και μας έδωσε έναν πολύ όμορφο κύκλο απλών τραγουδιών με ευαίσθητες μελωδίες και λιτή έντεχνη ενορχήστρωση με φευγαλέες αναφορές στην παραδοσιακή μας μουσική. Μερικές στιγμές αυτού του δίσκου είναι χαραγμένες στη μνήμη μας από εκείνα τα χρόνια, όπως η "Κόκκινη κλωστή", η "Μηλίτσα", ο "Αγωγιάτης", το "Μιλιά, μιλιά" και πάνω απ' όλα το τρυφερό "Αχ συγνεφάκι". 

Βασικός ερμηνευτής ο καλός τραγουδιστής εκείνης της εποχής Κώστας Καμένος με το χαρακτηριστικό φωνητικό ηχόχρωμα και μαζί του η Σάνια Κρυστάλη και η εξαιρετική Ελένη Βιτάλη στο ξεκίνημα της μεγάλης της καριέρας. Το εξώφυλλο κοσμείται από μια υδατογραφία του Γιάννη Ρίτσου.

Γ. Μαρκόπουλος, Γ. Σεφέρης: Ο Στράτης Θαλασσινός ανάμεσα στους αγάπανθους (1973)

Έχουμε ήδη κάνει και άλλα αφιερώματα στον μεγάλο ποιητή Γιώργο Σεφέρη (1900-1971), κορυφαίο εκπρόσωπο της Γενιάς του '30, παγκόσμιας ακτινοβολίας και αναγνώρισης, βραβευμένο άλλωστε και με το Νόμπελ Λογοτεχνίας στα 1963. 

Ωστόσο δεν μπορεί να λείπει από τον Δισκοβόλο αυτός εδώ ο σημαντικός δίσκος του Γιάννη Μαρκόπουλου, ενός συνθέτη που ανέπτυξε ιδιαίτερη σχέση με την ποίηση του Σεφέρη. Ήδη στο φόρουμ μπορεί να βρει κανείς και την άλλη αξιόλογη δουλειά του συνθέτη με τίτλο Αφιέρωμα (1975), όπου περιλαμβάνεται μελοποιημένο το ποίημα "Η θάλασσα". Αργότερα, το 1993, ο Μαρκόπουλος συμπεριέλαβε ως πρόλογο στο έργο του "Μουσική για τον Δομήνικο Θεοτοκόπουλο" το ποίημα "Ήλιε παίζεις μαζί μου" και το 1997 στον "Αθέατο σφυγμό" το ποίημα "Πότε θα ξαναμιλήσεις". 

Ο δίσκος λοιπόν "Ο Στράτης Θαλασσινός ανάμεσα στους αγάπανθους και άλλα τραγούδια" του Γιάννη Μαρκόπουλου χωρίζεται σε δύο μεγάλες ενότητες: Η πρώτη καλύπτεται από το τραγούδι-ποταμό που έδωσε και το κύριο μέρος του τίτλου, δηλαδή τη μελοποιημένη εκδοχή του ποιήματος "Ο Στράτης ο Θαλασσινός ανάμεσα στους αγάπανθους". που προέρχεται από την ποιητική συλλογή "Ημερολόγιο καταστρώματος Β'" (εκδόθηκε το 1944). Μουσικά κινείται στη γραμμή του νέου ύφους που είχε υιοθετήσει ο συνθέτης μερικά χρόνια νωρίτερα και που θα το συνοψίζαμε στην έκφραση "επιστροφή στις ρίζες", ένα πρώιμο έθνικ χωρίς όμως τα στοιχεία τουριστικής κατανάλωσης που εν πολλοίς έχει λάβει σήμερα. Τα μουσικά όργανα και κυρίως η χαρακτηριστική φωνή του Νίκου Ξυλούρη τονίζουν το ιδιαίτερο χρώμα αυτής της ευρείας σύνθεσης των 13 λεπτών που καλύπτει μόνη της τη μία πλευρά του δίσκου. 

Η δεύτερη ενότητα του δίσκου περιλαμβάνει μικρότερες συνθέσεις πάνω σε διάφορα ποιήματα του Σεφέρη, μουσικά πιο συμβατικές και πιο κοντινές στη φόρμα του απλού τραγουδιού. Προέρχονται από τις ποιητικές συλλογές "Στροφή" (1931), "Μυθιστόρημα" (1935), "Ημερολόγιο καταστρώματος Α'" (1940) και "Σχέδια για ένα καλοκαίρι" (1940). Ξεχωρίζουν εδώ τα υπέροχα τραγούδια: "Ο γυρισμός του ξενιτεμένου" και "Ο τόπος μας είναι κλειστός". Και τα δυο στη συγκεκριμένη χρονική συγκυρία λειτουργούσαν ως συνθήματα αφύπνισης ενάντια στη σκοταδιστική πολιτική πραγματικότητα. 

Ο δίσκος κλείνει με το ποίημα "Λίγο ακόμα", που είχε γίνει πολύ γνωστό λίγο νωρίτερα από τη μελοποίηση του Μίκη Θεοδωράκη. Αξίζει να κάνει κανείς μια σύγκριση των δύο μελοποιήσεων. Ο Μίκης βέβαια μοιάζει σίγουρος νικητής, αλλά η μελοποίηση του Μαρκόπουλου, αν την ακούσουμε προσεκτικά, έχω την εντύπωση ότι απηχεί πιο εύστοχα το πνεύμα του ποιήματος. Είναι γνωστό, άλλωστε, ότι ο ίδιος ο ποιητής δεν είδε ποτέ με καλό μάτι κάποιες μελοποιήσεις του Θεοδωράκη επηρεασμένος ίσως και από το ιδεολογικό χάσμα που τους χώριζε. 

Τα τραγούδια της δεύτερης ενότητας του δίσκου ερμηνεύουν ο Λάκης Χαλκιάς, η Μέμη Σπυράτου και η Ιωάννα Κιουρκτσόγλου με συνοδεία χορωδίας. Το εξώφυλλο ανήκει στον Δημήτρη Μυταρά, για πολλοστή φορά σε δίσκο του συνθέτη.

Νότης Μαυρουδής: Έρως ανίκατε μάχαν (1985)

Αρκετές φορές στην πολύχρονη διαδρομή στο ελληνικό τραγούδι ο σημαντικός συνθέτης και κλασικός κιθαριστής Νότης Μαυρουδής βρήκε καταφύγιο στον ποιητικό λόγο, για να απογειώσει τη δημιουργική του έμπνευση με χαμηλόφωνες, αλλά πανέμορφες μελωδίες. Ήδη μιλήσαμε για το πρώτο δείγμα αυτής της επιλογής του με το δίσκο "Άσμα ηρωικό και πάνθιμο για τον χαμένο ανθυπολοχαγό της Αλβανίας" (1967) σε ποίηση Οδυσσέα Ελύτη, ενώ οi επόμενοι σταθμοί του στη μελοποιημένη ποίηση σημειώθηκαν με τους κύκλους: "Στην όχθη της καρδιάς μου" (1984), "Έρως ανίκατε μάχαν" (1985), "Κάπου Ανατολικοδυτικά" (1989), "Μελοποιημένα ποιήματα από βιβλία του Δημοτικού" (1997),  "Εικαστικά" (2002), "Μουσικό ανθολόγιο" (2003), "Εθελουσία Οδός" (2006) και "Άγρυπνο φεγγάρι" (2019). 

Απ' όλη αυτή την υπέροχη σοδειά νομίζω πως ξεχωρίζει ο δίσκος "Έρως ανίκατε μάχαν" που εκδόθηκε το 1985 από τη Philips. Ένας πανέμορφος κύκλος ένδεκα τραγουδιών βασισμένων στο βιβλίο "Δώδεκα τραγουδάκια από την Παλατινή Ανθολογία" του Ηλία Πετρόπουλου, που κυκλοφόρησε το 1980 από τις εκδόσεις Νεφέλη. 

Η Παλατινή ή Ελληνική Ανθολογία (Anthologia Palatina) είναι μια πολυσήμαντη συλλογή αρχαίων και βυζαντινών ελληνικών επιγραμμάτων που καλύπτει μια μακρά περίοδο ποιητικής δημιουργίας από τα αρχαϊκά χρόνια μέχρι το 600 μ.Χ. και βρέθηκε σε χειρόγραφο το 1606, αλλά φαίνεται ότι συντάχθηκε πολύ νωρίτερα, γύρω στον 10ο αιώνα. Ο γνωστός ερανιστής, ερευνητής, λαογράφος και μελετητής Ηλίας Πετρόπουλος διάλεξε μικρά ερωτικά ποιήματα των Μελέαγρου, Καλλίμαχου, Ασκληπιάδη, Θυμοκλή, Πλάτωνα και Διότιμου και τα απέδωσε αρκετά ελεύθερα σε μια σημερινή ζωντανή γλώσσα. 

Ο συνθέτης ανταποκρίθηκε με τον καλύτερο τρόπο και κατέθεσε μερικές από τις ωραιότερες μελωδίες του ντυμένες με μια λιτή, αλλά απολύτως λειτουργική και ατμοσφαιρική ενορχήστρωση με βάση την κιθάρα πάντα. Καταφεύγοντας σε ακουστικά όργανα, όπως το βιολί, η φλογέρα, το κλαρινέτο, το μαντολίνο και το βιολοντσέλο, κατάφερε να δημιουργήσει ηχοχρώματα που αποδίδουν πολύ εκφραστικά το ποιητικό πνεύμα. 

Νότης Μαυρουδής, Οδυσσέας Ελύτης: Άσμα ηρωικό και πένθιμο... (1968)

Το "Άσμα ηρωικό και πένθιμο για τον χαμένο ανθυπολοχαγό της Αλβανίας" ήταν ο τρίτος δίσκος του συνθέτη και κλασικού κιθαριστή Νότη Μαυρουδή μετά το κινηματογραφικό "Δάφνις και Χλόη '66" και τον κοινό του δίσκο με τον Γιάννη Σπανό για τη φωνή της Σούλας Μπιρμπίλη. 

Το έργο στηρίζεται στην ομώνυμη ποιητική σύνθεση του Οδυσσέα Ελύτη (1911-1996). Ο μεγάλος μας ποιητής γνώρισε άμεσα τη σκληρή εμπειρία του πολέμου, καθώς βρέθηκε ο ίδιος στην πρώτη γραμμή του μετώπου της Αλβανίας, όπου και τραυματίστηκε βαριά. Λίγο αργότερα κατέθεσε την εμπειρία του με μια σειρά έργων του, όπου η παρουσία του πολέμου είναι άλλοτε άμεση κι άλλοτε έμμεση. Με τη σύνθεση "Ήλιος ο Πρώτος", που κυκλοφόρησε μέσα στα χρόνια της Κατοχής (1943), προτίμησε ένα είδος παθητικής αντίστασης υποτάσσοντας τη νύχτα του θανάτου που προκάλεσαν οι μεγάλοι του κόσμου σ' έναν ιδεατό κόσμο παραστάσεων από το θαλασσινό τοπίο της παιδικής του μνήμης. 

Την ιδέα για τη γραφή του "Άσματος" τη συνέλαβε ήδη από το 1941 ζώντας ο ίδιος τα γεγονότα, ενώ η ολοκλήρωση και έκδοση της συλλογής έγινε το 1945. Πιθανή αφορμή για τη γραφή αυτής της επικής ελεγείας στάθηκε ο θάνατος στο μέτωπο του ποιητή Γιώργου Σαραντάρη, ενώ πρότυπό του μάλλον το ποίημα του Λόρκα "Θρήνος για το θάνατο του Ιγνάθιο Σάντσεθ Μεχίας", που επίσης είναι μια ελεγεία γραμμένη για το θάνατο ενός φίλου του Ισπανού ποιητή. Ο Ελύτης αντιμετωπίζει την εμπειρία του πολέμου με άμεσο τρόπο, πρόσωπο με πρόσωπο, μέσα από μια τεχνική αφήγησης με έμμεσες αναδρομές αυτοβιογραφικού χαρακτήρα. Στις εμπειρίες αυτές ενσωματώνεται και άλλα ιστορικά συμβάντα, όπως η εμφύλια σύγκρουση στα Δεκεμβριανά του 1944 σε αντιπαραβολή με το αλβανικό έπος, όταν όλοι οι Έλληνες ήταν ενωμένοι απέναντι στον κοινό εχθρό. Έτσι ο ανθυπολοχαγός παίρνει πια χαρακτηριστικά μυθικού προσώπου με ανάλογους ισχυρούς συμβολισμούς. Στην πραγματικότητα πρόκειται για ένα θεματικό μοτίβο που επανέρχεται συχνά στο έργο του Ελύτη, όπως στις συνθέσεις "Καλοσύνη στις Λυκοποριές" (1947), "Άξιον Εστί" (1959) και "Αλβανιάδα" (1962). 

Ο Νότης Μαυρουδής αντιμετώπισε με σεβασμό το κείμενο κι έγραψε ένα σοβαρό έργο, μακριά από τις απλές συμβάσεις του νεοκυματικού τραγουδιού που μέχρι τότε υπηρετούσε. Βρίσκεται μάλλον πιο κοντά στη φόρμα της καντάτας, καθώς η δομή του χτίζεται πάνω σε αφηγηματικά μέρη, χορωδιακά και τραγούδια. Δεν έβγαλε εμπορικές επιτυχίες ο δίσκος, αλλά ορισμένα τραγούδια είναι πράγματι πολύ όμορφα, κυρίως τα: "Τώρα κείτεται", "Φέρτε καινούργια χέρια", "Κείνοι που πράξαν το κακό".

Π. Κωνσταντακόπουλος, Νικηφόρος Βρεττάκος: Πικραμένος αναχωρητής (1992)

O Παναγιώτης Κωνσταντακόπουλος (γενν. 1964), πτυχιούχος μαθηματικός, μας έδωσε τη μοναδική δισκογραφική του κατάθεση το 1992 με τίτλο "Πικραμένος αναχωρητής", η οποία εκδόθηκε στην Κρήτη από την εκδοτική εταιρία Αεράκης.

Πρόκειται για έναν κύκλο μελοποιημένης ποίησης αποκλειστικά αφιερωμένο στον σημαντικό ποιητή της γενιάς του '30 Νικηφόρο Βρεττάκο (1912-1991) που μας έχει δώσει ένα σφύζον από ζωντάνια ποιητικό έργο πλημμυρισμένο από ουμανιστικές ιδέες, αγάπη, λατρεία για τη φύση και φιλειρηνικά μηνύματα. 

Πρόσφατα παρουσιάσαμε άλλη μια δισκογραφική έκδοση αφιερωμένη στην ποίηση του Βρεττάκου με το δίσκο "Ελεύθεροι Πολιορκημένοι" (1971) της Τερψιχόρης Παπαστεφάνου. Συγκρίνοντας τις δυο αυτές μελοποιήσεις βλέπουμε ολοφάνερα μια τελείως διαφορετική οπτική των δύο συνθετών απέναντι στον ποιητή. Ο Κωνσταντακόπουλος έγραψε εννιά όμορφα τραγούδια με πολύ ευαίσθητες μελωδίες χρωματισμένες με την αύρα της ελληνικής παράδοσης. Η σύνθεση των τραγουδιών είχε γίνει παλιότερα, κατά το διάστημα 1982-1986. Ξεχωρίζουν τα τρία λυρικά κομμάτια που ερμηνεύει η Μαρία Δημητριάδη ("Το τριαντάφυλλο", "Νύχτα στο ίδιο τραπέζι", "Όλα τα χρόνια που έλειπα"), αν και τις εντυπώσεις κερδίζει με το πρώτο άκουσμα το ομότιτλο τραγούδι που αποδίδει με τον δέοντα επικό τόνο ο βασικός ερμηνευτής του δίσκου και εμβληματικός κρητικός λυράρης Βασίλης Σκουλάς.