Οι ηθοποιοί τραγουδούν: Ζωή Φυτούση

Από την παλιά γενιά ηθοποιών που αγαπήθηκαν ιδιαίτερα μέσα από την παρουσία τους στις δημοφιλείς ελληνικές ταινίες της δεκαετίας του '60 η Ζωή Φυτούση (1933-2017) αποτελεί ίσως την πιο χαρακτηριστική περίπτωση καλλιτέχνη που είχε σχεδόν ισοδύναμα μοιρασμένη την καριέρα του μεταξύ θεάτρου, μεγάλης σκηνής και τραγουδιού. Γιαυτό και η Ζωή Φυτούση καταλαμβάνει μια πολύ αξιόλογη θέση στην ιστορία του ελληνικού τραγουδιού, καθώς χάρις στην "υγρή ζεστή φωνή της", όπως τη χαρακτήρισε ο Χατζιδάκις, έχτισε μιαν αξιόλογη καριέρα ως τραγουδίστρια συνεργαζόμενη μάλιστα με κορυφαίους δημιουργούς, όπως ο Μάνος Χατζιδάκις, ο Σταύρος Ξαρχάκος, ο Μάνος Λοΐζος, ο Γιώργος Κατσαρός, ο Βασίλης Δημητρίου, ο Άγγελος Σέμπος, ο Νότης Μαυρουδής, Μάριος Τόκας και άλλοι.

Τα πρώτα κινηματογραφικά της βήματα τα έκανε στις αρχές της δεκαετίας του '50 με την ταινία "Ζαΐρα" (1952) του Κώστα Ανδρίτσου, ενώ το πρώτο της τραγούδι ήταν το δημώδες "Τριανταφυλλάκι" του Ζοζέφ Κορίνθιου ηχογραφημένο το 1956. Η μεγάλη της στιγμή ήρθε το 1961 με τη συμμετοχή της στη θεατρική παράσταση του Πιραντέλο "Απόψε αυτοσχεδιάζουμε", όπου ερμήνευσε τα κλασικά τραγούδια του Μάνου Χατζιδάκι "Το μαντολίνο" και "Ο ταχυδρόμος πέθανε" που την έκαναν αμέσως γνωστή στο πανελλήνιο. Την επόμενη μάλιστα χρονιά είχε την τύχη να συμμετάσχει και στη μουσική παράσταση της "Οδού ονείρων", όπου ερμήνευσε πολύ εκφραστικά το τραγούδι "Έφυγε το τρένο", ενώ παράλληλα έλαβε μέρος και στο έργο του Μπέρναρντ Σο "Καίσαρ και Κλεοπάτρα" (1962). Την ίδια εποχή την "ανακάλυψε" και ο Σταύρος Ξαρχάκος που της έδωσε τα υπέροχα τραγούδια "Τα δάκρυά μου είναι καυτά" και "Για χατήρι σου" από την ταινία "Το ταξίδι" (1962) του Ντίνου Δημόπουλου κι άλλο ένα με τίτλο "Βαριά είν' η καρδιά μου" από την ταινία "Αμόκ" (1963). 

Αργότερα είχε περιστασιακές συνεργασίες με διάφορους συνθέτες με ηχογραφήσεις για τις 45 στροφές, από τις οποίες ξεχωρίζουν τα τραγούδια "Πώς τον αγαπώ" και "Σαββατόβραδο" του Μάνου Λοΐζου και του Λευτέρη Παπαδόπουλου. Το 1974 συμμετείχε στην παράσταση "Δόξα και θάνατος" του Πάμπλο Νερούδα με μουσική του Βασίλη Δημητρίου, ενώ η θεατρική της δραστηριότητα συνεχίστηκε για πολλά χρόνια ακόμη, καθώς το 2001 έλαβε μέρος στο θεατρικό έργο του Λόρκα "Το σπίτι της Μπερνάρντα Άλμπα" με μουσική του Νότη Μαυρουδή, ενώ το 2007 έκλεισε την καριέρα της συμμετέχοντας ξανά σε έργο του Λόρκα, τη "Δόνια Ροζίτα", με μουσική του Μάριου Τόκα.

Το αφιέρωμα στη Ζωή Φυτούση που επιμελήθηκε ο Μάκης Δελαπόρτας και κυκλοφόρησε το 2006 με τίτλο "Τραγούδια από τον κινηματογράφο και το θέατρο", αναγκαστικά περιορίζεται σε μερικές χαρακτηριστικές στιγμές αυτής της μεγάλης διαδρομής. Περιλαμβάνονται πάντως οι καλύτερες στιγμές της, δηλαδή τα τραγούδια του Μάνου Χατζιδάκι και του Σταύρου Ξαρχάκου που ξεχωρίζουν κι αποτελούν εμβληματικές στιγμές στην ιστορία του ελληνικού τραγουδιού. Περιλαμβάνεται επίσης το λαϊκό τραγούδι "Ο δρόμος είναι σκοτεινός" του Γιώργου Μητσάκη από την ταινία "Το μεροκάματο του πόνου" (1963) του Νέστορα Μάτσα, καθώς και δυο δημοφιλέστατα τραγούδια του Γιώργου Ζαμπέτα ("Δημήτρη μου, Δημήτρη μου", "Σήκω χόρεψε συρτάκι"), σε δεύτερη φυσικά εκτέλεση (πρώτη τα ερμήνευσε η Αλίκη Βουγιουκλάκη), από την ταινία "Η κόρη μου η σοσιαλίστρια" (1966) του Αλέκου Σακελλάριου.

Οι ηθοποιοί τραγουδούν: Σμαρούλα Γιούλη

Η θεσσαλονικιά ηθοποιός του παλιού ελληνικού κινηματογράφου και θεάτρου Σμαρούλα Γιούλη (1930-2012) ξεκίνησε ως παιδί θαύμα τα πρώτα κινηματογραφικά της βήματα συμμετέχοντας στην ιστορική ταινία "Η φωνή της καρδιάς" (1943) του Δημήτρη Ιωαννόπουλου δίπλα στον μυθικό ηθοποιό Αιμίλιο Βεάκη, ενώ στη συνέχεια έχτισε μια δυνατή θεατρική καριέρα συνεργαζόμενη για πολλά χρόνια με τον Μίμη Φωτόπουλο, καθώς και άλλους σημαντικούς ηθοποιούς της εποχής, όπως ο Ντίνος Ηλιόπουλος, ο Βασίλης Αυλωνίτης, ο Νίκος Σταυρίδης και ο Νίκος Ρίζος. Μάλιστα από τα τέλη του '50, έχοντας ήδη δημιουργήσει το δικό της θίασο, η θεατρική της δραστηριότητα κυριάρχησε στην καριέρα της και συνεχίστηκε με επιτυχία ως τη δεκαετία του '90, ενώ ήδη από τα μέσα του '60 είχε αποσυρθεί από τον κινηματογράφο.

Συχνά στο ρεπερτόριό της χρειάστηκε να επιστρατεύσει και τα φωνητικά της προσόντα κι έτσι μας έχουν διασωθεί κάμποσες ηχογραφήσεις που αποτυπώνουν τις τραγουδιστικές της επιδόσεις, οι περισσότερες από τα πρώτα χρόνια του '50, όταν χρειάστηκε να ερμηνεύσει πολλά τραγούδια στο ρυθμό της σάμπας που τότε ήταν της μόδας, έτσι που της κόλλησαν και το χαρακτηριστικό προσωνύμιο "η βασίλισσα της σάμπας", όπως είναι και ο τίτλος του μικρού αφιερώματος που κυκλοφόρησε το 2006 από την ΕΜΙ με την επιμέλεια του Μάκη Δελαπόρτα.

Ο δίσκος λοιπόν ανθολογεί δέκα τραγούδια με τη φωνή της Σμαρούλας Γιούλη γραμμένα στο ρυθμό της σάμπας. Τα έγραψαν γνωστοί συνθέτες του "ελαφρού" τραγουδιού που τότε είχαν τον αποκλειστικό λόγο στη μουσική επένδυση των θεατρικών παραγωγών, όπως ο πολυγραφότατος Μιχάλης Σουγιούλ, ο Γιώργος Μουζάκης, ο Κώστας Γιαννίδης, ο Γιάννης Βέλλας και ο Τάκης Μωράκης. Σε αρκετά τραγούδια συμμετέχει και το θαυμάσιο κιθαριστικό Τρίο Κιτάρα, αλλά και η μεγάλη ντίβα της εποχής Καίτη Μπελίντα. Οι ηχογραφήσεις χρονολογούνται στο διάστημα 1948-1953. Ξεχωρίζει το μεγάλο σουξέ "Βίρα τις άγκυρες" του Μουζάκη από την ομώνυμη μουσική επιθεώρηση της σεζόν 1949-1950.

Οι ηθοποιοί τραγουδούν: Ρένα Βλαχοπούλου

Η Ρένα Βλαχοπούλου (1917/1923-2004) ασφαλώς υπήρξε, μαζί με τη Γεωργία Βασιλειάδου, η πιο δημοφιλής κωμικός του ελληνικού κινηματογράφου, αν και ξεκίνησε ήδη από τη δεκαετία του '40 ως τραγουδίστρια σε βαριετέ της εποχής. Μάλιστα η τραγουδιστική της πλευρά είναι αρκετά παραγωγική, έτσι που να μπορεί να σταθεί επάξια δίπλα στην υποκριτική, καθώς η ελληνική δισκογραφία καταγράφει μεγάλο αριθμό ηχογραφήσεών της, κυρίως πάντως με υλικό από τον κινηματογράφο.

Το αφιέρωμα που επιμελήθηκε το 2006 ο Μάκης Δελαπόρτας για τη Ρένα Βλαχοπούλου περιλαμβάνει δύο δίσκους επικεντρωμένους αντίστοιχα στις δυο πιο δημιουργικές της δεκαετίες, δηλαδή τη δεκαετία του '50, όταν έκανε και το κινηματογραφικό της ντεμπούτο με την ηθογραφική ταινία "Πρωτευουσιάνικες περιπέτειες" (έγχρωμη μάλιστα παραγωγή του 1956), και τη δεκαετία του '60, όταν η συμμετοχή της στα κοσμαγάπητα μιούζικαλ του Γιάννη Δαλιανίδη οδήγησε την καριέρα της στην κορυφή.

Ο πρώτος λοιπόν αφιερωματικός δίσκος της Ρένας Βλαχοπούλου έχει τoν χαρακτηριστικό (εμφανώς πάντως υπερβολικό) τίτλο "Η βασίλισσα της τζαζ" και περιλαμβάνει δέκα ηχογραφήσεις από τις επιθεωρήσεις: "Διπλοπενιές" (1955), "Ο Ρωμιός" (1956), "Σιγά και με το μαλακό" (1957), "Άλλος για το φεγγάρι" (1958) και "Χειμώνας στην Αθήνα" (1958). Τα περισσότερα τραγούδια έχουν μουσική του Μενέλαου Θεοφανίδη, ενώ μερικά του Γιάννη Βέλλα και του Ζακ Ιακωβίδη. Ο δίσκος συμπληρώνεται με δυο τραγούδια από τις 45 στροφές, ένα του Ανδρέα Χατζηαποστόλου κι ένα ακόμη του Νίκι Γιάκοβλεφ.

Ο δεύτερος δίσκος επιγράφεται λιτά "Τα μιούζικαλ" και προφανώς περιλαμβάνει υλικό από μερικά κλασικά μιούζικαλ της Finos Film που σκηνοθέτησε ο Γιάννης Δαλιανίδης, και συγκεκριμένα: "Μερικοί το προτιμούν κρύο" (1962), "Κάτι να καίει" (1963), "Κορίτσια για φίλημα" και "Η Παριζιάνα" (1969). Όλα έχουν μουσική του χαλκέντερου Μίμη Πλέσσα, τα περισσότερα σε στίχους του Γιάννη Δαλιανίδη. Πολύ γνωστά τα περισσότερα ακόμη και στις νέες γενιές χάρις στη συνεχή προβολή αυτών των ταινιών. Ξεχωρίζουν το χαρούμενο "Γελά γαλάζιος ουρανός", το μπριόζο "Έχω στενάχωρη καρδιά" και το ταξιδιάρικο "Σαν ξημερώνει Κυριακή" που τραγουδά μαζί με τον Ντίνο Ηλιόπουλο.

Οι ηθοποιοί τραγουδούν: Ντίνος Ηλιόπουλος

Χωρίς αμφιβολία ένας από τους κορυφαίους κωμικούς ηθοποιούς που ανέδειξε ο παλιός ελληνικός κινηματογράφος και το θέατρο ήταν ο Ντίνος Ηλιόπουλος (1913-2001) με αμέτρητες παρουσίες στη μεγάλη οθόνη, όπου άφησε το ισχυρό του αποτύπωμα χτίζοντας αλησμόνητους ρόλους, όπως το φοβισμένο ανθρωπάκι στην εμβληματική ταινία του Νίκου Κούνδουρου "Ο Δράκος" (1956) ή στην ευφυή κωμωδία του Αλέκου Σακελλάριου "Μακρυκωσταίοι και Κοντογιώργηδες" (1960), αλλά και στα κοσμαγάπητα μιούζικαλ του Δαλιανίδη για τη Finos Film στη δεκαετία του '60. Δε δίσταζε μάλιστα να υποδυθεί και τον τραγουδιστή, όταν το απαιτούσε ο ρόλος, ενώ στη δισκογραφία βρίσκουμε και δύο αυτοτελείς εκδόσεις με ερμηνείες του Ντίνου Ηλιόπουλου, η μία μάλιστα με μελοποιημένα ποιήματα του σατιρικού ποιητή Γεώργιου Σουρή (1977). 

Πάντως στον παλιό κινηματογράφο τα τραγούδια κατά κανόνα ήταν εμβόλιμα, χωρίς δηλαδή να έχουν οργανική σχέση με την υπόθεση, καθώς ήταν κυρίαρχο το στερεότυπο της διασκέδασης σε κάποιο κέντρο, όπου τα διάφορα καλλιτεχνικά σχήματα ερμήνευαν κάποια τραγούδια που μ' αυτόν τον τρόπο περνούσαν πιο εύκολα στο κοινό και γίνονταν επιτυχίες. Δύο ήταν οι κυρίαρχοι καλλιτέχνες της νύχτας που μονοπωλούσαν την παρουσία τους στις παλιές ταινίες: Στο πρώτο μισό του '60 ο Μανώλης Χιώτης με τη Μαίρη Λίντα, ενώ στο δεύτερο μισό ο Γιώργος Ζαμπέτας. Ο Ντίνος Ηλιόπουλος βρέθηκε στην πίστα και με τα δυο σχήματα κι έχουμε ηχογραφημένα τραγούδια του και με το δίδυμο Χιώτη-Λίντα, όπως το τραγούδι "Με κυνηγούν τ' αδέρφια σου" από την ταινία του Δαλιανίδη "Ο ατσίδας" (1961), αλλά και με τον Γιώργο Ζαμπέτα στο τραγούδι "Ο πιο καλός ο μαθητής" από την ομώνυμη ταινία του Κώστα Ανδρίτσου (1968).

Η έκδοση του 2006 με την επιμέλεια του Μάκη Δελαπόρτα έχει συμπεριλάβει οκτώ τραγουδιστικές στιγμές του Ντίνου Ηλιόπουλου. Εκτός από τα δύο τραγούδια που προαναφέραμε, περιλαμβάνεται ένα 45άρι του 1961 με δυο τραγούδια του Μίμη Πλέσσα και του Κώστα Πρετεντέρη ("Έχω τρεις αγάπες", "Νάνι νάνι"), άλλο ένα τραγούδι του Μίμη Πλέσσα με τίτλο "Ένα τόσο δα κλαρίνο" από την ταινία του Νίκου Τσιφόρου "Τρεις κούκλες κι εγώ" (1960) με τη συμμετοχή του Τρίο Τέμπο, καθώς και δύο ακόμη τραγούδια πάλι του Μίμη Πλέσσα σε στίχους του Γιάννη Δαλιανίδη ("Σαν ξημερώνει Κυριακή", "Δύο αδερφάκια") από το κλασικό μιούζικαλ "Μερικοί το προτιμούν κρύο" (1962) με τη συμμετοχή της Ρένας Βλαχοπούλου. Ο δίσκος κλείνει με μια ηχογράφηση του 1954 με το τραγούδι "Ανάθεμα τη μπούκλα σου" των Λυκούργου Μαρκέα και Γιώργου Οικονομίδη από την ταινία του Ντίνου Δημόπουλου "Χαρούμενο ξεκίνημα".

Φυσικά υπάρχουν κι άλλες τραγουδιστικές στιγμές του Ντίνου Ηλιόπουλου στον παλιό κινηματογράφο που δεν έχουν συμπεριληφθεί στο μικρό αυτό αφιέρωμα. Πιο χαρακτηριστική, το τραγούδι "Χρυσόψαρο" του Μάνου Χατζιδάκι από την ταινία "Το κοροϊδάκι της δεσποινίδος" (1960), όπου ο Ηλιόπουλος τραγουδά μαζί με τη Τζένη Καρέζη.

Οι ηθοποιοί τραγουδούν: Δημήτρης Χορν

Η μεγάλη σειρά εκδόσεων της ΕΜΙ που επιμελήθηκε ο Μάκης Δελαπόρτας και κυκλοφόρησε στα πρώτα χρόνια του 2000 με σπάνιο ή ανέκδοτο υλικό από τον ελληνικό κινηματογράφο και το θέατρο, περιλαμβάνει κι ένα εκτενές αφιέρωμα σε ηθοποιούς που έχουν τραγουδήσει επί σκηνής, κινηματογραφικής ή και θεατρικής, μερικές φορές μάλιστα κάποιες μεγάλες επιτυχίες που ακούγονται ακόμη και μέχρι σήμερα. 

Θα σταθούμε λοιπόν από σήμερα σ' αυτή την εξαιρετικά ενδιαφέρουσα σειρά ξεκινώντας από τον μεγάλο ηθοποιό Δημήτρη Χορν (1921-1998) που μεγαλούργησε στο θεατρικό σανίδι, ενώ είχε και λιγοστές, αλλά πολύ εκλεκτές κινηματογραφικές εμφανίσεις, αρκετές από τις οποίες μαζί με την αγαπημένη του σύντροφο Έλλη Λαμπέτη κατά τη δεκαετία του '50. 

Λιγοστές επίσης είναι και οι ερμηνείες του σε τραγούδια που ακούστηκαν στις ταινίες ή τα θεατρικά έργα που ανέβασε. Ασφαλώς αλησμόνητη είναι η θεατρική του παλτάτα "Ο ηθοποιός" που έγραψε ο Μάνος Χατζιδάκις για την "Οδό ονείρων" (1962), όπου επίσης ερμήνευσε και το τρυφερό "Πάρτι". Η μικρή αφιερωματική έκδοση της ΕΜΙ που κυκλοφόρησε το 2006 με οκτώ ερμηνευτικές στιγμές του μεγάλου ηθοποιού δεν έχει συμπεριλάβει τα δύο μέρη από την "Οδό ονείρων". Περιλαμβάνει όμως άλλες πολύ χαρακτηριστικές του ηχογραφήσεις που πλέον είναι ιστορικές. Μεταξύ αυτών και δυο τραγούδια του Μάνου Χατζιδάκι ("Πες μου μια λέξη", "Ας είν' καλά το γινάτι σου") σε στίχους Αλέκου Σακελλάριου από την ταινία "Αλίμονο στους νέους" (1961). 

Έχουμε επίσης τέσσερα τραγούδια του Μίμη Πλέσσα σε στίχους Κώστα Πρετεντέρη, τα οποία ανά δύο είχαν αρχικά κυκλοφορήσει σε δίσκους 45 στροφών. Το 1959 λοιπόν είχαν κυκλοφορήσει τα τραγούδια "Ξέρω κάποιο αστέρι" και "Μιας πεντάρας χαρά", ενώ το 1961 τα τραγούδια "Ποιος το ξέρει" και "Οι θαλασσιές οι χάντρες". Το τραγούδι "Ξέρω κάποιο αστέρι" συμμετείχε (και βραβεύτηκε) στο πρώτο Φεστιβάλ Τραγουδιού της Αθήνας το 1959. Μαζί με τον Χορν ακούγεται και η Τζένη Βάνου. Το τρυφερό "Ποιος το ξέρει" (που νωρίτερα το είχε τραγουδήσει η Ρένα Βλαχοπούλου με διαφορετική μουσική γραμμένη από τον Αλέκο Σπάθη) είχε γραφτεί για το θεατρικό έργο "Ρομανσέρο" του Ζακ Ντεβάλ, ενώ στη συνέχεια ακούστηκε και στη γερμανική ταινία "Οι μέρες του Οκτώβρη". Στην ερμηνεία του τραγουδιού συμμετέχει και η Μάρω Κοντού. Και βεβαίως οι "Θαλασσιές οι χάντρες" (δεν έχουν σχέση με τη μεταγενέστερη ομώνυμη ταινία) αποτέλεσαν τη διαχρονικότερη τραγουδιστική επιτυχία του Δημήτρη Χορν, παρόλο που ο ίδιος δεν έτρεφε καμία εκτίμηση για το συγκεκριμένο τραγούδι που ακούστηκε και στην ταινία "Η Αθήνα τη νύχτα" (1962) του Κλέαρχου Κονιτσιώτη.

Ο δίσκος περιλαμβάνει επίσης δύο ακόμη σπάνιες στιγμές του Δημήτρη Χορν. Την τρυφερή μπαλάντα "Η πικραγαπημένη" (1962) από το ομώνυμο θεατρικό έργο του Ισπανού δραματουργού Χαθίντο Μπεναβέντε που ανέβασε το 1962 ο θίασος του Δημήτρη Μυράτ. Τη μουσική έγραψε ο λόγιος συνθέτης Δημήτρης Τερζάκης και τους στίχους ο Νίκος Γκάτσος. Ο δίσκος κλείνει με μια υποδειγματική ανάγνωστη του ποιήματος "Το ταξίδι των Μάγων" του νομπελίστα ποιητή Τόμας Έλιοτ από νεότερη ηχογράφηση του 1978.

Η Μάρθα Καραγιάννη τραγουδά...

Ο φετινός Σεπτέμβρης σημαδεύτηκε από τις απανωτές απώλειες ανθρώπων του καλλιτεχνικού χώρου. Πρώτος έφυγε ο σπουδαίος ηθοποιός Κώστας Καζάκος με μεγάλη καριέρα στον ελληνικό κινηματογράφο, αλλά και στη θεατρική σκηνή. Κορυφαία στιγμή του φυσικά η ιστορική παράσταση "Το μεγάλο μας τσίρκο" μαζί με τη σύζυγό του Τζένη Καρέζη στα δύσκολα χρόνια του χουντικού καθεστώτος που τον οδήγησε ακόμη και στη φυλακή. Η φωνή του έχει καταγραφεί στον ομότιτλο δίσκο του Σταύρου Ξαρχάκου που κυκλοφόρησε το 1974, αλλά και σε αρκετές άλλες δισκογραφικές εκδόσεις, όπως η "Θεία Λειτουργία Ιωάννου του Χρυσοστόμου" (1984) του Μίκη Θεοδωράκη, το soundtrack "Ο δραπέτης" (1991) του Νίκου Κυπουργού και η μεγάλη "Λειτουργία του Ορφέα" (1994) του Γιάννη Μαρκόπουλου.

Στα τέλη του Σεπτέμβρη έφυγε επίσης ο γνωστός κοσμικογράφος Ζάχος Χατζηφωτίου έχοντας συμπληρώσει σχεδόν έναν αιώνα ζωής, ο οποίος μάλιστα υπήρξε ο πρώτος σύζυγος της Τζένης Καρέζη στις αρχές της δεκαετίας του '60, πριν αυτή συνδέσει οριστικά τη ζωή της με τον Κώστα Καζάκο. Η μνεία μας στον Χατζηφωτίου οφείλεται κυρίως στη μικρή σχέση του με το ελληνικό τραγούδι, όπου εμφανίζεται ως στιχουργός δύο τραγουδιών με μουσική του Σταύρου Ξαρχάκου κι ερμηνεία από τον Σταμάτη Κόκοτα στο δίσκο "Ξαρχάκος+Κόκοτας" (1970). Οι τίτλοι των τραγουδιών είναι: "Τι μας μέλει", "Γλυκοχαράζει αρχόντισσα". Κατά δήλωσή του, φαίνεται να είχε και κάποια περιστασιακή συνεργασία με τον Γιώργο Ζαμπέτα.

Πριν από δύο εβδομάδες επίσης έφυγε από τη ζωή η δημοφιλής ηθοποιός και χορεύτρια Μάρθα Καραγιάννη (1939-2022), από τις ωραιότερες γυναικείες παρουσίες της δεκαετίας του '60 με δεκάδες κινηματογραφικές συμμετοχές γνωρίζοντας μεγάλη επιτυχία κυρίως στα πασίγνωστα μιούζικαλ του Γιάννη Δαλιανίδη δίπλα σε πάμπολλους άλλους δημοφιλείς πρωταγωνιστές της εποχής, όπως ο Ντίνος Ηλιόπουλος, ο Κώστας Βουτσάς, η Ζωή Λάσκαρη, η Ρένα Βλαχοπούλου, ο Γιάννης Βογιατζής και άλλοι. Σε αρκετές μάλιστα ταινίες δοκίμαζε και τις ερμηνευτικές ικανότητες σε κάποια από τα αμέτρητα τραγούδια του Μίμη Πλέσσα για τις ταινίες αυτές με πιο ξεχωριστή στιγμή της το τραγούδι "Ο άντρας που θα παντρευτώ" από την ταινία "Γοργόνες και μάγκες" (1968). 

Το 1969 επίσης πρωταγωνίστησε στην ταινία του Νίκου Φώσκολου "Πεθαίνω κάθε ξημέρωμα" δίπλα στον Κώστα Καζάκο. Μάλιστα στην ταινία εμφανίζεται να ερμηνεύει δυο τραγούδια του Μίμη Πλέσσα σε στίχους Άκου Δασκαλόπουλου, αν και στην πραγματικότητα η φωνή ανήκει στην άσημη τραγουδίστρια Δέσποινα Σταυρουλάκη, η οποία πάντως την προηγούμενη χρονιά είχε τραγουδήσει Μαμαγκάκη στην ταινία "Μια Ιταλίδα απ' την Κυψέλη". Πρόκειται για τα υπέροχα τραγούδια "Το καινούργιο μου φεγγάρι" και "Έλα να σβήσεις τη φωτιά" που στη δισκογραφία πέρασαν με τη φωνή της Ρένας Κουμιώτη. Την ίδια χρονιά επίσης έπαιξε στην ταινία του Γιάννη Δαλιανίδη "Το ανθρωπάκι", πάντα με μουσική του Μίμη Πλέσσα, όπου εμφανίζεται ως ντίβα του τραγουδιού ερμηνεύοντας το τσιφτετέλι "Άπονε" ντουμπλαρισμένη όμως από τη φωνή της λαϊκής τραγουδίστριας Μιμίκας Καζαντζή. 

Παράλληλα βέβαια με τον κινηματογράφο είχε έντονη δραστηριότητα και στη θεατρική σκηνή. Μάλιστα το 1972, ταυτόχρονα σχεδόν με την παρουσίαση στην αμερικανική σκηνή του διάσημου μιούζικαλ "Το καμπαρέ" (σκηνοθεσία Bob Fosse) με πρωταγωνίστρια τη Lisa Minnelli, η Μάρθα Καραγιάννη τόλμησε να ανεβάσει την ίδια παράσταση στο Θέατρο Καλουτά με μεγάλη επιτυχία. Μέσα στην ίδια δεκαετία είχε μακρά θεατρική συνεργασία με τον Γιώργο Κωνσταντίνου, ενώ το 1992 πρωταγωνίστησε στην παράσταση "Απόψε αυτοσχεδιάζουμε" του Luigi Pirandello σε σκηνοθεσία Μηνά Κωνσταντόπουλου, όπου μάλιστα ερμήνευσε το τραγούδι "Στη Νάπολι" σε μουσική Σταμάτη Κραουνάκη και στίχους Λίνας Νικολακοπούλου.

Η χρυσή περίοδος του Σταμάτη Κόκοτα (1966-1973)

Τον τελευταίο καιρό ο καλλιτεχνικός κόσμος μετράει απανωτές απώλειες, τόσο από το χώρο της υποκριτικής τέχνης (Κώστας Καζάκος, Μάρθα Καραγιάννη), όσο και από το χώρο του τραγουδιού. Η πιο πρόσφατη απώλεια, πριν από δύο μόλις ημέρες, ήταν αυτή του Σταμάτη Κόκοτα (1937-2022), ενός από τους πλέον αγαπημένους λαϊκούς ερμηνευτές που ανέδειξε η δεκαετία του '60 με ζεστή και ιδιαίτερα εκφραστική φωνή. Αν ο Γιάννης Πάριος έχει κατακτήσει τον άτυπο τίτλο του κατεξοχήν ερωτικού τραγουδιστή, σίγουρα υπάρχουν τουλάχιστον τρεις ακόμη ισχυροί συνδιεκδικητές του τίτλου, όλοι πια μακαρίτες, δηλαδή ο Γιάννης Πουλόπουλος, ο Τόλης Βοσκόπουλος και βεβαίως ο Σταμάτης Κόκοτας.

Ξεκίνησε τη μουσική του περιπέτεια από το Παρίσι, όπου βιοποριζόταν ως μπουζουξής και τραγουδιστής από τις αρχές του '60. Εκεί τον συνάντησε ο Σταύρος Ξαρχάκος που τον έφερε αμέσως πίσω στην πατρίδα και τον έκανε έναν από τους βασικούς ερμηνευτές των τραγουδιών του πλάι στον Γρηγόρη Μπιθικώτση και τη Βίκυ Μοσχολιού. Μ' αυτή τη χρυσή τριάδα ο μεγάλος συνθέτης ηχογράφησε τέσσερις συνολικά δίσκους κατά το διάστημα 1966-1969 ("Ένα μεσημέρι", "Χρώματα", "Μάρκος ο δάσκαλός μας", "Κόσμε αγάπη μου"), για να ακολουθήσει το 1970 κι ένας ολοκληρωμένος δίσκος αποκλειστικά με τον Κόκοτα ("Ξαρχάκος+Κόκοτας").

Στο μεταξύ ο τραγουδιστής από το 1968 είχε αρχίσει να παρουσιάζει προσωπικούς δίσκους με υλικό από τις 45 στροφές και παράλληλα να διευρύνει τις συνεργασίες του, πρώτα με τον Απόστολο Καλδάρα που του χάρισε τη διαχρονική επιτυχία "Όνειρο απατηλό" κι αμέσως μετά με τον Δήμο Μούτση, του οποίου στάθηκε ο κύριος ερμηνευτής των πρώτων λαϊκών του τραγουδιών στο διάστημα 1967-1970 συμμετέχοντας μάλιστα και στους δυο πρώτους ολοκληρωμένους δίσκους του συνθέτη ("Κάποιο καλοκαίρι", "Ένα χαμόγελο"). Ακολούθησε η εξαιρετική συνεργασία με τον Γιάννη Σπανό σε τρεις μεγάλους δίσκους στο διάστημα 1969-1972 ("Μια Κυριακή", "Το Σαββατόβραδο", "Μέρες αγάπης"), καθώς και άλλες μεγάλες συνεργασίες με συνθέτες, όπως ο Βασίλης Τσιτσάνης, ο Γιώργος Ζαμπέτας, ο Αντώνης Κατινάρης, ο Γιώργος Κατσαρός, ο Βαγγέλης Πιτσιλαδής και ο Γιώργος Χατζηνάσιος. Ο τελευταίος φαίνεται να πήρε τη σκυτάλη από τον Δήμο Μούτση, καθώς συμπορεύτηκε με τον τραγουδιστή σχεδόν σε όλη τη δεκαετία του '70 ("4.5.3", "Διαδρομή", "Θα σου χρωστώ").

Μετά τη Μεταπολίτευση ο Σταμάτης Κόκοτας συνέχισε να γνωρίζει επιτυχία και να ηχογραφεί προσωπικούς δίσκους, αλλά μετά τους δίσκους "Τελευταία νύχτα" (1977) του Απόστολου Καλδάρα και "Θα σου χρωστώ" (1978) του Γιώργου Χατζηνάσιου και ιδιαίτερα από τις αρχές της δεκαετίας του '80 σταδιακά άρχισε να υποχωρεί η δημοτικότητά του, ενώ οι ηχογραφήσεις του άρχισαν να γίνονται πολύ αραιότερες, ώσπου αποσύρθηκε οριστικά από το χώρο έχοντας πάντως χτίσει ήδη ένα στιβαρό ρεπερτόριο με δεκάδες υπέροχα τραγούδια που δεν έπαψαν ποτέ να τραγουδιούνται και να επανεκτελούνται.

Σας παρουσιάζω λοιπόν σήμερα ένα μικρό πορτρέτο του μεγάλου ερμηνευτή που εστιάζεται στη χρυσή περίοδο της μεγάλης του ακμής, δηλαδή το διάστημα 1966-1973, όταν ευτύχησε να συνεργαστεί με τους περισσότερους σημαντικούς μας συνθέτες του λεγόμενου "έντεχνου" τραγουδιού με εξαίρεση ωστόσο τους δυο κορυφαίους, δηλαδή τον Μίκη Θεοδωράκη και τον Μάνο Χατζιδάκι, με τους οποίους πάντως, έστω και για λίγο, κάποια στιγμή κατάφερε να έχει μια σύντομη δισκογραφική συνάντηση. Από τα 26 μεγάλα τραγούδια αυτής της περιόδου, τη μερίδα του λέοντος καταλαμβάνει ο Δήμος Μούτσης (8 τραγούδια) κι ακολουθούν ο Γιάννης Σπανός (5), ο Σταύρος Ξαρχάκος (4), ο Απόστολος Καλδάρας (3) και ο Γιώργος Χατζηνάσιος (3). Συμπεριέλαβα επίσης τραγούδια του Βασίλη Τσιτσάνη, του Γιώργου Ζαμπέτα και του Βαγγέλη Πιτσιλαδή, ώστε η ανθολογία να είναι όσο το δυνατόν πιο αντιπροσωπευτική. Όλα από αυτά τα υπέροχα τραγούδια εκδόθηκαν από την EMI Columbia, άλλα στις 45 στροφές κι άλλα σε δίσκους μακράς διαρκείας.

Τα παιδικά του Νότη Μαυρουδή: Κλόουν (2009)

Ο παιδικός δίσκος "Κλόουν" κυκλοφόρησε από τη Lyra το 2009 και παραμένει μέχρι στιγμής η τελευταία μουσική κατάθεση του σπουδαίου συνθέτη Νότη Μαυρουδή στο συγκεκριμένο πεδίο. Τα τραγούδια του δίσκου γράφτηκαν ειδικά για την Παιδική Χορωδία του Δημοτικού Ωδείου Νικαίας, που λειτουργεί υπό τη διεύθυνση του δραστήριου μουσικού Θανάση Μιχαλόπουλου. Στηρίζονται σε στίχους του Δημήτρη Μανθόπουλου από το βιβλίο του «Με των στίχων τα φτερά» (εκδ. Διάπλαση, 2007). Κιθάρα παίζει ο συνθέτης μαζί με τον τότε στενό συνεργάτη του Παναγιώτη Μάργαρη.

Απλές και εύληπτες μελωδίες που σε αρκετές περιπτώσεις οδηγούν σε κανονικά τραγούδια. Γιαυτό και επιστρατεύτηκαν και τρεις επαγγελματίες τραγουδιστές, οι οποίοι ερμηνεύουν με το προσωπικό του ύφος ο καθένας μερικά από αυτά τα τραγούδια. Πρόκειται για τον Μανώλη Μητσιά, την Αναστασία Μουτσάτσου και τη Μαριώ. Η τελευταία ερμηνεύει το ωραιότερο ίσως τραγούδι του δίσκου, ένα πολύ τρυφερό «Νανούρισμα». Επίσης συμμετέχει και ο ίδιος ο συνθέτης απαγγέλλοντας το παραμύθι του "Βοριά", με το οποίο κλείνει ο δίσκος.

Δανείζομαι από το εσώφυλλο της πολύ φροντισμένης έκδοσης το ενδιαφέρον και κατατοπιστικό σημείωμα του συνθέτη:

«Μάλλον θα με απασχολήσουν και στο μέλλον τα τραγούδια με τις παιδικές χορωδίες. Από το 1995, που ξεκίνησα μια τέτοια δισκογραφική σκέψη ("Χάρτινο καράβι"), δε σταμάτησα να επανέρχομαι κατά διαστήματα και να «γεφυρώνω» την ενηλικίωση μου με την ανάγκη παιδικής αθωότητας, που όσο περνάει ο χρόνος ολοένα και μεγαλώνει. Αυτή τη φορά, η Παιδική Χορωδία του Δημοτικού Ωδείου της Νίκαιας, του επίμονου μαέστρου της Θανάση Μιχαλόπουλου, είναι το όχημα, και τα καινούρια μου τραγούδια για τον "Κλόουν", γι' αυτή τη χορωδία τα έγραφα. Από το βιβλίο του εξαιρετικού λογοτέχνη και συγγραφέα Δημήτρη Μανθόπουλου επέλεξα ό,τι προκαλεί την προσωπική μου «παιδική αθωότητα», παίζοντας κι εγώ με λέξεις, συνειρμούς, συμβολισμούς, μελωδίες και νοήματα, που δεν αφορούν αποκλειστικά και μόνο τα παιδιά της μικρής ηλικίας. Στο μέτρο και της δικής μου «παιδικότητας» έφτιαξα ξανά το δικό μου ιδεατό κόσμο ενός διαφορετικού χρόνου (όχι κατ' ανάγκη παλαιότερου) και συνδέθηκα με τα παιδιά της Νίκαιας, για να πορευτούμε δισκογραφικό. Μαζί με την παιδική χορωδία φιλοξενήθηκαν γνωστοί και σεβαστοί τραγουδιστές του ελληνικού τραγουδιού, η Μαριώ, ο Μανώλης Μητσιάς και η Αναστασία Μουτσάτσου, για να ζεστάνουν ακόμη περισσότερο το δικό μας τοπίο... Θέλω να τους ευχαριστήσω από καρδιάς, γιατί και αυτοί, με τον τρόπο τους, έδωσαν στα τραγούδια ουσία και προσωπική σφραγίδα, στοιχεία που από χρόνια έχουν καταθέσει στο... μετερίζι του ελληνικού τραγουδιού και έχουν «βραβευτεί» από τη συλλογική αποδοχή. Τέλος, μαζί με το μαέστρο-δημιουργό της χορωδίας Θανάση Μιχαλόπουλο, θέλω να ευχαριστήσω όλα τα παιδιά για το κέφι και την προσπάθεια που κατέβαλαν, καθώς και τον πρόεδρο του Πνευματικού Κέντρου του Δήμου Νίκαιας Σταύρο Κορομπίλη, που παραχώρησε τη χορωδία, αλλά και τον αεικίνητο δήμαρχο Στέλιο Μπενετάτο γιο την εμπιστοσύνη τους στο πρόσωπο μου. Ο "Κλόουν", αυτό το συμπαθέστατο σύμβολο της χαρμολύπης, θα αναζητά ακατάπαυστα τα συναισθήματα των ανθρώπων, μικρών ή μεγάλων, σε όλες τις εποχές και τους χρόνους, είτε σε δύσκολες, είτε σε εύκολες συνθήκες, μέσα από τα τραγούδια μας...».

Τα παιδικά του Νότη Μαυρουδή: Μουσικό ανθολόγιο (2003)

Η ευαίσθητη και λυρική μουσική γλώσσα του αγαπημένου συνθέτη Νότη Μαυρουδή δεν μπορούσε παρά να ταιριάξει με την εύθραυστη παιδική ψυχή και να αποδώσει έτσι πολύ γοητευτικούς καρπούς. Πράγματι ο συνθέτης έχει δείξει επανειλημμένα και με πολύ πειστικό τρόπο το ειδικό ενδιαφέρον του για το παιδικό τραγούδι με μια θαυμάσια σειρά δίσκων αυτής της κατηγορίας. Θυμίζω το "Χάρτινο Καράβι" (1995), τον "Όλιβερ Τουίστ" (1997), το "Λούνα Παρκ" (1998) και αργότερα τον "Κλόουν" (2009). 

Κι όπως ήδη εξηγήσαμε, ο Νότης Μαυρουδής αντιμετώπισε το παιδικό τραγούδι ως πολύ σοβαρό μουσικό είδος που έχει ειδικές απαιτήσεις, ώστε να δίνει θετικά ερεθίσματα στα ανώριμα παιδικά αφτιά, για να εξοικειώνονται με πιο απαιτητικά ακούσματα. Γιαυτό συμμετείχε και στην ειδική εκπαιδευτική έκδοση του υπουργείου παιδείας το 1998 που βασίζονταν σε έγκυρες μελοποιήσεις οικείων ποιητικών κειμένων από τα σχολικά βιβλία. 

Και ακριβώς πάνω στην ίδια ιδέα βασίστηκε ένας ακόμη "παιδικός" δίσκος του συνθέτη που κυκλοφόρησε το 2003 με τον λιτό τίτλο "Μουσικό Ανθολόγιο". Ο Μαυρουδής εδώ μελοποίησε δεκατρία παιδικά ποιήματα γραμμένα από γνωστούς ποιητές και συγγραφείς παιδικών βιβλίων της παλιότερης γενιάς, όπως οι: Τέλλος Άγρας, Γεώργιος Δροσίνης, Ναπολέων Λαπαθιώτης, Γεώργιος Βιζυηνός, Ζαχαρίας Παπαντωνίου, Κωστής Παλαμάς και Άγγελος Σικελιανός. Ανάμεσά τους κι ένα τρυφερό "Νανούρισμα" από τη δημοτική μας παράδοση, αλλά κι ένα ποίημα για την τουρκική εισβολή στην Κύπρο γραμμένο από τον Κώστα Μόντη. 

Το υλικό του δίσκου χτίστηκε σταδιακά κατά το διάστημα 1997-2002. Τα τραγούδια ερμηνεύονται πολύ αυθόρμητα και πηγαία από τη Χορωδία του 6ου Δημοτικού Σχολείου Κατερίνης υπό την άμεση μουσική εποπτεία του συνθέτη, ενώ τη διδασκαλία της χορωδίας επωμίστηκε η Μαρία Τσομίδου.