Κυριακή 22 Μαΐου 2022

Σκηνική δισκογραφία | Μάνος Χατζιδάκις: Καίσαρ και Κλεοπάτρα (1962/1964)

Το 1962* αποδείχθηκε μια λαμπρή χρονιά για τον Μάνο Χατζιδάκι, ο οποίος παράλληλα με τη μουσική για τον κινηματογράφο συνθέτει τη μουσική για τρεις ιστορικές θεατρικές παραστάσεις που άφησαν εποχή. Νωρίς το καλοκαίρι παίχτηκε η μουσική παράσταση "Οδός Ονείρων", ενώ το φθινόπωρο της ίδιας χρονιάς μια δεύτερη μουσικοθεατρική παράσταση με τίτλο "Καίσαρ και Κλεοπάτρα" στο Θέατρο Ρεξ του θεατρικού επιχειρηματία Γεώργιου Χέλμη, συζύγου της Μαρίκας Κοτοπούλη, η οποία άλλωστε την ίδια χρονιά ανέβασε την τραγωδία "Βάκχες" του Ευριπίδη με μουσική επίσης του Χατζιδάκι.
Μπορεί να ξεχώρισε βέβαια η πρώτη από αυτές τις τρεις θεατρικές δουλειές του συνθέτη, αλλά σίγουρα η παράσταση "Καίσαρ και Κλεοπάτρα", που συνέπεσε με την προβολή της ομώνυμης χολιγουντιανής υπερπαραγωγής με την Ελίζαμπεθ Τέιλορ, έμεινε στην ιστορία για πολλούς λόγους: Πρώτα πρώτα γιατί θεωρήθηκε το πρώτο καθαρό ελληνικό μιούζικαλ της σκηνής, Έπειτα, γιατί η πρωταγωνίστρια του έργου Αλίκη Βουγιουκλάκη, η λατρεμένη ξανθιά του ελληνικού σινεμά, αποφάσισε να επαναφέρει τα μαλλιά της στο φυσικό τους χρώμα που ήταν μελαχρινό! Κι αυτό φυσικά το έκανε λόγω του συγκεκριμένου ρόλου υποδυόμενη την Κλεοπάτρα, την τελευταία βασίλισσα της Αιγύπτου των Πτολεμαίων, πριν κατακτηθεί η χώρα της από τους Ρωμαίους, σύμφωνα με το σενάριο του εμβληματικού θεατρικού έργου του μεγάλο Ιρλανδού δραματουργού George Bernard Shaw. Δυστυχώς η αυθεντική εικόνα της μελαχρινής πλέον Αλίκης δεν άρεσε στο κοινό, όπως τουλάχιστον η ίδια υποστήριξε, το οποίο μετά τις πρώτες παραστάσεις γύρισε την πλάτη του στο έργο και το οδήγησε σε εμπορικό φιάσκο, ενώ η Αλίκη βρήκε αμέσως παρηγοριά στα έμπειρα χέρια του Αλέκου Σακελλάριου που την ξανάκανε ξανθιά και της χάρισε τη μεγαλύτερη ως τότε εμπορική της επιτυχία με την ταινία "Χτυποκάρδια στo θρανίo".
Ήταν όμως αυτή η πραγματική αιτία που η παράσταση δεν μακροημέρευσε; Φαίνεται ότι από τότε είχε διαφανεί η κάκιστη επικοινωνιακή σχέση του μεγάλου συνθέτη με το χώρο του τύπου, η οποία, όπως ξέρουμε, κορυφώθηκε τη δεκαετία του '80 με τον αγώνα του κατά του λεγόμενου "αυριανισμού" και "κίτρινου" τύπου. Ενοχλημένος  λοιπόν ο συνθέτης από κάποια αρνητικά σχόλια του τύπου για την "Οδό Ονείρων" που είχε προηγηθεί, δε δίστασε στο πρόγραμμα της "Κλεοπάτρας" να αποκαλέσει "ηλίθιους" κάποιους Έλληνες συγγραφείς της εποχής που είχαν και την ιδιότητα του δημοσιογράφου! Αν και αργότερα ανασκεύασε αυτή τη δήλωση, το κακό είχε γίνει, καθώς ακολούθησαν απανωτά δημοσιεύματα με ακραίο επιθετικό τόνο που προφανώς είχαν αντίκτυπο στη στάση του κοινού. 
Κι όμως, σε καθαρά καλλιτεχνικό επίπεδο η παράσταση είχε τα εχέγγυα μιας πολύ σοβαρής δουλειάς. Τη μετάφραση έκανε ο Κώστας Σταματίου. Τη σκηνοθεσία ο σπουδαίος Αλέξης Σολομός. Τα σκηνικά και κοστούμια ο μεγάλος ζωγράφος και υπερρεαλιστής ποιητής Νίκος Εγγονόπουλος. Δίπλα στην Αλίκη συμπρωταγωνιστούσε ο στιβαρός ηθοποιός Τζαβαλάς Καρούσος. Και φυσικά τη μουσική έγραψε ο Μάνος Χατζιδάκις, ο οποίος σημειώνει χαρακτηριστικά στο εσώφυλλο του δίσκου: 
«Κι ήρθεν η ώρα της πολυπόθητης πρεμιέρας, σ' ένα κατάμεστο "Ρεξ", με τον πρωθυπουργό Κωνσταντίνο Καραμανλή στην πρώτη σειρά, τη σύζυγό του, τη μάνα μου κι άλλους που δεν γνωρίζω. Η παράσταση κύλησε εξαίσια εκείνο το βράδυ της 11ης Οκτωβρίου 1962. Η Αλίκη συγκίνησε και συγκινήθηκε η ίδια τραγουδώντας τον "Μάρκ' Αντώνιο". Εγώ διηύθυνα με ένταση και με την "πρέπουσα διαύγεια" την παρτιτούρα του ροσινικής υφής μουσικού μου σκαριφήματος, ο Καίσαρ του Καρούζου ήταν σκωπτικός και με ειρωνεία αριστερίστικης καταγωγής, η χορωδία, διδαγμένη από την αχώριστη φίλη μου Ελλη Νικολαΐδου, τραγούδησε με άνεση και λυρικήν ευπρέπεια τα αλεξανδρινά χορικά μου και πού και πού αφήσαμε και λίγο Μπέρναρ Σο να σκάσει μύτη - που λένε. Τέλος, με γνήσια αυτοπεποίθηση για το επίτευγμά μας, χαιρετίσαμε προ του ενθουσιασμένου κοινού μας».
Αν πρέπει λοιπόν να σταθούμε αποκλειστικά στο μουσικό μέρος του έργου, θα πούμε ότι ο μεγάλος συνθέτης έγραψε ένα μουσικό έργο πλημμυρισμένο από ατμοσφαιρικές, ενίοτε ονειρικές, μελωδίες (ξεχωρίζει η θεσπέσια "Σαραμπάντα") και χορευτικά μέρη γεμάτα κέφι και ζωντάνια, παίζοντας μάλιστα ελεύθερα και με μελωδίες ποικίλης προέλευσης και με μια ορχήστρα ροσινικής αισθητικής! Φυσικά στην παράσταση τραγουδούσε η Αλίκη, αλλά στο δίσκο τα τραγούδια τα ερμήνευσαν η Ευγενία Συριώτη, ο Σπύρος Σακκάς, η Ζωή Φυτούση και ο Γιώργος Κωνσταντίνου με τη συμμετοχή χορωδίας υπό τη διεύθυνση της Έλλης Νικολαΐδου. 

Σάββατο 21 Μαΐου 2022

Σκηνική δισκογραφία | Μάνος Χατζιδάκις: Απόψε αυτοσχεδιάζουμε (1961)

Στα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του '60 ο Μάνος Χατζιδάκις, παρά την εντατική ενασχόλησή του με την κινηματογραφική μουσική εντός κι εκτός Ελλάδας, δεν παρέλειπε να δίνει το επιβλητικό παρών του στο προνομιακό του πεδίο που ήταν η μουσική για το θέατρο, όπου ήδη από την προηγούμενη δεκαετία είχε χτίσει ένα κολοσσιαίο έργο, έστω κι αν στο μεγαλύτερο μέρος του παραμένει δυστυχώς ανέκδοτο.
Το 1961 λοιπόν συνεργάστηκε με τον σημαντικό θεατρικό σκηνοθέτη και ηθοποιό Δημήτρη Μυράτ γράφοντας τη μουσική για την ιστορική παράσταση "Απόψε αυτοσχεδιάζουμε". Πρόκειται φυσικά για το κλασικό αριστούργημα του μεγάλου Ιταλού θεατρικού συγγραφέα (βραβείο Νόμπελ 1934) Luigi Pirandello (1867-1936), ελληνικής μάλιστα καταγωγής (ο ίδιος υποστήριζε ότι το αυθεντικό του όνομα ήταν Πυράγγελος), ο οποίος σφράγισε τη θεατρική τέχνη του 20ου αιώνα με τρία αξεπέραστα αριστουργήματα: Έτσι είναι, αν έτσι νομίζετε, Έξι πρόσωπα ζητούν συγγραφέα και Απόψε αυτοσχεδιάζουμε.
Το έργο μετέφρασε στα ελληνικά με υποδειγματικό τρόπο ο ίδιος ο Μυράτ, ενώ η παράσταση παίχτηκε στο Θέατρο Αθηνών τη σεζόν 1961-1962 με πρωταγωνιστές τον ίδιο και τους: Βούλα Ζουμπουλάκη, Γιάννη Αργύρη, Αλίκη Ζωγράφου, Αφροδίτη Γρηγοριάδου, Βύρωνα Πάλλη, Βάσο Ανδρονίδη, Θανάση Μυλωνά, Ζωή Φυτούση και άλλους.
Ο Μάνος Χατζιδάκις κατέθεσε ένα σύντομης διάρκειας (μόλις 16 λεπτών) μουσικό έργο ακαταμάχητης γοητείας με εξαίσιες μελωδίες και τραγούδια που καθιστούν το συγκεκριμένο soundtrack μια από τις πιο εμπνευσμένες δημιουργικές του στιγμές. Το έργο περιλαμβάνει ένα σύντομο Πρόλογο με τον Μυράτ να απαγγέλλει μια θεατρική παρλάτα γραμμένη από τον συνθέτη, ο οποίος άλλωστε έγραψε και τους στίχους των τριών τραγουδιών που ακολουθούν (Ο ταχυδρόμος πέθανε, Το μαντολίνο, Η πέτρα) με ερμηνευτές τη Ζωή Φυτούση και τη Βούλα Ζουμπουλάκη, ενώ παρεμβάλλονται και δυο πανέμορφα οργανικά χορευτικά θέματα (Ο χορός των τριών κοριτσιών, Χορός σε 11/8). 
Το ακριβό αυτό μουσικό υλικό κυκλοφόρησε, παράλληλα με την παράσταση, σε αναλογικό δίσκο extended από την Columbia, ενώ στην επίσημη εργογραφία του συνθέτη καταγράφεται ως Έργο 18. Το 2002 επανεκδόθηκε σε πολύ φροντισμένη ψηφιακή μορφή με βελτιωμένο μέσα σε ένα πολύ καλαίσθητο βιβλιαράκι που περιέχει όλες τις αναγκαίες πληροφορίες για την παράσταση και τη μουσική του έργου. Το εξώφυλλο σχεδίασε ο Δημήτρης Μυταράς.

Παρασκευή 20 Μαΐου 2022

Σκηνική δισκογραφία | Μάνος Χατζιδάκις: Συνέβη στην Αθήνα (1961/1964)

Μέσα στη δεκαετία του '50 κι αφού εξάντλησε τη θεματολογία των αρχετυπικών αρχαιοελληνικών μύθων, η χολιγουντιανή κινηματογραφία στράφηκε και προς τη νεότερη Ελλάδα με μια σειρά σημαντικών παραγωγών που διαφήμισαν τον τόπο στα πέρατα του πλανήτη συμβάλλοντας αποφασιστικά στο τουριστικό ρεύμα που άρχισε να κατακλύζει τα παρθένα ακόμη τοπία της ελληνικής γης. 
Είχαν προηγηθεί οι ταινίες "Ο Χριστός ξανασταυρώνεται" (1956) του μεγάλου φιλέλληλα σκηνοθέτη Ζιλ Ντασσέν κι αμέσως μετά η φαντασμαγορική περιπέτεια "Το παιδί και το δελφίνι" (1957) του διάσημου Πολωνοαμερικανού Ρούντολφ Ματέ, ο οποίος στη συνέχεια θα υπογράψει και τις ελληνικού ενδιαφέροντος ταινίες "The 300 Spartans" (1962) και "Aliki My Love" (1963) με πρωταγωνίστρια την Αλίκη Βουγιουκλάκη! Βεβαίως οι κορυφαίες ταινίες αυτής της κατηγορίας ήταν χωρίς αμφιβολία το "Ποτέ την Κυριακή" (1960), πάλι του Ζιλ Ντασσέν, και ο "Ζορμπάς" του Μιχάλη Κακογιάννη με πρωταγωνιστή τον Άντονι Κουίν.
Ανάμεσα λοιπόν σ' αυτήν την ελληνοκεντρική σειρά ταινιών υπάρχει κι άλλη μία με προφανές ενδιαφέρον. Τίτλος της: "It Happened in Athens" (Συνέβη στην Αθήνα). Γυρίστηκε στην Αθήνα με σκηνοθέτη τον Andrew Marton και πρωταγωνίστρια τη χυμώδη Aμερικανίδα Jayne Mansfield. Η ταινία αντλεί την έμπνευσή της από το ιστορικό γεγονός της αναβίωσης των σύγχρονων Ολυμπιακών Αγώνων που διεξήχθησαν στην Αθήνα το 1896 μέσα από την προσωπική ιστορία του θρυλικού πρωταθλητή μαραθωνοδρόμου Σπύρου Λούη.  
Ο Μάνος Χατζιδάκις, διάσημος ήδη από το όσκαρ που μόλις είχε κατακτήσει για το τραγούδι της ταινίας "Ποτέ την Κυριακή", έμοιαζε η φυσική επιλογή για τη μουσική επένδυση κι αυτής της ταινίας. Ο συνθέτης ανταποκρίθηκε καταθέτοντας ένα εξαιρετικό soundtrack, το οποίο στην πραγματικότητα είναι και το μοναδικό αξιόλογο στοιχείο της μέτριας αυτής ταινίας. Ένας καταιγισμός ευφάνταστων μελωδικών και ρυθμικών θεμάτων συνιστούν ένα χορταστικό ακρόαμα διανθισμένο και με το υπέροχο ομώνυμο τραγούδι που ερμήνευσε η Hannelore Auer με αγγλικούς στίχους του Charles Haldeman, ενώ η ελληνική εκδοχή του έχει στίχους του συνθέτη, ο οποίος διευθύνει τη χορωδία και την ορχήστρα που ερμηνεύει το έργο.

Πέμπτη 19 Μαΐου 2022

Σκηνική δισκογραφία | Μάνος Χατζιδάκις: Illya Darling (1967)

Αφού μιλήσαμε χθες για την ιστορική ταινία "Ποτέ την Κυριακή", φυσιολογικά περνάμε σήμερα στη μουσικοθεατρική παράσταση "Illya Darling" που παρουσιάστηκε στη Νέα Υόρκη την κρίσιμη χρονιά του 1967. Η Μελίνα Μερκούρη ανεβάζει στο Broadway την ομώνυμη παράσταση βασισμένη στην πρώτη ύλη της ταινίας "Ποτέ την Κυριακή" (1960), με την οποία είχε κατακτήσει τη διεθνή της καταξίωση ως πρωταγωνίστρια. Συμπρωταγωνιστούν ο Νίκος Κούρκουλος, η Δέσπω Διαμαντίδου και ο Τίτος Βανδής. Σκηνοθετεί ο Jules Dassin. Και φυσικά η μουσική είναι του Μάνου Χατζιδάκι. 
Ο Μάνος Χατζιδάκις, εγκατεστημένος ήδη στην Αμερική και περιζήτητος εκείνη την εποχή από τα μεγάλα κινηματογραφικά στούντιο του Χόλιγουντ, αλλά και τους θεατρικούς παραγωγούς, έχοντας ήδη καταθέσει σπουδαίες μουσικές επενδύσεις σε σημαντικές παραγωγές της μεγάλης οθόνης (Never on Sunday, It Happened in Athens, The 300 Spartans, Aliki My Love, America America, TopKapi, Steps), υποκύπτει στην πίεση να επανέλθει στο εμβληματικό soundtrack του "Ποτέ την Κυριακή" που τον είχε κάνει διάσημο χάρις στο όσκαρ που κέρδισε το βασικό τραγούδι της ταινίας διασκευάζοντας και εμπλουτίζοντας το πρωτότυπο υλικό σε μορφή μιούζικαλ με κυρίαρχο το χορευτικό στοιχείο και τα έντονα φολκλορικά ελληνικά χρώματα σε μια εποχή που η μακρινή πατρίδα του κατακτούσε τον κόσμο του τουρισμού ακριβώς μέσα από τη διασημότητα του τραγουδιού "Τα παιδιά του Πειραιά" και ασφαλώς του "Ζορμπά" που 2-3 χρόνια νωρίτερα είχε παρουσιάσει στο παγκόσμιο κοινό ο Μίκης Θεοδωράκης. Οι στίχοι των τραγουδιών υπογράφονται από τον Joe Darion, ενώ την ενορχήστρωση ανέλαβε ο Ralf Burns. Ο Μάνος Χατζιδάκις προτάθηκε την επόμενη χρονιά για το βραβείο Tony.
Οι παραστάσεις του έργου ξεκίνησαν με μεγάλη επιτυχία, αλλά δυστυχώς τα "γεγονότα" της Αθήνας (χουντικό πραξικόπημα) λίγους μήνες αργότερα οδήγησαν στην εσπευσμένη διακοπή τους, καθώς η Μελίνα αποφάσισε να αφιερώσει τη διεθνή της αναγνωρισιμότητα στην υποστήριξη του αγώνα για την επαναφορά της δημοκρατίας στην πατρίδα της. Παράπλευρη συνέπεια αυτού ήταν ότι ανακόπηκε πρόωρα και η απόπειρα για διεθνή καριέρα του συμπρωταγωνιστή της Νίκου Κούρκουλου!

Τετάρτη 18 Μαΐου 2022

Σκηνική δισκογραφία | Μάνος Χατζιδάκις: Ποτέ την Κυριακή (1960)

Έχουμε μιλήσει πολλές φορές για την κινηματογραφική δουλειά του Μάνου Χατζιδάκι, η οποία μάλιστα στα πρώτα χρόνια του '60 έφτασε σε απίστευτα μεγέθη παραγωγικότητας με έξι ή επτά ταινίες κάθε χρόνο! 
Ωστόσο μία χρονιά ήταν εκείνη που σημάδεψε ανεξίτηλα την κινηματογραφική του καριέρα. Ήταν το έτος 1960 και η ταινία "Ποτέ την Κυριακή" (Never on Sunday) που έφεραν τον απόλυτη καταξίωση του συνθέτη στο παγκόσμιο στερέωμα, η οποία επισφραγίστηκε με το βραβείο oscar τραγουδιού που κέρδισε το 1961 για την ξεχωριστή αυτή ταινία που έγραψε και σκηνοθέτησε ο μεγάλος σκηνοθέτης Jules Dassin για λογαριασμό της αμερικανικής εταιρείας United Artists με απόλυτη πρωταγωνίστρια τη Μελίνα Μερκούρη σε ένα ρόλο που μοιάζει να της ταιριάζει απόλυτα. Είναι ο ρόλος μιας γυναίκας ελεύθερης από ηθικούς φραγμούς στις ερωτικές της σχέσεις που έρχεται να ολοκληρώσει κατά κάποιο τρόπο την πρώτη διεθνή κινηματογραφική φιγούρα που πλάσαρε η μεγάλη ηθοποιός με την ταινία "Στέλλα" (1955) του Μιχάλη Κακογιάννη, μέσω της οποίας άλλωστε γνωρίστηκε και παντρεύτηκε με τον εξόριστο σκηνοθέτη - θύμα του μισαλλόδοξου μακαρθισμού στις αρχές του '50 στην Αμερική, που ανάγκασε τον Ντασέν να συνεχίσει την καριέρα του στην Ευρώπη και να φτάσει έτσι και στην Ελλάδα, όπου τελικά θα εγκατασταθεί μόνιμα ως το θάνατό του. 
Η ταινία "Ποτέ την Κυριακή" πρωτοπαίχτηκε στο Λονδίνο στις 18 Νοεμβρίου 1960 κι αμέσως μετά στην Αθήνα, όπου έκοψε στην πρώτη της προβολή 184.524 εισιτήρια που την κατέταξαν στην 3η θέση από τις 58 ταινίες της χρονιάς. Δίπλα στη Μελίνα πρωταγωνιστικούς ρόλους είχαν ο Γιώργος Φούντας, ο Ζιλ Ντασέν, ο Τίτος Βανδής, η Δέσπω Διαμαντίδου, ο Θανάσης Βέγγος, ο Δημήτρης Παπαμιχαήλ και πολλοί άλλοι. Μάλιστα η ταινία συμμετείχε την ίδια χρονιά και στο διεθνές φεστιβάλ των Καννών, όπου η Μελίνα μοιράστηκε το πρώτο βραβείο με τη Ζαν Μορό. Το πάρτι που οργανώθηκε στις Κάννες με αφορμή την προβολή της ταινίας έμεινε στην ιστορία κυρίως για το απίστευτο σόου που προσέφερε στο ξένο κοινό ο Γιώργος Ζαμπέτας με το μπουζούκι του!
Φτάνουμε έτσι στη μουσική της ταινίας που υπογράφεται από τον μεγάλο Έλληνα συνθέτη Μάνο Χατζιδάκι και του αποφέρει το όσκαρ τραγουδιού, το οποίο έγινε και η αφορμή μια αξιόλογης καριέρας του συνθέτη στο Χόλιγουντ, όπου τα επόμενα χρόνια ήταν περιζήτητος. Ο συνθέτης, σύμφωνα με την επιθυμία του σκηνοθέτη, έγραψε ένα βασικό θέμα σε ρυθμό χασάπικο με τίτλο "Τα παιδιά του Πειραιά", το οποίο τραγουδούσε περιπαθητικά η Μελίνα έχοντας για φόντο στο δωμάτιο, όπου δεχόταν καθημερινά - ποτέ όμως την Κυριακή - τους εραστές της, μια μεγάλη αφίσα με τους ποδοσφαιρικούς αστέρες του Ολυμπιακού εκείνης της εποχής! Το τραγούδι γνώρισε μιαν απρόσμενη επιτυχία που το μετέτρεψε σε παγκόσμιο σουξέ στα πέρατα του πλανήτη γνωρίζοντας εκατοντάδες επανεκτελέσεις σε όλες τις γλώσσες του κόσμου! Μέχρι και κλάξον για τα αυτοκίνητα έγινε! Αλλά όλη αυτή η ακραία αντίδραση του κοινού φαίνεται πως ενόχλησε τον συνθέτη σε βαθμό που έφτασε να αρνηθεί την παραλαβή του όσκαρ υποστηρίζοντας ότι ένα απλό τραγουδάκι με φολκλορικά χαρακτηριστικά επισκίασε όλο το υπόλοιπο έργο του που ήταν πολύ σημαντικότερο!
Πάντως το soundtrack περιλαμβάνει πολλές ωραίες στιγμές, κυρίως οργανικά και αυτοσχεδιαστικά θέματα με πρωταγωνιστή το μπουζούκι του Γιώργου Ζαμπέτα, αλλά και τη λατέρνα, ενώ ακούγονται και κάποιες παλιότερες μελωδίες του συνθέτη σε οργανική μορφή ("Πάμε μια βόλτα στο φεγγάρι","Έγινε παρεξήγηση"). Ακούγεται επίσης το χιουμοριστικό ζεϊμπέκικο "Οι χαρές της Ίλυα" ερμηνευμένο από τον Τίτο Βανδή. Όλοι οι στίχοι ανήκουν στον συνθέτη.

Τρίτη 17 Μαΐου 2022

Σκηνική δισκογραφία | Κώστας Καπνίσης: Αγάπη και αίμα (1968/1994)

Ο ελληνικός κινηματογράφος στα χρόνια του χουντικού καθεστώτος δείχνει μια έντονη τάση για υπερπαραγωγές κατά τα χολιγουντιανά πρότυπα με επικές παραγωγές πατριωτικού στόμφου που είχαν μεγάλη απήχηση στο κοινό της εποχής, αλλά εκ των υστέρων δύσκολα αντέχουν στη σοβαρή κριτική. 
Στο πλαίσιο αυτό γυρίστηκε το 1968 η δυνατή βουκολική περιπέτεια "Αγάπη και αίμα", έγχρωμη παραγωγή της Finos Film με σενάριο και σκηνοθεσία ενός μετρ του είδους, του Νίκου Φώσκολου, ο οποίος εδώ σκηνοθετεί τη δεύτερη μόλις ταινία του, αν και είχε ήδη υπογράψει αρκετά σενάρια. Πρωταγωνιστούν: Τζένη Καρέζη, Κώστας Καζάκος, Σπύρος Καλογήρου, Φλωρέτα Ζάνα, Ελένη Ζαφειρίου, Λάκης Κομνηνός και Γιάννης Αργύρης. Το θέμα της ταινίας είναι εμπνευσμένο από την αρχετυπική ιστορία του σεξπιρικού "Ρωμαίου και Ιουλιέτας". Η ταινία έκοψε 381.554 εισιτήρια και κατέλαβε τη 12η θέση σε σύνολο 99 παραγωγών. 
Η ταινία διακρίνεται για τους καταιγιστικούς ρυθμούς δράσης σε ύφος γουέστερν! Θυμίζω ότι εκείνη την εποχή κυριαρχούσε το ιταλικό γουέστερν, το λεγόμενο "γουέστερν σπαγγέτι", και θυμάμαι ότι τότε γινόταν κατ' αντιστοιχία λόγος και για τα δικά μας ..."γουέστερν φασόλι"!!! 
Η μουσική της ταινίας, γραμμένη από τον παραγωγικότατο Κώστα Καπνίση, υπηρετεί την καταιγιστική δράση με θέματα που συμπορεύονται με την ένταση των σκηνών. Κι όπως έχει συμβεί με το σύνολο σχεδόν της κινηματογραφικής μουσικής του συνθέτη, κι αυτό το soundtrack έμεινε αδισκογράφητο για πολλά χρόνια, για να εκδοθεί τελικά το 1994 από την RCA.

Δευτέρα 16 Μαΐου 2022

Σκηνική δισκογραφία | Κώστας Καπνίσης: Τζένη Τζένη (1966/1994)

Η ταινία "Τζένη Τζένη", έγχρωμη κομεντί της Finos Film παραγωγής 1966, αποτέλεσε τη μεγαλύτερη εμπορική επιτυχία της κορυφαίας πρωταγωνίστριας Τζένης Καρέζη με 587.323 εισιτήρια στην πρώτη της προβολή που την κατέταξαν στην 3η θέση σε σύνολο 101 ταινιών της υπερπαραγωγικής εκείνης χρονιάς. Τη σκηνοθεσία υπογράφει ο Ντίνος Δημόπουλος σε σενάριο του τρομερού συγγραφικού διδύμου Ασημάκη Γιαλαμά και Κώστα Πρετεντέρη που έγραψαν ένα πολύ ενδιαφέρον έργο με φόντο το μαγευτικό τοπίο των Σπετσών. Δίπλα στη λαμπερή πρωταγωνίστρια εμφανίζεται μια πλειάδα κορυφαίων ηθοποιών, όπως ο Λάμπρος Κωνσταντάρας, ο Διονύσης Παπαγιαννόπουλος, ο Ανδρέας Μπάρκουλης, ο Δημήτρης Καλλιβωκάς, η Ελένη Ζαφειρίου, η Νανά Σκιαδά, ο Βάσος Ανδρονίδης και πολλοί άλλοι.
Η ταινία είναι πλημμυρισμένη από την ευφάνταστη μουσική του Κώστα Καπνίση, κυρίως με οργανικά θέματα που υπηρετούν τη δράση, άλλοτε μελωδικά κι άλλοτε πιο εξωστρεφή και συχνά σε χρώματα παραδοσιακά, ιδιαίτερα στη σκηνή του γάμου. Μεταξύ άλλων ακούγεται κι ένα νυφιάτικο εμβατήριο που θυμίζει το εμβληματικό εμβατήριο του Μέντελσον από το "Όνειρο θερινής νυκτός". Το τραγούδι "Το μεγάλο μυστικό μου" εμφανίζεται να το ερμηνεύει η Νόρα Βαλσάμη, αλλά η φωνή ανήκει στην Καίτη Χωματά! Το "Νυφιάτικο τραγούδι" ερμηνεύεται από χορωδία.
Το ενδιαφέρον αυτό soundtrack, όπως σχεδόν ολόκληρη η κινηματογραφική μουσική του Κώστα Καπνίση, παρέμεινε ανέκδοτο μέχρι το 1994, όταν για πρώτη φορά κυκλοφόρησε σε αναλογικό δίσκο από την RCA/Ariola με την επιμέλεια (φυσικά) του Μάκη Δελαπόρτα.

Κυριακή 15 Μαΐου 2022

Σκηνική δισκογραφία | Κώστας Καπνίσης: Το δόλωμα (1964/1991)

Η έγχρωμη ταινία "Το δόλωμα", μια χαριτωμένη κωμωδία της Finos Film παραγωγής 1964 σε σενάριο και σκηνοθεσία του Αλέκου Σακελλάριου με πρωταγωνιστές την Αλίκη Βουγιουκλάκη, τον Αλέκο Αλεξανδράκη, τον Ντίνο Ηλιόπουλο, τον Ανδρέα Μπάρκουλη και τον Βαγγέλη Βουλγαρίδη, έκοψε συνολικά 557.302 εισιτήρια στην πρώτη προβολή και κατατάχτηκε στη 2η θέση ανάμεσα σε 92 παραγωγές της χρονιάς, πίσω από το κλασικό μιούζικαλ του Γιάννη Δαλιανίδη "Κορίτσια για φίλημα".
Καλογυρισμένη παραγωγή με εντυπωσιακά ντεκόρ και κοσμοπολίτικο περιβάλλον σε μια εποχή που τα ελληνικά νησιά και κυρίως η Ρόδος είχαν αρχίσει να προσελκύουν κατά κύματα τους ξένους τουρίστες. Η Αλίκη Βουγιουκλάκη στο αποκορύφωμα της λαμπερής της παρουσίας στα κινηματογραφικά πλατό, εδώ σε μια σπάνια στιγμή χωρίς τον Δημήτρη Παπαμιχαήλ δίπλα της, μας δίνει μια ερμηνεία που κινείται με άνεση στο τυποποιημένο πλαίσιο της προσωπικής της μανιέρας σφυρηλατώντας μια κινηματογραφική προσωπικότητα ακαταμάχητρης γοητείας.
Η μουσική της ταινίας ανήκει στον πολυγραφότατο Κώστα Καπνίση σε μια χρονιά που υπέγραψε τη μουσική σε έξι συνολικά παραγωγές. Λειτουργικά ορχηστρικά θέματα, αλλά και μερικά όμορφα τραγούδια συνιστούν το περιεχόμενο αυτού του soundtrack που παρέμεινε ανέκδοτο μέχρι το 1991, όταν και πάλι ο ακούραστος Μάκης Δελαπόρτας το έβγαλε από την αφάνεια. Ξεχωρίζει φυσικά το υπέροχο νοσταλγικό τραγούδι "Άσ' το το χεράκι σου" σε στίχους του Αλέκου Σακελλάριου που η μελωδία του θυμίζει αρκετά το κλασικό "Άσ' τα τα μαλλάκια σου". Το ερμηνεύει το δίδυμο Μουζάς-Λιγνός μαζί με την Αλίκη, αν και στην οθόνη εμφανίζονται να το ερμηνεύουν οι ηθοποιοί Κώστα Φυσσούν και Γιάννης Ιωαννίδης. Η Αλίκη ερμηνεύει επίσης το νεανικό "Μου αρέσουνε τ' αγόρια", ενώ η Κλειώ Δενάρδου το ζεϊμπέκικο "Μπουζουκάκι μου".

Σάββατο 14 Μαΐου 2022

Σκηνική δισκογραφία | Κώστας Καπνίσης: Κατήφορος (1961/1991)

Ο λόγος σήμερα για την εμβληματική ταινία "Κατήφορος" της Φίνος Φιλμ, παραγωγής 1961 που αναδείχθηκε πρώτη σε σύνολο 68 ταινιών της χρονιάς κόβοντας 161.331 εισιτήρια στην πρώτη προβολή, ξεπερνώντας έτσι την Αλίκη που κυριαρχούσε ήδη στο κινηματογραφικό στερέωμα. Είναι μάλιστα αξιοσημείωτο ότι αρχικά ο πρωταγωνιστικός ρόλος είχε προταθεί σ' αυτήν, αλλά τον απέρριψε λόγω του τολμηρού του χαρακτήρα κι έτσι έδωσε τη δυνατότητα σε μιαν άγνωστη τότε θεσσαλονικιά καλλονή να ξεπεταχτεί δυναμικά στο προσκήνιο ως το αντίπαλον δέος αμφισβητώντας τη δική της πρωτοκαθεδρία! 
Σε σενάριο και σκηνοθεσία του Γιάννη Δαλιανίδη, η ταινία ξεσήκωσε το κοινό της εποχής με το τολμηρό της περιεχόμενο και τους εντυπωσιακούς πρωταγωνιστές, ιδιαίτερα την πανέμορφη, μόλις δεκαεννιάχρονη, Ζωή Λάσκαρη, μαζί με ένα εκλεκτό καστ με Νίκο Κούρκουλο, Μίρκα Καλατζοπούλου, Βαγγέλη Βουλγαρίδη, Παντελή Ζερβό, Κώστα Βουτσά, Ελένη Ζαφειρίου, Λαυρέντη Διανέλλο και άλλους.
Η ταινία παίχτηκε και στο εξωτερικό γνωρίζοντας μάλιστα τεράστια επιτυχία στο Μεξικό! Αρχικά προοριζόταν και για το κινηματογραφικό φεστιβάλ της Θεσσαλονίκης, αλλά τελικά η υποψηφιότητά της αποσύρθηκε. Χαρακτηριστικό είναι ότι στην ταινία έχει ένα μικρό ρόλο και ο παραγωγός Φιλοποίμην Φίνος κατά το πρότυπο του Χίτσκοκ! Πάντως η τεράστια εμπορική επιτυχία της καθιέρωσε τον σκηνοθέτη Γιάννη Δαλιανίδη ως τον αρχιμάστορα της εμπορικής σκηνοθεσίας λίγο πριν αρχίσει να γυρίζει τα περίφημα έγχρωμα μιούζικαλ σχηματίζοντας μια σταθερή ομάδα ηθοποιών που είχε πάντα μαζί του, όπως η Λάσκαρη, ο Βουτσάς, ο Βουλγαρίδης, η Βλαχοπούλου, ο Βογιατζής και κάμποσοι ακόμη.
Στην ταινία λοιπόν "Κατήφορος" τη μουσική υπογράφει ο σπουδαίος κινηματογραφικός συνθέτης Κώστας Καπνίσης, για τον οποίο έχουμε μιλήσει κι άλλες φορές. Παραγωγικότατος στο χώρο του κινηματογράφου, αλλά εξόφθαλμα αδικημένος στο χώρο της δισκογραφίας, όπου η προσφορά του είναι δυσανάλογα περιορισμένη σε σχέση με τον όγκο του έργου του, καθώς υπολογίζεται ότι μόνο η μουσική του για τον κινηματογράφο ξεπερνά τις εκατό ταινίες!
Εδώ μας έδωσε ένα ατμοσφαιρικό soundtrack με αρκετά χορευτικά οργανικά θέματα (μπλουζ, τσάρλεστον, τσα-τσα, σέικ) που συνοδεύουν κατάλληλα τη δράση και την ένταση του σεναρίου. Πάντως το μουσικό αυτό υλικό παρέμεινε ανέκδοτο επί χρόνια, ώσπου ανέλαβε ο δραστήριος και μεθοδικός παραγωγός Μάκης Δελαπόρτας να το συμμαζέψει σε συγκροτημένο soundtrack και να το εκδώσει για πρώτη φορά σε αναλογικό δίσκο το 1991 από την εταιρεία ΜΒΙ, για να ακολουθήσει το 2002 και η ψηφιακή του επανέκδοση.