Κυριακή 19 Ιουνίου 2022

Ο σκηνικός Θεοδωράκης: État de Siège (1973)

Η δεύτερη και - κατά τη γνώμη μου - σημαντικότερη συνεργασία του Μίκη Θεοδωράκη με τον σκηνοθέτη Κώστα Γαβρά ήρθε τρία χρόνια μετά το πολύ πετυχημένο "Ζ" με την ταινία «État de Siège», στα ελληνικά "Κατάσταση πολιορκίας", που ασφαλώς δεν πρέπει να συγχέεται με τον ομότιτλο κύκλο πολιτικών τραγουδιών που είχε γραφτεί λίγο νωρίτερα (1969). 
Πρόκειται για το τρίτο κατά σειρά πολιτικό θρίλερ του Κώστα Γαβρά με σταθερό πρωταγωνιστή τον Υβ Μοντάν μετά το "Ζ" (1969) και την "Ομολογία" (1970). Το σενάριο βασίστηκε στο πραγματικό γεγονός της απαγωγής και εκτέλεσης του αμερικανού πράκτορα της CIA Νταν Μιτριόνε το 1970 από τους ακροαριστερούς αντάρτες Τουπαμάρος της Ουρουγουάης. 
Ο Μίκης Θεοδωράκης την ίδια εποχή συνέθετε και την επική μουσική του για το Canto General σε ποίηση του μεγάλου χιλιανού ποιητή Pablo Neruda κι έτσι δε δυσκολεύτηκε να μπει στο κλίμα της ταινίας του Γαβρά που γυρίστηκε το 1972 στη Χιλή του Αλιέντε και αναδεικνύει τη σκληρή εικόνα της ιμπεριαλιστικής επιβολής των Αμερικανών στις χώρες της Λατινικής Αμερικής. Έγραψε λοιπόν ένα γοητευτικό soundtrack πλημμυρισμένο από ρυθμούς και μελωδίες με ηχοχρώματα των Άνδεων που αναδεικνύονται ιδανικά από το υπέροχο χιλιανό συγκρότημα Los Calchakis με τις συναρπαστικές κιθάρες, τα φλάουτα, τις άρπες και μαρίμπες που ταίριαξαν ιδανικά με τις εμπνευσμένες συνθέσεις του Μίκη. Κάποια μέρη μάλιστα του soundtrack ο συνθέτης τα ενσωμάτωσε και στο Canto General. Θέματα, όπως τα "Tupamaros", "Pueblo en lucha", "America insurrecta", "Lebertadores" (το 2ο είναι συγκλονιστικό) και η θεσπέσια τρυφερή μελωδία του "Paola 11099", αποδεικνύουν τη γενναιόδωρη συνεισφορά του μεγάλου συνθέτη σ' αυτή την ταινία, έστω κι αν για λόγους αισθητικής επιλογής του σκηνοθέτη, τα περισσότερα δεν ακούγονται στην τελική εκδοχή που βγήκε στις κινηματογραφικές αίθουσες.

Σάββατο 18 Ιουνίου 2022

Ο σκηνικός Θεοδωράκης: Η μουσική της ταινίας "Ζ" (1969)

Ο Μίκης Θεοδωράκης δε σταμάτησε ούτε στιγμή να συνθέτει μουσική, ακόμη και κάτω από τις πιο αντίξοες συνθήκες και ιδιαίτερα στα δύσκολα χρόνια του χουντικού καθεστώτος, το οποίο τον είχε στοχοποιήσει από την πρώτη στιγμή απαγορεύοντας το έργο του, αλλά και περιορίζοντας τον ίδιο πότε στη φυλακή και πότε σε κατ' οίκον εγκλεισμό. Φυσικό ήταν βέβαια κάτω από αυτές τις συνθήκες η έμπνευσή του να τον οδηγεί σε έργα ενός διαφορετικού πλέον ύφους με έντονο το αγωνιστικό στοιχείο που διοχετεύτηκε σε πολυάριθμους κύκλους τραγουδιών, οι οποίοι εκδόθηκαν ή στο εξωτερικό ή στον τόπο μας μετά τη Μεταπολίτευση.
Την ίδια περίοδο πάντως ο μεγάλος συνθέτης έδινε ένα έμμεσο παρών στο διεθνές κοινό του μέσω της κινηματογραφικής του μουσικής που αξιοποιήθηκε σε σημαντικές διεθνείς παραγωγές, έστω και χωρίς τη δική του άμεση παρουσία. 
Από τις ταινίες αυτές η διασημότερη ασφαλώς ήταν το περίφημο "Ζ" (από τη φράση "ζει...") που βασίστηκε στο ομώνυμο μυθιστόρημα του Βασίλη Βασιλικού (1966) με θέμα τη δολοφονία του αριστερού βουλευτή Γρηγόρη Λαμπράκη το 1963 από το ανεξέλεγκτο παρακράτος της κυβέρνησης Καραμανλή. Τη σπουδαία αυτή ταινία, γαλλικής παραγωγής γυρισμένη στην Αλγερία, σκηνοθέτησε ο Έλληνας Κώστας Γαβράς σε σενάριο του Χόρχε Σεμπρούν με διάσημους πρωταγωνιστές, όπως ο Υβ Μοντάν, η Ειρήνη Παπά και ο Ζαν Λουί Τρεντινιάν (που πέθανε μόλις χθες), και κέρδισε πολλά βραβεία, μεταξύ των οποίων και δύο όσκαρ (καλύτερης ξενόγλωσσης ταινίας και μοντάζ) καθιερώνοντας αμέσως τον σκηνοθέτη στην πρώτη γραμμή των δημιουργών του διεθνούς κινηματογραφικού στερεώματος.
Η μουσική λοιπόν της ταινίας υπογράφεται από τον Μίκη Θεοδωράκη. Ουσιαστικά - πέρα από λίγα πρωτότυπα θέματα ("Cafe Rock", "Batucada") - πρόκειται για ένα συμπίλημα γνωστών τραγουδιών του συνθέτη σε οργανική μορφή και κυρίως του εμβληματικού τραγουδιού "Το γελαστό παιδί" από το θεατρικό κύκλο "Ένας όμηρος" που διατρέχει όλο το soundtrack σε πολλές παραλλαγές. Τα υπόλοιπα θέματα προέρχονται από τους κύκλους "Μπαλάντα του Μαουτχάουζεν" (1966) και "Τα λαϊκά" (1967). Η Μαρία Φαραντούρη τραγουδά το λαϊκό "Το παλικάρι έχει καημό", το οποίο ερμηνεύει επίσης και ο ίδιος ο Μίκης που τραγουδά επιπλέον και το "Σ' αυτή τη γειτονιά", αμφότερα από τον κύκλο "Τα λαϊκά".

Παρασκευή 17 Ιουνίου 2022

Ο σκηνικός Θεοδωράκης: Zorba the Greek (1964)

Η κινηματογραφική συνεργασία του Μίκη Θεοδωράκη με τον σημαντικό Ελληνοκύπριο σκηνοθέτη Μιχάλη Κακογιάννη υπήρξε μακροχρόνια και ιδιαίτερα γόνιμη, κυρίως στο πεδίο της μεταφοράς στη μεγάλη οθόνη κλασικών έργων του αρχαιοελληνικού δράματος ("Ηλέκτρα", "Τρωάδες", Ιφιγένεια"). 
Η διασημότερη όμως στιγμή τους στάθηκε η ταινία "Zorba the Greek", η πολυβραβευμένη διεθνής παραγωγή της 20th Century Fox που σκηνοθέτησε ο Μιχάλης Κακογιάννης βασισμένος στο ομώνυμο μυθιστόρημα του Νίκου Καζαντζάκη (1883-1957) και γυρίστηκε στην Κρήτη το 1964 με διάσημα ονόματα στο καστ, όπως: Anthony Quinn, Alan Bates, Lila Kedrova, μαζί με πολλούς Έλληνες ηθοποιούς: Ειρήνη Παππά, Γιώργος Φούντας, Σωτήρης Μουστάκας, Ελένη Ανουσάκη κ.ά. Η ταινία είχε 7 υποψηφιότητες για Όσκαρ και τελικά απέσπασε 3 χρυσά αγαλματίδια.
Το βασικό μουσικό θέμα, το περίφημο "συρτάκι", γράφτηκε κατ' επιθυμία του σκηνοθέτη πάνω στη μελωδία του τραγουδιού "Στρώσε το στρώμα σου" (από τη παράσταση "Η γειτονιά των αγγέλων", 1963) σε συνδυασμό με την "Κρητικό χορό" (ή "Χανιώτικο συρτό") που είχε ήδη χρησιμοποιήσει ο συνθέτης στην ταινία "Συνοικία το όνειρο" (1961) και στη μουσική παράσταση "Όμορφη πόλη" (1962). Ο ευφυής συνδυασμός χασάπικου και χασαποσέρβικου ρυθμού αποτέλεσε ένα μουσικό πρότυπο που έγινε της μόδας και το ακολούθησαν πολλοί συνθέτες στη συνέχεια (Ζαμπέτας, Ξαρχάκος, Μαρκόπουλος, Μούτσης κλπ.) δίνοντας κι αυτοί πολύ όμορφα συρτάκια που αγαπήθηκαν πολύ από τον κόσμο. Πάντως το συρτάκι του "Ζορμπά" παραμένει ασυναγώνιστο κι ασφαλώς αποτελεί ένα από τα 2-3 διασημότερα μουσικά θέματα που έβγαλε αυτός ο τόπος στο παγκόσμιο στερέωμα. Τα άλλα δύο είναι φυσικά "Τα παιδιά του Πειραιά" και η "Μισιρλού"! Στο "Ζορμπά" χρωστάμε σε μεγάλο βαθμό την τουριστική ανάπτυξη της Ελλάδας! Και φυσικά τη διαστρέβλωση της αυθεντικής ελληνικής αισθητικής! Όλα έχουν το τίμημά τους...
Η αυθεντική ηχογράφηση του soundtrack κυκλοφόρησε αρχικά το 1964 από την αμερικανική εταιρεία 20th Century Fox και στη συνέχεια από την Columbia. Δεν πρέπει πάντως να ξεχνάμε ότι η δημοτικότητα του έργου οδήγησε τον συνθέτη σε συχνές επιστροφές σ' αυτό με ποικίλες διασκευές, με επικρατέστερη τη μορφή μπαλέτου που γράφτηκε το 1978 (αναθεωρήθηκε το 1988) κι έγινε ένα από τα πιο πολυπαιγμένα έργα του συνθέτη στις μεγάλες συμφωνικές σκηνές όλου του κόσμου. 
Επισημαίνω ότι το έτος 2004 θα μπορούσε να χαρακτηριστεί και ως "έτος Ζορμπά", καθώς με τη συμπλήρωση 40 χρόνων από τη δημιουργία του είχαμε απανωτές εκδόσεις του έργου, μία με την αυθεντική ηχογράφηση του 1964 σε νέα ψηφιακή επεξεργασία από τη MINOS-EMI, άλλη μία με νέα ηχογράφηση του soundtrack από τη Λαϊκή Ορχήστρα Μίκης Θεοδωράκης με επικεφαλής το σπουδαίο δεξιοτέχνη του μπουζουκιού Κώστα Παπαδόπουλο (FM Records), καθώς και μια λαμπρή ηχογράφηση της εκδοχής σε μπαλέτο από τον διάσημο Ελβετό αρχιμουσικό Charles Dutoit με τη Συμφωνική Ορχήστρα του Μόντρεαλ για λογαριασμό της Decca.

Πέμπτη 16 Ιουνίου 2022

Ο σκηνικός Θεοδωράκης: Μαγική Πόλις (1963)

Η μουσική επιθεώρηση "Μαγική Πόλις" πρωτοπαρουσιάστηκε το καλοκαίρι του 1963 στο θέατρο Παρκ κάτω από τη βαριά σκιά της πρόσφατης δολοφονίας του Γρηγόρη Λαμπράκη. Ήταν η πρώτη ουσιαστικά συνεργασία των δύο κορυφαίων συνθετών μας Μίκη Θεοδωράκη και Μάνου Χατζιδάκι, οι οποίοι κυριαρχούσαν εκείνα τα χρόνια στα μουσικά πράγματα του τόπου ανοίγοντας νέους δρόμους στο ελληνικό τραγούδι. Παρά τα θρυλούμενα για εχθρική σχέση μεταξύ τους λόγω της διαφορετικής αισθητικής αντίληψης ως προς την ερμηνεία του "Επιτάφιου", οι δύο συνθέτες είχαν ήδη κάνει μια πρώτη κοινή εμφάνιση στο θέατρο "Κεντρικόν" το 1961. Μεσολάβησε το θριαμβευτικό καλοκαίρι του 1962, όταν οι δυο τους σχεδόν ταυτόχρονα κι απέναντι ο ένας στον άλλο παρουσίασαν τις μουσικές παραστάσεις της "Όμορφης Πόλης" (ο Μίκης) και της "Οδού Ονείρων" (ο Μάνος). Και τελικά το καλοκαίρι του 1963 βρέθηκαν μαζί στην ίδια παράσταση με τη μεσολάβηση του παραγωγού Θεόδωρου Κρίτα.
Η παράσταση ήταν πλημμυρισμένη από τραγούδια. Στο πρώτο μέρος του Μίκη Θεοδωράκη και στο δεύτερο του Μάνου Χατζιδάκι. Τα περισσότερα τραγούδια ήταν καινούργια, γραμμένα ειδικά για την παράσταση. Ακούγονταν όμως και αρκετά άλλα που είχαν ήδη ακουστεί και κυκλοφορήσει νωρίτερα. Από τα τραγούδια του Μίκη καινούργια ήταν τέσσερα: "Βάρκα στο γιαλό", "Το φεγγάρι κάνει βόλτα", "Τι να την κάνω τη χαρά", "Μαργαρίτα Μαγιοπούλα". Το τελευταίο στηρίχθηκε σε παλιότερη μελωδία. Από τα τραγούδια του Μάνου καινούργια ήταν τα: "Μαγική πόλη", "Ναυτάκι", "Η κυρά". Τα τραγούδησαν μεγάλα ονόματα της τότε μουσικής σκηνής: Γρηγόρης Μπιθικώτσης, Κλειώ Δενάρδου, Ντόρα Γιαννακοπούλου, Έλσα Μαργαρίτη και Νίκη Καμπά. Σε κάποιες παραστάσεις εμφανίστηκαν και ορισμένοι άλλοι τραγουδιστές, όπως ο Πάνος Τζανετής και η Έφη Παναγιώτου.
Αξιοσημείωτο επίσης ότι στο διάλειμμα της παράστασης εμφανίζονταν οι άγνωστοι τότε και πρωτοεμφανιζόμενοι συνθέτες Μάνος Λοΐζος και Χρήστος Λεοντής παίζοντας δικά τους τραγούδια. Μάλιστα ο Μάνος Λοΐζος διηύθυνε για την παράσταση τη Χορωδία του Συλλόγου Φίλων της Ελληνικής Μουσικής. Στο μπουζούκι είναι ο Γιώργος Ζαμπέτας, αλλά και το δίδυμο Κώστας Παπαδόπουλος και Λάκης Καρνέζης, ενώ ο επίσης άγνωστος Δήμος Μούτσης παίζει φυσαρμόνικα.
Σημειώνω ότι το μέρος του Μίκη Θεοδωράκη εκδόθηκε για πρώτη φορά συγκεντρωτικά στη μεγάλη σειρά των έργων του συνθέτη σε remaster ψηφιακή επεξεργασία το 2003, ενώ σε μορφή αυτοτελούς soundtrack το βασικό υλικό της παράστασης πρωτοεκδόθηκε το 2006 με την επιμέλεια του Μάκη Δελαπόρτα.

Τετάρτη 15 Ιουνίου 2022

Ο σκηνικός Θεοδωράκης: Φαίδρα (1962/2002)

Αν και ο διάσημος σκηνοθέτης Jules Dassin (1911-2008), σύζυγος της Μελίνας Μερκούρη και μέγας ελληνολάτρης, συνέδεσε την ελληνική του καριέρα με τον Μάνο Χατζιδάκι με τις μεγάλες τους συνεργασίες στο διάστημα 1960-1967, έχει ωστόσο στο ενδιάμεσο αυτού του διαστήματος και μια εμβληματική συνεργασία με τον Μίκη Θεοδωράκη στην ταινία "Φαίδρα" που γυρίστηκε το 1961 σε περιοχές του Πειραιά και της Ύδρας και προβλήθηκε το 1962 σε διεθνή διανομή με ένα σπουδαίο καστ πρωταγωνιστών, επικεφαλής του οποίου ήταν η φανταχτερή Μελίνα Μερκούρη και ο εσωστρεφής Anthony Perkins. 
Είναι χαρακτηριστικό ότι όλες οι "ελληνικές" ταινίες του Ντασέν αντλούσαν τη θεματολογία τους από την ελληνική ζωή και ιστορία. Στην περίπτωση της "Φαίδρας" ο σκηνοθέτης κατέφυγε σε έναν από τους πιο κλασικούς μύθους της ελληνικής αρχαιότητας, γνωστό κυρίως από τον Ευριπίδη, τον οποίο προσάρμοσε στη σύγχρονη πραγματικότητα: Κατά τη μυθολογία, η Φαίδρα ήταν κόρη του βασιλιά της Κρήτης Μίνωα και δεύτερη γυναίκα του Θησέα, βασιλιά της Αθήνας. Η Φαίδρα ερωτεύτηκε σφοδρά τον Ιππόλυτο, γιο του Θησέα, αλλά ο έρωτάς της δε βρήκε ανταπόκριση. Τότε η πληγωμένη γυναίκα συκοφάντησε τον προγονό της στον σύζυγό της υποστηρίζοντας ότι επιχείρησε να τη βιάσει. Ο Θησέας την πίστεψε κι έδιωξε κακήν κακώς από τη χώρα τον γιο του, ο οποίος οδηγώντας το άρμα του έπεσε σ' ένα γκρεμό και βρήκε τραγικό θάνατο. Η Φαίδρα δεν άντεξε τις τύψεις που την κατέλαβαν και αυτοκτόνησε.
Το μύθο αυτόν μετέφερε στη σύγχρονη εποχή η συγγραφέας Μαργαρίτα Λυμπεράκη σε συνεργασία με τον Ντασσέν: Ο νεαρός Αλέξης, γιος ενός πάμπλουτου εφοπλιστή, και η μητριά του Φαίδρα θα αναπτύξουν μια παράτολμη ερωτική σχέση μεταξύ τους, η οποία θα καταλήξει σε τραγικό φινάλε και για τους δύο.
Εξαιρετική και η μουσική επένδυση της ταινίας από τον Μίκη Θεοδωράκη. Κορυφαία στιγμή της ταινίας η ερωτική σκηνή, όπου η Μελίνα ερμηνεύει συγκλονιστικά το αριστουργηματικό "Αγάπη μου" σε στίχους του Γιάννη Θεοδωράκη, ένα πραγματικό λυρικό αριστούργημα. Ακούγεται επίσης το τραγούδι "Ροδόσταμο" σε στίχους του Νίκου Γκάτσου (προερχόμενο από τον κύκλο τραγουδιών "Αρχιπέλαγος"), αλλά και το θέμα του τραγουδιού "Βράχο βράχο" σε ορχηστρική χορευτική εκδοχή.
Τα υπόλοιπα θέματα είναι οργανικά και υπηρετούν της ανάγκες της πλοκής. Στο φινάλε ακούγεται ένα θέμα από εκκλησιαστικό όργανο που παραπέμπει στον Bach και αποδίδει τη στιγμή του θανάτου των δύο ηρώων. 

Τρίτη 14 Ιουνίου 2022

Ο σκηνικός Θεοδωράκης: Ηλέκτρα (1962/2003)

Η θητεία του Μίκη Θεοδωράκη στο πεδίο της μουσικής επένδυσης του αρχαίου δράματος υπήρξε διαχρονική και διαρκής, τόσο στη θεατρική σκηνή, όσο και στην κινηματογραφική, και μάλιστα σε ποικίλες φόρμες, από απλά soundtrack μέχρι συνθέσεις μπαλέτου ή και όπερας, αλλά και συμφωνικές σελίδες.
Την πρώτη μεγάλη κινηματογραφική του μουσική για αρχαία τραγωδία αποτελεί η ταινία της Finos Film "Ηλέκτρα" που σκηνοθέτησε ο Μιχάλης Κακογιάννης το 1962. Η ταινία βασίζεται στην ομώνυμη τραγωδία του Ευριπίδη και απέσπασε το βραβείο καλύτερης μεταφοράς θεατρικού έργο στο Φεστιβάλ Καννών το 1962, ενώ ήταν υποψήφια για το Oscar καλύτερης ξένης ταινίας. Ο σκηνοθέτης θέλοντας να κορυφώσει την κινηματογραφική σημειολογία της σιωπής αφαίρεσε ένα μεγάλο κομμάτι του αρχικού διαλόγου. Στον κεντρικό ρόλο ήταν η Ειρήνη Παππά, ενώ συμμετείχαν ο Γιάννης Φέρτης, η Αλέκα Κατσέλη, ο Μάνος Κατράκης και πλειάδα άλλων σημαντικών ηθοποιών. 
Η μουσική του Μίκη Θεοδωράκη, εξαιρετικά λειτουργική και ευφάνταστη, βασίζεται κυρίως στο σαντούρι, το κλαρίνο και τα κρουστά. Ο δίσκος πρωτοκυκλοφόρησε το 1962 από τη Philips με 14 μικρές ορχηστρικές σουίτες χωρίς επιμέρους τίτλους, ενώ επανεκδόθηκε ψηφιακά δυο φορές, πρώτα το 1996 από τη Sakkaris Records (σε 14 μέρη) και το 2003 με νέα ψηφιακή επεξεργασία από την FM Records σε πλήρη μορφή, η οποία περιλαμβάνει για πρώτη φορά και το τραγούδι "Ο ήλιος κοίταξε τη γη" (μέρος 6) σε στίχους του Μιχάλη Κακογιάννη, που αποδίδουν η Γιώτα Λύδια, ο Νότης Περγιάλης και χορωδία.

Δευτέρα 13 Ιουνίου 2022

Ο σκηνικός Θεοδωράκης: Συνοικία το Όνειρο (1961/2006)

Στις 16 Οκτωβρίου 1961, μετά από μεγάλα εμπόδια από τη λογοκρισία της εποχής, παίχτηκε με περικοπές η νεορεαλιστική ταινία του Αλέκου Αλεξανδράκη "Συνοικία το Όνειρο", ένα δυνατό κοινωνικό δράμα που περιγράφει τις άθλιες συνθήκες ζωής σε μια φτωχογειτονιά της Αθήνας (Πετράλωνα), όπως διαμορφώθηκαν στη μετεμφυλιακή Ελλάδα και στο πλαίσιο του ανεξέλεγκτου κύματος αστυφιλίας που μάστιζε τον τόπο ερημώνοντας την επαρχία και στιβάζοντας ανθρώπους σε απομονωμένες γειτονιές της πρωτεύουσας, διαμορφώνοντας έτσι ένα δυνατό κοντράστ απέναντι στη φανταχτερή επίφαση που προκάλεσε ο περίφημος νόμος της "αντιπαροχής" της κυβέρνησης Καραμανλή, αλλά και η συστηματική προσπάθεια για προβολή μιας ωραιοποιημένης Ελλάδας με σκοπό την τουριστική ανάπτυξη*. Προφανώς η ταινία δεν εξυπηρετούσε την κεντρική κυβερνητική γραμμή και γιαυτό αρχικά απαγορεύτηκε ολοκληρωτικά, για να επιτραπεί τελικά η προβολή μιας λογοκριμένης εκδοχής της μετά τη γενική κατακραυγή.
Το σενάριο της ταινίας υπέγραψαν δυο δεδηλωμένοι αριστεροί δημιουργοί, ο ποιητής Τάσος Λειβαδίτης και ο πεζογράφος Κώστας Κοτζιάς. Πρωταγωνιστές οι: Αλέκος Αλεξανδράκης, Μάνος Κατράκης, Αλίκη Γεωργούλη, Αλέκα Παΐζη και Σαπφώ Νοταρά. Η ταινία απέσπασε αρκετά βραβεία στο φεστιβάλ Θεσσαλονίκης αγνοώντας επιδεικτικά τις κυβερνητικές αντιδράσεις, αλλά η οικονομική ζημιά του Αλέκου Αλεξανδράκη στάθηκε αποφασιστικός παράγοντας, για να σταματήσει εκεί τις σκηνοθετικές του φιλοδοξίες.
Ένα από τα μεγάλα προσόντα της ταινίας πάντως είναι και η μουσική της επένδυση που φέρει τη βαριά υπογραφή του Μίκη Θεοδωράκη σε μια εποχή που το όνομά του μεσουρανούσε στο ελληνικό πεντάγραμμο, αφού ήδη είχε καταθέσει τα πρώτα μεγάλα λαϊκά του τραγούδια κι έδειχνε ένα καινούργιο δρόμο για το ελληνικό τραγούδι με πρωταρχικό υλικό τον ποιητικό λόγο. Στην ταινία λοιπόν ακούγονται, πέρα από κάποια οργανικά θέματα, και δύο καθαρόαιμα λαϊκά τραγούδια, το αριστουργηματικό "Βρέχει στη φτωχογειτονιά" σε στίχους Τάσου Λειβαδίτη και το "Μάνα" σε στίχους του Κώστα Βίρβου. Αμφότερα ερμηνευμένα από τη στιβαρή φωνή του Γρηγόρη Μπιθικώτση κυκλοφόρησαν σε δίσκο 45 στροφών, ενώ λίγο αργότερα εντάχθηκαν και στον κύκλο τραγουδιών της πρώτης "Πολιτείας". 
Το soundtrack κλείνει με τον διάσημο πλέον "Κρητικό χορό"*, ένα θέμα που θα χρησιμοποιήσει ο συνθέτης την επόμενη χρονιά και στη θεατρική παράσταση "Όμορφη πόλη", ενώ έμελλε μερικά χρόνια αργότερα να αποτελέσει τη μαγιά πάνω στην οποία χτίστηκε το περίφημο θέμα του "Ζορμπά", το οποίο θα καταγραφεί ως ένα από τα διασημότερα μουσικά θέματα του 20ου αιώνα!
Αξίζει, τέλος, να πούμε ότι το συγκεκριμένο soundtrack εκδόθηκε μόλις το 2006 με την επιμέλεια του Μάκη Δελαπόρτα, αν και στη συνέχεια εντάχθηκε ως κανονικός δίσκος στην επίσημη εργογραφία του συνθέτη που επανακυκλοφόρησε σε νέα ψηφιακή επεξεργασία το 2011.

Κυριακή 12 Ιουνίου 2022

Τα παιδικά της Μαρίζας: Τα τραγούδια πάνε θέατρο (2005)

Με το δίσκο "Τα τραγούδια πάνε θέατρο" κλείνουμε αυτό το αφιέρωμα στην παιδική δισκογραφία της Μαρίζας Κωχ διευκρινίζοντας ότι η αγαπημένη καλλιτέχνιδα δε σταμάτησε εδώ, αλλά συνέχισε και συνεχίζει το σημαντικό της έργο στο συγκεκριμένο πεδίο.
Ο δίσκος λοιπόν αυτός περιλαμβάνει έναν κύκλο ψυχαγωγικών τραγουδιών που έγραψε η Μαρίζα για το θεατρικό παιχνίδι που αποτελεί σημαντική δράση στο πλαίσιο του Ανοιχτού Κέντρου Βιωματικής Μουσικής Αγωγής, που ίδρυσε το 1994. Η μουσική και στίχοι γράφτηκαν από την ίδια, ενώ τραγουδούν τα παιδιά του Κέντρου μαζί με τη δημιουργό. Αλλά ας αφήσουμε την ίδια να μας εξηγήσει πώς γράφτηκαν και πώς λειτουργούν αυτά τα τραγούδια:
"Τα τραγούδια που έγραψα και τους έδωσα τον τίτλο «Τα τραγούδια πάνε θέατρο» είναι αποτέλεσμα των παιχνιδιών που πολλές φορές σκάρωσα και έπαιξα με τα παιδιά επί σκηνής. Έφτιαξα το υλικό αυτό, για να γίνει άμεση και εύκολη η μαθησιακή επικοινωνία στις συναντήσεις μας και ακόμη για να ικανοποιήσω την ανάγκη των παιδιών για θεατρική έκφραση. Πρώτος παιδικός δίσκος με τον ίδιο στόχο ήταν «Τα χρωματιστά τραγούδια», που πιστεύω ότι βοήθησαν τους εκπαιδευτικούς να διδάξουν στα παιδιά την καθαρότητα των φωνηέντων, το ρυθμό στο λόγο και στη μουσική. Τώρα, με το δίσκο «Τα τραγούδια πάνε θέατρο», μαζί με τη πρόταση για σωστή άρθρωση του λόγου, προσφέρεται στα παιδιά ένας κύκλος τραγουδιών για ψυχαγωγία μέσα από το θεατρικό παιχνίδι που τα βοηθά στην αυθόρμητη έκφραση τους. Την ενότητα των τραγουδιών αυτού του δίσκου την αφιερώνω στα τρεις χιλιάδες παιδιά, που έχουν παρακολουθήσει κοντά μου αυτά τα δέκα χρόνια το πρόγραμμα της Βιωματικής Μουσικής Αγωγής, καθώς και σε όλα τα παιδιά, τους γονείς και τους δασκάλους τους, που με το ενδιαφέρον τους συμβάλλουν σε νέες καλλιτεχνικές αναζητήσεις, που αφορούν στην συναισθηματική και πνευματική ανάπτυξη των παιδιών...".
Η καλαίσθητη έκδοση κοσμείται με ζωγραφικούς πίνακες του Αλέκου Φασιανού. Τη μικρή ορχήστρα αποτελούν ο Νίκος Οικονομίδης (βιολί), ο Μιχάλης Νικόπουλος (λαούτο, μπαγλαμαδάκι), ο Ηλίας Βαμβακούσης (κιθάρα, ούτι), ο Θωμάς Δρόσος (κλαρίνο, φλογέρα) και η Τζένη Ντούρου (κρουστά). 

Σάββατο 11 Ιουνίου 2022

Τα παιδικά της Μαρίζας: Τα χρωματιστά τραγούδια (2002)

Τα "Χρωματιστά Τραγούδια" είναι ένας ακόμη ενδιαφέρων δίσκος της ακούραστης Μαρίζας Κωχ ενταγμένος στη μεγάλη σειρά των παιδικών της ηχογραφήσεων για λογαριασμό της δικής της εταιρίας, της Verso.
Η ίδια εδώ έχει γράψει τη μουσική και τους στίχους. Όλα εξυπηρετούν σταθερά τους δύο βασικούς στόχους του Βιωματικού Εργαστηρίου της: Την ψυχαγωγία και την παιδαγωγική καθοδήγηση των παιδιών που την πλαισιώνουν. Τα τραγούδια ερμηνεύουν τα παιδιά Δώρα Πετρίδη, Λυδία Σέρβου και Μαρία Δείκτα, καθώς και ο τραγουδιστής Μανώλης Χασιώτης. Το όλο εγχείρημα υποστηρίζουν με τη συμμετοχή τους οι μεγάλες ερμηνεύτριες Μαρία Φαραντούρη και Νένα Βενετσάνου. Η λιτή ορχήστρα αποτελείται από πιάνο και λαϊκά παραδοσιακά όργανα.
Η έκδοση είναι καλαίσθητη με πλήρες ένθετο που περιλαμβάνει πληροφοριακό υλικό για τους συντελεστές του δίσκου μαζί με φωτογραφικό υλικό και ζωγραφικούς πίνακες του Γιάννη Ψυχοπαίδη και των μαθητών της σχολής του. Από το ενδιαφέρον σημείωμα του δημοσιογράφου Αντώνη Μποσκοΐτη αντιγράφω ένα απόσπασμα που το βρήκα πολύ πετυχημένο: "Από τα πρώτα της βήματα στην τέχνη της μουσικής η Μαρίζα σα να ήθελε ν' αποδράσει από τον κόσμο των μεγάλων! Γιαυτό ταυτόχρονα με τις μελοποιήσεις της πάνω σε σπουδαίους Έλληνες ποιητές (τον Νίκο Καββαδία εννοεί, παρά τον πληθυντικό) και τις συνεχείς περιοδείες της ανά τον κόσμο, έβρισκε πάντοτε το χρόνο να ασχολείται με την παιδική ψυχαγωγία, άλλοτε μέσα από το δρόμο της δισκογραφίας κι άλλοτε μέσα από ζωντανές παραστάσεις...". Συμφωνώ απόλυτα!