Ελένη Καραΐνδρου: Concert in Athens (2013)

Αποχαιρετώντας σήμερα τον Νοέμβρη και μαζί το φθινόπωρο ολοκληρώνουμε αυτό το μικρό αφιέρωμα στην όψιμη δισκογραφία της Ελένης Καραΐνδρου, η οποία εκδόθηκε υπό την ετικέτα της γερμανικής εταιρείας ECM ή της επίσημης εκπροσώπου της στην Ελλάδα Μικρής Άρκτου. Θυμίζω ότι η διάσημη Ελληνίδα δημιουργός από το 1991 ήδη συνεργάζεται αποκλειστικά με την ECM και τον έμπειρο μουσικό παραγωγό Manfred Eicher, ο οποίος της έδωσε την ευκαιρία μέσα από εξαιρετικά επιμελημένες εκδόσεις να δημοσιοποιήσει στο παγκόσμιο κοινό και τα πρωτότυπα έργα της ώριμης δημιουργικής της φάσης, αλλά και μερικές άκρως ενδιαφέρουσες ζωντανές ηχογραφήσεις με απανθίσματα του διαχρονικού σκηνικού της έργου.

Θυμίζω επίσης ότι το 2009 είχε εκδοθεί η μουσική της από την τελευταία συνεργασία της με τον Θόδωρο Αγγελόπουλο (Η σκόνη του χρόνου), ο αιφνίδιος θάνατος του οποίου ασφαλώς και στάθηκε ένα μεγάλο σοκ για την ίδια κι αυτό ίσως εξηγεί τη μεγάλη δισκογραφική της σιωπή που ακολούθησε, η οποία διακόπηκε προσωρινά το 2013 όχι με κάποια καινούργια δουλειά, αλλά με την κυκλοφορία ενός ζωντανού άλμπουμ με τίτλο Concert in Athens. 

Πρόκειται για τη δισκογραφική αποτύπωση παλιότερης ζωντανής ηχογράφησης μεγάλης συναυλίας του Ελένης Καραΐνδρου που είχε δοθεί στις 19 Νοεμβρίου 2010 στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών. Στο πρόγραμμα της συναυλίας αυτής περιλαμβάνονταν επιλεγμένες μουσικές στιγμές από το σύνολο της σκηνικής δημιουργίας της για το θέατρο, τον κινηματογράφο και την τηλεόραση. Δεσπόζει πάντα η μουσική της για τις ταινίες του Θόδωρου Αγγελόπουλου από την εικοσιπενταετία 1984-2009 (Ταξίδι στα Κύθηρα, Ο μελισσοκόμος, Τοπίο στην ομίχλη, Το βλέμμα του Οδυσσέα, Μια αιωνιότητα και μια μέρα, Η σκόνη του χρόνου), ενώ από το χώρο του θεάτρου έχουν επιλεγεί θέματα από τα έργα Ο θάνατος του εμποράκου (1993) του Άρθουρ Μίλερ σε σκηνοθεσία Ζιλ Ντασέν, Γυάλινος κόσμος (1988) του Τένεσι Ουίλιαμς και Ποιος φοβάται τη Βιρτζίνια Γουλφ (2009) του Έντουαρντ Άλμπι σε σκηνοθεσία Αντώνη Αντύπα. Τέλος, έχουμε και θέματα από τις τηλεοπτικές σειρές Κλειστοί δρόμοι (1988) σε σκηνοθεσία Γιώργου Μιχαηλίδη και Το 10 (2008) σε σκηνοθεσία Πηγής Δημητρακοπούλου. 

Η ίδια η συνθέτρια εμφανίζεται επί σκηνής παίζοντας πιάνο, ενώ την πλαισιώνουν, μεταξύ άλλων, και οι διάσημοι μουσικοί Kim Kashkashian (βιόλα) και Jan Garbarek (σαξόφωνο). Την ορχήστρα Καμεράτα διευθύνει ο Αλέξανδρος Μυράτ. Μαγικές μουσικές σε ερμηνείες υψηλού επιπέδου.

Ελένη Καραΐνδρου: Elegy of the Uprooting (2006)

Από τις πάμπολλες ζωντανές παρουσιάσεις της σκηνικής μουσικής της Ελένης Καραΐνδρου ξεχωρίζουν ασφαλώς η μνημειώδης συναυλία στο Ηρώδειο τον Σεπτέμβρη του 1988, καθώς και μια νεότερη συναυλία με τίτλο Ελεγεία του Ξεριζωμού (Elegy of the Uprooting), η οποία παρουσιάστηκε στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών στις 27 Μαρτίου 2005, όπου και ηχογραφήθηκε ζωντανά κι εκδόθηκε σε διπλό άλμπουμ από την ECM το 2006.

Το πρόγραμμα της συναυλίας αυτής περιλάμβανε επιλεγμένα μέρη από την κινηματογραφική κυρίως και δευτερευόντως τη θεατρική μουσική της σπουδαίας δημιουργού με κοινό άξονα το θέμα του εκπατρισμού και της φυγής από τις πατρογονικές ρίζες, όπως αυτό αισθητοποιήθηκε στην τέχνη του Θόδωρου Αγγελόπουλου και των άλλων σκηνοθετών που συνεργάστηκαν κατά καιρούς μαζί της. Λυρισμός και θρηνητικές μελωδίες - σαν ένα adagio μακράς διαρκείας - χαρακτηρίζουν το ακριβό αυτό υλικό που καθηλώνει τον ακροατή και στιγμές στιγμές προκαλεί αυθόρμητη και ασυγκράτητη συγκίνηση.

Έχουν επιλεγεί θέματα από όλες τις μέχρι τότε ταινίες του Θόδωρου Αγγελόπουλου, δηλαδή: Ταξίδι στα Κύθηρα (1984), Ο μελισσοκόμος (1986), Τοπίο στην ομίχλη (1988), Το μετέωρο βήμα του πελαργού (1991), Το βλέμμα του Οδυσσέα (1995), Μια αιωνιότητα και μια μέρα (1998) και Το λειβάδι που δακρύζει (2004). Έχουμε επίσης θέματα από τις ταινίες Ρόζα (1982) του Χριστόφορου Χριστοφή, Η τιμή της αγάπης (1983) της Τώνιας Μαρκετάκη και Καλή πατρίδα σύντροφε (1985) του Λευτέρη Ξανθόπουλου. Από το χώρο του θεάτρου έχουν επιλεγεί μουσικά θέματα από τις παραστάσεις Ο γλάρος (1985) του Τσέχοφ σε σκηνοθεσία Ζιλ Ντασέν και Ευριπίδη Τρωάδες (2001) σε μετάφραση Κ.Χ. Μύρη και σκηνοθεσία Αντώνη Αντύπα.

Η Μαρία Φαραντούρη αποδίδει τα φωνητικά μέρη συνοδευόμενη από τη Χορωδία της ΕΡΤ υπό τη διεύθυνση του Αντώνη Κοντογεωργίου, ενώ συμμετέχουν σπουδαίοι σολίστες ακουστικών οργάνων, ιδιαίτερα μάλιστα εκλεκτοί δεξιοτέχνες παραδοσιακών οργάνων, όπως ο Σωκράτης Σινόπουλος (πολίτικη λύρα), ο Χρίστος Τσιαμούλης (νέι), ο Πάνος Δημητρακόπουλος (κανονάκι), ο Ανδρέας Κατσιγιάννης (σαντούρι) και ο Ανδρέας Παπάς (μπεντίρ, νταούλι). Τα ορχηστρικά μέρη αποδίδει η Ορχήστρα Καμεράτα που διευθύνει ο αρχιμουσικός Αλέξανδρος Μυράτ.

Ελένη Καραΐνδρου: Music for Films (1991)

Από το 1991, αμέσως μετά την κυκλοφορία του soundtrack Το μετέωρο βήμα του πελαργού από τη Minos, αρχίζει η συνεργασία της Ελένης Καραΐνδρου με τη γερμανική δισκογραφική εταιρεία ECM του σημαντικού μουσικού παραγωγού Manfred Eicher, ειδικευμένη κυρίως στο κλασικό και jazz ρεπερτόριο, μια συνεργασία που συνεχίζεται μέχρι και σήμερα κι έχει ήδη αποδώσει σημαντικούς καρπούς. Μάλιστα το soundtrack αυτό επανεκδόθηκε την επόμενη χρονιά και από την ECM με εμπλουτισμένο περιεχόμενο.

Ο πρώτος καρπός αυτής της γονιμότατης σχέσης υπήρξε ο δίσκος Music for Films, όπου, καθώς δείχνει ολοφάνερα και ο τίτλος, περιλαμβάνονται επιλεγμένα θέματα της συνθέτριας από το ως τότε κινηματογραφικό της έργο και συγκεκριμένα από τις ταινίες: Περιπλάνηση (1979) και Ρόζα (1982) του Χριστόφορου Χριστοφή, Ταξίδι στα Κύθηρα (1982), Ο μελισσοκόμος (1986) και Τοπίο στην ομίχλη (1988) του Θόδωρου Αγγελόπουλου και Καλή πατρίδα σύντροφε (1986) του Λευτέρη Ξανθόπουλου. Οι μουσικές της για τις περισσότερες από αυτές τις ταινίες είχαν ήδη κυκλοφορήσει ως αυτοτελή soundtrack εκτός από τις μουσικές των ταινιών Καλή πατρίδα σύντροφε και Τοπίο στην ομίχλη που παραμένουν ανέκδοτες στην πλήρη τους μορφή. Δεν ανθολογήθηκαν μουσικά θέματα από την πρώτη ταινία της Καραΐνδρου Το χρονικό μιας Κυριακής (1975) του Τάκη Κανελλόπουλου, καθώς και από τις ταινίες Η τιμή της αγάπης (1984) της Τώνιας Μαρκετάκη, Εν πλω (1985) του Σταύρου Κωνστανταράκου και Λιποτάκτης (1988) των Γιώργου Κόρρα και Χρήστου Βούπουρα. Μεταξύ των οργανικών κομματιών περιλαμβάνεται κι ένα φωνητικό, η υπέροχη "Άρια της Ρόζας" σε στίχους του σκηνοθέτη Χριστόφορου Χριστοφή που ερμηνεύει η ίδια η Καραΐνδρου.

Το υλικό του δίσκου είναι ηχογραφημένο τον Αύγουστο του 1990 με αρκετές νέες επεμβάσεις της δημιουργού σε κάποια θέματα, ενώ θυμίζει σε μεγάλο βαθμό το πρόγραμμα της ιστορικής της συναυλίας στο Ηρώδειο το 1988 τόσο στο ανθολογημένο μουσικό υλικό, όσο και στους μουσικούς που το ερμηνεύουν, σταθερούς συνεργάτες της συνθέτριας επί πολλά χρόνια, όπως οι: Τάσος Διακογιώργης (σαντούρι), Βαγγέλης Σκούρας (γαλλικό κόρνο), Χρίστος Σφέτσας (βιολοντσέλο), Σωκράτης Άνθης (τρομπέτα), Νίκος Γκίνος (κλαρινέτο), Βαγγέλης Χριστόπουλος (όμποε), Αλίκη Κρίθαρη (άρπα), Ανδρέας Τσεκούρας (ακορντεόν). Δεσπόζει επίσης με την παρουσία του ο διάσημος σαξοφωνίστας Jan Garbarek. Την ορχήστρα εγχόρδων διευθύνει ο Λευτέρης Χαλκιαδάκης.

Ελένη Καραΐνδρου: Μουσική για το θέατρο (2010)

Η ταύτιση της Ελένη Καραΐνδρου με την κινηματογραφική μουσική και ειδικότερα με τη φιλμογραφία του Θόδωρου Αγγελόπουλου την αδικεί κατάφωρα, γιατί το συντριπτικά μεγαλύτερο μέρος της συνθετικής της δραστηριότητας σχετίζεται με το χώρο του θεάτρου, όπου η εργογραφία της αριθμεί κάμποσες δεκάδες συνθέματα, που ωστόσο βρίσκονταν επί δεκαετίες εκτός δισκογραφίας, με εξαίρεση ένα απάνθισμα θεατρικών μουσικών της που κυκλοφόρησε το 1990 με τίτλο Ανέκδοτες Ηχογραφήσεις (Minos) από τη θεατρική δουλειά της στο διάστημα 1976-1990. 

Αυτό λοιπόν το αδικαιολόγητο κενό ήρθε να καλύψει το τριπλό άλμπουμ που κυκλοφόρησε το 2010 από τη Μικρή Άρκτο του Παρασκευά Καρασούλου με τον λιτό τίτλο Μουσική για το Θέατρο. Μουσικές για 22 θεατρικές παραστάσεις, σκηνοθετημένες όλες από τον σύζυγο της συνθέτριας Αντώνη Αντύπα (1941-2024) για το "Απλό Θέατρο" κατά την 25ετία 1986-2010, οι οποίες καλύπτουν ένα ευρύτατο φάσμα του παγκόσμιου δραματολογίου, περιλαμβάνονται σ' αυτήν την εξαιρετική έκδοση. Πλουσιότατο υλικό αποτελούμενο από 148 πρωτότυπα μουσικά θέματα συνολικής διάρκειας τριών ωρών! Η Καραΐνδρου συνεισέφερε αποφασιστικά στην πληρότητα αυτών των παραστάσεων με τις πάντα εμπνευσμένες και αφειδώλευτες μουσικές της ιδέες που διακρίνονται για την ευαισθησία, τη μελωδικότητα, την ευρηματικότητα και τη λεπτή αίσθηση της θεατρικής σύμβασης, ώστε να αποτελούν πλέον αναπόσπαστο στοιχείο τους. Η δράση, τα συναισθήματα, οι εσωτερικοί μονόλογοι, όλα χρωματίζονται ανάγλυφα από τις υπαινικτικές και υποδόριες μουσικές παρεμβάσεις της συνθέτριας. Κι όπως λέει κι ο ποιητής Γιάννης Κοντός, "η μουσική της ανοίγει και κλείνει πληγές και αγάπες". 

Ένα πολύ ενδιαφέρον στοιχείο της έκδοσης είναι ότι μας γνωρίζει και μερικά άγνωστα ίσαμε τότε τραγούδια της Καραΐνδρου, από τα λιγοστά έτσι κι αλλιώς που έχει γράψει. Ξέραμε τα δύο που περιέχονται στη μουσική για τον "Γλάρο" του Τσέχοφ ("Τραγούδι της λίμνης", "Μη μου μιλάς γι' αγάπη"), αλλά εδώ έχουμε ακόμη τρία σύντομα τραγούδια από τα έργα "Πάρτι γενεθλίων" του Πίντερ, "Ένας σύζυγος" του Ίταλο Σβέβο και "Μην προσπερνάς την ευτυχία" της Φρανσουάζ Σαγκάν. Τα αποδίδουν ο τενόρος Γιάννης Φίνας, η Μαριάνθη Σοντάκη και η Ελένη Καραΐνδρου.

Η έκδοση της Μικρής Άρκτου είναι εξαιρετική από κάθε άποψη. Το πολυτελές πολυσέλιδο ένθετο καταγράφει με κάθε λεπτομέρεια όλα τα στοιχεία των παραστάσεων και των μουσικών που ερμηνεύουν τις συνθέσεις, καθώς και πλούσιο φωτογραφικό υλικό. Χωρίς αμφιβολία, αυτός ήταν ο δίσκος της χρονιάς, έστω κι αν η εμπορική του απήχηση δεν θα μπορούσε να είναι ανάλογη της ποιότητας του υλικού. 

Σημειώνουμε επίσης ότι η πολύχρονη συνεργασία της συνθέτριας με τον σκηνοθέτη Αντώνη Αντύπα συνεχίστηκε με τη μουσική για τρεις μεταγενέστερες παραστάσεις του "Απλού Θεάτρου" (2010-2011), οι οποίες συμπεριλήφθηκαν στο διπλό άλμπουμ Μουσική και τραγούδια για το θέατρο (2015) που συμπληρώνεται με μουσικές από συνεργασίες της με άλλους σκηνοθέτες, ενώ η τελευταία τους συνεργασία σημειώθηκε με την παράσταση Πόθοι κάτω από τις λεύκες που εκδόθηκε χωριστά το 2017.

Ελένη Καραΐνδρου: Το 10 (2008)

Απαραίτητο συμπλήρωμα στην τηλεοπτική μουσική της Ελένης Καραΐνδρου αποτελεί αναμφισβήτητα η υπέροχη μουσική που έγραψε για την τηλεοπτική σειρά "Το 10" βασισμένη στο ομώνυμο μυθιστόρημα του Μ. Καραγάτση (1908-1960), η οποία παίχτηκε τη σεζόν 2007-8 από το κανάλι του Alpha σε σκηνοθεσία Πηγής Δημητρακοπούλου, μια πολύ δημοφιλής σειρά που κυριάρχησε στα σχετικά βραβεία σε όλες τις κατηγορίες, μεταξύ των οποίων και τα βραβεία πρώτων ρόλων για τον Δημήτρη Καταλειφό και τη Ρένη Πιττακή. 

Δυο λόγια για το έργο: Πρόκειται για ένα ημιτελές μυθιστόρημα, γραμμένο το 1960, οπότε υπήρξε και το κύκνειο άσμα του πολυγραφότατου Μ(ίτια) Καραγάτση, ο οποίος ανήκει στην πρώτη γραμμή των πεζογράφων της γενιάς του '30. Από την πλούσια εργογραφία του ξεχωρίζουν τα μυθιστορήματα: Γιούγκερμαν (1938), Η μεγάλη χίμαιρα (1953), Συνταγματάρχης Λιάπκιν (1955), Ο κίτρινος φάκελος (1956). Το μυθιστόρημα Το 10 πραγματεύεται τη ζωή των ενοίκων μιας λαϊκής πολυκατοικίας σε κάποια γειτονιά του Πειραιά. Αν και έμεινε ημιτελές λόγω του ξαφνικού θανάτου του συγγραφέα, το έργο γνώρισε πολλές επανεκδόσεις, ενώ το 2016 παίχτηκε και επί σκηνής από τον Γιώργο Νινιό.

Η Καραΐνδρου μας χάρισε ένα χορταστικό soundtrack διάρκειας 63 λεπτών πλημμυρισμένο από λαϊκούς (ναι, λαϊκούς!) σκοπούς σε μια απλόχερη χειρονομία της φειδωλού συνθέτριας προς τους απανταχού μουσικόφιλους. Με πρωτότυπες μελωδίες ή παραλλαγές, έχουμε ούτε λίγο ούτε πολύ 37 συνολικά κομμάτια! Πραγματικά μια πρωτοφανής ...σπατάλη ιδεών που κανονικά θα μπορούσαν να καλύψουν τρία ή και τέσσερα ίσως soundtrack! Ευτυχώς για μας δηλαδή. Μερικά θέματα είναι συναρπαστικά! Όπως το εναρκτήριο τανγκό ή το ευρηματικό "Θέμα της γειτονιάς" και το έξοχο "Χασάπικο". Η πιο εξωστρεφής εμφάνιση της Καραΐνδρου, χωρίς να λείπουν φυσικά και οι πιο στοχαστικές στιγμές. Με μια μικρή μόνο επισήμανση: Το μουσικό κλίμα είναι ιδανικό και για τραγούδια. Το "Θέμα της φωτιάς", ας πούμε. Κρίμα που δε μας χάρισε κανένα! Όσες φορές το επιχείρησε μέσα σε ταινίες, είχαμε πάντα εξαιρετικά αποτέλεσματα. Κι εδώ μου φαίνεται πως ήταν μια καλή ευκαιρία!

Ελένη Καραΐνδρου: Μουσική για τη μικρή οθόνη (2014)

Η σπουδαία Ελληνίδα συνθέτρια Ελένη Καραΐνδρου συμπληρώνει σήμερα αισίως τα 83 χρόνια της ζωής της παραμένοντας πάντα ενεργή, έστω κι αν έχει κλείσει αναγκαστικά εδώ και κάμποσα χρόνια ο κύκλος της εμβληματικής της συνεργασίας με τον σκηνοθέτη Θόδωρο Αγγελόπουλο, μιας συνεργασίας που απογείωσε την καριέρα της κι έκανε το όνομά της διάσημο και εκτός συνόρων. Για το λόγο αυτό θα αφιερώσουμε τις επόμενες ημέρες στο έργο της Ελένης Καραΐνδρου επικεντρώνοντας σε συγκεντρωτικές εκδόσεις (studio ή live) που αποτυπώνουν τη μακρά διαδρομή της στο πεδίο της σκηνικής μουσικής.

Πρέπει λοιπόν να επισημάνουμε ότι, πέρα από την κινηματογραφική της μουσική που δικαίως έτυχε πολύ μεγάλης προβολής, δεν πρέπει να λησμονούμε και το λιγότερο φωτισμένο, αλλά πολυσήμαντο έργο της για το θέατρο, καθώς και τις λίγες, αλλά εκλεκτές τηλεοπτικές της δουλειές που διατρέχουν μεγάλο μέρος της καριέρας της. Και ακριβώς στις τηλεοπτικές μουσικές της είναι αφιερωμένη μια σημαντική έκδοση του 2014 που κυκλοφόρησε από την εταιρεία Μικρή Άρκτος σε διπλό ψηφιακό δίσκο με γενικό τίτλο Μουσική για τη μικρή οθόνη και διευκρινιστικό υπότιτλο Πρωτότυπες ηχογραφήσεις 1976-1989.

Όπως εύκολα καταλαβαίνει ακνείς, η έκδοση φιλοξενεί μουσικές της Ελένης Καραΐνδρου για τηλεοπτικές σειρές ή εκπομπές που παρουσιάστηκαν κατά το διάστημα 1976-1989. Παλαιότερη όλων η μουσική για την τηλεοπτική μεταφορά του μυθιστορήματος του Ηλία Βενέζη Γαλήνη σε σκηνοθεσία του Κώστα Λυχναρά που παίχτηκε το 1976 σε 29 συνολικά επεισόδια. Το 1980 συνεργάστηκε με τον σκηνοθέτη Γρηγόρη Γρηγορίου για τη μουσική επένδυση της δημοφιλέστατης σειράς Λωξάντρα (30 επεισόδια) βασισμένης στο ομώνυμο μυθιστόρημα της Μαρίας Ιορδανίδου. Ακολούθησε το 1981 η τηλεταινία Καλή σου νύχτα, κυρ Αλέξανδρε σε σκηνοθεσία Γιάννη Σμαραγδή που ήταν αφιερωμένη στον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη. Το 1984 ήρθε η σειρά του Πατούχα, του κλασικού ηθογραφικού μυθιστορήματος του Ιωάννη Κονδυλάκη μεταφερμένου στην τηλεόραση σε δέκα επεισόδια υπό τη σκηνοθετική επιμέλεια του Αλέξη Δαμιανού. Το 1988 ήταν η πιο παραγωγική χρονιά της Ελένης Καραΐνδρου για την τηλεόραση με τρεις δουλειές, πρώτα η σειρά 13 επισοδίων του έργου Κλειστοί δρόμοι του Παύλου Νιρβάνα που σκηνοθέτησε ο Γιώργος Μιχαηλίδης, επίσης η σειρά πέντε επεισοδίων του έργου Το κεφάλι της γάτας του Βασίλη Αλεξάκη σε σκηνοθεσία του Δημήτρη Σταύρακα, καθώς και η τηλεταινία Το αγαπημένο μας παιχνίδι που σκηνοθέτησε ο Δημήτρης Σοφιανόπουλος. Τέλος έχουμε τη μουσική για τη σειρά ντοκιμαντέρ Η δε πόλις ελάλησεν του Γιάννη Σμαραγδή που ήταν αφερωμένα στους μεγάλους ποιητές Κ.Π. Καβάφη και Γιώργο Σεφέρη.

Η μουσική της Καραΐνδρου κοσμεί τις τηλεοπτικές αυτές παραγωγές με εμπνευσμένα οργανικά θέματα προσαρμοσμένα στο θεματικό τους περιεχόμενο με απόλυτα λειτουργικό τρόπο. Η φύση των περισσότερων παραγωγών οδήγησε τη δημιουργό να πατήσει πολύ στο χώρο της παραδοσιακής μας μουσικής, τον οποίο γνώριζε καλά από τις ανάλογες μουσικές της σπουδές. Στη μουσική μάλιστα για τη Λωξάντρα περιλαμβάνεται κι ένα τραγούδι που ερμήνευσε η εμβληματική ερμηνεύτρια του δημοτικού μας τραγουδιού Γιώτα Βέη. Η συνθέτρια είχε την ευκαιρία να συνεργαστεί με κορυφαίους μουσικούς, όπως ο Τάσος Διακογιώργης (σαντούρι), ο Θανάσης Αραπίδης (κλαρίνο), ο Βαγγέλης Χριστόπουλος (όμποε), ο Νίκος Γκίνος (κλαρινέτο), ο Σωκράτης Άνθης (τρομπέτα), η Στέλλα Γαδέδη (φλάουτο), η Αλίκη Κρίθαρη (άρπα), ο Γιάννης Ζουγανέλης (τούμπα), ο Χρήστος Σφέτσας κι ο Σωτήρης Ταχιάτης (βιολοντσέλο), ενώ η ίδια έπαιξε πιάνο και τσέμπαλο.

Νίκος Οικονόμου: Αφύλαχτη διάβαση (1982)

Σαν σήμερα, στις 24 Νοεμβρίου 1947, γεννήθηκε ο ερμηνευτής Νικόλας Μητσοβολέας, ο οποίος έφυγε νωρίς από κοντά μας το Δεκαπενταύγουστο του 1998 έχοντας προλάβει να μας δώσει αδρό το ερμηνευτικό του στίγμα μέσα από τις λίγες, αλλά άκρως ενδιαφέρουσες δισκογραφικές του καταθέσεις. Στη δισκογραφία πρωτοεμφανίστηκε το 1978 συμμετέχοντας στην επανεκτέλεση του έργου Ο ήλιος και ο χρόνος του Μίκη Θεοδωράκη δίπλα στη Σοφία Μιχαηλίδου. Το 1980 τον βρίσκουμε βασικό ερμηνευτή στο άλμπουμ Μανιάτικα του Μιχάλη Τερζή δίπλα στην Άλκηστη Πρωτοψάλτη, ενώ πολλά χρόνια αργότερα μας έδωσε και δυο προσωπικούς δίσκους, το Πες μου παραμύθια (1993) του Γιάννη Σπανού και το Γούρι (1996) του Στέφανου Κόκκαλη.

Το 1981 ο Νικόλας Μητσοβολέας έλαβε μέρος τους Πρώτους Αγώνες Ελληνικού Τραγουδιού της Κέρκυρας με το τραγούδι "Χορός συρτός" του Χρύσανθου Μουζακίτη. Εκεί γνωρίστηκε με τον εκκολαπτόμενο νέο συνθέτη Νίκο Οικονόμου (1953-2022), ο οποίος παρουσίασε το πρώτο δικό του τραγούδι ("Αν δεν είσαι τυχαίος"). Η γνωριμία τους είχε ως άμεση συνέπεια τη συνεργασία τους στο πρώτο και μοναδικό ολοκληρωμένο κύκλο τραγουδιών του Νίκου Οικονόμου που κυκλοφόρησε από τη Lyra το 1982 με τίτλο Αφύλαχτη διάβαση βασισμένο σε στίχους του Γιώργου Θεοχάρη, του Πέτρου Κυρίμη και της Σοφίας Μιχαλοπούλου, έναν πολύ ενδιαφέροντα κύκλο με όμορφα τραγούδια σε ύφος ροκ μπαλάντας που ακούστηκαν αρκετά εκείνο τον καιρό μέσω ραδιοφώνου. Στο δίσκο δίπλα στον Νικόλα Μητσοβολέα συμμετείχε και η Ροζαλία, η οποία μας έγινε πιο γνωστή με το ωραίο ζεϊμπέκικο του Δήμου Μούτση "Τριγύρω" ένα χρόνο αργότερα από το δίσκο Ενέχυρο (1983).

Αξίζει να πούμε ότι ο συνθέτης του δίσκου Νίκος Οικονόμου που κι αυτός έφυγε πρόωρα από τη ζωή πριν από δύο χρόνια, ήταν απόφοιτος της Νομικής Αθηνών, ενώ σπούδασε μουσική στο Ελληνικό Ωδείο. Εκτός από μουσικός είχε επίσης και συγγραφική δραστηριότητα, αφού μας έδωσε δύο μυθιστορήματα, ενώ επιμελήθηκε και την έκδοση της αυτοβιογραφίας του μεγάλου λαϊκού συνθέτη Γιώργου Μητσάκη. Στις μουσικές του δραστηριότητες εντάσσεται και η εργασία του ως ιδρυτή και παραγωγού της δισκογραφικής εταιρείας Protasis.

Αργύρης Κουνάδης: Μικρή μου Σελήνη & άλλα 7 τραγούδια (2020)

Το διακριτικό πέρασμα του Αργύρη Κουνάδη από το ελληνικό τραγούδι, στο περιθώριο πάντα της κύριας ενασχόλησής του με τη λόγια μουσική, μας άφησε μια πολύ αξιόλογη παρακαταθήκη, πρώτα στις αρχές της δεκαετίας του '60 με κάμποσα σκόρπια τραγούδια για τις 45 στροφές και την επόμενη δεκαετία με μια ξεχωριστή σειρά προσωπικών δίσκων πλημμυρισμένων από θεσπέσια μελωδικά χρώματα ανάμικτα με αρώματα της ελληνικής παράδοσης. 

Το 2020 εκδόθηκε ένας μικρός κύκλος τραγουδιών του Αργύρη Κουνάδη σε δεύτερη εκτέλεση με τίτλο: Μικρή μου Σελήνη και άλλα επτά τραγούδια. Κυκλοφόρησε από την ετικέτα Καθρέφτης Ήχων Αληθινών με αποκλειστική ερμηνεύτρια την Αυγερινή Γάτση, μια αξιόλογη μουσικό που καταπιάνεται συστηματικά με το παραδοσιακό και ρεμπέτικο τραγούδι και είναι μέλος του συγκροτήματος Rebetien. Το υλικό ενορχήστρωσε με ευαισθησία και γνώση ο συνθέτης και κοντραμπασίστας Αλέκος Βασιλάτος δίνοντας πολύ διαφορετικό ορχηστρικό χρώμα στα τραγούδια σε σχέση μ' αυτό που μας είναι οικείο από τις πρώτες τους εκτελέσεις.

Από τα οκτώ συνολικά τραγούδια του άλμπουμ τα μισά έχουν στίχους του Βαγγέλη Γκούφα (Γιασεμί, Μπήκανε δίσεκτοι καιροί, Καράβι καραβάκι, Δεν περισσεύει υπομονή), όλα γραμμένα στο διάστημα 1973-1982 με πρώτους ερμηνευτές τη Σωτηρία Μπέλλου, την Ελένη Βιτάλη, τη Στέλλα Γαδέδη και την Ελπίδα από τους μεγάλους δίσκους Δεν περισσεύει υπομονή (1973), Παραλογές (1975) και Μακρινή γειτονιά (1982). Τα υπόλοιπα τέσσερα τραγούδια είναι παλιότερα και πρωτοκυκλοφόρησαν στις 45 στροφές στα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του '60. Έχουν στίχους του Μιχάλη Κακογιάννη (Το βαλς της Μόνικας, Την είδα ξανά), του Μίνου Αργυράκη (Μικρή μου Σελήνη) και του Γιάννη Β. Ιωαννίδη (Τραγούδι που δε θα πω ξανά), ενώ πρώτοι τα είχαν ερμηνεύσει ο Γιάννης Βογιατζής, η Τζένη Βάνου και η Νινή Ζαχά.

Οδυσσέας Ελύτης & Αργύρης Κουνάδης: Ο Ελύτης διαβάζει Ελύτη (1964)

Συμπληρώνονται σήμερα 13 χρόνια από το θάνατο του εκλεκτού συνθέτη Αργύρη Κουνάδη (1924-2011), ενός πολύ ιδιαίτερου δημιουργού με κύριο πεδίο δράσης τη λόγια μουσική, αλλά και με περιστασιακά περάσματα και από το χώρο του απλού τραγουδιού, κυρίως κατά τη δεκαετία 1973-1982, όταν μας έδωσε επτά προσωπικούς κύκλους με υπέροχα τραγούδια που τα χαρακτηρίζει η έντονη μελωδική φόρτιση, αλλά και τα διάχυτα αρώματα της ελληνικής παράδοσης.

Άλλα πεδία στα οποία δραστηριοποιήθηκε ιδιαίτερα ο Αργύρης Κουνάδης ήταν ο χώρος του αρχαίου ελληνικού δράματος (Βάκχες, Ιππόλυτος, Αντιγόνη, Λυσιστράτη κλπ), ο παλιός ελληνικός κινηματογράφος (Πικρό ψωμί 1951, Τζο ο τρομερός 1955, Το κορίτσι με τα μαύρα 1956, Eroica 1960, Ουρανός 1962 κ.ά.), αλλά και η μουσική συνοδεία στις πρώτες εκδόσεις της Lyra υπό την ετικέτα Διόνυσος με απαγγελίες Ελλήνων ποιητών σε δική τους ποίηση. 

Μια από τις πρώτες πρώτες εκδόσεις αυτής της σειράς ήταν ο δίσκος Ο Ελύτης διαβάζει Ελύτη που κυκλοφόρησε το 1964 και ήταν αφιερωμένη στις ποιητικές συλλογές Επτά Νυχτερινά Επτάστιχα (1940) και Έξι και μία τύψεις για τον ουρανό (1960) του μεγάλου μας ποιητή Οδυσσέα Ελύτη (1911-1996). Τα Επτά Νυχτερινά Επτάστιχα αποτελούν ξεχωριστό δείγμα της πρώιμης ποιητικής δημιουργίας του Ελύτη, όταν είχε αρχίσει δειλά δειλά να γράφει ποιήματα επηρεασμένος από το έντονο υπερρεαλιστικό κλίμα της μεσοπολεμικής περιόδου. Η συλλογή αυτή τελικά ενσωματώθηκε στην ευρύτερη έκδοση των πρώτων ποιημάτων του με γενικό τίτλο Προσανατολισμοί (1940). 

Οι Έξι και μία τύψεις για τον ουρανό αποτελούν έργο της ώριμης περιόδου του ποιητή, όπου το ποιητικό όραμα από το πλαίσιο του φυσικού τοπίου (Αιγαίο) μετατοπίζεται σε μια ουράνια διάσταση με εμφανείς μεταφυσικές ανησυχίες συνδυάζοντας αριστοτεχνικά τη λυρική έξαρση με τη σοφία της ομορφιάς και το νοσταλγικό συναίσθημα. 

Ο ποιητής διαβάζει τα ποιήματά του με ένα κάπως αυστηρό τόνο, πολύ μακριά - θα έλεγα - από την εκφραστική ηρεμία της ανάγνωσης ενός Γιάννη Ρίτσου. Ο Αργύρης Κουνάδης συνοδεύει διακριτικά τη ροή του ποιητικού λόγου με μουσικές πινελιές ατονικής γραφής, χωρίς εξάρσεις που θα μπορούσαν να επισκιάσουν τον πρωταγωνιστικό ρόλο της ποίησης. Το εξώφυλλο του δίσκου σχεδίασε ο ζωγράφος Γιάννης Μόραλης.