Η Μάρθα Καραγιάννη τραγουδά...

Ο φετινός Σεπτέμβρης σημαδεύτηκε από τις απανωτές απώλειες ανθρώπων του καλλιτεχνικού χώρου. Πρώτος έφυγε ο σπουδαίος ηθοποιός Κώστας Καζάκος με μεγάλη καριέρα στον ελληνικό κινηματογράφο, αλλά και στη θεατρική σκηνή. Κορυφαία στιγμή του φυσικά η ιστορική παράσταση "Το μεγάλο μας τσίρκο" μαζί με τη σύζυγό του Τζένη Καρέζη στα δύσκολα χρόνια του χουντικού καθεστώτος που τον οδήγησε ακόμη και στη φυλακή. Η φωνή του έχει καταγραφεί στον ομότιτλο δίσκο του Σταύρου Ξαρχάκου που κυκλοφόρησε το 1974, αλλά και σε αρκετές άλλες δισκογραφικές εκδόσεις, όπως η "Θεία Λειτουργία Ιωάννου του Χρυσοστόμου" (1984) του Μίκη Θεοδωράκη, το soundtrack "Ο δραπέτης" (1991) του Νίκου Κυπουργού και η μεγάλη "Λειτουργία του Ορφέα" (1994) του Γιάννη Μαρκόπουλου.

Στα τέλη του Σεπτέμβρη έφυγε επίσης ο γνωστός κοσμικογράφος Ζάχος Χατζηφωτίου έχοντας συμπληρώσει σχεδόν έναν αιώνα ζωής, ο οποίος μάλιστα υπήρξε ο πρώτος σύζυγος της Τζένης Καρέζη στις αρχές της δεκαετίας του '60, πριν αυτή συνδέσει οριστικά τη ζωή της με τον Κώστα Καζάκο. Η μνεία μας στον Χατζηφωτίου οφείλεται κυρίως στη μικρή σχέση του με το ελληνικό τραγούδι, όπου εμφανίζεται ως στιχουργός δύο τραγουδιών με μουσική του Σταύρου Ξαρχάκου κι ερμηνεία από τον Σταμάτη Κόκοτα στο δίσκο "Ξαρχάκος+Κόκοτας" (1970). Οι τίτλοι των τραγουδιών είναι: "Τι μας μέλει", "Γλυκοχαράζει αρχόντισσα". Κατά δήλωσή του, φαίνεται να είχε και κάποια περιστασιακή συνεργασία με τον Γιώργο Ζαμπέτα.

Πριν από δύο εβδομάδες επίσης έφυγε από τη ζωή η δημοφιλής ηθοποιός και χορεύτρια Μάρθα Καραγιάννη (1939-2022), από τις ωραιότερες γυναικείες παρουσίες της δεκαετίας του '60 με δεκάδες κινηματογραφικές συμμετοχές γνωρίζοντας μεγάλη επιτυχία κυρίως στα πασίγνωστα μιούζικαλ του Γιάννη Δαλιανίδη δίπλα σε πάμπολλους άλλους δημοφιλείς πρωταγωνιστές της εποχής, όπως ο Ντίνος Ηλιόπουλος, ο Κώστας Βουτσάς, η Ζωή Λάσκαρη, η Ρένα Βλαχοπούλου, ο Γιάννης Βογιατζής και άλλοι. Σε αρκετές μάλιστα ταινίες δοκίμαζε και τις ερμηνευτικές ικανότητες σε κάποια από τα αμέτρητα τραγούδια του Μίμη Πλέσσα για τις ταινίες αυτές με πιο ξεχωριστή στιγμή της το τραγούδι "Ο άντρας που θα παντρευτώ" από την ταινία "Γοργόνες και μάγκες" (1968). 

Το 1969 επίσης πρωταγωνίστησε στην ταινία του Νίκου Φώσκολου "Πεθαίνω κάθε ξημέρωμα" δίπλα στον Κώστα Καζάκο. Μάλιστα στην ταινία εμφανίζεται να ερμηνεύει δυο τραγούδια του Μίμη Πλέσσα σε στίχους Άκου Δασκαλόπουλου, αν και στην πραγματικότητα η φωνή ανήκει στην άσημη τραγουδίστρια Δέσποινα Σταυρουλάκη, η οποία πάντως την προηγούμενη χρονιά είχε τραγουδήσει Μαμαγκάκη στην ταινία "Μια Ιταλίδα απ' την Κυψέλη". Πρόκειται για τα υπέροχα τραγούδια "Το καινούργιο μου φεγγάρι" και "Έλα να σβήσεις τη φωτιά" που στη δισκογραφία πέρασαν με τη φωνή της Ρένας Κουμιώτη. Την ίδια χρονιά επίσης έπαιξε στην ταινία του Γιάννη Δαλιανίδη "Το ανθρωπάκι", πάντα με μουσική του Μίμη Πλέσσα, όπου εμφανίζεται ως ντίβα του τραγουδιού ερμηνεύοντας το τσιφτετέλι "Άπονε" ντουμπλαρισμένη όμως από τη φωνή της λαϊκής τραγουδίστριας Μιμίκας Καζαντζή. 

Παράλληλα βέβαια με τον κινηματογράφο είχε έντονη δραστηριότητα και στη θεατρική σκηνή. Μάλιστα το 1972, ταυτόχρονα σχεδόν με την παρουσίαση στην αμερικανική σκηνή του διάσημου μιούζικαλ "Το καμπαρέ" (σκηνοθεσία Bob Fosse) με πρωταγωνίστρια τη Lisa Minnelli, η Μάρθα Καραγιάννη τόλμησε να ανεβάσει την ίδια παράσταση στο Θέατρο Καλουτά με μεγάλη επιτυχία. Μέσα στην ίδια δεκαετία είχε μακρά θεατρική συνεργασία με τον Γιώργο Κωνσταντίνου, ενώ το 1992 πρωταγωνίστησε στην παράσταση "Απόψε αυτοσχεδιάζουμε" του Luigi Pirandello σε σκηνοθεσία Μηνά Κωνσταντόπουλου, όπου μάλιστα ερμήνευσε το τραγούδι "Στη Νάπολι" σε μουσική Σταμάτη Κραουνάκη και στίχους Λίνας Νικολακοπούλου.

Η χρυσή περίοδος του Σταμάτη Κόκοτα (1966-1973)

Τον τελευταίο καιρό ο καλλιτεχνικός κόσμος μετράει απανωτές απώλειες, τόσο από το χώρο της υποκριτικής τέχνης (Κώστας Καζάκος, Μάρθα Καραγιάννη), όσο και από το χώρο του τραγουδιού. Η πιο πρόσφατη απώλεια, πριν από δύο μόλις ημέρες, ήταν αυτή του Σταμάτη Κόκοτα (1937-2022), ενός από τους πλέον αγαπημένους λαϊκούς ερμηνευτές που ανέδειξε η δεκαετία του '60 με ζεστή και ιδιαίτερα εκφραστική φωνή. Αν ο Γιάννης Πάριος έχει κατακτήσει τον άτυπο τίτλο του κατεξοχήν ερωτικού τραγουδιστή, σίγουρα υπάρχουν τουλάχιστον τρεις ακόμη ισχυροί συνδιεκδικητές του τίτλου, όλοι πια μακαρίτες, δηλαδή ο Γιάννης Πουλόπουλος, ο Τόλης Βοσκόπουλος και βεβαίως ο Σταμάτης Κόκοτας.

Ξεκίνησε τη μουσική του περιπέτεια από το Παρίσι, όπου βιοποριζόταν ως μπουζουξής και τραγουδιστής από τις αρχές του '60. Εκεί τον συνάντησε ο Σταύρος Ξαρχάκος που τον έφερε αμέσως πίσω στην πατρίδα και τον έκανε έναν από τους βασικούς ερμηνευτές των τραγουδιών του πλάι στον Γρηγόρη Μπιθικώτση και τη Βίκυ Μοσχολιού. Μ' αυτή τη χρυσή τριάδα ο μεγάλος συνθέτης ηχογράφησε τέσσερις συνολικά δίσκους κατά το διάστημα 1966-1969 ("Ένα μεσημέρι", "Χρώματα", "Μάρκος ο δάσκαλός μας", "Κόσμε αγάπη μου"), για να ακολουθήσει το 1970 κι ένας ολοκληρωμένος δίσκος αποκλειστικά με τον Κόκοτα ("Ξαρχάκος+Κόκοτας").

Στο μεταξύ ο τραγουδιστής από το 1968 είχε αρχίσει να παρουσιάζει προσωπικούς δίσκους με υλικό από τις 45 στροφές και παράλληλα να διευρύνει τις συνεργασίες του, πρώτα με τον Απόστολο Καλδάρα που του χάρισε τη διαχρονική επιτυχία "Όνειρο απατηλό" κι αμέσως μετά με τον Δήμο Μούτση, του οποίου στάθηκε ο κύριος ερμηνευτής των πρώτων λαϊκών του τραγουδιών στο διάστημα 1967-1970 συμμετέχοντας μάλιστα και στους δυο πρώτους ολοκληρωμένους δίσκους του συνθέτη ("Κάποιο καλοκαίρι", "Ένα χαμόγελο"). Ακολούθησε η εξαιρετική συνεργασία με τον Γιάννη Σπανό σε τρεις μεγάλους δίσκους στο διάστημα 1969-1972 ("Μια Κυριακή", "Το Σαββατόβραδο", "Μέρες αγάπης"), καθώς και άλλες μεγάλες συνεργασίες με συνθέτες, όπως ο Βασίλης Τσιτσάνης, ο Γιώργος Ζαμπέτας, ο Αντώνης Κατινάρης, ο Γιώργος Κατσαρός, ο Βαγγέλης Πιτσιλαδής και ο Γιώργος Χατζηνάσιος. Ο τελευταίος φαίνεται να πήρε τη σκυτάλη από τον Δήμο Μούτση, καθώς συμπορεύτηκε με τον τραγουδιστή σχεδόν σε όλη τη δεκαετία του '70 ("4.5.3", "Διαδρομή", "Θα σου χρωστώ").

Μετά τη Μεταπολίτευση ο Σταμάτης Κόκοτας συνέχισε να γνωρίζει επιτυχία και να ηχογραφεί προσωπικούς δίσκους, αλλά μετά τους δίσκους "Τελευταία νύχτα" (1977) του Απόστολου Καλδάρα και "Θα σου χρωστώ" (1978) του Γιώργου Χατζηνάσιου και ιδιαίτερα από τις αρχές της δεκαετίας του '80 σταδιακά άρχισε να υποχωρεί η δημοτικότητά του, ενώ οι ηχογραφήσεις του άρχισαν να γίνονται πολύ αραιότερες, ώσπου αποσύρθηκε οριστικά από το χώρο έχοντας πάντως χτίσει ήδη ένα στιβαρό ρεπερτόριο με δεκάδες υπέροχα τραγούδια που δεν έπαψαν ποτέ να τραγουδιούνται και να επανεκτελούνται.

Σας παρουσιάζω λοιπόν σήμερα ένα μικρό πορτρέτο του μεγάλου ερμηνευτή που εστιάζεται στη χρυσή περίοδο της μεγάλης του ακμής, δηλαδή το διάστημα 1966-1973, όταν ευτύχησε να συνεργαστεί με τους περισσότερους σημαντικούς μας συνθέτες του λεγόμενου "έντεχνου" τραγουδιού με εξαίρεση ωστόσο τους δυο κορυφαίους, δηλαδή τον Μίκη Θεοδωράκη και τον Μάνο Χατζιδάκι, με τους οποίους πάντως, έστω και για λίγο, κάποια στιγμή κατάφερε να έχει μια σύντομη δισκογραφική συνάντηση. Από τα 26 μεγάλα τραγούδια αυτής της περιόδου, τη μερίδα του λέοντος καταλαμβάνει ο Δήμος Μούτσης (8 τραγούδια) κι ακολουθούν ο Γιάννης Σπανός (5), ο Σταύρος Ξαρχάκος (4), ο Απόστολος Καλδάρας (3) και ο Γιώργος Χατζηνάσιος (3). Συμπεριέλαβα επίσης τραγούδια του Βασίλη Τσιτσάνη, του Γιώργου Ζαμπέτα και του Βαγγέλη Πιτσιλαδή, ώστε η ανθολογία να είναι όσο το δυνατόν πιο αντιπροσωπευτική. Όλα από αυτά τα υπέροχα τραγούδια εκδόθηκαν από την EMI Columbia, άλλα στις 45 στροφές κι άλλα σε δίσκους μακράς διαρκείας.

Τα παιδικά του Νότη Μαυρουδή: Κλόουν (2009)

Ο παιδικός δίσκος "Κλόουν" κυκλοφόρησε από τη Lyra το 2009 και παραμένει μέχρι στιγμής η τελευταία μουσική κατάθεση του σπουδαίου συνθέτη Νότη Μαυρουδή στο συγκεκριμένο πεδίο. Τα τραγούδια του δίσκου γράφτηκαν ειδικά για την Παιδική Χορωδία του Δημοτικού Ωδείου Νικαίας, που λειτουργεί υπό τη διεύθυνση του δραστήριου μουσικού Θανάση Μιχαλόπουλου. Στηρίζονται σε στίχους του Δημήτρη Μανθόπουλου από το βιβλίο του «Με των στίχων τα φτερά» (εκδ. Διάπλαση, 2007). Κιθάρα παίζει ο συνθέτης μαζί με τον τότε στενό συνεργάτη του Παναγιώτη Μάργαρη.

Απλές και εύληπτες μελωδίες που σε αρκετές περιπτώσεις οδηγούν σε κανονικά τραγούδια. Γιαυτό και επιστρατεύτηκαν και τρεις επαγγελματίες τραγουδιστές, οι οποίοι ερμηνεύουν με το προσωπικό του ύφος ο καθένας μερικά από αυτά τα τραγούδια. Πρόκειται για τον Μανώλη Μητσιά, την Αναστασία Μουτσάτσου και τη Μαριώ. Η τελευταία ερμηνεύει το ωραιότερο ίσως τραγούδι του δίσκου, ένα πολύ τρυφερό «Νανούρισμα». Επίσης συμμετέχει και ο ίδιος ο συνθέτης απαγγέλλοντας το παραμύθι του "Βοριά", με το οποίο κλείνει ο δίσκος.

Δανείζομαι από το εσώφυλλο της πολύ φροντισμένης έκδοσης το ενδιαφέρον και κατατοπιστικό σημείωμα του συνθέτη:

«Μάλλον θα με απασχολήσουν και στο μέλλον τα τραγούδια με τις παιδικές χορωδίες. Από το 1995, που ξεκίνησα μια τέτοια δισκογραφική σκέψη ("Χάρτινο καράβι"), δε σταμάτησα να επανέρχομαι κατά διαστήματα και να «γεφυρώνω» την ενηλικίωση μου με την ανάγκη παιδικής αθωότητας, που όσο περνάει ο χρόνος ολοένα και μεγαλώνει. Αυτή τη φορά, η Παιδική Χορωδία του Δημοτικού Ωδείου της Νίκαιας, του επίμονου μαέστρου της Θανάση Μιχαλόπουλου, είναι το όχημα, και τα καινούρια μου τραγούδια για τον "Κλόουν", γι' αυτή τη χορωδία τα έγραφα. Από το βιβλίο του εξαιρετικού λογοτέχνη και συγγραφέα Δημήτρη Μανθόπουλου επέλεξα ό,τι προκαλεί την προσωπική μου «παιδική αθωότητα», παίζοντας κι εγώ με λέξεις, συνειρμούς, συμβολισμούς, μελωδίες και νοήματα, που δεν αφορούν αποκλειστικά και μόνο τα παιδιά της μικρής ηλικίας. Στο μέτρο και της δικής μου «παιδικότητας» έφτιαξα ξανά το δικό μου ιδεατό κόσμο ενός διαφορετικού χρόνου (όχι κατ' ανάγκη παλαιότερου) και συνδέθηκα με τα παιδιά της Νίκαιας, για να πορευτούμε δισκογραφικό. Μαζί με την παιδική χορωδία φιλοξενήθηκαν γνωστοί και σεβαστοί τραγουδιστές του ελληνικού τραγουδιού, η Μαριώ, ο Μανώλης Μητσιάς και η Αναστασία Μουτσάτσου, για να ζεστάνουν ακόμη περισσότερο το δικό μας τοπίο... Θέλω να τους ευχαριστήσω από καρδιάς, γιατί και αυτοί, με τον τρόπο τους, έδωσαν στα τραγούδια ουσία και προσωπική σφραγίδα, στοιχεία που από χρόνια έχουν καταθέσει στο... μετερίζι του ελληνικού τραγουδιού και έχουν «βραβευτεί» από τη συλλογική αποδοχή. Τέλος, μαζί με το μαέστρο-δημιουργό της χορωδίας Θανάση Μιχαλόπουλο, θέλω να ευχαριστήσω όλα τα παιδιά για το κέφι και την προσπάθεια που κατέβαλαν, καθώς και τον πρόεδρο του Πνευματικού Κέντρου του Δήμου Νίκαιας Σταύρο Κορομπίλη, που παραχώρησε τη χορωδία, αλλά και τον αεικίνητο δήμαρχο Στέλιο Μπενετάτο γιο την εμπιστοσύνη τους στο πρόσωπο μου. Ο "Κλόουν", αυτό το συμπαθέστατο σύμβολο της χαρμολύπης, θα αναζητά ακατάπαυστα τα συναισθήματα των ανθρώπων, μικρών ή μεγάλων, σε όλες τις εποχές και τους χρόνους, είτε σε δύσκολες, είτε σε εύκολες συνθήκες, μέσα από τα τραγούδια μας...».

Τα παιδικά του Νότη Μαυρουδή: Μουσικό ανθολόγιο (2003)

Η ευαίσθητη και λυρική μουσική γλώσσα του αγαπημένου συνθέτη Νότη Μαυρουδή δεν μπορούσε παρά να ταιριάξει με την εύθραυστη παιδική ψυχή και να αποδώσει έτσι πολύ γοητευτικούς καρπούς. Πράγματι ο συνθέτης έχει δείξει επανειλημμένα και με πολύ πειστικό τρόπο το ειδικό ενδιαφέρον του για το παιδικό τραγούδι με μια θαυμάσια σειρά δίσκων αυτής της κατηγορίας. Θυμίζω το "Χάρτινο Καράβι" (1995), τον "Όλιβερ Τουίστ" (1997), το "Λούνα Παρκ" (1998) και αργότερα τον "Κλόουν" (2009). 

Κι όπως ήδη εξηγήσαμε, ο Νότης Μαυρουδής αντιμετώπισε το παιδικό τραγούδι ως πολύ σοβαρό μουσικό είδος που έχει ειδικές απαιτήσεις, ώστε να δίνει θετικά ερεθίσματα στα ανώριμα παιδικά αφτιά, για να εξοικειώνονται με πιο απαιτητικά ακούσματα. Γιαυτό συμμετείχε και στην ειδική εκπαιδευτική έκδοση του υπουργείου παιδείας το 1998 που βασίζονταν σε έγκυρες μελοποιήσεις οικείων ποιητικών κειμένων από τα σχολικά βιβλία. 

Και ακριβώς πάνω στην ίδια ιδέα βασίστηκε ένας ακόμη "παιδικός" δίσκος του συνθέτη που κυκλοφόρησε το 2003 με τον λιτό τίτλο "Μουσικό Ανθολόγιο". Ο Μαυρουδής εδώ μελοποίησε δεκατρία παιδικά ποιήματα γραμμένα από γνωστούς ποιητές και συγγραφείς παιδικών βιβλίων της παλιότερης γενιάς, όπως οι: Τέλλος Άγρας, Γεώργιος Δροσίνης, Ναπολέων Λαπαθιώτης, Γεώργιος Βιζυηνός, Ζαχαρίας Παπαντωνίου, Κωστής Παλαμάς και Άγγελος Σικελιανός. Ανάμεσά τους κι ένα τρυφερό "Νανούρισμα" από τη δημοτική μας παράδοση, αλλά κι ένα ποίημα για την τουρκική εισβολή στην Κύπρο γραμμένο από τον Κώστα Μόντη. 

Το υλικό του δίσκου χτίστηκε σταδιακά κατά το διάστημα 1997-2002. Τα τραγούδια ερμηνεύονται πολύ αυθόρμητα και πηγαία από τη Χορωδία του 6ου Δημοτικού Σχολείου Κατερίνης υπό την άμεση μουσική εποπτεία του συνθέτη, ενώ τη διδασκαλία της χορωδίας επωμίστηκε η Μαρία Τσομίδου.

Τα παιδικά του Νότη Μαυρουδή: Όλιβερ Τουίστ (1997)

Το 1997 από το Θίασο '81 ανέβηκε στη σκηνή του Θεάτρου Ριάλτο η παιδική παράσταση "Όλιβερ Τουίστ", η οποία προβλήθηκε και στην τηλεόραση της ΕΤ1 και βασίστηκε σε ελληνική προσαρμογή του αγγλικού κειμένου από την ηθοποιό Νανά Νικολάου, η οποία και το σκηνοθέτησε. Το έργο είχε τη μορφή μιούζικαλ με μουσική του Νότη Μαυρουδή και χορογραφίες της Ρεγγίνας Καπετανάκη. Η ίδια παράσταση μάλιστα παίχτηκε ξανά αρκετές φορές τα επόμενα χρόνια. 

Φυσικά πρόκειται για θεατρική προσαρμογή του ομώνυμου κλασικού αριστουργήματος το μεγάλου Άγγλου μυθιστοριογράφου Καρόλου Ντίκενς (Charles Dickens, 1812-1870) που γράφτηκε το 1837 και δημοσιεύτηκε την επόμενη χρονιά, για να αποδειχθεί σε ένα από τα διασημότερα και δημοφιλέστερα αναγνώσματα της νεότερης εποχής. Στο έργο αυτό μάλιστα βασίστηκε και η σπουδαία ομώνυμη ταινία του David Lean, παραγωγής 1948, με πρωταγωνιστή την Άλεκ Γκίνες, αλλά και η νεότερη εκδοχή (2005) του Ρομάν Πολάνσκι. Το βασικό και απόλυτα αισιόδοξο μήνυμα του έργου, μέσα από τις εξαντλητικές περιπέτειες του μικρού Όλιβερ, είναι ο θρίαμβος του καλού που πάντα στο τέλος επικρατεί απέναντι σε όλες τις αντιξοότητες της ζωής.

Ο Νότης Μαυρουδής έγραψε τη μουσική και τα τραγούδια της όμορφης αυτής παράστασης πάνω σε στίχους της Νανάς Νικολάου, με οργανικά και χορωδιακά μέρη που ερμηνεύει ο θίασος, καθώς και σόλο τραγούδια που αποδίδουν ηθοποιοί του θιάσου, όπως οι: Β. Χαραλαμπόπουλος, Δ. Μάριζας, Τ. Αντωνιάδης, Μ. Καρατζά, Α. Αυγέρης, Γ. Γεωργιάδης κ.ά.

Τα παιδικά του Νότη Μαυρουδή: Λούνα Παρκ (1998)

Το "Λούνα Παρκ" είναι ένας ακόμη "παιδικός" δίσκος του Νότη Μαυρουδή με ανάμικτο υλικό από πρωτότυπα αλλά και παλαιότερα τραγούδια του, έτσι που μάλλον καταχρηστικά η συγκεκριμένη έκδοση να κατατάσσεται στην παιδική κατηγορία. Το πιο άμεσα παιδικό στοιχείο της είναι κυρίως η συμμετοχή της υπέροχης παιδικής χορωδίας Τυπάλδου. 

Από την άλλη βέβαια, θα μπορούσε κανείς να το δει αυτό και με θετικό μάτι επισημαίνοντας τη σοβαρότητα που δίνει ο σπουδαίος συνθέτης στο τραγούδι για παιδιά, μακριά από τους ψευτοπαιδικούς ήχους των Ζουζουνιών και των πλαστικών ηρώων του εισαγόμενου εμπορικού συρμού.

Ο δίσκος περιλαμβάνει συνολικά δεκαέξι τραγούδια βασισμένα σε στίχους των Τάσου Σαμαρτζή, Νανάς Νικολάου, Άκου Δασκαλόπουλου, Γιάννη Πανουτσόπουλου, Άλκη Χριστοφέλλη, Μποστ και Οδυσσέα Ελύτη. Η δομή του ακολουθεί την κυκλική μορφή, καθώς ξεκινάει και κλείνει μ' ένα σύντομο μοτίβο από το ομώνυμο τραγούδι. Το συνηθίζει ο Μαυρουδής στους "παιδικούς" του δίσκους να συμπεριλαμβάνει μαζί με τα πρωτότυπα τραγούδια και υλικό από παλιότερους δίσκους του, ιδιαίτερα από τη δισκογραφική του περίοδο 1984-1993. Το ενοποιητικό στοιχείο που δίνει την απαραίτητη ομοιογένεια στο υλικό είναι η θαυμάσια ερμηνεία του από το κορυφαίο παιδικό χορωδιακό σύνολο της χώρας μας, την Παιδική Χορωδία του Δημήτρη Τυπάλδου. Ενισχυτική του όλου εγχειρήματος - προς την εμπορική κατεύθυνση εννοώ - είναι η συμμετοχή του Γιώργου Νταλάρα, ενώ σε αρκετά τραγούδια έχουμε υπέροχες σόλο ερμηνείες από παιδιά της χορωδίας.

Τα παιδικά του Νότη Μαυρουδή: Χάρτινο καράβι (1995)

Η πρώτη επαφή του Νότη Μαυρουδή με το παιδικό τραγούδι σημειώθηκε το 1990, όταν το τραγούδι του "Παλιάτσος" σε στίχους της ηθοποιού Μέλπως Ζαρόκωστα έλαβε μέρος στο διεθνή διαγωνισμό παιδικού τραγουδιού της Λισαβόνας, όπου μάλιστα απέσπασε το πρώτο βραβείο. 

Το τραγούδι λοιπόν αυτό αποτέλεσε τη βάση του πρώτου ολοκληρωμένου παιδικού του δίσκου που ήρθε πέντε χρόνια αργότερα με τίτλο "Χάρτινο καράβι" εγκαινιάζοντας έτσι τη γόνιμη συνεργασία του με την υπέροχη παιδική χορωδία του Δημήτρη Τυπάλδου, ενώ θα ακολουθήσει μια θαυμάσια σειρά παιδικών δίσκων, όπως: "Όλιβερ Τουίστ" (1997), "Λούνα Παρκ" (1998), "Μουσικό Ανθολόγιο" (2003) και "Κλόουν" (2009). Μάλιστα το 1998 έλαβε μέρος και στην πολυσυμμετοχική ειδική έκδοση του Υπουργείου Παιδείας "Μελοποιημένα Ποιήματα", η οποία ήταν βασισμένη σε κείμενα από βιβλία του Δημοτικού.

Το "Χάρτινο καράβι" λοιπόν περιλαμβάνει πρωτότυπα, αλλά και γνωστά τραγούδια του Μαυρουδή, κατάλληλα διασκευασμένα για παιδική χορωδία. Ο συνθέτης συνεργάστηκε με διάφορους στιχουργούς, όπως η ηθοποιός Νανά Νικολάου, η οποία έγραψε και το ομώνυμο τραγούδι του δίσκου, και φυσικά η Μέλπω Ζαρόκωστα που έγραψε τον "Παλιάτσο". Επίσης στίχους έγραψαν και γνωστοί συνεργάτες του συνθέτη από παλιότερες δουλειές του, όπως ο Άλκης Αλκαίος (εδώ έχουμε μια διασκευή του εμβληματικού "Πρωινού" του), ο Θάνος Φουργιώτης, ο Τάσος Σαμαρτζής κ.ά. 

Όλα τα τραγούδια ερμηνεύει πολύ όμορφα το κορυφαίο παιδικό χορωδιακό σχήμα του τόπου μας, η Παιδική Χορωδία Δημήτρη Τυπάλδου. Τη γενική μουσική επιμέλεια του υλικού έχει ο ίδιος ο συνθέτης, ο οποίος συνοδεύει με την κιθάρα του.

Η Μαρία Φαραντούρη στη Legend: Μύθοι γυναικών (2008)

Ολοκληρώνοντας σήμερα το ευρύ αυτό αφιέρωμα στη δισκογραφική συνεργασία της Μαρίας Φαραντούρη με την εταιρεία Legend θα σταθούμε σε μια σπουδαία έκδοση σε διπλό ψηφιακό δίσκο με τίτλο "Μύθοι γυναικών" που περιλαμβάνει διαχρονικό μουσικό και ποιητικό υλικό με θεματικό κέντρο τη γυναίκα ανά τους αιώνες. 

Πρόκειται για μια ζωντανή ηχογράφηση μεγάλης συναυλίας που πραγματοποιήθηκε στο Θέατρο Παλλάς με πρωταγωνίστριες επί σκηνής τη μεγάλη ερμηνεύτρια και τη σημαντική ηθοποιό του κλασικού θεάτρου Λυδία Κονιόρδου.

Η παράσταση αυτή βασίστηκε σε εμβληματικά κείμενα που διατρέχουν το χρόνο, από την ομηρική Οδύσσεια, τη Σαπφώ και τις κλασικές ηρωίδες των τραγικών μας ποιητών Σοφοκλή και Ευριπίδη (Αντιγόνη, Ηλέκτρα κ.ά.) ως τις γυναικείες μορφές του δημοτικού μας τραγουδιού κι από εκεί ως τις γυναίκες των μεγάλων νεότερων ποιητών, όπως ο Μπρεχτ, ο Γιάννης Ρίτσος, ο Οδυσσέας Ελύτης, ο Νίκος Γκάτσος και ο Ιάκωβος Καμπανέλλης. Μέσα από τα επιλεγμένα αυτά κείμενα που απαγγέλλει με απόλυτα θεατρική εκφραστικότητα η Λυδία Κονιόρδου αναδεικνύεται το πολυδιάστατο πρόσωπο της γυναίκας, άλλοτε ως μάνας στοργικής ή χαροκαμένης, άλλοτε ως ερωμένης, κόρης, συζύγου ή αγωνίστριας μέχρι και μετανάστριας ή πρόσφυγα, αυτής της τραγικής φιγούρας που έχει ήδη επανέλθει δραματικά στη σημερινή πραγματικότητα.

Κι όλα αυτά εμπλουτισμένα με μια πλημμυρίδα μουσικών θεμάτων και μεγάλων τραγουδιών γραμμένων από σημαντικούς Έλληνες συνθέτες, όπως ο Βασίλης Τσιτσάνης, ο Μίκης Θεοδωράκης, ο Μάνος Χατζιδάκις, ο Θάνος Μικρούτσικος, η Ελένη Καραΐνδρου, αλλά και ο Τούρκος τροβαδούρος Ζιλφί Λιβανελί. Τη μουσική επιμέλεια του υλικού υπογράφει η Ρωσίδα πιανίστρια Ιρίνα Βαλεντίνοβα και συμμετέχουν εκλεκτοί μουσικοί, όπως ο Δημήτρης Τσάκας στα πνευστά, η Όλγα Αρτικοπούλου στο βιολοντσέλο, ο Κώστας Κωνσταντίνου στο κοντραμπάσο, ο Δημήτρης Μαρινάκης στα κρουστά και ο Κωνσταντίνος Ζαριδάκης στο μπουζούκι.

Η Μαρία Φαραντούρη στη Legend / Μίκη Θεοδωράκη: Οδύσσεια (2007)

Με την έκδοση του κύκλου τραγουδιών "Οδύσσεια" το 2007 από τη Legend ο Μίκης Θεοδωράκης ολοκληρώνει μια μυθική πορεία εβδομήντα χρόνων στο ελληνικό τραγούδια από το 1937, όταν μόλις δώδεκα χρονών έγραψε το πρώτο του τραγούδι εμπνευσμένος τότε από τους παλιούς μας ποιητές που γνώριζε μέσα από τα σχολικά αναγνωστικά. Και είναι σημαδιακό ότι το κλείσιμο αυτού του δημιουργικού κύκλου συνδέθηκε με την πιο εμβληματική ερμηνεύτρια του έργου του, τη Μαρία Φαραντούρη, η οποία στάθηκε πιστή συνοδοιπόρος του για μισό σχεδόν αιώνα ερμηνεύοντας εκατοντάδες μεγάλα τραγούδια του είτε στο στούντιο, είτε και στις αμέτρητες συναυλίες που έδωσαν από κοινού σε κάθε γωνιά του πλανήτη στις αρχές της δεκαετίας του '70.

Η "Οδύσσεια" είναι ένας πολύ ενδιαφέρων κύκλος μελοποιημένων ποιημάτων του Κώστα Καρτελιά που, παρά την ευθεία αναφορά του στο ομώνυμο ομηρικό έπος, περιλαμβάνει στίχους βαθιά λυρικής και ανθρώπινης ευαισθησίας σαν ένα εσωτερικό ταξίδι αναζήτησης της ανθρώπινης επαφής και επικοινωνίας μέσα από τα σύγχρονα αδιέξοδα, τις διαψεύσεις, τις ερωτικές ανησυχίες, τη μοναξιά. Ο ποιητής σημειώνει χαρακτηριστικά στο εσώφυλλου του δίσκου: "Πιστεύω πως ο Οδυσσέας είναι κάπου εδώ κοντά, ότι αυτή τη στιγμή ξαπλώνει στο διπλανό διαμέρισμα πάνω στα μεταξωτά με μια θεά, ίδια η Καλυψώ, ή τα πίνει σ' ένα μπαρ στην Ομόνοια με κάποια Κίρκη. Ίσως και μόλις να τον ξέβρασε η θάλασσα σε κάποια ακτή, παρέα με άλλους λαθρομετανάστες. Ή και να είναι αυτό ο ίδιος ο ραψωδός, ο Μίκης Θεοδωράκης, που διηγείται τις περιπέτειές μας μ' αυτά τα τραγούδια. Μπορεί να 'μαι εγώ, μπορεί εσύ. Έτσι κι αλλιώς η Οδύσσεια συνεχίζεται...".

Ο Μίκης αντιμετώπισε το υλικό αυτό με ιδιαίτερη ευαισθησία και μας δίνει όμορφες λυρικές μελωδίες που μοιάζουν να πηγάζουν από τις παιδικές του μνήμες, από το μελωδικό κόσμο του "ελαφρού" τραγουδιού του Μεσοπολέμου ή ακόμη και της δημοτικής μας παράδοσης. Η ερμηνεία της Μαρίας Φαραντούρη, απόλυτα εκφραστική και λυρική, δίνει στο έργο την ιδεώδη του απόδοση, έστω κι αν δεν πέρασε στο κοινό και παραμένει αδικαιολόγητα στην αφάνεια. Ο ίδιος ο συνθέτης αποδίδει με τον πολύ ιδιαίτερο δικό του τρόπο το αργό ζεϊμπέκικο "Στον Κάτω Κόσμο" στην τελευταία πιθανότατα δισκογραφική καταγραφή της φωνής του.

Την ενορχήστρωση των τραγουδιών υπογράφει η ρωσικής καταγωγής πιανίστρια Ιρίνα Βαλεντίνοβα, ενώ συμμετέχουν εκλεκτοί μουσικοί, όπως η Βιβή Γκίκα στο μαντολίνο, ο Γιάννης Σπάθας στην ηλεκτρική κιθάρα, ο Δημήτρης Τσάκας στο σαξόφωνο, ο Αντώνης Ανδρέου στο τρομπόνι, ο Σωκράτης Άνθης στην τρομπέτα, ο Γιώργος Καλούδης στο βιολοντσέλο και άλλοι.