Εμφάνιση αναρτήσεων ταξινομημένων κατά ημερομηνία για το ερώτημα Ζαπάτα. Ταξινόμηση κατά συνάφεια Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων ταξινομημένων κατά ημερομηνία για το ερώτημα Ζαπάτα. Ταξινόμηση κατά συνάφεια Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Σάββατο 13 Ιουλίου 2024

Η Δανάη τραγουδά Pablo Neruda (1969/1972)

Η μεγάλη Ελληνίδα ερμηνεύτρια του ελαφρού τραγουδιού Δανάη Στρατηγοπούλου (1913-2009), η μούσα του Αττίκ, του Χαιρόπουλου και των άλλων σπουδαίων τραγουδοποιών του Μεσοπολέμου, υπήρξε ένα πνεύμα ανήσυχο και πολυσύνθετο. Στα μέσα της δεκαετίας του '60 βρέθηκε στη Χιλή, όπου ήταν εγκατεστημένη η αδελφή της, κι εκεί γνώρισε τον μεγάλο Χιλιανό ποιητή Pablo Neruda (1904-1973), με τον οποίο ανέπτυξε αμέσως στενή σχέση κι άρχισε να μεταφράζει το έργο του και ιδιαίτερα την επική σύνθεση "Canto General". Αργότερα ακολούθησε και ακαδημαϊκή δραστηριότητα στο πανεπιστήμιο του Σαντιάγο διδάσκοντας ελληνική λαογραφία και παράδοση μέχρι το 1973, όταν ανατράπηκε βίαια το καθεστώς του Αλλιέντε και πέθανε ο Νερούδα.
Εκείνη λοιπόν την εποχή η Δανάη μελοποίησε μια σειρά ποιημάτων του Νερούδα, πράγμα που είχε ενθουσιάσει τον ποιητή. Η μελοποίηση αυτή μάλιστα προηγήθηκε της σύνθεσης του Canto General από τον Μίκη Θεοδωράκη και χρονικά είναι η πρώτη μουσική προσέγγιση στο έργο του ποιητή από Έλληνα δημιουργό, λίγο πριν ο Γιάννης Γλέζος παρουσιάσει το Εμιλιάνο Ζαπάτα (1971). 
Συνολικά πρόκειται για οκτώ λυρικά ποιήματα που ηχογραφήθηκαν το 1969 στη Χιλή και κυκλοφόρησαν στη συνέχεια σε δίσκο με τίτλο Danai canta a Neruda με την προσθήκη τεσσάρων ελληνικών τραγουδιών της Δανάης. Οι μελωδίες των τραγουδιών είναι έντονα λυρικές με λιτότατη ενορχήστρωση, όπου τον πρωταγωνιστικό ρόλο κατέχει η κιθάρα, ενώ διακριτικά περνούν και κάποια φευγαλέα ηχοχρώματα από τον χαρακτηριστικό ήχο των Άνδεων. Η ερμηνεία της Δανάης, στην πρωτότυπη γλώσσα, αλλά και στα ελληνικά, είναι αφοπλιστικά πειστική επιβεβαιώνοντας την έτσι κι αλλιώς σημαντική θέση που καταλαμβάνει στην ιστορία του τραγουδιού μας. Ο δίσκος μάλιστα έχει στην εισαγωγή του ένα σπάνιο ντοκουμέντο με τη φωνή του ίδιου του Νερούδα.
Ο δίσκος βέβαια δεν κυκλοφόρησε στην Ελλάδα λόγω του χουντικού καθεστώτος και για χρόνια πολλά ήταν περιζήτητος και δυσεύρετος για τους μουσικόφιλους. Μόνο δύο τραγούδια ("Ven conmigo, ven", "Balada de Matilde") είχαν ακουστεί σε δεύτερη εκτέλεση από τη Λήδα, την κόρη της Δανάης, στο δίσκο της "Χαμένο τίποτα δεν πάει" (1974). Η Λήδα μάλιστα είναι αυτή που το 2010, με αφορμή τον εορτασμό των 200 χρόνων από την απελευθέρωση της Χιλής, σε συνεργασία με την εδώ χιλιανή πρεσβεία, φρόντισε την ψηφιακή επανέκδοση αυτού του ακριβού υλικού, ώστε να γίνει προσιτό για πρώτη φορά στο ελληνικό κοινό. 

Τετάρτη 23 Σεπτεμβρίου 2020

Χρήστος Γκάρτζος, Pablo Neruda: Τα ερωτικά (1980)

Με το δίσκο "Τα ερωτικά" ο συνθέτης Χρήστος Γκαρτζος μας παρουσίασε τη δεύτερη προσωπική δουλειά του μετά την πρωτόλεια "Κάτι φταίει" (1976). Κυκλοφόρησε το 1980 και έχει για μοναδικό ερμηνευτή τον Δημήτρη Ψαριανό, ο οποίος, προερχόμενος από την καταλυτική συμμετοχή του στο οριακό έργο "Ο Μεγάλος Ερωτικός" του Μάνου Χατζιδάκι, προσπαθούσε να βρει έναν ισορροπημένο βηματισμό στο ελληνικό τραγούδι. 
Δεν ήταν βέβαια εύκολο αυτό και φαίνεται πως το βάρος της δυσβάσταχτης κληρονομιάς που κουβαλούσε τον γονάτισε και κάπου στη διαδρομή αυτή έχασε τον προσανατολισμό του.  Ωστόσο ο δίσκος αυτός του Χρήστου Γκάρτζου αποτελεί ασφαλώς μία από τις - λιγοστές έστω - αξιόλογες δισκογραφικές καταθέσεις του Δημήτρη Ψαριανού, λίγο πριν χαθεί από το προσκήνιο. 
Πρόκειται για μια σειρά όμορφων λυρικών τραγουδιών που βασίζονται στη μελωδική φλέβα του καλού συνθέτη, ο οποίος βρήκε ασφαλές καταφύγιο στη στέρεη ποιητική γραφή του μεγάλου Χιλιανού ποιητή Pablo Neruda (1904-1973), επιλέγοντας μερικά από τα λιγότερα γνωστά του ποιήματα. Η απόδοση στα ελληνικά έγινε από τον έμπειρο Λευτέρη Παπαδόπουλο, που είχε καταπιαστεί με τον ίδιο ποιητή και πιο παλιά στο δίσκο του Γιάννη Γλέζου "Εμιλιάνο Ζαπάτα" (1971). Μερικά απ' τα τραγούδια του δίσκου ακούστηκαν αρκετά στην εποχή τους, όπως: "Μικρή και τριανταφυλλένια", "Ασχημούλα μου", "Όχι, εγώ δε σ' αγαπώ", "Γυναίκα που αγάπησα", "Ένα ταξίδι μες στη νύχτα". Ωραίες μελωδικές μπαλάντες με λιτή ενορχήστρωση από τον ικανό Τάσο Καρακατσάνη με κύρια όργανα την ακουστική κιθάρα και το πιάνο και παντελή απουσία του μπουζουκιού.

Δευτέρα 24 Αυγούστου 2020

Γιάννης Πουλόπουλος Νο.1 (1967)

Έφυγε λοιπόν κι ο Γιάννης Πουλόπουλος (1941-2020), ο αγαπημένος ερωτικός τραγουδιστής που μεσουράνησε στα τέλη της δεκαετίας του '60 ερμηνεύοντας πάμπολλα υπέροχα κι αλησμόνητα τραγούδια. 
Είχε κάνει τις πρώτες του - ξεχασμένες πια - ηχογραφήσεις στην Columbia το 1962, αλλά η πρώτη μεγάλη του ώρα ήρθε την επόμενη χρονιά, όταν τον διάλεξε ο Μίκης Θεοδωράκης ως ερμηνευτή στο θεατρικό έργο "Η γειτονιά των αγγέλων" του Ιάκωβου Καμπανέλλη, όπου ερμήνευσε τρία τραγούδια, αν και αυτό δε στάθηκε αρκετό, για να εδραιωθεί η παρουσία του στη μεγάλη αυτή εταιρία, όπου τότε κυριαρχούσε ο Γρηγόρης Μπιθικώτσης. Γιαυτό κι αμέσως μετά ο Πουλόπουλος μεταπήδησε στη νεοσύστατη Lyra, όπου πραγματικά μεγαλούργησε ηχογραφώντας πανέμορφα τραγούδια με καταιγιστικούς ρυθμούς, πράγμα που σύντομα τον επέβαλε ως το βαρύ πυροβολικό της εταιρίας και ως τον εμπορικότερο Έλληνα τραγουδιστή στα πρώτα χρόνια της Επταετίας ως τις αρχές του '70. 
Διέθετε ασφαλώς εξαιρετικό φωνητικό ηχόχρωμα, αλλά είχε την τύχη κιόλας να βρεθεί στο πλάι κορυφαίων συνθετών της εποχής που του εμπιστεύτηκαν τα καλύτερα τραγούδια τους, όπως ο Γιάννης Σπανός, ο Γιάννης Γλέζος, ο Λίνος Κόκοτος, ο Νίκος Μαμαγκάκης, ο Γιώργος Κατσαρός, αλλά και ο Σταύρος Κουγιουμτζής, ο Απόστολος Καλδάρας, ο Μάνος Λοΐζος, ο Δήμος Μούτσης κι αργότερα ο Γιώργος Ζαμπέτας! Πάνω απ' όλους όμως ο Μίμης Πλέσσας, ο συνθέτης που οδήγησε τον τραγουδιστή στο αποκορύφωμα της καριέρας του είτε μέσα από τα κοσμαγάπητα μιούζικαλ του Γιάννη Δαλιανίδη, είτε μέσα από αριστουργηματικούς κύκλους τραγουδιών με πιο χαρακτηριστικό τον εμβληματικό "Δρόμο" (1969). 

Παρασκευή 7 Αυγούστου 2020

Γιάννης Γλέζος, F.G. Lorca: Αντόνιο Τόρρες Χερέδια (1974)

"Αντόνιο Τόρρες Χερέδια". Έτσι επιγράφεται ο τέταρτος κατά σειρά δίσκος του συνθέτη Γιάννη Γλέζου μετά τα: "Η Ελένη του Μάη" (1968), "12 Τραγούδια του Λόρκα" (1969), "Εμιλιάνο Ζαπάτα" (1971). Και είναι ο τρίτος συνεχόμενος με μελοποιημένη ποίηση ισπανόφωνων ποιητών (F.G. Lorca, Pablo Neruda). 
Ο μεγάλος Ισπανός ποιητής Federico Garcia Lorca (1898-1936) είναι ο δημοφιλέστερος ξένος ποιητής στη χώρα μας σε βαθμό που να μπορεί να θεωρηθεί σχεδόν Έλληνας ποιητής. Ίσως να το ξαναέγραψα, αλλά θα αναφέρω την έκπληξη ενός Ισπανού καθηγητή της Λογοτεχνίας που γνώρισα προ ετών στο Κέμπριτζ, όταν του έδειξα τον κατάλογο των μελοποιημένων ποιημάτων του Λόρκα από Έλληνες συνθέτες. Μου ζήτησε να του στείλω σε δίσκους όσο από αυτό το υλικό διέθετα και όταν το πήρε, μου έγραψε μια επιστολή γεμάτη ευγνωμοσύνη, όχι για μένα βέβαια, αλλά για τους δικούς μας συνθέτες που έγραψαν τόσο σπουδαία πράγματα για τον ποιητή όσα ούτε οι συμπατριώτες του! 
Το έργο "Αντόνιο Τόρρες Χερέδια" βασίζεται στο ίδιο κείμενο με το έργο του Μίκη Θεοδωράκη, δηλαδή στη μεγάλη ποιητική συλλογή "Romancero Gitano" ("Τσιγγάνικη ιστορία", σε ελεύθερη απόδοση). Ο Λόρκα το έγραψε στα 1928 και ήταν το έργο που του έδωσε μια ιδιαίτερη δημοτικότητα στη χώρα του. Το ποιητικό είδος που ονομαζόταν "ρομανθέρο" ήταν από τις παλαιότερες ποιητικές φόρμες που καλλιεργήθηκαν στην Ισπανία και ήταν ένα είδος λυρικής ποίησης που συνοδευόταν από κιθάρα και τραγουδιόταν από τσιγγάνους. 
Όπως και στη σύνθεση του Θεοδωράκη, κι εδώ η μετάφραση υπογράφεται από τον μεγάλο μας ποιητή Οδυσσέα Ελύτη, αν και στα κοινά μέρη παρατηρούνται σημαντικές αποκλίσεις. Η δουλειά του ποιητή είναι εξαιρετική, έστω κι αν ο ίδιος ομολογούσε συχνά κι ας τον άκουγαν οι άλλοι με έκπληξη ή δυσπιστία: Ο Γκάτσος ήταν σπουδαιότερος ποιητής! Και είχε στο νου του τα υπέροχα τραγούδια του, που πραγματικά τα ζήλευε, αλλά και τη μνημειώδη και αξεπέραστη μετάφραση του "Ματωμένου Γάμου". Παρόλα αυτά, ο Ελύτης εδώ μας έδωσε μια πολυσήμαντη μετάφραση, με γνώση των γλωσσικών κανόνων στη ζωντανή λειτουργία της γλώσσας κι όχι στα τυπικά της γραμματικής ή του συντακτικού. Και το κυριότερο, αυτό που το διδάχθηκε από τον Γκάτσο: Κάνει το έργο δικό του, δεν μεταφράζει απλά. Έχουμε εδώ ουσιαστικά ποίηση του Ελύτη πρωτίστως και δευτερευόντως του Λόρκα. Είναι μια μεγάλη κατάκτηση αυτή και η τιμή ανήκει μονάχα σε λίγους εκλεκτούς για τέτοια επιτεύγματα. Διαβάστε και την απόδοση του Ελύτη στα ποιήματα της Σαπφώς. Η αίσθηση που αποκομίζει κανείς είναι ότι είναι πρώτα ποίηση του Ελύτη και μετά έρχεται η Σαπφώ! 

Πέμπτη 6 Αυγούστου 2020

Γιάννης Γλέζος, Pablo Neruda: Εμιλιάνο Ζαπάτα (1971)

Μετά την "Ελένη του Μάη" (1968) ο Γιάννης Γλέζος στράφηκε στη μελοποίηση ισπανόφωνων ποιητών και μας παρουσίασε τρεις σημαντικές εργασίες: Πρώτα τα "12 Τραγούδια του Λόρκα" (1969) και δύο χρόνια αργότερα το επικό "Εμιλιάνο Ζαπάτα" του Πάμπλο Νερούδα, αμφότερα σε ελληνική απόδοση του Λευτέρη Παπαδόπουλου, κλείνοντας αυτή τη σπουδαία τριλογία με μια νέα μελοποίηση ποιημάτων του Λόρκα το 1974.
Ο μεγάλος Χιλιανός και νομπελίστας ποιητής Pablo Neruda (1904-1973) είναι ένας από τους προσφιλέστερους ξένους ποιητές στην Ελλάδα χάρις κυρίως στις πολλαπλές μελοποιήσεις του έργου του από εκλεκτούς συνθέτες, όπως ο Μίκης Θεοδωράκης, ο Γιάννης Γλέζος, η Δανάη, ο Βασίλης Δημητρίου, ο Μιχάλης Γρηγορίου και ο Χρήστος Γκάρτζος.
Το έργο του Γιάννη Γλέζου χωρίζεται σε δύο ενότητες: Η πρώτη και κύρια καλύπτεται από το τραγούδι-ποταμό "Εμιλιάνο Ζαπάτα" (μια οργανική εισαγωγή και έξι φωνητικά μέρη), εμπνευσμένο φυσικά από την πολιτική δράση του μεγάλου Μεξικανού επαναστάτη των αρχών του 20ου αιώνα, και προέρχεται από την ευρεία σύνθεση του Νερούδα "Canto General" (Μεξικό, 1950) που σημαίνει ότι η εργασία του Γλέζου πάνω στο εμβληματικό αυτό έργο προηγήθηκε της μελοποίησης του Μίκη Θεοδωράκη.
Η δεύτερη ενότητα του δίσκου περιλαμβάνει δυο όμορφα ερωτικά ποιήματα του Νερούδα με τίτλους: «Ο άνεμος στο νησί», «Όταν γέρνω στα βράδια», προλαβαίνοντας και σ' αυτό το σημείο την ευρύτερη μελοποίηση του Χρήστου Γκάρτζου ("Τα ερωτικά", 1980). Το δεύτερο ποίημα προέρχεται από την πρώιμη ποιητική συλλογή "Είκοσι ερωτικά ποιήματα κι ένα τραγούδι απελπισμένο" (Σαντιάγο, 1924).
Η δυναμική κι ευφάνταστη ενορχήστρωση και διεύθυνση ορχήστρας και χορωδίας ανήκει στον Νίκο Μαμαγκάκη που εκείνη την εποχή είχε πολύ ισχυρή θέση στη λειτουργία της εταιρίας του Πατσιφά. Μοναδικός ερμηνευτής του έργου είναι ο Γιάννης Πουλόπουλος, η ναυρχίδα τότε της Lyra που έσερνε εμπορικά ολόκληρη την εταιρία. Ο τραγουδιστής εδώ ξεφεύγει εμφανώς από τη γνώριμη φωνητική του μανιέρα προσπαθώντας να προσδώσει έναν επικό τόνο στην ερμηνεία του. Καλή, αν και όχι και τόσο πειστική προσπάθεια, αλλά - όπως έχει πει κι ο Μαμαγκάκης - ο Πουλόπουλος ό,τι και να του έδινες τότε, θα το έλεγε με το δικό του τρόπο! 

Τρίτη 9 Ιουνίου 2020

Ο Μίκης και οι ποιητές: Canto General (1975)

Όπως το "Άξιον Εστί" είναι η Βίβλος του ελληνικού λαού, έτσι το "Canto General" είναι η Βίβλος της αμερικάνικης ηπείρου. Σε αυτό το «opus magnum» των 342 ποιημάτων o Χιλιανός ποιητής Pablo Neruda (1904-1973), «ο μηχανικός της ψυχής», όπως τον χαρακτήρισε η Δανάη Στρατηγοπούλου, αναπαριστά με εντυπωσιακές εικόνες τη γένεση της ηπείρου και την ιστορία των λαών που την κατοίκησαν, που την κατοικούν ακόμη, που υποφέρουν και αγωνίζονται ενάντια στους καταπιεστές που κατέφθασαν με τη δύναμη των όπλων να απομυζήσουν τους ανθρώπους και τα πλούτη μιας οργιαστικής φύσης. Αυτό άλλωστε προσδίδει στο έργο παγκόσμιο χαρακτήρα.
Με δυνατές μεταφορές, χείμαρρους εικόνων και μελωδιών, αυτή η ποίηση μιλά για το σύμπαν, στο κέντρο του οποίου στέκει ο άνθρωπος -ο άνθρωπος ως στοιχείο της φύσης- από την οποία υποφέρει αλλά και αντλεί ταυτόχρονα τη δύναμη του. Η σχέση του ανθρώπου με τη φύση γίνεται σύμβολο και πρότυπο, μέτρο για τις ανθρώπινες οχέσεις.
Ο Pablo Neruda έγραψε το μεγαλύτερο μέρος αυτού του έπους στα τέλη της δεκαετίας του '40, ενόσω βρισκόταν, φυγάς, στην παρανομία. Ο πρόεδρος -και μετέπειτα δικτάτορας- της Χιλής, Γονζάλες Βιδέλα, τον είχε επικηρύξει, αφότου ο ποιητής εξαπέλυσε κατηγορίες εναντίον του. Κυνηγημένος, διέσχισε «κάμπους, λιμάνια, πολιτείες...». Γι' αυτό το "Canto General" έγινε η σπαρακτική κραυγή του ξεσηκωμού ενάντια σ' όλες τις δυνάμεις και τις μορφές καταπίεσης: από τον κατατρεγμο των ιθαγενών από τους κονκισταδόρ μέχρι τον τρόμο που σπέρνουν οι σύγχρονοι δικτάτορες, οι «μύγες». Γίνεται όμως και το μέγα τραγούδι της αλληλεγγύης προς τους καταπιεσμένους, τους ταπεινωμένους και τους εξανδραποδισμένους: εργάτες στα ορυχεία χαλκού και νιτρικού άλατος, ινδιάνους, πιονέρους, ξυλοκόπους, μια έκφραση αγάπης προς τους απλούς ανθρώπους, για τον άνδρα και τη γυναίκα που αγαπιούνται και πασχίζουν για ένα καλύτερο αύριο: «Γράφω για το λαό κι ας μη μπορεί να διαβάσει την ποίηση μου με τα απλοϊκά του μάτια». Ποτέ άλλοτε δεν δημιουργήθηκε τόσο δυνατή σχέοη ανάμεσα σ' ένα ποιητικό έργο και οε μια ολόκληρη ήπειρο....Όταν ο Neruda πήρε το βραβείο Νόμπελ το 1971, το "Canto General" θεωρήθηκε το «αμερικάνικο ποίημα που δίνει ζωή στο πεπρωμένο και τα όνειρα μιας ηπείρου, ποίημα μέσω του οποίου μια ήπειρος συνειδητοποιεί την αξία της». 
Δεν μας παραξενεύει λοιπόν που αυτό το ιδιαίτερο, το μοναδικό στη σύγχρονη λογοτεχνία, έργο εντυπωσίασε τον Μίκη Θεοδωράκη. Πάντοτε τον ενέπνεαν ιδανικά ανάλογα με αυτά του Neruda, ιδανικά για το οποία και οι δύο καλλιτέχνες φυλακίστηκαν, βασανίστηκαν και εξορίστηκαν. 
Για πρώτη φορά ο συνθέτης δεν χρησιμοποιεί ένα ελληνικό κείμενο ή ελληνική μετάφραση κάποιου ξένου κειμένου - όπως έκανε στην περίπτωση των Μπίαν και Λόρκα - αλλά το ισπανικό πρωτότυπο. O καινούριος ήχος των λέξεων μετατρέπεται σε καινούρια μουσική ηχητική. Σολίστες, χορωδίες και ορχήστρα -με ένα γιγαντιαίο σύνολο κρουστών μοναδικής ποικιλίας- εκτινάσσονται στη σφαίρα της υμνωδίας (...)
(Απόσπασμα από το βιβλίο του Guy Wagner «Μίκης Θεοδωράκης-Μια ζωή για την Ελλάδα», εκδόσεις τυπωθήτω-Γιώργος Δαρδανός, 2002)

Ο Μίκης Θεοδωράκης καταπιάστηκε με το έργο για πρώτη φορά στη Γαλλία το 1972 μελοποιώντας αρχικά 4 μέρη, τα οποία ηχογραφήθηκαν στο Παρίσι το 1974. Τα μέρη ήταν: Los Libertadores, America insurecta, Vegetaciones και Vienen los Pajaros. Τα ερμήνευσαν η Μαρία Φαραντούρη και ο Πέτρος Πανδής. Ο δίσκος κυκλοφόρησε το 1975 πρώτα στη Γαλλία κι αμέσως μετά στην Ελλάδα από την ΕΜΙ.
Ταυτόχρονα ο συνθέτης μελοποιεί ακόμη 3 μέρη (Voy a Vivir, La United Fruit Co., Algunas Bestias) και ηχογραφεί ζωντανά τα 7 μελοποιημένα κομμάτια στην Αθήνα (Στάδιο Καραϊσκάκη και γήπεδο Παναθηναϊκού) στις 13 & 16 Αυγούστου 1975. Τραγουδούν: Μαρία Φαραντούρη και Πέτρος Πανδής, ενώ προλογίζει ο Μάνος Κατράκης. Στην εκτέλεση αυτή συμμετέχει η Εθνική Χορωδία της Γαλλίας υπό τη διεύθυνση του Jacques Gribert, τα Κρουστά του Στρασβούργου και λαϊκή ορχήστρα υπό τη διεύθυνση του Γιάννη Διδίλη. Τη γενική διεύθυνση έχει ο ίδιος ο Μίκης Θεοδωράκης. Ο δίσκος εκδόθηκε από τη MINOS το 1975 και αποτελεί την επίσημη εκδοχή του έργου στη δισκογραφία του συνθέτη. H ίδια ηχογράφηση κυκλοφόρησε επίσης από την RCA στη Γερμανία (1975, RCA/2LPs, 1991/2CDs).

Παρασκευή 2 Νοεμβρίου 2018

Γιάννης Γλέζος: Αυτά που αγαπήσαμε (1979)

Ο τρίτος δίσκος της δεύτερης συνθετικής περιόδου του Γιάννη Γλέζου (1978-1979) έχει τίτλο "Αυτά που αγαπήσαμε" και αποτελεί μια συλλογή από τα γνωστότερα τραγούδια που έγραψε ο συνθέτης στα πρώτα του χρόνια, ερμηνευμένα σε δεύτερη εκτέλεση από τον ίδιο πάνω στην ίδια ακριβώς ενορχήστρωση με τα πρωτότυπα. 
Υπέροχα τραγούδια από τους τρεις πρώτους κύκλους τραγουδιών του συνθέτη: Η Ελένη του Μάη (1968), 12 Τραγούδια του Λόρκα (1969), Εμιλιάνο Ζαπάτα (1971). Ο Γλέζος δείχνει καθαρά με την επιμονή του να λέει πλέον ο ίδιος τα τραγούδια του τη συνειδητή απόφασή του να ξεφύγει από τη λογική του τραγουδιστή αστέρα που επισκιάζει τον πραγματικό δημιουργό. 
Στο δίσκο περιλαμβάνεται και η "Πρέβεζα" σε ποίηση Κώστα Καρυωτάκη, που έγραψε ο συνθέτης αρχικά για τον Θανάση Γκαϊφύλλια, ενώ αργότερα το ερμήνευσε με μεγάλη εμπορική επιτυχία και ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου.
Ο συνθέτης ερμηνεύει με εμφανή συγκινησιακή φόρτιση τα τραγούδια του, έστω κι αν η φωνή του μάλλον ξενίζει τον απροετοίμαστο ακροατή, ο οποίος έχει συνδέσει τα περισσότερα από τα σπουδαία αυτά τραγούδια με την υπέροχη φωνή του Γιάννη Πουλόπουλου. Ο δίσκος ως σύνολο είναι πολύ ενδιαφέρων και αποπνέει την ειλικρίνεια και την εντιμότητα του καλού συνθέτη.

Πέμπτη 1 Νοεμβρίου 2018

Ο Γιάννης Γλέζος μελοποιεί Καβάφη

Ιδού μια εξαιρετικά φιλόδοξη και δύσκολη προσπάθεια του αξιόλογου συνθέτη Γιάννη Γλέζου να μελοποιήσει γνωστά ποιήματα του Κωνσταντίνου Καβάφη! Φαίνεται μάλιστα ότι το διάβημά του αυτό είχε τη θερμή παρότρυνση του θείου του, ποιητή Γιάννη Ρίτσου!
Ο Γιάννης Γλέζος έγινε γνωστός στο δεύτερο μισό της δεκαετίας του '60, όταν αναδείχθηκε σε έναν από τους αξιολογότερους δημιουργούς της ομάδας του Αλέκου Πατσιφά στη Lyra. Εκείνη άλλωστε την εποχή μας έδωσε και τους δύο σημαντικότερους δίσκους του, την "Ελένη του Μάη" (1968) και τα "12 Τραγούδια του F.G.Lorca" (1969). Από τότε κιόλας ξεκίνησε η γόνιμη σχέση του με το είδος της μελοποιημένης ποίησης. Ο δίσκος του για τον Λόρκα αποτελεί αναμφισβήτητα ένα μικρό αριστούργημα του είδους. Σε ανάλογο υψηλό επίπεδο κινήθηκε και ο επόμενος δίσκος του με ποιήματα του Πάμπλο Νερούδα ("Εμιλιάνο Ζαπάτα", 1971) και λίγο αργότερα μια δεύτερη δουλειά σε ποίηση του Λόρκα ("Αντόνιο Τόρες Χερέδια", 1974). 
Μπαίνοντας στη δεύτερη δημιουργική του φάση το 1978 με το δίσκο "Χαρούμενος πηγαίνω" ο Γιάννης Γλέζος παρουσίασε την επόμενη χρονιά ένα κύκλο μελοποιημένων ποιημάτων του Κ. Π. Καβάφη (1863-1933) δίνοντας έτσι την πρώτη ολοκληρωμένη δουλειά πάνω στη δύστροπη ποίηση του μεγάλου Αλεξανδρινού ποιητή. Τίτλος του δίσκου: «Περιμένοντας τους βαρβάρους». Παρμένος φυσικά από το ομότιτλο ποίημα. 
Το αποτέλεσμα είναι αρκετά συζητήσιμο, δεδομένης της δυσκολίας που παρουσιάζει έτσι κι αλλιώς η καβαφική ποίηση με την άναρχη προσωδία της, πράγμα που είχε αναγκάσει έναν Μίκη να δηλώσει σε ανύποπτο χρόνο ότι θεωρεί αδύνατον να μελοποιηθεί ο Καβάφης! Ο Γλέζος πάντως είχε ήδη ένα πολύ ενδιαφέρον μελοποιητικό πρότυπο από ένα τραγούδι του Μάνου Χατζιδάκι στον "Μεγάλο ερωτικό" (1972) πάνω σε ποίημα του Καβάφη, όπου είναι αλήθεια ότι ο μεγάλος συνθέτης φανερά δυσκολεύτηκε να δώσει ένα κανονικό τραγούδι. Είχε επίσης και την πολύ άρτια προσέγγιση του Δήμου Μούτση στην ποίηση του Καβάφη μέσα από τον σπουδαίο κύκλο "Τετραλογία" (1975). Ο ίδιος πάντως θέλησε να λειτουργήσει αυτόνομα και να τιθασεύσει τον ανυπότακτο στίχο σε στρογγυλεμένες μελωδίες και ρυθμικά σχήματα, πράγμα που δεν μπορεί να πει κανείς πως το κατάφερε απόλυτα, αν και ασφαλώς η προσπάθειά του είναι άκρως ενδιαφέρουσα. Το αποτέλεσμα πάντως μοιάζει μάλλον πειραματικό, ενώ η μουσική του συχνά εγκλωβίζεται σε στερεότυπα εμβατηριακά σχήματα. Πιο πειστικός μοιάζει ο συνθέτης στις λυρικότερες νησίδες του έργου ("Δέησις", "Φωνές", "Απολείπειν ο Θεός Αντώνιον", "Ιθάκη"), όπου μπορούμε καλύτερα να ανιχνεύσουμε το δοκιμασμένο ταλέντο του στο στήσιμο σωστών τραγουδιών. 
Όλα τα τραγούδια τα ερμηνεύει ο ίδιος ο συνθέτης με την άγουρη φωνή του. Η δεύτερη φωνή ανήκει στη Μαρίζα Κωχ.

Τετάρτη 21 Μαρτίου 2018

Η Φλέρυ Νταντωνάκη τραγουδά τον Επιτάφιο (1970)

Παγκόσμια ημέρα ποίησης η σημερινή και μια καλή ευκαιρία να ξαναμιλήσουμε γι' αυτή την ευλογημένη συνάντηση της μεγάλης αυτής τέχνης με την άλλη τέχνη, την τέχνη των Μουσών! Ποίηση και μουσική λοιπόν συμπορεύονται ανά τους αιώνες σε μια αρμονική συζυγία που μοιάζει αδιάσπαστη κι απόλυτα φυσιολογική. Από τα χρόνια των ομηρικών ραψωδών, μέχρι τους σπουδαίους λυρικούς ποιητές της αρχαϊκής εποχής, μέχρι τους δραματουργούς του 5ου αιώνα στην κλασική Αθήνα κι από κει μέχρι τους τροβαδούρους του Μεσαίωνα και τους πρώτους επώνυμους δημιουργούς της Αναγέννησης και του Μπαρόκ ίσαμε τα πλέον πρωτοποριακά ρεύματα του 20ου αιώνα, η μουσική συμπορεύονταν πάντα με την ποίηση, είτε τη λόγια είτε τη λαϊκή και ανώνυμη του δημοτικού τραγουδιού.
Στον τόπο μας εκεί στα τέλη της δεκαετίας του '50 συντελέστηκε μια μικρή επανάσταση που άλλαξε ριζικά το μουσικό τοπίο, όταν ο Μίκης Θεοδωράκης αποφάσισε να ντύσει με λαϊκά χρώματα τον "Επιτάφιο" του Γιάννη Ρίτσου καταφέρνοντας έτσι να περάσει στο ευρύ κοινό την υψηλή ποίηση και να την κάνει λαϊκό έργο που μπορούσε να ψιθυρίζεται και να σιγοτραγουδιέται ακόμη κι απ τον πιο απλό κι αγράμματο ανθρωπάκο σε κάθε γωνιά του τόπου μας. 
Ήταν κάτι μοναδικό αυτό που ακολούθησε. Ένα παλιρροϊκό κύμα κάλυψε μεμιάς το ελληνικό τραγούδι που βρισκόταν σε μια φάση παρακμής μετά την εποχή της κυριαρχίας του ρεμπέτικου και του ορθόδοξου λαϊκού, αλλά και του μάλλον απαξιωμένου ελαφρού τραγουδιού των προηγούμενων δεκαετιών. Mια μεγάλη γενιά μουσικών με υψηλή μουσική κατάρτιση (Γιάννης Μαρκόπουλος, Σταύρος Ξαρχάκος, Νίκος Μαμαγκάκης, Γιάννης Σπανός, Δήμος Μούτσης, Χρήστος Λεοντής, Μάνος Λοΐζος, ο Θάνος Μικρούτσικος και πολλοί άλλοι) πήρε το μήνυμα του "Επιτάφιου" και χάρισε στο ελληνικό τραγούδι μερικούς μνημειώδεις κύκλους τραγουδιών βασισμένων σε κείμενα ενός Σολωμού, ενός Κάλβου, ενός Παλαμά, ενός Καβάφη, ενός Βάρναλη, ενός Σικελιανού, ενός Σεφέρη, ενός Ρίτσου, ενός Ελύτη, ενός Αναγνωστάκη, αλλά και ξένων ποιητών, όπως ο Λόρκα, ο Μπρεχτ, ο Χικμέτ, ο Νερούδα, ο Μαγιακόφσκι και τόσοι άλλοι. 
Στη λαμπρή αυτή διαδρομή καταγράφονται μεγαλειώδεις στιγμές που αποτελούν πλέον σημεία διαχρονικής αναφοράς, όπως τα "Επιφάνια" (1961), το "Άξιον Εστί" (1964), οι "Μικρές Κυκλάδες" (1964), το "Ένας όμηρος" (1964), ο "Ερωτόκριτος" (1964), ο "Ματωμένος Γάμος" (1965), η "Ρωμιοσύνη" (1966), ο "Καπετάν Μιχάλης" (1966), το "Romancero gitano" (1967), οι δύο πρώτες "Ανθολογίες" (1967/68), το "Μυθιστόρημα / Επιφάνια Αβέρωφ" (1968), ο "Μπολιβάρ" (1968), το "Άσμα ηρωικό και πένθιμο..." (1968), το "Πνευματικό Εμβατήριο" (1969), η "Αρκαδία 4 & 8" (1969), ο "Ήλιος ο πρώτος" (1969), ο "Θρήνος για τον Ιγνάθιο Σάντσιεθ Μεχίας" (1969), τα "12 Τραγούδια του Λόρκα" (1969), η "Συλλογή 1" (1970), το "Εμιλιάνο Ζαπάτα" (1971), τα "Πρελούδια" (1971), τα "Τραγούδια του νέου πατέρα" (1972), τα "11 λαϊκά τραγούδια του Γιάννη Ρίτσου" (1972), το "Η Άννα Συνοδινού διαβάζει Φεραίο, Κάλβο, Σολωμό, Μακρυγιάννη" (1972), το "Θαλασσινό τριφύλλι" (1972), τα "18 Λιανοτράγουδα" (1973), ο "Στράτης Θαλασσινός" (1973), το "Ηλιοσκόπιο" (1973), οι "Σκλάβοι πολιορκημένοι" (1974), το "Αχ, έρωτα" (1974), το "Αντόνιο Τόρρες Χερέδια" (1974), το "Ποίησις και μελωδία" (1974), οι "Μπαλάντες" (1975), το "Canto general" (1975), η "Τετραλογία" (1975), η "Τρίτη Ανθολογία" (1975), το "Καπνισμένο τσουκάλι" (1975), τα "Πολιτικά Τραγούδια" (1975), η "Κυρά των αμπελιών" (1975), το "Οροπέδιο" (1976), το "Της πικρής αγάπης τα τραγούδια" (1976), ο "Κύκλος Σεφέρη" (1976), η "Καντάτα για τη Μακρόνησο / Σπουδή σε ποιήματα του Μαγιακόφσκι" (1976), ο "Ύμνος και θρήνος για την Κύπρο" (1976), η "Κραυγή στα πέρατα" (1976), οι "Γειτονιές του κόσμου" (1977), οι "Ελεύθεροι Πολιορκημένοι" (1977), το "Μαρίζα Κωχ" (1977), ο "Κύκλος με την κιμωλία" (1977), τα "Ανεπίδοτα γράμματα" (1977), το "Κάψαμε τα καράβια μας" (1977), η "Λαϊκή ανθολογία Βάρναλη" (1977), η "Πορεία (μες) στη νύχτα" (1977), τα "Λυρικά" (1978), η "Μουσική πράξη στον Μπρεχτ" (1978), το "Σάλπισμα" (1978), η "Ποδηλάτισσα" (1979), το "Περιμένοντας τους βαρβάρους" (1979), ο "Σταυρός του Νότου" (1979) και πάμπολλα άλλα σπουδαία έργα στη συνέχεια. Η κορύφωση όμως όλων αυτών των στιγμών φέρει την υπογραφή του Μάνου Χατζιδάκι με τον μοναδικό, αλλά αξεπέραστο κύκλο μελοποιημένης ποίησης που μας έδωσε το 1972, τον εμβληματικό "Μεγάλο Ερωτικό" του.
Ο "Επιτάφιος" όμως του Μίκη Θεοδωράκη και του Γιάννη Ρίτσου στάθηκε μόνιμα το σημείο αναφοράς όλων αυτών των μελοποιητικών σταθμών στην ιστορία του ελληνικού τραγουδιού. Το έργο ηχογραφήθηκε σε διπλή εκτέλεση αρχικά τον Αύγουστο του 1960 με τις φωνές της Νάνας Μούσχουρη (με λυρική ενορχήστρωση του Μάνου Χατζιδάκι) και του Γρηγόρη Μπιθικώτση (με καθαρόαιμη λαϊκή ενορχήστρωση του Μίκη), αλλά και της Μαίρης Λίντα λίγο αργότερα, όπως και της Χορωδίας Τρικάλων στα μέσα της δεκαετίας του '60. 
Υπάρχουν όμως και αρκετές νεότερες εκτελέσεις του έργου! Ανάμεσα σ' αυτές και μια ανέκδοτη που έχει πολύ ξεχωριστή αξία. Γιατί σ' αυτήν ξανασυναντιούνται οι δυο Διόσκουροι της μουσικής μας, ο Μίκης και ο Μάνος, όπως είχε γίνει εκείνον τον αλησμόνητο Αύγουστο του 1960. Τούτη τη φορά η άτυπη συνάντηση έγινε στη Νέα Υόρκη το 1970, την εποχή που ο Μάνος Χατζιδάκις ήταν εγκατεστημένος στην Αμερική. Ήταν η εποχή που ανακάλυψε μια άγνωστη φωνή, η οποία έμελλε να γίνει η μούσα του τα επόμενα χρόνια. Η φωνή αυτή δεν ήταν άλλη από την υπέροχη Φλέρυ Νταντωνάκη. Μαζί της ο συνθέτης θα ηχογραφήσει με πρόχειρα μέσα στο σπίτι του διάφορους κύκλους ελληνικής μουσικής, όπως τα μνημειώδη "Λειτουργικά". 
Τότε λοιπόν ηχογράφησε μαζί της και τον "Επιτάφιο" του Μίκη. Η Φλέρυ τραγουδά κι ο Μάνος τη συνοδεύει στο πιάνο. Δυστυχώς, ενώ τα "Λειτουργικά" κάμποσα χρόνια αργότερα βρήκαν το δρόμο της δισκογραφίας, ο "Επιτάφιος" ξεχάστηκε κι έμεινε για πάντα στα αρχεία του συνθέτη. Πολύ κρίμα! Γιατί πρόκειται για μια σπαραχτική ερμηνεία που δίνει μια καινούργια διάσταση στο αριστουργηματικό αυτό έργο. 

Παρασκευή 19 Σεπτεμβρίου 2014

Η δισκογραφική περιπέτεια του "Canto General"

Όπως το ΑΞΙΟΝ ΕΣΤΙ είναι η Βίβλος του ελληνικού λαού, έτσι το CANTO GENERAL είναι η Βίβλος της αμερικάνικης ηπείρου. Σε αυτό το «opus magnum» των 342 ποιημάτων, o χιλιανός ποιητής Pablo Neruda (1904-1973), «ο μηχανικός της ψυχής», όπως τον χαρακτήρισε η Δανάη Στρατηγοπούλου, αναπαριστά με εντυπωσιακές εικόνες τη γένεση της ηπείρου και την ιστορία των λαών που την κατοίκησαν, που την κατοικούν ακόμη, που υποφέρουν και αγωνίζονται ενάντια στους καταπιεστές που κατέφθασαν με τη δύναμη των όπλων να απομυζήσουν τους ανθρώπους και τα πλούτη μιας οργιαστικής φύσης. Αυτό άλλωστε προσδίδει στο έργο παγκόσμιο χαρακτήρα.
Με δυνατές μεταφορές, χείμαρρους εικόνων και μελωδιών, αυτή η ποίηση μιλά για το σύμπαν, στο κέντρο του οποίου στέκει ο άνθρωπος -ο άνθρωπος ως στοιχείο της φύσης- από την οποία υποφέρει αλλά και αντλεί ταυτόχρονα τη δύναμη του. Η σχέση του ανθρώπου με τη φύση γίνεται σύμβολο και πρότυπο, μέτρο για τις ανθρώπινες οχέσεις.
Ο Pablo Neruda έγραψε το μεγαλύτερο μέρος αυτού του έπους στα τέλη της δεκαετίας του '40, ενόσω βρισκόταν, φυγάς, στην παρανομία. Ο πρόεδρος -και μετέπειτα δικτάτορας- της Χιλής, Γονζάλες Βιδέλα, τον είχε επικηρύξει, αφότου ο ποιητής εξαπέλυσε κατηγορίες εναντίον του. Κυνηγημένος, διέσχισε «κάμπους, λιμάνια, πολιτείες...» Γι' αυτό το CANTO GENERAL έγινε η σπαρακτική κραυγή του ξεσηκωμού ενάντια σ' όλες τις δυνάμεις και τις μορφές καταπίεσης: από τον κατατρεγμο των ιθαγενών από τους κονκισταδόρ μέχρι τον τρόμο που σπέρνουν οι σύγχρονοι δικτάτορες, οι «μύγες». Γίνεται όμως και το μέγα τραγούδι της αλληλεγγύης προς τους καταπιεσμένους, τους ταπεινωμένους και τους εξανδραποδισμένους: εργάτες στα ορυχεία χαλκού και νιτρικού άλατος, ινδιάνους, πιονέρους, ξυλοκόπους, μια έκφραση αγάπης προς τους απλούς ανθρώπους, για τον άνδρα και τη γυναίκα που αγαπιούνται και πασχίζουν για ένα καλύτερο αύριο: «Γράφω για το λαό κι ας μη μπορεί να διαβάσει την ποίηση μου με τα απλοϊκά του μάτια». Ποτέ άλλοτε δεν δημιουργήθηκε τόσο δυνατή σχέοη ανάμεσα σ' ένα ποιητικό έργο και οε μια ολόκληρη ήπειρο....Όταν ο Neruda πήρε το βραβείο Νόμπελ το 1971, το CANTO GENERAL θεωρήθηκε το «αμερικάνικο ποίημα που δίνει ζωή στο πεπρωμένο και τα όνειρα μιας ηπείρου, ποίημα μέσω του οποίου μια ήπειρος συνειδητοποιεί την αξία της». 
 Δεν μας παραξενεύει λοιπόν που αυτό το ιδιαίτερο, το μοναδικό στη σύγχρονη λογοτεχνία, έργο εντυπωσίασε τον Μίκη Θεοδωράκη. Πάντοτε τον ενέπνεαν ιδανικά ανάλογα με αυτά του Neruda, ιδανικά για το οποία και οι δύο καλλιτέχνες φυλακίστηκαν, βασανίστηκαν και εξορίστηκαν. 
Για πρώτη φορά ο συνθέτης δεν χρησιμοποιεί ένα ελληνικό κείμενο ή ελληνική μετάφραση κάποιου ξένου κειμένου -όπως έκανε στην περίπτωση των Μπίαν και Λόρκα- αλλά το ισπανικό πρωτότυπο. O καινούριος ήχος των λέξεων μετατρέπεται σε καινούρια μουσική ηχητική. Σολίστες, χορωδίες και ορχήστρα -με ένα γιγαντιαίο σύνολο κρουστών μοναδικής ποικιλίας- εκτινάσσονται στη σφαίρα της υμνωδίας (...)
(Απόσπασμα από το βιβλίο του Guy Wagner «Μίκης Θεοδωράκης-Μια ζωή για την Ελλάδα», εκδόσεις τυπωθήτω-Γιώργος Δαρδανός, 2002)
   
Ο Μίκης Θεοδωράκης καταπιάστηκε με το έργο για πρώτη φορά στη Γαλλία το 1972 μελοποιώντας αρχικά 4 μέρη, τα οποία ηχογραφήθηκαν στο Παρίσι το 1974. Τα μέρη ήταν: Los Libertadores, America insurecta, Vegetaciones και Vienen los Pajaros. Τα ερμήνευσαν η Μαρία Φαραντούρη και ο Πέτρος Πανδής. Ο δίσκος κυκλοφόρησε το 1975 πρώτα στη Γαλλία κι αμέσως μετά στην Ελλάδα από την ΕΜΙ, ενώ παράλληλα ο συνθέτης μελοποιεί ακόμη 3 μέρη (Voy a Vivir, La United Fruit Co., Algunas Bestias) και ηχογραφεί ζωντανά τα επτά πλέον μελοποιημένα κομμάτια στην Αθήνα (Στάδιο Καραϊσκάκη και γήπεδο Παναθηναϊκού) στις 13 & 16 Αυγούστου 1975. Τραγουδούν: Μαρία Φαραντούρη και Πέτρος Πανδής, ενώ προλογίζει ο Μάνος Κατράκης. Ο δίσκος εκδόθηκε από τη MINOS το 1975 και αποτελεί την επίσημη εκδοχή του έργου στη δισκογραφία του συνθέτη. H ίδια ηχογράφηση κυκλοφόρησε επίσης από την RCA στη Γερμανία (1975, RCA/2LPs, 1991/2CDs).

Το 1980 ηχογραφείται εκ νέου το έργο ζωντανά στο Ανατολικό Βερολίνο (σε 8 μέρη) με τη Μαρία Φαραντούρη και τον Heiner Vogt. Διευθύνει ο Μίκης (1980, Hansa Musikproduktion / 1994 Barbarossa). Μέχρι το 1981 ο συνθέτης μελοποιεί 5 ακόμη μέρη (Amor America, γραμμένο ήδη από το 1972, Emiliano Zapata, A mi Partido, Sandino, Lautaro) προσθέτοντας ένα ακόμη σε ποίηση δική του αφιερωμένο στη μνήμη του ποιητή (Neruda Requiem Aeternam) δίνοντας έτσι την τελική και ολοκληρωμένη μορφή του έργου σε δεκατρία (13) μέρη, τα οποία θα ηχογραφήσει το ίδιο έτος ζωντανά στο Μόναχο (Olympia Halle) με τους Μαρία Φαραντούρη και Πέτρο Πανδή, τη Χορωδία Jakob και την Ορχήστρα της Στοκχόλμης με διεύθυνση του Μίκη (MINOS-EMI, 1981 / 3LPs)

Το 1982 έγινε μια ακόμη ηχογράφηση με επτά μέρη του έργου από το σύνολο The Athenians, ειδικευμένο σε δισκογραφίες τουριστικού προσανατολισμού (ARC, 1982 / 2002).

Το 1985 θα ηχογραφηθούν εννέα μέρη του έργου με τον Πέτρο Πανδή και την Arja Saijonmaa (Blue Angel, 1985/2LPs), ακολουθεί το 1988 μια αμερικάνικη ηχογράφηση με τον Πέτρο Πανδή και την Mary Preus (Atma Sphere, 1988), ενώ το 1989 θα γίνει μια δεύτερη ηχογράφηση της ολοκληρωμένης μορφής του έργου (13 μέρη) με συμφωνική ορχήστρα και λυρικούς ερμηνευτές στο Βερολίνο με αρχιμουσικό τον Λουκά Καρυτινό και σολίστες την Αλεξάνδρα Παπατζιάκου και τον Φραγκίσκο Βουτσίνο. Η ψηφιακή εγγραφή θα κυκλοφορήσει σε διπλό CD το 1993 (INTUITION RECORDS)
Το 2002 η ηχογράφηση της MINOS-EMI του 1981 θα επανεκδοθεί από την FM Records σε διπλό ψηφιακό δίσκο, ενώ από την ίδια εταιρία θα επανεκδοθεί το 2008.


 
Να προσθέσουμε επίσης ότι μέρη του έργου μελοποιήθηκαν και από άλλους Έλληνες συνθέτες σε ελληνική απόδοση των στίχων: Το 1971 ο Γιάννης Γλέζος ηχογράφησε το δίσκο «Εμιλιάνο Ζαπάτα» σε ελληνική απόδοση του Λευτέρη Παπαδόπουλου, όπου περιλαμβάνονται μέρη από το Canto General, ενώ το 1975 ο Χρήστος Λεοντής συμπεριέλαβε στο δίσκο «Παραστάσεις» τρία αποσπάσματα από το Canto General σε ελληνική απόδοση της Δανάης Στρατηγοπούλου («Οι νεκροί της πλατείας», «Μοραζάν» και «Οι ελευθερωτές»). Δύο συνθέσεις επίσης της ίδιας της Δανάης συμπεριλαμβάνονται στο δίσκο «Χαμένο τίποτα δεν πάει» (1974) του δίδυμου Σπύρου και Λήδας (κόρης της Δανάης).


Ο Pablo Neruda στην ελληνική δισκογραφία:
(από το προσωπικό μου αρχείο)

Danai canta Neruda (1969) Δανάης Στρατηγοπούλου • Εμιλιάνο Ζαπάτα (1971) Γιάννη Γλέζου [«Εμιλιάνο Ζαπάτα», «Ο άνεμος στο νησί», «Όταν γέρνεις στα βράδια», μφρ. Λευτ. Παπαδόπουλου] • Χαμένο τίποτα δεν πάει (1974) Σπύρου Βλασσόπουλου, Λήδας [«Ven conmigo, ven», «Balada de Matilde» σε μουσική Δανάης Στρατηγοπούλου] • Δόξα και Θάνατος (1975) Βασίλη Δημητρίου [“Lovely Boy”, “Θρήνος” σε μφρ. Μανώλη Μαυρομάτη, ελεύθ. απόδ. Λ. Παπαδόπουλου] • Canto General (1974, 1975, 1981, 1989) Μίκη Θεοδωράκη [«Algunas bestias», «Voy a vivir», «Los Libertadores», «A mi partido», «Lautaro», «Vienen Los Pajaros», «Sandino», «La United Fruit Co.», «Vegetaciones», «Amor America», «Emiliano Zapata», «America insurrecta» & «Neruda Requiem Aeternam» σε ποίηση Μ. Θεοδωράκη] • Παραστάσεις (1975) Χρήστου Λεοντή [«Οι νεκροί της πλατείας», «Μοραζάν», «Οι ελευθερωτές», μφρ. Δ. Στρατηγοπούλου] • Εικόνες (1978) Ηλία Ανδριόπουλου [«Πικρή μπαλάντα»] • Τα ερωτικά (1980) Χρήστου Γκάρτζου [«Μικρή και τριανταφυλλένια», «Ασχημούλα μου», «Πεινάω για σένα», «Το γυμνό χέρι», «Όχι εγώ δε σ’ αγαπώ», «Γυναίκα μήλο σάρκινο», «Αν μας ρωτήσουν οι ουρανοί», «Γυναίκα που αγάπησα», «Ήμουν δικός σου», Η ώρα του θανάτου», «Ένα ταξίδι μέσα στη νύχτα», μφρ. Λευτ. Παπαδόπουλου] • Amor (1996) Μιχάλη Γρηγορίου • Στης νύχτας την ανάσα (2001) δίσκος της Λίας Βίσση [«Το σπίτι» σε μουσική Σ. Σάββα, ελλ. απόδοση Τάκη Καλογερόπουλου] • Δρόμοι της θάλασσας (2007) Μίμη Πλέσσα [«Poema de amor»] • Eros y muerte (2007) Angelique Ionatos [«Sabras que note amo», «Tal vez no ser…», «Amor mio, si muero», «No te toque la noche», «No estees lejos de mi…»]

Σάββατο 23 Αυγούστου 2014

"Περιμένοντας τους βαρβάρους" του Γιάννη Γλέζου

Ιδού μια εξαιρετικά φιλόδοξη και δύσκολη προσπάθεια του αξιόλογου συνθέτη Γιάννη Γλέζου να μελοποιήσει γνωστά ποιήματα του Κωνσταντίνου Καβάφη! Φαίνεται μάλιστα ότι το διάβημά του αυτό είχε τη θερμή παρότρυνση του θείου του, ποιητή Γιάννη Ρίτσου!
Ο Γιάννης Γλέζος έγινε γνωστός στα τελευταία χρόνια της δεκαετίας του '60, όταν αναδείχθηκε σε έναν από τους αξιολογότερους δημιουργούς της ομάδας του Αλέκου Πατσιφά στη Lyra. Εκείνη άλλωστε την εποχή μάς έδωσε και τους δύο σημαντικότερους δίσκους του, την "Ελένη του Μάη" (1968) και τα "12 Τραγούδια του F.G.Lorca" (1969). Από τότε κιόλας ξεκίνησε η γόνιμη σχέση του με τη μελοποιημένη ποίηση. Ο δίσκος του για τον Λόρκα αποτελεί αναμφισβήτητα ένα μικρό αριστούργημα του είδους. Σε ανάλογο υψηλό επίπεδο κινήθηκε και ο επόμενος δίσκος του  με ποιήματα του Πάμπλο Νερούδα ("Εμιλιάνο Ζαπάτα", 1971) και λίγο αργότερα μια δεύτερη δουλειά σε ποίηση του Λόρκα ("Αντόνιο Τόρες Χερέδια", 1974). Ακολούθησε τετράχρονη σιωπή, όταν έφυγε στο εξωτερικό (Νέα Υόρκη) για σπουδές, για να επανέλθει το 1978 με το δίσκο "Χαρούμενος πηγαίνω". Ωστόσο η επιστροφή του δεν σημαδεύτηκε με την ίδια επιτυχία και οι νέες του δουλειές δεν είχαν πλέον τη φρεσκάδα και την έμπνευση των έργων της πρώτης του περιόδου.
Σ' αυτήν λοιπόν τη δεύτερη δημιουργική του περίοδο εντάσσεται και η μελοποίηση των 12 ποιημάτων του μεγάλου Αλεξανδρινού ποιητή. Το αποτέλεσμα δυστυχώς κινείται σε μέτρια επίπεδα και δίνει έντονα την αίσθηση ότι πρόκειται για μια πειραματική προσέγγιση, χωρίς να κομίζει τίποτε στην ούτως ή άλλως αυτάρκη ποίηση του Καβάφη. Ρυθμικά κομμάτια συχνά εμβατηριακού χαρακτήρα, που δεν καταφέρνουν να διεισδύσουν στις λεπτές αποχρώσεις της καβαφικής ποίησης, όπως τόσο λαμπρά λίγο νωρίτερα το είχε καταφέρει ο Μάνος Χατζιδάκις στον "Μεγάλο Ερωτικό" ή ο Δήμος Μούτσης στην "Τετραλογία" κι ακόμη καλύτερα αργότερα ο Θάνος Μικρούτσικος στο "Γέρο της Αλεξάνδρειας" (1983). Στις πιο λυρικές στιγμές του δίσκου ("Δέησις", "Φωνές", "Απολείπειν ο Θεός Αντώνιον", "Ιθάκη") τα πράγματα είναι καλύτερα, χωρίς ωστόσο να αντιμετωπίζεται επιτυχώς η αίσθηση του απλού πειραματισμού, ο οποίος θα χρειαζόταν οπωσδήποτε μια ουσιαστικότερη συνέχεια, για να μπορέσει να δικαιωθεί.
Όλα τα τραγούδια ερμηνεύει ο ίδιος ο συνθέτης με την αδέξια και άγουρη φωνή του. Η δεύτερη φωνή ανήκει στη Μαρίζα Κωχ.