Δισκογραφία Τάσου Καρακατσάνη: Έξι ενότητες θεατρικής μουσικής (1997)

Μετά τον πρώτο προσωπικό του δίσκο με τίτλο "Καπέλα" (1989) ο Τάσος Καρακατσάνης συνεργάστρηκε εκ νέου με τον ποιητή Γιώργο Χρονά και η συνεργασία αυτή αποτυπώθηκε στο δίσκο "Ο αναιδής θρίαμβος" που εκδόθηκε το 1993 από τις εκδόσεις της Οδού Πανός. Την ίδια περίοδο ο συνθέτης συνέχισε την έντονη δραστηριότητά του στο πεδίο της σκηνικής μουσικής, πράγμα που απέφερε σύντομα την τρίτη δισκογραφική του εργασία με τίτλο "Έξι ενότητες θεατρικής μουσικής" που εκδόθηκε το 1997 από τον Σείριο.

Όπως εύγλωττα δηλώνεται κι από τον τίτλο της έκδοσης, ο δίσκος αυτός περιλαμβάνει συγκεντρωμένο το μουσικό υλικό από διάφορες θεατρικές παραστάσεις με έργα από το ελληνικό και διεθνές δραματολόγιο που έντυσε μουσικά ο Τάσος Καρακατσάνης. Συγκεκριμένα πρόκειται για τις παραστάσεις: 

• "Η θαυμαστή μπαλωματού" του Federico Garcia Lorca σε μετάφραση και σκηνοθεσία Αλέξη Σολομού, που ανέβηκε το χειμώνα του 1993 στο Θέατρο της Οδού Ερμού.
• "Τα σημάδια του έρωτα" του Σωτήρη Τσόγκα, ο οποίος ήταν και ο σκηνοθέτης της παράστασης που ανέβηκε το 1994 επίσης στο Θέατρο της Οδού Ερμού.
• "Τα Ασυνόδευτα", ενότητα με ανθολογημένες μουσικές από παραστάσεις του Θεάτρου της Οδού Ερμού σε σκηνοθεσία Σωτήρη Τσόγκα, βασισμένες σε κείμενα των Πάρι Τακόπουλου ("Αρπαστόν") και Μποστ ("Ο εφευρέτης"), επίσης από την παράσταση "Κεκλεισμένων των θυρών" του Ζαν Πολ Σαρτρ σε μετάφραση Αλέξη Σολομού και σκηνοθεσία Γιώργου Ρεμούνδου, καθώς και ένα τραγούδι σε στίχους Ευγένιου Αρανίτση από την ταινία "Βήματα" του Γιώργου Σολδάτου.
• "Εκπομπή στην τηλεόραση" (L’ Emission) του Μισέλ Βιναβέρ σε μετάφραση Τατιάνας Μουζακίτη και Έρσης Βασιλικιώτη, η οποία και σκηνοθέτησε την παράσταση για το Θέατρο των Καιρών το 1994.
• "Ρόζελ" του Χάραλντ Μίλερ σε μετάφραση Ιώς Μαρμαρινού και σκηνοθεσία Έρσης Βασιλικιώτη για το Θέατρο των Καιρών (1995).
• "Ο μονόλογος του φεγγαριού" του F.G. Lorca, που βασίζεται στο εμβληματικό αριστούργημα "Ο ματωμένος γάμος" και μάλιστα στη μνημειώδη μετάφραση του Νίκου Γκάτσου, από παράσταση του Εθνικού Θεάτρου Ρόδου το 1996. 

Στην ερμηνεία των φωνητικών μερών συμμετέχουν: Θεατρικό Εργαστήρι του Δήμου Ζωγράφου, Αλεξάνδρα Ρουμελιάδου, Μαίρη Ραζή, Βιβή Γκέκα, Σωτήρης Τσόγκας, Λευτέρης Τουμαράς, Άρτεμις Αποστολοπούλου, Γιάννης Θωμόπουλος, Άννα Φόνσου και Μιχάλης Παπαστεφάνου.

Δισκογραφία Τάσου Καρακατσάνη: Καπέλα (1989)

Ο Τάσος Καρακατσάνης είναι συνθέτης, ενορχηστρωτής και πιανίστας, από τις πιο ενδιαφέρουσες παρουσίες στο χώρο του έντεχνου ελληνικού τραγουδιού τα τελευταία 50 χρόνια με πολυσύνθετη προσφορά. Γεννήθηκε στον Πειραιά το 1948, ενώ ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του ’60 έκανε την εμφάνισή του στα μουσικά πράγματα του τόπου, αρχικά στο χώρο του ελαφρού τραγουδιού. Η γνωριμία του με τον Μάνο Χατζιδάκι θα καθορίσει αποφασιστικά την πορεία του στο ελληνικό τραγούδι, καθώς ο μεγάλος συνθέτης θα ανακαλύψει στο πρόσωπο του νεαρού μουσικού το alter ego του και θα του εμπιστευτεί σημαντικές δουλειές είτε ως πιανίστα, είτε ως ενορχηστρωτή. Κορυφαία στιγμή αυτής της συνεργασίας υπήρξε ο διπλός δίσκος «30 Νυχτερινά» (1983), όπου ο Τάσος Καρακατσάνης ενορχήστρωσε σε οργανική μορφή μερικά από τα κλασικά τραγούδια του συνθέτη. 

Στη δεκαετία του ’70 η δραστηριότητα του Τάσου Καρακατσάνη ήταν αφιερωμένη σχεδόν αποκλειστικά στην ενορχήστρωση. Ήταν ο μόνιμος ενορχηστρωτής του ρεπερτορίου της Lyra και δική του δουλειά μ’ έναν ιδιαίτερα λεπταίσθητο και αναγνωρίσιμο ήχο βρίσκουμε στον προσωπικό δίσκο της Αρλέτας "Έξι μέρες" (1970), αλλά και σε μια μεγάλη σειρά αξιόλογων εργασιών διαφόρων συνθετών, όπως του Αργύρη Κουνάδη, του Ηλία Ανδριόπουλου, της Μαρίζας Κωχ, του Μιχάλη Τερζή, του Θωμά Μπακαλάκου και πολλών άλλων, καθώς και τραγουδιστών της εποχής. Μέχρι και τον πρώτο δίσκο του Νίκου Καρβέλα («Μια χαρά, μια καημός», 1974) ενορχήστρωσε! Συνεργάστηκε επίσης στενά και με τον Μίκη Θεοδωράκη σε κύκλους τραγουδιών με τη Μαργαρίτα Ζορμπαλά, τον Χριστόφορ Σταμπόγλη και άλλους. 

Ως συνθέτης ο Τάσος Καρακατσάνης αφιέρωσε σχεδόν αποκλειστικά τη δραστηριότητά του στη σύνθεση μουσικής για το θέατρο και τον κινηματογράφο. Έγραψε μουσική για πολυάριθμες θεατρικές παραστάσεις αρχαίου και σύγχρονου θεάτρου, από τις οποίες ελάχιστα πράγματα έχουν περάσει στη δισκογραφία. Η πρώτη του συνθετική καταγραφή επισημαίνεται στον προσωπικό δίσκο της Χαρούλας Αλεξίου «24 Τραγούδια» (1977) με την τρυφερή μπαλάντα «Μόνος ήσουν πάντα» σε στίχους Λευτέρη Παπαδόπουλου. Κάποια λιγοστά τραγούδια του ερμήνευσαν κατά καιρούς διάφοροι τραγουδιστές (Άννα Βίσση, Μαρία Δημητριάδη κ.ά.). Από το 1989 ξεκινάει η τακτική δισκογραφική του δραστηριότητα, η οποία μας έχει δώσει μέχρι σήμερα εννέα συνολικά προσωπικούς δίσκους με ιδιαίτερο ενδιαφέρον και πρωτοτυπία. Οι περισσότεροι εκδόθηκαν από τον Σείριο του Μάνου Χατζιδάκι. Ξεχωριστή θέση στο έργο του κατέχει η συνεργασία του με τον ποιητή Γιώργο Χρονά. Χαρακτηριστικό αυτών των δίσκων είναι η ευρύτητα και πολυμορφία του μουσικού υλικού που περιέχουν. Ο συνθέτης απλώνεται σε όλα τα μουσικά πεδία και φόρμες με άνεση, γνώση και ευαισθησία: Οργανική μουσική, χορευτικά θέματα, τζαζ, λαϊκά ηχοχρώματα, αυτοσχεδιασμοί, σόλο πιανιστικά περάσματα, τραγούδια και άλλα.

Ο πρώτος προσωπικός δίσκος του Τάσου Καρακατσάνη με τίτλο «Καπέλα» εκδόθηκε το 1989 από τον Σείριο και περιέχει μουσικό υλικό γραμμένο για την ομώνυμη μουσικοχορευτική παράσταση που παρουσιάστηκε τον Σεπτέμβριο του 1987 στο Θέατρο Αβέρωφ από το ΔΗΠΕΘΕ Καλαμάτας με πρωταγωνιστές τους Χρήστο Στεργιόγλου και Κώστα Ζαχαράκη, καθώς και μουσική από το θεατρικό μονόπρακτο του Σαρογιάν «Ε, εσείς οι απέξω» (1988). Τα περισσότερα μουσικά μέρη εμπλουτίστηκαν εκ των υστέρων από ποιητικά κείμενα του Γιώργου Χρονά, κάποια από το ποιητικό του έργο «Ο αναιδής θρίαμβος» (1984), το οποίο θα αποτελέσει και τη βάση μιας ολοκληρωμένης σύνθεσης του Καρακατσάνη που εκδόθηκε το 1993. Περιέχονται επίσης στίχοι του Ζαν Πολ Σαρτρ από το ποίημα "Ο Οδός του Μπλαμαντό" σε μετάφραση Αλέξη Σολομού, που είχε χρησιμοποιήσει και ο Μάνος Χατζιδάκις νωρίτερα στην «Πορνογραφία» του (1982), καθώς και  του Χρήστου Στεργιόγλου και της Ρένας Καρακατσάνη. Τα τραγούδια ερμηνεύουν οι ηθοποιοί Χρήστος Στεργιόγλου και Κώστας Ζαχαράκης και οι τραγουδίστριες Μαρία Δημητριάδη, Κατερίνα Γιαμαλή, Βιβή και Μαριάννα Γκέκα.

Γιώργος Μητσάκης: Αν ζούσαν οι αρχαίοι (1969)

Παραμένουμε στον μεγάλο λαϊκό δημιουργό Γιώργο Μητσάκη γυρνώντας όμως μια δεκαετία πίσω, όταν συνεργάστηκε με την Odeon/Minos. Ήταν η εποχή που ο Μάκης Μάτσας, γιος του ιδρυτή και ιδιοκτήτη της (ελληνικής) Odeon Μίνωα Μάτσα, είχε αναλάβει τα ηνία της εταιρείας από τις αρχές της δεκαετίας κι ενώ αυτή βρισκόταν ήδη σε καθοδική και παρακμάζουσα πορεία μη μπορώντας να αντέξει τον ανταγωνισμό των αντιπάλων της. Ο νεαρός τότε παραγωγός κατάφερε γρήγορα να επαναφέρει την εταιρεία στη σωστή πορεία ιδρύοντας παράλληλα τη θυγατρική ετικέτα Margophone προς τιμή της μητέρας του. Εκεί λοιπόν σιγά σιγά άρχισε να μαζεύει λαϊκούς καλλιτέχνες που ξέφευγαν προσωρινά από τις δαγκάνες του Λαμπρόπουλου (Columbia), όπως ο Τσιτσάνης, ο Καλδάρας, ο Χιώτης, ο Καζαντζίδης, ο Περπινιάδης, ο Μπακάλης και άλλοι. Μέχρι και ο Μάρκος Βαμβακάρης βρήκε καταφύγιο στη νέα στέγη και επανήλθε προσωρινά στο προσκήνιο. Εκεί άλλωστε ηχογράφησε και ο Χρήστος Λεοντής τους δυο πρώτους του δίσκους που ερμήνευσαν καθαρά λαϊκοί τραγουδιστές ("Καταχνιά", "Ανάσταση ονείρων"). 

Στην Odeon λοιπόν κατέφυγε και ο Γιώργος Μητσάκης βρίσκοντας φιλόξενη στέγη για τα τραγούδια του κι άρχισε να ηχογραφεί με καταιγιστικούς ρυθμούς για τις 45 στροφές πολλά μεγάλα σουξέ της εποχής, αλλά και δίσκους 33 στροφών, πρώτα το δίσκο "Φτωχό κομπολογάκι μου" (1967) κι αμέσως μετά το δίσκο "Μητσάκης" (1968), και οι δυο με παλιά του τραγούδια σε νέες εκτελέσεις και σε μορφή medley, όπως ήταν τότε ο συρμός, δηλαδή μικρές σουίτες με συντομευμένα τα τραγούδια σε συνεχή ροή.

Το 1969 λοιπόν, κι αφού ήδη το 1968 είχε ιδρυθεί η Μίνως Μάτσας, η οποία τα επόμενα χρόνια θα μετατραπεί σε δισκογραφικό κολοσσό, ο Γιώργος Μητσάκης ηχογράφησε τον τρίτο και πιο ενδιαφέροντα μεγάλο δίσκο του στην εταιρεία με τίτλο "Αν ζούσαν οι αρχαίοι" παρμένο από το ομότιτλο εναρκτήριο τραγούδι. Ουσιαστικά βέβαια πρόκειται για μια όμορφη συλλογή σκόρπιων ηχογραφήσεων από τις 45 στροφές που κυκλοφόρησαν σε διαφορετικές χρονικές στιγμές τα προηγούμενα χρόνια στο διάστημα 1962-1969 και γιαυτό έχουμε ένα εντελώς ετερόκλητο υλικό με πολλούς διαφορετικούς ερμηνευτές, αλλά και πολύ διαφορετική ποιότητα ηχογραφήσεων, από μονοφωνικές μέχρι στερεοφωνικές. Παλιότερες είναι οι ηχογραφήσεις των τραγουδιών "Στης Λαρίσης το ποτάμι" και "Ο μπάρμπα Θωμάς" με τον Σπύρο Ζαγοραίο και τη σύζυγό του Ζωή. Το σπουδαίο ζεϊμπέκικο "Συννεφιές" είχε κυκλοφορήσει το 1965 με τη φωνή της Λίτσας Διαμάντη και είναι η πρώτη ηχογράφησή της ως πρώτης φωνής σε μια εποχή που έχτιζε την καριέρα της κυρίως ως δεύτερη φωνή πλάι σε μεγάλους λαίκούς ερμηνευτές. Εδώ επίσης έχουμε και τις πρώτες ηχογραφήσεις της Καίτης Αμπάβη ως πρώτης ή δεύτερης φωνής δίπλα στον πρωτοεμφανιζόμενο Γιώργο Νταλάρα με τα τραγούδια "Στην εποχή του Πάγκαλου", "Στο φτωχό μου το χαγιάτι" και "Έχασα το δαχτυλίδι μου", ενώ ο Νταλάρας που έχει τη μερίδα του λέοντος στο δίσκο, ερμηνεύει επίσης το υπέροχο "Ήτανε Απρίλης μήνας" που την ίδια χρονιά συμπεριέλαβε και στον πρώτο δικό του προσωπικό δίσκο. Έχουμε, τέλος, και μερικές από τις πρώτες πρώτες ηχογραφήσεις του Γιάννη Καλατζή, ο οποίος ερμηνεύει τα τραγούδια "Αν ζούσαν οι αρχαίοι" και "Δάκρυ δάκρυ Μανωλάκη". Και βέβαια ο δίσκος ακολουθώντας την πεπατημένη της εποχής περιλαμβάνει κι ένα συρτάκι μοιρασμένο σε δύο ανεξάρτητα οργανικά κομμάτια, ένα χασάπικο ("Το συρτάκι της αγάπης") κι ένα χασαποσέρβικο ("Χορός για δύο").

Ως κατακλείδα θα έλεγα ότι αυτός ο δίσκος χάρισε μια σειρά μεγάλων εμπορικών επιτυχιών στον Γιώργο Μητσάκη, αλλά δε στάθηκε ικανός να του εξασφαλίσει μια συνέχεια στην ίδια εταιρεία, από την οποία αποχώρησε στις αρχές της επόμενης δεκαετίας με πιθανή αιτία την απροθυμία του Μάτσα να εκδώσει το μικρό ορατόριό του "Γολγοθάς" που είχε ηχογραφηθεί το 1968, αλλά δεν κυκλοφόρησε ποτέ στην εγχώρια αγορά. Πάντως ο δίσκος στάθηκε ένα ισχυρό εφαλτήριο για τη μεγάλη καριέρα που είχαν στη συνέχεια οι περισσότεροι τραγουδιστές του δίσκου, δηλαδή ο Γιώργος Νταλάρας, ο Γιάννης Καλατζής και η Λίτσα Διαμάντη.

Ο Γιώργος Μητσάκης στα τραγούδια του (1978)

Ο Γιώργος Μητσάκης (1921-1993) ολοκλήρωσε τη συνεργασία του με τη Lyra το 1978 ηχογραφώντας έναν ακόμη προσωπικό δίσκο στην εταιρεία με τίτλο "Ο Γιώργος Μητσάκης στα τραγούδια του". Ο δίσκος περιλαμβάνει δώδεκα επιλεγμένα παλιότερα τραγούδια του από το ανεξάντλητο ρεπερτόριό του που χτίστηκε τα προηγούμενα σαράντα περίπου χρόνια, από τις αρχές της δεκαετίας του '40, όταν βρέθηκε στην παρέα των πρωτοπόρων του κλασικού ρεμπέτικου Μάρκου Βαμβακάρη, Βασίλη Τσιτσάνη και Απόστολου Χατζηχρήστου, ενώ μεταπολεμικά είχε μακρά συνεργασία με τον συνομήλικό του Μανώλη Χιώτη, ο οποίος φαίνεται ότι τον επηρέασε αποφασιστικό στον τρόπο παιξίματος του μπουζουκιού του. 

Υπήρξε παραγωγικότατος τραγουδοποιός με άγνωστο αριθμό τραγουδιών που κυμαίνονται από 1500 ως ...5000! Σημασία πάντως έχει ότι μέσα σ' αυτή την τεράστια παραγωγή περιλαμβάνονται πολλά σπουδαία και διαχρονικά τραγούδια, ενώ κυρίως ξεχωρίζουν τα υποδειγματικά του ζεϊμπέκικα, αλλά και οι καλοδουλεμένοι και άρτιοι λαϊκοί του στίχοι, έτσι που να αποκαλείται μερικές φορές και ως "ποιητής" του ρεμπέτικου! Φυσικά στη λαμπρή αυτή διαδρομή ευτύχησε να ακούσει τα τραγούδια του από τις πιο ξεχωριστές φωνές του ρεμπέτικου (Στράτος Παγιουμτζής, Στέλλα Χασκίλ, Ιωάννα Γεωργακοπούλου, Σωτηρία Μπέλλου, Μαρίκα Νίνου, Πρόδρομος Τσαουσάκης) ως τους μεγάλους λαϊκούς τραγουδιστές του '50 (Στέλιος Καζαντζίδης, Άννα Χρυσάφη, Γρηγόρης Μπιθικώτσης, Πόλυ Πάνου, Γιώτα Λύδια), αλλά και πολλούς της νεότερης γενιάς (Γιώργος Νταλάρας, Γιάννης Πάριος, Γιάννης Καλατζής, Καίτη Αμπάβη, Λίτσα Διαμάντη, Ρένα Κουμιώτη, Μιχάλης Βιολάρης).

Ο δίσκος λοιπόν του 1978 αποτελεί ένα κλείσιμο των λογαριασμών του συνθέτη με το παρελθόν ανθολογώντας δώδεκα ωραίες στιγμές από τις λιγότερο γνωστές, με εξαίρεση βέβαια τα κλασικά "Τα κάστρα του Γεντί Κουλέ" και "Απόψε είναι βαριά". Όλα τα τραγούδια έχουν δική του μουσική και στίχους, ενώ για πρώτη φορά αποφασίζει να τα ερμηνεύσει εξολοκλήρου μόνος του με τη βαριά αλλά γλυκόηχη φωνή του που παραπέμπει στις αυθεντικές φωνές του παλιού καιρού. Ο ίδιος επιμελήθηκε και την ενορχήστρωση, η οποία βασίζεται στην τυπική οργανική σύνθεση της παράδοσης του κλασικού ρεμπέτικου.

Γιώργος Μητσάκης: Τα Πειραιώτικα του Μητσάκη (1974)

Ένα χρόνο μετά την επιτυχία της πρώτης δισκογραφικής του δουλειάς στη Lyra με το δίσκο "Μονά ζυγά" ο μεγάλος λαϊκός τραγουδοποιός Γιώργος Μητσάκης ηχογράφησε ένα δεύτερο κύκλο λαϊκών τραγουδιών με τίτλο "Τα Πειραιώτικα του Μητσάκη" κρατώντας δυο από τους ερμηνευτές της προηγούμενης δουλειάς, δηλαδή τον Μιχάλη Βιολάρη και τον Γιάννη Μπογδάνο, και προσθέτοντας μια παλιά του γνώριμη, την καλή λαϊκή ερμηνεύτρια Καίτη Αμπάβη, με την οποία είχαν ήδη συνεργαστεί στο δίσκο "Αν ζούσαν οι αρχαίοι" (1969) από τα χρόνια της θητείας τους στη Minos.

Ο δίσκος περιλαμβάνει δώδεκα καλογραμμένα λαϊκά τραγούδια βασισμένα αυτή τη φορά σε δικούς του στίχους, οι οποίοι περιγράφουν γειτονιές και συνοικίες του Πειραιά με εικόνες από προσωπικές του βιωματικές εμπειρίες των παιδικών του χρόνων, όταν τριγύριζε στα Πειραιώτικα στέκια ακολουθώντας τον ψαρά πατέρα του. Είναι μια ωραία ιδέα αυτή δοσμένη με τη λαϊκή πένα του Μητσάκη και το αποτέλεσμα είναι μια θαυμάσια σειρά λαϊκών τραγουδιών, καθένα και για μια διαφορετική συνοικία του Πειραιά. Φρόντισε μάλιστα να μας δώσει και αντίστοιχους υπότιτλους για κάθε περιοχή με ιδιόχειρο σημείωμά του (περιλαμβάνεται στο εσώφυλλο του δίσκου), με τους οποίους φροντίζει να επισημάνει και τη βασική θεματική ιδέα κάθε τραγουδιού. Οι μελωδίες είναι καλοδουλεμένες και ρέουν αβίαστα, έστω κι αν δε γνώρισαν την αναμενόμενη εμπορική απήχηση, καθώς έπεσαν κιόλας πάνω στην οριακή χρονιά της Μεταπολίτευσης. 

Θυμίζω ότι ανάλογη ιδέα με περιγραφή περιοχών και γειτονιών της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης είχαμε και στο δίσκο "Γειτονιές" (1970) του Θόδωρου Τζίφα σε στίχους Κώστα Κινδύνη που είδαμε πρόσφατα, ενώ αξίζει να επισημάνουμε ότι το 2002 κυκλοφόρησε σε ζωντανή ηχογράφηση ο κύκλος "Διαδρομές" του Χρήστου Νικολόπουλου σε στίχους του Φώντα Λάδη με ανάλογο επίσης θέμα.

Γιώργος Μητσάκης: Μονά ζυγά (1973)

Αν και ολοκληρώσαμε το θεματικό κύκλο Η Lyra μετά το Νέο Κύμα, παραμένουμε στο ρεπερτόριο της ίδιας εταιρείας πριν από τη Μεταπολίτευση, για να σταθούμε σε έναν εμβληματικό δημιουργό του κλασικού λαϊκού τραγουδιού μας που διανύοντας κι αυτός τη δική του φάση προσαρμογής βρέθηκε την ίδια εποχή στο περιβάλλον της Lyra. Αναφέρομαι στον Γιώργο Μητσάκη (1919-1993), μέγιστο λαϊκό δημιουργό με καταγωγή από την Πόλη και με βαριά παρακαταθήκη στην κλασική περίοδο του ρεμπέτικου που ωστόσο δεν έπαψε να γράφει καινούργια τραγούδια και στα κατοπινά χρόνια μέχρι και τη δεκαετία που '70. 

Εκείνο που αξίζει ίσως παραπάνω να τονίσουμε είναι ότι ο Μητσάκης και αρκετοί άλλοι σπουδαίοι λαϊκοί δημιουργοί (Τσιτσάνης, Καλδάρας, Δερβενιώτης, Ζαμπέτας κ.ά.) έδειξαν θαυμαστή προσαρμοστικότητα στα νέα δεδομένα του λαϊκού ήχου που διαμορφώθηκαν μετά την κυριαρχία του λεγόμενου έντεχνου τραγουδιού με τους μπροστάρηδες Μίκη Θεοδωράκη και Μάνο Χατζιδάκι, αλλά και τους εμπνευσμένους επιγόνους τους, προχωρώντας σε εμπλουτισμό της λαϊκής ορχήστρας με καινούργια οργανικά ηχοχρώματα, ενίοτε συνεργαζόμενοι και με τις νέες δυνάμεις της στιχουργικής (Πυθαγόρας, Λευτέρης Παπαδόπουλος, Δημήτρης Χριστοδούλου, Σώτια Τσώτου κ.ά.) κι επιπλέον εμπιστευόμενοι τα τραγούδια τους στην καινούργια φουρνιά τραγουδιστών που υπηρετούσε τον καινούργιο ήχο (Μοσχολιού, Κόκοτας, Πουλόπουλος, Νταλάρας, Μητσιάς, Γαλάνη, Αλεξίου, Πάριος, Κουμιώτη, Βιολάρης, Καλατζής, Βοσκόπουλος κ.ά.).

Ακριβώς αυτά τα χαρακτηριστικά συγκεντρώνει ένας πολύ αξιόλογος δίσκος του Γιώργου Μητσάκη που κυκλοφόρησε το 1973 από τη Lyra με τίτλο "Μονά ζυγά". Πρόκειται για ένα στιβαρό λαϊκό κύκλο δώδεκα τραγουδιών σε στίχους του δόκιμου στιχουργού Γιώργου Καλαμαριώτη, ο οποίος εκείνη την εποχή άρχισε να μας δίνει πολύ ενδιαφέρον στιχουργικό υλικό που αξιοποιήθηκε από σημαντικούς συνθέτες, όπως ο Αργύρης Κουνάδης ("Ρόδα είναι και γυρίζει", "Το ταξίδι"), ο Μίμης Πλέσσας ("Εκείνη τη νύχτα") και ο Γρηγόρης Σουρμαΐδης ("Στο δρόμο για το Τσιμενλί"). Πρώτος χρονικά σ' αυτή τη σειρά ήταν ο δίσκος του Μητσάκη που έδωσε την ευκαιρία στον μεγάλο λαϊκό τραγουδοποιό να αναγεννηθεί γράφοντας μερικά όμορφα λαϊκά τραγούδια, χωρίς πάντως να έχει καμία αναστολή να καταφύγει ενίοτε και σε μια ετερόκλητη ποικιλία ήχων που παραπέμπουν είτε στη σμυρναίικη σχολή, είτε στην ποντιακή παράδοση, είτε ακόμη και σε τσιγγάνικες λυγμικές μελωδίες! Κορυφαίες στιγμές πάντως του δίσκου είναι δυο δυνατά ζεϊμπέκικα που γνώρισαν μάλιστα και μεγάλη επιτυχία, δηλαδή το ομώνυμο "Μονά ζυγά" και το συγκλονιστικό "Οι διακόσιοι της Καισαριανής", καθώς και το χασαποσέρβικο "Μα εγώ 'μαι Πολιτάκι".

Άξιοι ερμηνευτές των τραγουδιών η εξαιρετική Ρένα Κουμιώτη στην κορύφωση της καριέρας της έχοντας πίσω της την πρόσφατη συμμετοχή της στους δίσκους "Το θαλασσινό τριφύλλι" του Λίνου Κόκοτου και τους "12 μήνες" του Βασίλη Κουμπή και συμμετέχοντας παράλληλα στο δίσκο "Θάλασσα πικροθάλασσα" του Μίμη Πλέσσα. Ο Δημήτρης Ζευγάς συμμετέχει επίσης ερμηνεύοντας τρία τραγούδια, ενώ από δύο τραγούδια αποδίδουν ο Μιχάλης Βιολάρης και ο καινούργιος λαϊκός τραγουδιστής Γιάννης Μπογδάνος (ανιψιός του Γρηγόρη Μπιθικώτση).

Η LYRA ΜΕΤΑ ΤΟ ΝΕΟ ΚΥΜΑ - Νίκος Δανίκας: Καφενείον η Ευρυτανία (1974)

Ολοκληρώνουμε το θεματικό κύκλο Η Lyra μετά το Νέο Κύμα με το δίσκο "Καφενείον η Ευρυτανία" του Νίκου Δανίκα που κυκλοφόρησε τον Φεβρουάριο του 1974, μισό περίπου χρόνο δηλαδή πριν από τη Μεταπολίτευση που άλλαξε άρδην το μουσικό τοπίο. 

Μπορούμε να πούμε λοιπόν ότι η πενταετία 1969-1974 υπήρξε η μεταβατική φάση της συγκεκριμένης εταιρείας από την πρώτη της περίοδο (1964-1969), όταν υποστήριζε σχεδόν ολοκληρωτικά ένα ιδιαίτερο μουσικό ύφος ευαίσθητης και ποιητικής μπαλάντας, το οποίο στην ιστορία έχει καταχωρηθεί κάπως αδόκιμα ως Νέο Κύμα, προς μια νέα κατεύθυνση, όπου πλέον ο ήχος γίνεται λαϊκός ή λαϊκότροπος και πολλοί από τους δημιουργούς που ανέδειξε η εταιρεία μεταπήδησαν φυσιολογικά στο νέο ύφος δίνοντας μάλιστα αρκετά ενδιαφέροντες κύκλους τραγουδιών, όπως ήδη έχουμε δει στο αφιέρωμά μας συνυπολογίζοντας φυσικά και πολλές άλλες κυκλοφορίες δημιουργών σαν τον Νίκο Μαμαγκάκη, τον Μίμη Πλέσσα, τον Γιάννη Σπανό, τον Λίνο Κόκοτο και τον Γιάννη Γλέζο που έχουμε ήδη παρουσιάσει με άλλες ευκαιρίες στο Δισκοβόλο. Έτσι, θα μπορούσε ίσως να πει κανείς ότι ο δίσκος του Δανίκα οριοθετεί το κλείσιμο αυτής της μεταβατικής φάσης, πριν αρχίσει να εισβάλλει το "τσουνάμι" του πολιτικού τραγουδιού, το οποίο μοιραία καθόρισε και το ρεπερτόριο της Lyra για τα επόμενα χρόνια. 

Δεν ήταν άγνωστος ο συνθέτης και ενορχηστρωτής Νίκος Δανίκας (γενν. 1935), όταν κυκλοφόρησε ο κύκλος τραγουδιών "Καφενείον η Ευρυτανία", αφού δυο χρόνια νωρίτερα από την Polydor μας είχε συστηθεί με το δίσκο "Σκηνές και εικόνες" που ερμήνευσε ο Γιώργος Μαρίνος, με τον οποίο το 1976 θα ηχογραφήσει τον γνωστότερο ίσως δίσκο του με τίτλο "Ροζ προκηρύξεις", ενώ πολλά χρόνια αργότερα από τον Σείριο του Μάνου Χατζιδάκι θα μας δώσει τον "Δρομέα" και στη συνέχεια θα συνεργαστεί με τον Λάκη Λαζόπουλο στην περίφημη τηλεοπτική σειρά "Δέκα μικροί Μήτσοι".

Επανέρχομαι λοιπόν στον κύκλο "Καφενείον η Ευρυτανία" με το χαρακτηριστικό εξώφυλλο από κεραμεικό της Άννας Μιχαηλίδου. Περιλαμβάνει δώδεκα τραγούδια σε στίχους της θεατρικής συγγραφέως Κωστούλας Μητροπούλου, η οποία μας είχε ήδη δώσει σημαντικά δείγματα της στιχουργικής της ικανότητας από τις συνεργασίες της με τον Λουκιανό Κηλαηδόνη ("Η πόλη μας", 1970) και τον Άγγελο Σέμπο ("Ιερά Οδός", 1971) με στίχους ευρηματικούς και καίριους, εμπνευσμένους συχνά από την ιστορική και πολιτική επικαιρότητα, αλλά και από τις περίπλοκες ανθρώπινες σχέσεις με στοιχεία ρεαλιστικής καταγραφής ανάμικτα με μια διάθεση αναπόλησης του περασμένου καιρού και ανάδειξης μικρών καθημερινών ηρώων. Η μουσική του Δανίκα μοιράζεται ανάμεσα σε λαϊκά σχήματα και σε ένα ύφος μετανεοκυματικό που ενισχύεται από την παρουσία της υπέροχης Καίτης Χωματά ως βασικής ερμηνεύτριας του δίσκου. Τα λαϊκά τραγούδια αποδίδουν ο Δημήτρης Ζευγάς και ο Γιάννης Θωμόπουλος.

Η LYRA ΜΕΤΑ ΤΟ ΝΕΟ ΚΥΜΑ - Γιώργος Κριμιζάκης: Η αγάπη μας (1973)

Δυο χρόνια μετά τις "Φωτογραφίες", τον πρώτο προσωπικό δίσκο του συνθέτη Γιώργου Κριμιζάκη, ήρθε ο δεύτερος με τίτλο "Η αγάπη μας" που εκδόθηκε το 1973 από τη Lyra. 

Ο δίσκος περιλαμβάνει δώδεκα κομμάτια, ένδεκα τραγούδια κι ένα οργανικό θέμα που κινούνται στο ελαφρολαϊκό ύφος της εποχής, αλλά με κάμποσες εκτροπές από τον κανόνα. Εδώ, για παράδειγμα, ο συνθέτης θυμάται την καταγωγή του και περνάει κάποιους κρητικούς και νησιώτικους απόηχους, όπως στα τραγούδια "Κορίτσι στο παράθυρο" και "Αντάμικο" και κυρίως στο σύντομο οργανικό φινάλε ("Χορός"). Εμπορικά ξεχώρισε το εναρκτήριο τραγούδι "Η αγάπη σου", αλλά την καλύτερη στιγμή του δίσκου αποτελεί η τρυφερή λαϊκή μπαλάντα "Η δεύτερη φορά", από τα αγαπημένα μου τραγούδια του συνθέτη κι ασφαλώς από τα ωραιότερα που έγραψε ποτέ, δίπλα βέβαια στην υπέροχη "Μαρίνα των βράχων". Στρωτή και επιδέξια ενορχήστρωση που επιμελήθηκε ο ίδιος ο συνθέτης.

Οι στίχοι ανήκουν στον πολυγραφότατο και πάντα ευρηματικό Λευτέρη Παπαδόπουλο που ξέρει να αφηγείται όμορφες ερωτικές ιστορίες με άρτια πάντα τεχνική. Βασικός ερμηνευτής του δίσκου είναι ο Μιχάλης Βιολάρης που είχε περάσει πλέον στη δεύτερη φάση της σπουδαίας καριέρας του, η οποία στηρίχθηκε πολύ σε τραγούδια του Γιώργου Κριμιζάκη. Συμμετέχουν επίσης η καλή λαϊκή τραγουδίστρια Καίτη Αμπάβη, η οποία την ίδια χρονιά τραγούδησε και στον κύκλο "Θάλασσα πικροθάλασσα" του Μίμη Πλέσσα, και ο Δημήτρης Ξενίδης, τον οποίο μας είχε συστήσει την προηγούμενη χρονιά ο Ευάγγελος Πιτσιλαδής με το δίσκο "Θαλασσάκι μου" (1972).

Η LYRA ΜΕΤΑ ΤΟ ΝΕΟ ΚΥΜΑ - Γιώργος Κριμιζάκης: Φωτογραφίες (1971)

Ο Γιώργος Κριμιζάκης (Ηράκλειο, 1943) εμφανίστηκε στα χρόνια του Νέου Κύματος, αρχικά ως πιανίστας στην περίφημη μπουάτ Εσπερίδες του Γιάννη Αργύρη και προς το τέλος της δεκαετίας του '60 ως συνθέτης. Πρώτο τραγούδι του το άγνωστο "Στο ταβερνάκι του Φανούρη" που τραγουδούσε ζωντανά ο Μιχάλης Βιολάρης, με τον οποίο βέβαια την επόμενη δεκαετία θα έχει μακρά και πολύ πετυχημένη συνεργασία. Το όνομά του καθιερώθηκε με το μεγάλο σουξέ του 1969, την πολυτραγουδισμένη "Στέλλα" που πρώτος ερμήνευσε ο Κώστας Βενετσάνος και στη συνέχεια ο Μιχάλης Βιολάρης, ο Γιώργος Μαρίνος και άλλοι. 

Από το 1971 άρχισε να παρουσιάζει προσωπικούς δίσκους 33 στροφών, αλλά και να μοιράζει αφειδώς τραγούδια του σε δίσκους διάφόρων τραγουδιστών γνωρίζοντας αρκετές επιτυχίες, αλλά η μεγάλη εμπορική του καταξίωση ήρθε στο τέλος της δεκαετίας του '70 και στα πρώτα χρόνια της επόμενης, όταν συνεργάστηκε με τον Χάρρυ Κλυνν σε μια σειρά σατιρικών δίσκων που έσπασαν ταμεία.

Οι πρώτες ολοκληρωμένες δουλειές του πολυγραφότατου Γιώργου Κριμιζάκη εκδόθηκαν από τη Lyra. Η αρχή έγινε το 1971 με τον κύκλο τραγουδιών "Φωτογραφίες" που κυκλοφόρησε από την ετικέτα Zodiac (θυγατρική της Lyra) και περιλαμβάνει δώδεκα ωραία τραγούδια που κινούνται κυρίως σε λαϊκούς δρόμους κουβαλώντας ωστόσο μια νεοκυματική αύρα, όπως το υπέροχο "Η Μαρία των βράχων" ερμηνευμένο από τη γλυκύτατη Καίτη Χωματά, ένα τραγούδι καθαρά νεοκυματικής αισθητικής που έγινε άλλωστε και από τα πιο εμβληματικά της υπέροχης αυτής ερμηνεύτριας. Μεγάλη επιτυχία επίσης γνώρισε το τραγούδι "Οι καπετάνιοι" με τη φωνή του Μιχάλη Βιολάρη, ο οποίος μαζί με την Καίτη Χωματά αποτελούν τους βασικούς ερμηνευτές του δίσκου, ενώ δυο τραγούδια ερμηνεύει ο νέος λαϊκός τραγουδιστής Γιάννης Θωμόπουλος που μας είχε συστηθεί την προηγούμενη χρονιά με το δίσκο "Μέρες του καλοκαιριού" του Μίμη Πλέσσα. Το τραγούδι "Έ, ψιτ" που κλείνει το δίσκο ακούστηκε και στην ελληνική ταινία του Απόστολου Τεγόπουλου "Αγάπησα έναν αλήτη" (1971). Όλοι οι στίχοι των τραγουδιών γράφτηκαν από την παραγωγικότατη στιχουργό Σώτια Τσώτου, η οποία θα συμπορευτεί για πολλά χρόνια με τον συνθέτη.